Đo lường văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh

Phần mềm này sẽ tiến hành tính toán dựa trên bài trắc nghiệm văn hóa doanh nghiệp “Đo lường bản sắc – Định hướng tương lai” của tất cả các nhân viên Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Trong những thập niên gần đây, chúng ta được chứng kiến xu hướng khu vựchóa và toàn cầu hóa diễn ra với tốc độ nhanh chóng trên toàn thế giới, ngày càng trởnên mạnh mẽ hơn và như một điều tất yếu của sự phát triển Song song với đó là sựbùng nổ của khoa học kỹ thuật công nghệ đã thúc đẩy nhanh hơn quá trình hợp tác vàcạnh tranh kinh tế không chỉ trong một ngành, một lĩnh vực trên phạm vi quốc gia màtrên cả quốc tế Trong bối cảnh toàn cầu hóa, bên cạnh sự giao thoa về các nguồn lực

là sự giao thoa về văn hóa Không chỉ là văn hóa của một cá nhân, hay vùng miền củamột đất nước mà còn là sự giao thoa giữa văn hóa của các tổ chức, doanh nghiệp trênthế giới Khi mà cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt thì công nghệ kỹ thuật hiện đạitrong thế giới phẳng lại dần mất đi khả năng cạnh tranh của mình, thay vào đó con

người dần chú trọng tới những giá trị cạnh tranh mang tính lâu dài và cốt lõi Theo

E.Heriot thì “Cái gì còn lại khi tất cả những cái khác bị quên đi- cái đó là văn hóa” haynói cách khác thì văn hóa trường tồn lâu dài, khó có thể mất đi Vì vậy mà văn hóa

doanh nghiệp được xem là tài sản vô hình quan trọng góp phần làm tăng giá trị tài sảncủa doanh nghiệp Nó có ảnh hưởng rất lớn đến mọi khía cạnh của hoạt động kinh

doanh: từ tổ chức hoạt động quản lý kinh doanh, thái độ làm việc của người lao động

và ban lãnh đạo Công ty cho đến hình ảnh của Công ty trên thị trường kinh doanh

Nhận thấy được tầm quan trọng của văn hóa, các doanh nghiệp hiện nay đang nỗ lựcxây dựng văn hóa cho riêng mình Biến văn hóa doanh nghiệp trở thành công cụ cạnhtranh đắc lực và sắc bén hơn cả, mang tầm chiến lược lâu dài

Việt Nam với chích sách mở cửa, kêu gọi đầu tư từ nước ngoài của mình đã thuhút được nhiều nhà đầu tư trên khắp thế giới, tạo nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệptrong nước Tuy nhiên cũng có nhiều thách thức đặt ra khi môi trường cạnh tranh ngàycàng khốc liệt hơn, tài nguyên, nguồn lực bị chia sẻ và ngày càng trở nên khan hiếm

Hà Tĩnh là một trong những tỉnh có nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài lớn trong cả nước.Đặc biệt, dự án khu liên hợp Gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương do tập đoàn

Formosa( Đài Loan) đầu tư có tác động rất lớn đến tình hình sản xuất kinh doanh củacác doanh nghiệp tại địa bàn tỉnh Hà Tĩnh và các tỉnh lân cận Nhiều doanh nghiệp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

nước ngoài ra đời tại đây làm cho môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng, đòihỏi các doanh nghiệp trong nước phải biết phát huy nội lực của mình để có thể tồntại Bên cạnh đó, các doanh nghiệp phải xây dựng cho mình những công cụ tranh tranhsắc bén để tự bảo vệ mình trước các doanh nghiệp nước ngoài Trong đó việc hiểu rõvăn hóa doanh nghiệp mình - công cụ cạnh tranh sắc bén , xây dựng và phát triển nó rasao cho đúng hướng trở thành một yêu cầu cấp thiết cho các doanh nghiệp trên địa bàntỉnh Hà Tĩnh nói riêng và các doanh nghiệp trên cả nước nói chung để có thể tồn tại vàphát triển lâu dài.

Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Đo lường văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh” nhằm nghiên cứu về văn

hóa doanh nghiệp hiện tại của Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh và tìmhiểu về kỳ vọng văn hóa doanh nghiệp mà Công ty muốn hướng đến trong tương lai

2 Mục tiêu nghiên cứu:

- Hệ thống hóa về mặt lý luận và thực tiễn những vấn đề liên quan đến văn hóadoanh nghiệp của Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh

- Đo lường văn hóa doanh nghiệp hiện tại của Công ty và văn hóa doanh nghiệp

mà Công ty muốn hướng đến trong tương lai

- Đề xuất những giải pháp định hướng xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Công

ty CP thương mại dịch vụ Hà Tĩnh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu đối tượng là văn hóa

doanh nghiệp của Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh

4 Phương pháp nghiên cứu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

4.1.1 Dữ liệu thứ cấp

Đề tài thu thập số liệu thứ cấp bao gồm các thông tin liên quan đến các vấn đề lýluận về đo lường bản sắc văn hóa doanh nghiệp, các yếu tố ảnh hưởng đến sự hìnhthành văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ Hà Tĩnh;thông tin về đội ngũ lao động và cơ cấu quản lý tại Công ty

4.1.2 Dữ liệu sơ cấp

Dữ liệu sơ cấp có được thông qua việc phát bảng hỏi đến các nhân viên tại cácphòng, ban của Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ Hà Tĩnh Sau đó thu thập lạitất cả các bảng hỏi và tiến hành lọc bảng hỏi và phân tích Dựa trên các kết quả phântích và xử lý số liệu, chúng ta có thể biết được bản sắc văn hóa của Công ty ở hiện tại

và kỳ vọng về văn hóa của Công ty trong tương lai

 Từ 0.10 – 0.49 : làm tròn thành 0.00

 Từ 0.5 – trở lên: làm tròn thành 1.00

Sau đó dựa trên phần mềm nghiên cứu KMC – CHMA Phần mềm này sẽ tiến

hành tính toán dựa trên bài trắc nghiệm văn hóa doanh nghiệp “Đo lường bản sắc – Định hướng tương lai” của tất cả các nhân viên Công ty cổ phần thương mại và dịch

vụ Hà Tĩnh (lấy giá trị trung bình tính được của từng tiêu chí sau khi được làm tròn) vàcho ra một đồ thị về Văn hóa hiện tại (Now) và một đồ thị về Văn hóa kỳ vọng (Wish)

ở tương lai mà những người được khảo sát muốn thay đổi cho Doanh nghiệp mình.TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Ví dụ:

Văn hóa DN hiện tại: M Văn hóa DN mong muốn: A

4.3 Kết cấu đề tài

Nội dung của đề tài gồm 3 phần:

Chương I: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hóa doanh nghiệp và đo

lường văn hóa doanh nghiệp

Chương II: Đánh giá thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty cổ phần thươngmại và dịch vụ Hà Tĩnh

Chương III: Định hướng xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty cổ phần

thương mại và dịch vụ Hà Tĩnh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐO LƯỜNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

1.1 Khái quát về văn hóa doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp

Doanh nghiệp tồn tại là để sản xuất của cải vật chất và làm dịch vụ.Mọi hoạt độngsản xuất đều gắn liền với một dây chuyền công nghệ nhất định.Để vận hành được cáckhâu của dây chuyền này.Trong doanh nghiệp phải có hệ thống tổ chức, quản lý thậtchặt chẽ từ khâu đầu đến khâu cuối Điều này có nghĩa là trong các hoạt động củadoanh nghiệp, mọi người đều phải tuân theo những giá trị - chuẩn mực cụ thể nào đó

và thực hiện theo những “khuôn mẫu văn hóa” nhất định Như vậy, mỗi doanh nghiệphoặc tổ chức kinh doanh là một không gian văn hóa Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộgiá trị văn hóa được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của mộtdoanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâuvào hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi củamọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và thực hiện các mục đích

Nhà xã hội học người Mỹ E.H Schein đã ra định nghĩa: “Văn hóa doanh nghiệp làtổng thể những thủ pháp và quy tắc giải quyết vấn đề thích ứng bên ngoài và thốngnhất bên trong các nhân viên, những quy tắc đã tỏ ra hữu hiệu trong quá khứ và vấn đềcấp thiết trong hiện tại” Những quy tắc và những thủ pháp này là yếu tố khởi nguồntrong việc các nhân viên lựa chọn phương thức hành động, phân tích và ra quyết địnhthích hợp Các thành viên của tổ chức doanh nghiệp không đắn đo suy nghĩ về ý ngĩanhững quy tắc và thủ pháp ấy, mà coi chúng là đúng đắn ngay từ đầu Văn hóa doanhnghiệp là một hệ thống những ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, nhận thức và phươngpháp tư duy được mọi thành viên của tổ chức đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm virộng đến cách thức hành động của các thành viên, đó là tổng hợp những quan niệmchung mà các thành viên trong Công ty học được trong vấn đề giải quyết các vấn đềnội bộ và xử lý các vấn đề với môi trường xung quanh Điều đó có nghĩa là trongdoanh nghiệp tất cả các thành viên đều gắn bó với nhau bởi những tiêu chí chung trongTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

hoạt động kinh doanh Chức năng chủ yếu của văn hóa doanh nghiệp là tạo nên sựthống nhất của mọi thành viên trong doanh nghiệp Ngoài ra, văn hóa doanh nghiệpcòn đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích tập thể với lợi ích cá nhân giúp cho mỗi cá nhânthức hiện vai trò của mình theo đúng định hướng chung của doanh nghiệp Nhìn chungvăn hóa doanh nghiệp động viên nghị lực và ý chí của các thành viên trong doanhnghiệp và hướng tinh thần đó vào việc phấn đấu cho mục đích doanh nghiệp.

Như vậy, nội dung của văn hóa doanh nghiệp không phải là một cái gì đó tự nghĩ

ra một cách ngẫu nhiên, nó được hình thành trong quá trình hoạt động kinh doanh thựctiễn, trong quá trình liên hệ, tác động qua lại và có quan hệ, như một giải pháp chonhững vấn đề mà môi trường bên trong và bên ngoài đặt ra cho doanh nghiệp Văn hóadoanh nghiệp thể hiện được những nhu cầu, mục đích và phương hướng hoạt độngkinh doanh của doanh nghiệp, tạo cho doanh nghiệp có được màu sắc riêng, tức lànhân cách hóa doanh nghiệp đó.Văn hóa doanh nghiệp là cơ sở của toàn bộ các chủtrương, biện pháp cụ thể trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chi phối kết quảkinh doanh của doanh nghiệp Chính vì vậy, có thể nói thành công hoặc thất bại củadoanh nghiệp đều gắn với việc có hay không có văn hóa doanh nghiệp theo đúng nghĩacủa khái niệm này

Từ những quan niêm khá đa dạng ở trên về văn hóa thì có thể gợi ra 3 cách hiểu vềvăn hóa doanh nghiệp:

 Văn hóa doanh nghiệp là một từ tổ hợp chỉ tài năng, mưu mẹo, khôn khéo tronghoạt động doanh nghiệp (nghệ thuật làm doanh nghiệp)

 Văn hóa doanh nghiệp được hiểu là văn hóa trong doanh nghiệp, chỉ sự vậndụng các yếu tố văn hóa trong lĩnh vực này, nhằm tạo ra môi trường đạo đức cho hoạtđộng doanh nghiệp, làm sao cho hoạt động ấy vừa diễn ra lành mạnh, vừa đạt hiệu quảkinh tế tối ưu (đạo đức doanh nghiệp)

 Văn hóa doanh nghiệp là một kiểu lối, một phương thức hoạt động của nhữngthành viên cùng làm việc trong một tổ chức doanh nghiệp như một Công ty, xí nghiệp,tập đoàn…nào đó Văn hóa doanh nghiệp nói ở đây là một thể dạng của văn hóa cộngđồng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Mỗi người hiểu văn hóa doanh nghiệp theo một cách, nhưng dù là theo cách nào đinữa, cũng không ngoài mục đích cuối cùng là tạo ra một niềm tin đối với khách hàng,với các quản lý nhà nước, tạo môi trường làm việc tốt nhất, thuận lợi nhất, tạo niềm tincho nhân viên, để họ làm việc tốt hơn và gắn bó với Công ty.

1.1.2 Các yếu tố tạo nên văn hóa doanh nghiệp

Hệ thống các ý nghĩa biểu đạt chung trong văn hóa doanh nghiệp có thể được hiểutheo 3 khía cạnh bao gồm: các nguyên tắc chung, các chuẩn mực hành vi và các quytắc bổ trợ

Khi ta xem xét và tìm hiểu về một con người mà theo các nhà tâm lý học gọi làquá trình tìm hiểu tính cách cá nhân của người đó, nếu chúng ta nhận xét rằng, anh ta

là người cởi mở, cách tân và ít bảo thủ thì có nghĩa là ở anh ta toát nên hàng loạt cácđặc điểm gắn với tính cách đó Vậy đối với một tổ chức bất kỳ nào cùng cũng thế, nó

sẽ có những đặc điểm riêng biệt làm nổi bật doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác

Sự khác biệt đó chính là do khác biệt về văn hoá mà trước hết là do hệ thống cácnguyên tắc, các chuẩn mực hành vi và các hoạt động hỗ trợ đã tạo nên bộ mặt khácbiệt này

Cũng có thể hiểu rằng các nguyên tắc chung chính là hệ thống các niềm tin nổi bậtkhắc hoạ nên bộ mặt của một văn hoá cụ thể bằng cách chỉ ra cái gì là quan trọng trongdoanh nghiệp Ở hầu hết các doanh nghiệp lớn có văn hoá mạnh , các nguyên tắc baogồm:

-Nguyên tắc 1: Tài sản và kỹ năng là những thứ cần thiết tạo nên lợi thế cạnh tranh

của doanh nghiệp Điều đó cũng có nghĩa rằng: Chúng ta sẽ làm tất cả những gì có thể

để tạo nên tài sản và kỹ năng đó

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

-Nguyên tắc 2: Tính chính xác, phải bảo đảm kế hoạch hoạt động phải đúng thời

gian

-Nguyên tắc 3: Danh dự của doanh nghiệp luôn là khẩu hiệu với tất cả mọi người.

Để đạt được điều đó, tất cả chúng ta phải cố gắng không mắc khuyết điểm và đem đến

sự hài lòng một trăm phần trăm cho khách hàng

-Nguyên tắc 4: Phải đồng lòng, hợp sức lại để duy trì và phát triển vị trí đã có của

doanh nghiệp và mở rộng hoạt động sang các chức năng khác Phấn đấu từ sản xuấtchuyển sang thống lĩnh thị trường

- Nguyên tắc 5: Xây dựng môi trường doanh nghiệp trong sạch, lành mạnh và gắn

bó Cần đưa ra hình thức quản lý phù hợp nhằm tạo ra một môi trường lành mạnh.Những người quản lí cần thúc đẩy hơn nữa sự giao lưu trong nội bộ, lôi kéo được cảnhững phần tử yếu kém nhất tham gia vào hoạt động chung của doanh nghiệp và thựchiện tốt công việc của mình

- Nguyên tắc 6: Các thành viên đều là những nhân tố cốt lõi tạo nên sự bền vững của

văn hoá doanh nghiệp Coi trọng vai trò của các thành viên với tư cách là từng thànhviên trong doanh nghiệp đóng góp cho thành công của doanh nghiệp

- Nguyên tắc 7: Mọi nỗ lực của các thành viên doanh nghiệp đều nhằm thực hiện

mục tiêu chung của doanh nghiệp

1.1.2.2 Các chuẩn mực hành vi

Bao gồm các qui tắc, quy định các thành viên làm gì và không được phép làm gì,

họ phải thể hiện bằng những thái độ nào và có những hành vi nào là phù hợp Đồngthời nó cũng đưa ra các hình phạt áp dụng cho từng trường hợp vi phạm Các qui tắcnày có vai trò hỗ trợ và hướng dẫn cho các hành vi sao cho thống nhất với các nguyêntắc chung Các qui tắc tiếp tục được phân chia ra làm 2 loại như sau:

- Qui tắt bắt buộc (Pivotal norms )

Là những qui tắc cần thiết cho mục tiêu của doanh nghiệp , ví dụ như qui tắc vềchất lượng sản phẩm , vệ sinh an toàn thực phẩm , chất lượng học sinh ,qui tắc về sự

an toàn đối với người bệnh

- Qui tắc bổ trợ (Peripheral norms)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Là những qui tắc không quá cần thiết cho mục tiêu của doanh nghiệp, có tác dụng

hỗ trợ cho những qui tắc bắt buộc, ví dụ như nhân viên phải mặc đồng phục trong khilàm việc, giáo viên không được mặc quần bò khi lên lớp, đầu bếp không được đểmóng tay dài và đeo trang sức khi nấu nướng hoặc bồi bàn không được sờ tay vàomiệng cốc trong khi rót rượu cho khách

1.1.2.3 Các hoạt động hổ trợ cụ thể

Là những tấm gương tiêu biểu và những việc làm thiết thực được đưa ra nhằmcủng cố duy trì các giá trị và chuẩn mực đã được thống nhất trong doanh nghiệp.Nhiều khi các hoạt động này có hiệu quả và dễ tiếp thu hơn là ban bố những biệnpháp, qui tắc mang tính nội qui chung chung Các hoạt động này bao gồm :

- Phong cách và tư tưởng của người đứng đầu: Họ là những người sáng lập, là nhân

viên quản lý hoặc trưởng các bộ phận, hoạt động của họ có ảnh hưởng rộng rãi, có ýnghĩa tác động to lớn tới hoạt động của mọi thành viên

-Hành động và những tấm gương cụ thể: Đây là những yếu tố ảnh hưởng lớn tới

việc hình thành văn hoá doanh nghiệp Chẳng hạn, một giám đốc điều hành hay bất kỳmột nhân viên nào tuân thủ thời gian làm việc một cách nghiêm túc sẽ được khuyếnkhích và tạo ra các tấm gương thi đua.Những tấm gương này có sức thuyết phục caođối với nhân viên về việc giờ giấc Hoặc trong 1 hãng hàng không nọ, vị giám đốc điềuhành trực tiếp tham gia công việc tại bộ phận dịch vụ khách hàng như một nhân viênbình thường đã truyền đi thông điệp tới tất cả mọi người về một ý thức cao trong côngviệc, sự thực tế và tinh thần trách nhiệm Hành động của họ làm tăng cường sự nhấtquán trong văn hoá của bất cứ doanh nghiệp nào

- Cách đặt trọng tâm vấn đề: Đây là cách mà các nhà quản lí thường sử dụng để

thể hiện tư tưởng nhất quán trong việc chỉ đạo Trong các cuộc họp cách đưa ra vấn đềphải luôn gắn liền với mục tiêu mà doanh nghiệp đang theo đuổi Điều đó có tác dụng

hỗ trợ cho các qui tắc về mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp

- Lễ nghi và các thủ tục bắt buộc: Các lễ nghi hay các thủ tục và cách thức tiến

hành cũng góp phần tạo nên văn hoá doanh nghiệp Cụ thể như các thói quen, thờigian làm việc, chế độ nghỉ ngơi, quá trình tuyển dụng và các chế độ đãi ngộ khác, cũng

sẽ giúp ta có được nhận xét về văn hoá của một doanh nghiệp Chẳng hạn có doanhTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

nghiệp trước khi chấp nhận một nhân viên mới, họ bắt buộc người lao động phải đápứng được các yêu cầu khác nhau như nộp đầy đủ các nhận xét từ nơi làm việc cũ, xácnhận từ phía chính quyền hoặc phải trải qua quá trình thử việc trước khi đạt được cácthoả thuận về lương bổng và chế độ Các thói quen khác như việc uống bia vào cácbuổi chiều thứ sáu, liên hoan đón nhân viên mới, chia tay với các cựu thành viên hoặc

lễ ăn mừng hoàn thành định mức, hay đến công sở phải mặc đồng phục đều có ý nghĩađóng góp không nhỏ tới việc hình thành văn hoá doanh nghiệp

Nếu như các chuẩn mực hành vi được thể hiện ra ngoài như thói quen, ăn mặc, đầutóc, tác phong, kiểu ngôn ngữ hay biệt ngữ được dùng thì văn hoá của một doanhnghiệp là tất cả các biểu hiện từ nguyên tắc chung, những chuẩn mực hành vi và cáchoạt động hỗ trợ đang tồn tại trong doanh nghiệp đó Nói một cách đầy đủ thì văn hoádoanh nghiệp là sự thể hiện của các biện pháp lãnh đạo, sự tương tác, nội qui, ngônngữ giao tiếp, tác phong ăn mặc, kiểu mẫu hành vi, thái độ, tư tưởng tình cảm của tất

cả các thành viên trong một doanh nghiệp

1.1.3 Các cấp độ của văn hóa doanh nghiệp

1.1.3.1 Cấp độ thứ nhất :Những giá trị hữu hình của doanh nghiệp

Đó là những thực thể hữu hình như những đồ vật: tài liệu, sản phẩm, văn phòng,

và vật dụng văn phòng,…hoặc công nghệ: máy móc, thiết bị, nhà xưởng…hoặc ngônngữ: chuyện cười, truyền thuyết, khẩu hiệu…hoặc các chuẩn mực hành vi: nghi thức,

lễ nghi, liên hoan…hoặc các nguyên tắc, hệ thống, thủ tục, chương trình, Như vậy, đây

là tất cả những gì ta cảm nhận, nhìn thấy ở một doanh nghiệp Những thực thể hữuhình dễ dàng nhận thấy nhưng không dễ dàng giải mã ra ra đặc trưng văn hóa doanhnghiệp nếu chỉ dựa vào yếu tố này bởi vì phụ thuộc rất nhiều vào cách cảm nhận củariêng mỗi người Ví dụ, khi một người trông thấy cách tổ chức không trang trọng, lịch

sự của một doanh nghiệp thì có thể cho rằng doanh nghiệp hoạt động thiếu hiệu quảnếu như người đó đứng trên giả định của mình là sự lộn xộn nghĩa là không làm việc.Tuy nhiên, một người khác khi thấy một tổ chức rất chỉnh tề, đâu vào đó thì lại chorằng doanh nghiệp đó thiếu tính sang tạo nếu người này đứng trên kinh nghiệm riêngcủa mình là sự trang trọng cũng có nghĩa là thủ tục và tính quy trình cao Nếu ngườiquan sát làm việc trong doanh nghiệp lâu dài thì có thể cảm nhận đúng đắn hơn mốiTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

quan hệ giữa những thực thể hữu hình và đặc trưng của văn hóa doanh nghiệp Nếuchúng ta muốn biết mối quan hệ này nhanh hơn thì có thể tìm hiểu những giá trị, quytắc và luật lệ mang tính hướng dẫn cho những hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp(cấp thứ hai của văn hóa doanh nghiệp).

1.1.3.2 Cấp độ thứ hai: Những giá trị được chia sẻ, chấp nhận và tuyên bố công khai

Những giá trị được chia sẻ, chấp nhận và tuyên bố công khai được hiểu là nhữnggiá trị văn hoá được thể hiện thông qua các quy định nội bộ, các nguyên tắc trong làmviệc và cao hơn là các triết lý, sứ mệnh, tầm nhìn, chiến lược và mục tiêu kinh doanhriêng của doanh nghiệp, được chủ doanh nghiệp đúc kết chia sẻ với toàn thể cán bộ,nhân viên trong doanh nghiệp, được cán bộ công nhân viên chấp nhận thực hiện vàthường được công bố công khai ra công chúng

1.1.3.3 Cấp độ thứ ba: Những quan niệm chung, ngầm định trong doanh

nghiệp(những niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm có tính vô thức, mặc

nhiên được công nhận trong Doanh nghiệp)

Đó là các niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và xúc cảm được coi là đương nhiên ănsâu trong tiềm thức mỗi cá nhân trong doanh nghiệp Các ngầm định nền tảng này lànền tảng cho các giá trị và hành động của mỗi thành viên.Không có sự tranh luận, suyxét đúng sai cho các ngầm định nền tảng, nó được coi là chân lý cho hoạt động củadoanh nghiệp, đây cũng là gốc rễ bản chất của đặc trưng văn hóa doanh nghiệp Do đó,việc thay đổi các ngầm định nền tảng trong doanh nghiệp là điều hết sức khó khăn,nhưng ngược lại để giải quyết tận gốc rễ các vấn đề văn hóa của doanh nghiệp là phảigiải quyết, thay đổi được các ngầm định nền tảng

1.1.4 Đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp

1.1.4.1 Đặc điểm chung của văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ những giá trị tinh thần mà doanh nghiệp tạo ratrong quá trình sản xuất kinh doanh tác động tới tình cảm, lý trí và hành vi của cácthành viên cũng giống như sự phát triển bền vững của doanh nghiệp Do đó, văn hóadoanh nghiệp gắn với đặc điểm từng dân tộc, trong từng giai đoạn phát triển cho đếnTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

từng doanh nhân, từng người lao động, từng loại doanh nghiệp, từng ngành sản xuất,từng loại hàng hóa và dịch vụ mà doanh nghiệp sản xuất.

Văn hóa doanh nghiệp tất yếu và mang những đặc điểm chung của quốc gia, dântộc, thừa hưởng những đặc trưng của văn hóa dân tộc, điều này giải thích sự khác biệtgiữa văn hóa doanh nghiệp phương Tây so với các doanh nghiệp châu Á

Về bản chất, văn hóa doanh nghiệp là không vĩnh cửu, nó có thể được tạo lập, vànhững người sáng lập có khả năng làm việc này qua những giá trị quan điểm, tư tưởngcủa người sáng lập, chúng sẽ tác động lên và kiểm soát hành vi của nhân viên, quyđịnh họ được phép làm gì, không được phép làm gì

1.1.4.2 Đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp Việt Nam

Trong giai đoạn hội nhập kinh tế hiện nay, văn hóa doanh nghiệp Việt Nam có 4đặc điểm nổi bật sau đây:

Tính tập thể: Quan niệm tiêu chuẩn đạo đức của doanh nghiệp là do toàn thể thành

viên doanh nghiệp tích lũy lâu dài cùng nhau hoàn thành, có tính tập thể

Tính quy phạm: Văn hóa doanh nghiệp có chức năng điều chỉnh kết hợp: trong

trường hợp lợi ích cá nhân và doanh nghiệp xảy ra xung đột thì công nhân viên chứcphải phục tùng các quy định, quy phạm của văn hóa mà doanh nghiệp đã đề ra, đồngthời doanh nghiệp cũng phải biết lắng nghe, cố gắng giải quyết hài hòa để xóa bỏ xungđột

Tính độc đáo: Doanh nghiệp ở những quốc gia khác nhau, doanh nghiệp khác

nhau ở cùng một quốc gia đều cố gắng xây dựng văn hóa doanh nghiệp độc đáo trên

cơ sở của vùng đất mà doanh nghiệp đang tồn tại Văn hóa doanh nghiệp phải bảo đảmtính thống nhất trong nội bộ từng doanh nghiệp, nhưng giữa các doanh nghiệp khácnhau cần phải tạo nên tính độc đáo của mình

Tính thực tiễn: Chỉ có thông qua thực tiễn, các quy định của văn hóa doanh nghiệp

mới được kiểm chứng để hoàn thiện hơn nữa Chỉ khi nào văn hóa doanh nghiệp pháthuy được vai trò của nó trong thực tiễn thì lúc đó mới thực sự có ý nghĩa

1.1.5 Một số mô hình văn hóa doanh nghiệp phổ biến

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Khi thành lập doanh nghiệp, lãnh đạo thường vay mượn ý tưởng các mô hình cósẵn.Thực tế, mỗi doanh nghiệp có cơ cấu tổ chức riêng phù hợp với lĩnh vực hoạt động

và đặc điểm văn hóa

Vì thế muốn tạo ra cơ cấu doanh nghiệp thì những người chủ phải có kiến thức vềcác mô hình và hiểu được đặc điểm văn hóa của dân tộc cũng như văn hóa của doanhnghiệp.Mô hình văn hóa doanh nghiệp sẽ cung cấp cho các doanh nhân những kiếnthức cụ thể về các mô hình doanh nghiệp để từ đó doanh nghiệp biết cách vận dụnghợp lý

Trước hết, chúng ta phải hiểu rằng doanh nghiệp là một kết cấu mang tính chủquan và chính đặc điểm văn hóa của mỗi nhân viên sẽ tạo ra một môi trường làm việc

có ý nghĩa Cấu trúc của doanh nghiệp không phải là những thứ xa xôi, cao siêu mà nó

là một cái gì đó họ rất quen thuộc.Cấu trúc của doanh nghiệp chính là hệ thống đượcthiết kế để đạt được mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp Nó có thể tương tự như cấutrúc của tổ chức quân đội, một gia đình, cũng có thể giống như một con tàu lênh đênh

vô định hay tên lửa nhắm tới hành khách và những mục tiêu chiến lược

Văn hóa doanh nghiệp được hình thành không chỉ do yếu tố công nghệ và thịtrường mà còn bởi yếu tố văn hóa của lãnh đạo và người lao động Một số Công ty đaquốc gia có chi nhánh tại Châu Á, Âu, Mỹ và Trung Đông thì các chi nhánh này hoàntoàn khác nhau về môi trường làm việc, các thủ tục kinh doanh, văn hóa dântộc,…Nhưng điểm khác nhau cơ bản nhất là về cấu trúc logic của doanh nghiệp

Có ba yếu tố ảnh hưởng quyết định đến cấu trúc văn hóa doanh nghiệp:

1 Mối quan hệ giữa nhân viên và tổ chức;

2 Hệ thống phân cấp và quyền lực xác định cấp trên, cấp dưới;

3 Quan điểm chung của nhân viên về số phận, mục đích, mục tiêu và vị trí của họtrong doanh nghiệp;

Khi nhìn nhận một doanh nghiệp, chúng ta cần xem xét dưới nhiều góc độ khácnhau Chiều hướng để chúng ta phân biệt mô hình văn hóa doanh nghiệp là tạo ra đượccông bằng – trật tự và hướng tới cá nhân – hướng tới từng nhiệm vụ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Điều này giúp chúng ta xác định bốn mô hình văn hóa doanh nghiệp đang thay đổiđáng kể trong cách tư duy và học hỏi, cách thay đổi và khích lệ, cách khen thưởng vàgiải quyết mâu thuẫn Có 4 mô hình văn hóa doanh nghiệp như sau:

1.1.5.1 Mô hình văn hóa gia đình

Khi nói đến gia đình là chúng ta nghĩ ngay đến mái ấm thân thuộc, mang tính nhânvăn đầy thiêng liêng Trong mô hình văn hóa doanh nghiệp gia đình, mối quan hệ giữacác thành viên trực tiếp gần gũi nhưng có thứ bậc trên dưới, như trong gia đình

Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Người lãnh đạo giống như “người cha”, giàu kinh nghiệm và có quyền hành lớnđối với nhân viên – “người con”.Kết quả là sự hình thành doanh nghiệp hướng quyềnlực, trong đó người lãnh đạo giữ vai trò như người cha biết việc gì cần làm và biết điều

gì tốt cho con cái.Đây là loại quyền lực hết sức thân thiện, ôn hòa không hề có tính đedọa, áp lực

Với mô hình văn hóa doanh nghiệp gia đình, sự hài lòng trong các mối quan hệ giađình tạo ra động lực làm việc, năng suất lao động cao và khả năng giải quyết mâuthuẫn Việc làm hài lòng cấp trên là một phần thưởng Lãnh đạo phải làm gương, cótiếng nói, tạo được mẫu hình riêng, có vị thế và mong muốn cấp dưới “cùng chung chíhướng”,…Người lãnh đạo khéo léo đóng vai trò là chất xúc tác, tạo nguồn năng lượngdồi dào, và có sức hấp dẫn đến tận sâu thẳm tình cảm và niềm say mê của cấp dưới

Họ giống như người lãnh đạo các phong trào giải phóng, cải tổ, phản đối, khai sángcho các thành viên và cả xã hội

Quyền lực trong mô hình văn hóa gia đình được thực thi thông qua sự hòa hợpgiữa các thành viên.Sự trừng phạt lớn đối với các thành viên là không còn được mọingười yêu mến Áp lực đối với họ là tính đạo đức xã hội chứ không phải là tài chínhhay pháp lý Quyền lực trong mô hình gia đình không thể tranh giành được vì nókhông phụ thuộc vào nhiệm vụ mà vào vị trí được quy cho.Người nhiều tuổi hơn sẽ cónhiều quyền hành hơn, họ phải được hướng dẫn một cách toàn diện và trung thànhtuyệt đối để xứng đáng với địa vị của mình

Văn hóa doanh nghiệp theo mô hình gia đình có xu hướng trở thành môi trườngkhép kín Lượng thông tin càng nhiều, truyền thống, tập tục gia đình càng phong phúTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

thì sợi dây liên kết càng bền chặt, môi trường càng khép kín thì người ngoài càng cảmthấy khó khăn khi trở thành một thành viên.

Nhiều tập đoàn theo mô hình văn hóa gia đình như ở Ai Cập, Italia, Singapore,Bắc Triều Tiên, Tây Ban Nha và điển hình là Nhật Bản Người Nhật đã xây dựngdoanh nghiệp có tổ chức như một gia đình truyền thống Đạo đức trong kinh doanhchính là tình cảm thương yêu giữa những con người ở thứ bậc khác nhau, người trẻtuổi hơn thì được nâng niu, chiều chuộng, còn người nhiều tuổi hơn thì được kínhtrọng Đạo đức kinh doanh này còn tạo ra được nhiều giá trị lớn hơn bất cứ bản hợpđồng hay giao kèo trói buộc nào Quan hệ gia đình trong doanh nghiệp rất bền lâu vàtận tụy Các Công ty Nhật Bản tìm mọi cách để cung cấp những sản phẩm giá rẻ chonhân viên, giúp họ tìm chỗ ở, giúp con cái họ đến trường và thậm chí bố mẹ nhân viên

ốm đích thân lãnh đạo sẽ đến thăm hỏi tận tình Các ông chủ Nhật Bản tin tưởng rằngCông ty càng làm nhiều cho gia đình, gia đình càng mong muốn cống hiến nhiều hơncho Công ty

Tư duy, học hỏi và thay đổi

Doanh nghiệp theo mô hình văn hóa gia đình thiên về trực giác hơn là về trình độkiến thức, quan tâm nhiều đến sự phát triển con người hơn là khai thác năng lực conngười Kiến thức cá nhân được đánh giá cao hơn kinh nghiệm cá nhân.Người thựchiện quan trọng hơn là công việc được thực hiện

Sự thay đổi trong mô hình gia đình mang yếu tố chính trị sẽ tiếp nhận những nhân

tố làm thay đổi chính sách Điều được lôi cuốn là tầm nhìn mới, sức thu hút quầnchúng, mục tiêu phương hướng và hơn hết là mối quan hệ thân thiết với những nhânvật quan trọng Nhưng sự cải tổ hoàn thiện không diễn ra như thế trừ khi đó là mộtcuộc nổi loạn gây thách thức lớn với người lãnh đạo, trong trường hợp này có thể xảy

ra nhượng quyền

Đào tạo, cố vấn, huấn luyện và học nghề đóng vai trò quan trọng trong quá trìnhgiáo dục một con người nhưng điều này xảy ra do yêu cầu bắt buộc của gia đình chứkhông phải xuất phát từ bản thân họ Mô hình gia đình có thể phản ứng nhanh với sựthay đổi của môi trường gây ảnh hưởng tới quyền lực vì vị thế chính trị của họ rấtTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Khích lệ, khen thưởng, giải quyết xung đột

Vì các thành viên trong gia đình rất trân trọng các mối quan hệ, họ có thể đượckhích lệ bằng những lời tán dương hay đánh giá cao hơn là bằng tiền Họ không hợpvới hình thức trả công hay bất cứ một sự khích lệ nào có thể đe dọa mối dây liên kếtvới gia đình

Giải quyết mâu thuẫn dựa vào sự khôn khéo của người lãnh đạo.Ít khi họ phê pháncông khai vì nếu họ làm như vậy gia đình sẽ rơi vào cảnh lộn xộn.Những phản hồi tiêucực thường dưới hình thức gián tiếp và thỉnh thoảng ở một số trường hợp được sự “chophép” đặc biệt

Mô hình gia đình ít quan tâm đến năng suất mà ưu tiên cho hiệu quả (làm việcđúng cách)

1.1.5.2 Mô hình tháp Eiffel

Tháp Eiffel của Paris được chọn làm biểu tượng cho mô hình văn hóa này vì tháp

có độ dốc đứng, cân đối, thu hẹp ở đỉnh và nới rộng ở đáy, chắc chắn, vững chãi.Giống như một bộ máy chính thống, đây thực sự là biểu tượng cho thời đại cơkhí.Ngay cả cấu trúc của nó cũng quan trọng hơn chức năng

Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Đặc trưng của mô hình tháp Eiffel là phân chia lao động hướng vai trò và chứcnăng Mỗi vai trò được phân bố trong một bộ phận, nhiệm vụ sẽ được hoàn thành theo

kế hoạch Một giám sát viên có thể theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ, một quản lýtheo dõi công việc của nhiều giám sát viên; và cứ thế phân chia theo thứ tự

Hệ thống cấp bậc trong mô hình hình tháp khác xa so với mô hình gia đình Thứ tựcao hơn được phân chia một cách rõ ràng, thể hiện chức năng điều hành thứ tự thấphơn Nhân viên tuân lệnh ông chủ vì họ có vai trò chỉ đạo Ông chủ có đủ quyền lựcpháp lý để ra lệnh cho nhân viên, quyết định các điều khoản hợp đồng, áp chế hay đơngiản là buộc nhân viên phải làm việc theo sự chỉ đạo của ông ta Ông chủ được tuyểnchọn theo định hướng vai trò Nếu người lãnh đạo này không đảm nhiệm được thì sẽ

có người thay thế mà không có sự khác biệt về nhiệm vụ cũng như lý do tồn tại của tổTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

chức Thực hiện công việc hiệu quả có ý nghĩa quyết định và mức độ hoàn thành côngviệc sẽ là cơ sở đánh giá hiệu quả.

Trong mô hình này, người ta ít quan tâm đến cơ hội hay phong cách cá nhân.Kếtquả là quyền hành xuất phát từ năng lực nắm giữ vai trò.Nếu bạn gặp sếp ở sân golf,bạn không cần phải nhường sếp và sếp của bạn có thể cũng không thích như thế.Hệthống cấp bậc trong mô hình tháp rất khách quan, dựa trên pháp lý trong đó tất cả mọingười đều tuân thủ các quy định của Công ty và các quy định này áp dụng cho mọi cấpbậc để làm tăng tính hiệu quả cũng như tính áp chế

Mỗi vai trò ở từng cấp độ trong hệ thống thứ bậc được mô tả, xếp loại theo mức độkhó, độ phức tạp và trách nhiệm cùng với mức lương tương ứng Tiếp theo là sự tìmkiếm người thích hợp với vị trí đó Trong quá trình tuyển dụng, phòng nhân sự sẽ lựachọn một cách công bằng, khách quan, dựa trên tiêu chí kỹ năng làm việc, năng lựcphù hợp với yêu cầu công việc và từ đó phân việc hợp lý.Quá trình đánh giá năng lực,thăng tiến cũng tương tự như vậy

Tư duy, học hỏi và thay đổi

Cách thức con người tư duy, học hỏi và thay đổi ở những Công ty theo mô hìnhtháp khác hẳn những Công ty theo mô hình gia đình Đối với nhân công theo mô hìnhhình tháp, mô hình gia đình là chuyên quyền độc đoán, vô lý, khó hiểu Thay vì tuânthủ các thủ tục quy định và những chuẩn mực khách quan, mô hình gia đình luôn thayđổi những vị trí chủ chốt hoặc cản trở tính cạnh tranh

Học hỏi trong mô hình tháp là tích lũy những kỹ năng cần thiết, phù hợp với vaitrò và vị trí cao hơn.Ví dụ bạn đang là nhân viên và mong muốn thăng tiến ở vị trítrưởng phòng thì bạn phải rèn luyện các kỹ năng, kiến thức và năng lực đủ để đảmnhiệm công việc ở vị trí đó Đối với Công ty theo mô hình tháp Eiffel, con người đượcquan niệm giống như nguồn vốn hay nguồn tiền mặt Nhờ một hệ thống các kỹ năng,những người có đủ phẩm chất năng lực có thể lên kế hoạch, triển khai, cải tổ nhân sự

để đạt được mục tiêu là khai thác và gia tăng giá trị tối đa nguồn nhân lực Như vậy, cóthể nói nhiệm vụ của phòng nhân sự chính là kinh doanh khả năng của con người.Tất

cả các hoạch định về nhân sự, đánh giá nhân sự, tuyển dụng, đào tạo và luân chuyểnTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

công việc đều có nhiệm vụ giúp đỡ phân loại và phân bổ nguồn lực phù hợp với từngvai trò xác định.

Thay đổi theo mô hình tháp diễn ra thông qua sự thay đổi về điều lệ, quy định.Cùng với sự thay đổi về mục đích, Công ty phải đi từ sự thay đổi về những yêu cầu đặt

ra cho nhân công Vì thế văn hóa doanh nghiệp theo mô hình tháp Eiffel khó thíchnghi trước sự thay đổi của môi trường Bởi sự thay đổi diễn ra cực kỳ phức tạp và tốnnhiều thời gian.Phải viết lại cẩm nang hướng dẫn công việc, thay đổi các thủ tục chínhsách, chế độ, phải xem xét việc thăng chức và đánh giá lại chất lượng “Cải tiến” hay

“hợp lý hóa” là những thuật ngữ đáng sợ trong mô hình hình tháp

Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn

Nhân công theo mô hình hình tháp rất kỹ tính, nghiêm ngặt Họ lo lắng khi thiếumệnh lệnh hay sự định hướng Nhiệm vụ là một khái niệm quan trọng với nhân viênhướng vai trò

Mâu thuẫn được xem như sự vô lý, ung nhọt trong thủ tục kỷ cương và là sự xúcphạm tới hiệu quả công việc.Phê phán và phàn nàn được giải quyết thông qua nhiềuđiều lệ và thủ tục pháp lý để tìm ra sự thật

1.1.5.3 Mô hình tên lửa chỉ đường

Mục tiêu là nhân tố căn bản đối với mô hình tên lửa điều khiển Mọi thứ đượcthực hiện để giữ vững ý định chiến lược và đạt được mục tiêu Mỗi người đều biết rõcông việc của mình và thù lao của họ được trả theo kết quả đóng góp thực tế

Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Mô hình tên lửa hướng nhiệm vụ do một đội ngũ hay nhóm dự án đảm trách Điềunày khác với mô hình văn hóa tháp Eiffel hướng vai trò ở chỗ các thành viên nhậnnhiệm vụ không được bố trí trước Họ phải làm bất cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ,

và cái cần làm thường không rõ ràng và có thể phải tiến hành tìm kiếm

Cơ quan hàng không vũ trụ quốc gia (NASA) đã tiên phong sử dụng nhóm dự ánlàm việc trong tàu thăm dò vũ trụ giống như tên lửa điều khiển Để hoàn thành nhiệm

vụ hạ cánh mặt trăng cần 140 kỹ sư thuộc các lĩnh vực khác nhau.Đóng góp của họ có

ý nghĩa quan trọng sống còn nhất là ở thời điểm thời gian không thể xác định trước

Do tất cả các kỹ sư đều làm việc hòa thuận với nhau nên để có được kết quả tổng hợpTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

tốt nhất, phải xem xét cả quá trình làm việc Không hề có hệ thống thứ bậc nào có thểlập luận rằng “Chuyên môn của A giỏi hơn B” Mỗi người đều biết rõ công việc củamình.Làm thế nào để tất cả các thành viên cùng tham gia hoạt động?Tất cả đều ngangnhau, hoặc ít nhất gần như ngang nhau vì không ai biết sự đóng góp của người khác.Nhóm làm việc như thế sẽ cần người lãnh đạo hoặc điều phối, người chịu tráchnhiệm khâu lắp ráp phụ và khâu cuối cùng Tuy nhiên, người điều hành chung có thểbiết ít hơn những chuyên gia ở mỗi ngành và cần phải tôn trọng họ Những nhóm nàytheo chủ nghĩa quân bình vì có thể họ cần đến sự giúp đỡ của bất kỳ chuyên gia nào đểđổi hướng đạt được mục tiêu Họ có thể biết mục tiêu nhưng không chăc chắn vềđường hướng.Mô hình tên lửa thường có sức lôi cuốn các chuyên gia và có tinh thần

kỷ luật chéo.Chẳng hạn trong một Công ty quảng cáo, một người viết quảng cáo, mộtngười thiết kế, một người lo phương tiện truyền thông, một người lo phim quảng cáo

và một đại diện tài khoản có thể cùng làm việc với nhau trong một chiến dịch với sựđồng thuận của khách hàng.Tất cả cùng giữ một vai trò, tuy nhiên, vai trò đó là gì phụthuộc vào chiến dịch cuối cùng được khách hàng ưa thích

Mô hình tên lửa rất tốn kém do phải thuê các chuyên gia Nhóm có xu hướng làmviệc tạm thời, mối quan hệ không còn khăng khít khi dự án kết thúc và các phươngtiện thực hiện sẽ ngừng hoạt động Thành viên sẽ gia nhập những nhóm dự án khác,với mục đích khác, kéo dài trong vài ngày hay vài tuần và có thể có rất nhiều hội viên

Mô hình văn hóa này không chiếm được cảm tình và sự tận tụy nhưng là điển hình chonền văn hóa trung lập

Giá trị nhân văn tối cao trong mô hình văn hóa tên lửa điều khiển thể hiện ở cáchthức bạn làm việc và mức độ đóng góp cho kết quả chung Thực tế, mỗi thành viên đềucùng nhau chia sẻ để giải quyết vấn đề Đóng góp tương đối của mỗi các nhân có thểkhông rạch ròi như trong mô hình tháp Eiffel, nơi mỗi vai trò được mô tả rõ ràng vàkết quả có thể định lượng được

Tư duy, học hỏi và thay đổi

Mô hình tên lửa dẫn đường theo cách hướng mục tiêu, sử dụng tín hiệu phản hồinên nó chuyển động tròn, thay vì chuyển động tịnh tiến Tuy nhiên, nếu chuyển độngTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

tịnh tiến, tên lửa cũng hiếm khi thay đổi mục tiêu Do đó, bộ phận lái có tính chính xác

và bền vững, không hướng tới mục tiêu hay tiềm lực mới

Học hỏi bao gồm “hòa hợp” với mọi người, khả năng “phá băng” nhanh, đảmđương vai trò còn thiếu trong tập thể, thực hành nhiều hơn lý thuyết, trở thành trungtâm giải quyết vấn đề thay vì trung tâm kỷ luật Việc đánh giá thường do người nganghàng hay cấp dưới chứ không phải cấp trên đưa ra

Sự thay đổi diễn ra nhanh chóng trong mô hình tên lửa điều khiển.Mục tiêu luônvận động, nhiều mục tiêu mới xuất hiện, nhóm làm việc mới được hình thành, nhóm

cũ giải tán Người chuyển từ nhóm này sang nhóm khác dẫn đến xu hướng luânchuyển công việc lớn hơn lòng trung thành với Công ty Xét về nhiều mặt, mô hình tênlửa điều khiển đối lập với mô hình gia đình với sợi dây liên hệ bền vững, dài lâu vàtràn đầy tình cảm yêu mến

Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn

Khích lệ dần trở thành bản chất trong nền văn hóa này Đó là các thành viên trongnhóm luôn say mê, chung mục đích và mục tiêu hướng tới sản phẩm cuối cùng HãngApple Mancintosh, họ say mê sáng tạo một “cỗ máy vĩ đại” Sản phẩm của cỗ máy này

là thành tựu phi thường trong đó mâu thuẫn và thù oán cá nhân được gạt sang một bên.Chỉ có sự tham gia đông đảo mới có sự cam kết rộng rãi Sự đồng tâm nhất trí chỉ nên

ở phạm vi dù rộng lớn để có thể lôi kéo được sự tham gia của tất cả mọi người

Mô hình văn hóa tên lửa có xu hướng cá nhân hóa vì nó cho phép số lượng lớnnhững chuyên gia ở các lĩnh vực khác nhau cùng làm việc với nhau trong một cơ sởtạm thời.Bối cảnh làm việc luôn thay đổi Chỉ có sự kiên định theo đuổi con đườngphát triển cá nhân là không thay đổi Đội ngũ làm việc chia sẻ niềm say mê giữa cácthành viên, tuy nhiên nó sẽ tự bị loại bỏ và biến mất khi công việc kết thúc Các thànhviên rất vui vẻ, có phong cách riêng và thông minh nhưng họ hợp tác với nhau vì tiềnchứ không phải vì mục tiêu.Họ không cần phải biết quá rõ về nhau và có thể tránh làmđiều đó

1.1.5.4 Mô hình lò ấp trứng

Mô hình văn hóa lò ấp trứng dựa trên quan điểm về cơ cấu tổ chức không quantrọng bằng sự hoàn thiện cá nhân.Nếu tổ chức tỏ ra rộng lượng, chúng nên là nhữngTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

cái nôi cho sự tự thể hiện và tự hoàn thiện Mục tiêu là giải phóng con người khỏinhững lề lối quen thuộc, trở nên sáng tạo hơn và giảm thiểu thời gian tự duy trì cuộcsống Mô hình này mang tính cá nhân và quân bình.

Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Mô hình văn hóa lò ấp trứng đóng vai trò là một sân chơi lành mạnh để phát huynhững ý tưởng và đáp lại một cách thông minh những sáng kiến mới Ví dụ điển hình

là những Công ty mới ở Thung lũng Silicon, Canifornia, Scotlen; đây là những Công

ty thầu, được sáng lập bởi một nhóm người giàu ý tưởng đã từ bỏ người chủ lớn hơnngay trước kỳ trả lương Trở thành cá nhân độc lập, họ không bị ràng buộc bởi lòngtrung thành đối với Công ty và có thể tự phát triển bản thân

Văn hóa lò ấp trứng không chỉ gồm có những Công ty đổi mới quy mô nhỏ Họ cóthể là một nhóm bác sỹ hành nghề, các đối tác hợp pháp, một số chuyên gia tư vấn,thanh tra viên đủ tư cách hành nghề hay bất kỳ một nhóm chuyên gia nào làm việc gầnnhư độc lập nhưng yêu thích chia sẻ tài nguyên, kinh nghiệm Một số ý kiến cho rằng

mô hình lò ấp trứng sẽ là mô hình tổ chức của tương lai

Vì mô hình lò ấp trứng có cấu trúc tối giản nên hệ thống thứ tự cấp bậc cũng đượctinh giản.Người nắm quyền ra lệnh là những cá nhân nghiêm khắc, có những ý tưởnggây hứng thú một cách tự nhiên và nguồn cảm hứng khơi dậy từ tầm nhìn xa đã cuốnhút người khác làm việc với họ

Mô hình văn hóa này thường xuyên hoạt động ở môi trường tình cảm tận tâm.Tuynhiên, thực chất sự tận tâm này ít hướng tới con người hơn là hướng tới sự thay đổicủa thế giới, xem xét bản chất của sự bù đắp xã hội

Mô hình lò ấp trứng ưu ái quá trình sáng tạo và đổi mới Do mối quan hệ thânthiết, sẻ chia nguồn cảm hứng và mục tiêu phi thường, mô hình ở mức hoàn hảo nhất

có thể rất trung thực, hiệu quả, an toàn và hứng thú, phụ thuộc vào mối quan hệ trựctiếp và sự gắn bó trong công việc Vì sự gắn bó này hoàn toàn tự nguyện, được nuôidưỡng và bồi đắp bởi hy vọng và lý tưởng, nó có thể trở thành kinh nghiệm quý báu và

có ý nghĩa nhất trong cuộc đời con người Đặc trưng của mô hình lò ấp trứng là sự giớihạn về quy mô do “phạm vi kiểm soát” của người lãnh đạo, bởi vì khó mà có thể giaotiếp một cách tự nhiên và thoải mái với hơn 75-100 người

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Tư duy, học hỏi và thay đổi

Thay đổi trong mô hình lò ấp trứng có thể diễn ra rất nhanh chóng và bột phát vìcác thành viên rất hòa hợp với nhau Điều này được thể hiện rất rõ nếu quan sát quátrình ứng tác của ban nhạc Jazz, người dứng đầu cố gắng đưa ra một cái gì đó mới mẻ,ban nhạc sẽ chơi theo nếu họ thích và bỏ qua nếu họ không thích Mọi người tham dựđều hòa chung một giai điệu, cảm xúc Nhưng bởi vì khán giả không xác định được rõmục tiêu cụ thể nào nên vấn đề là phải có sự xác định lại và tìm ra giải pháp chung.Những Công ty mới của Mỹ theo mô hình lò ấp trứng hiếm khi đạt được sự hoànthiện về sản phẩm và thị trường Mô hình văn hóa học cách sáng tạo chứ không phảicách tồn tại khi nhu cầu thị trường thay đổi

Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn

Dòng chữ “70h một tuần và yêu quý nó” trên áo T-shirt của Hãng máy tính Apple

sử dụng trong những ngày đầu tiên là sự khích lệ nhiệt tâm và to lớn nhất đối với mỗi

cá nhân Phải có một cuộc cạnh tranh để đóng góp vào việc hình thành một cái gì đómới mẻ Ai cũng muốn dành quyền “kiểm soát” trong tay Ngoài mở ra quá trình sángtạo, họ cũng muốn có một chút quan tâm đến an toàn cá nhân một chút mong muốn vềlợi nhuận và quyền lực Nếu thành công, mọi người sẽ được hưởng rất nhiều thứ.Nếukhông, chính mô hình lò ấp trứng cũng thất bại Đối lập với mô hình văn hóa gia đình,quyền lãnh đạo trong mô hình lò ấp trứng là do “đạt được” chứ không phải được “quycho” Bạn sẽ theo người có tiến trình công việc làm bạn ấn tượng nhất và người có ýtưởng có tính khả thi nhất Quyền lực gây cản trở thành tựu của tập thể sẽ bị lên án.Mâu thuẫn được giải quyết qua sự phân chia công việc hay sự cố gắng làm cho ngườikhác thấy được công việc nào tốt nhất

1.1.6 Công cụ đo lường văn hóa doanh nghiệp

Trong các học thuyết quản trị hiện đại, văn hoá doanh nghiệp được xem là nềntảng tạo nên giá trị doanh nghiệp, là yếu tố sống còn của doanh nghiệp, thậm chí có thểnói nó là chiếc phao cứu sinh của doanh nghiệp

Nắm bắt được giá trị có tính chất sống còn đó, rất nhiều doanh nghiệp đã đầu tưkhông ít tiền của và công sức để “xây dựng” văn hoá doanh nghiệp nhưng thành côngTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

chỉ là dừng lại ở sự cảm nhận và còn khá mơ hồ Để giải thích cho hiện tượng này chỉ

có 1 lý do duy nhất, đó chính là chưa có công cụ đo lường chuyên nghiệp

Trước hết, cần phải hiểu rằng văn hoá doanh nghiệp không phải là cái gì đó quá totát mà hoàn toàn có thể đo lường được bằng 4 thang đo lường chuẩn CHMA (sẽ được

đề cập trong phần sau)

Đồng thời, văn hoá doanh nghiệp cũng không phải là 1 dự án có thời điểm đầu vàthời điểm kết thúc, nó cũng không phải là một công trình để ta “xây dựng” từ số 0 rồisau đó nghiệm thu mà tinh thần của văn hóa doanh nghiệp nếu được định hình và pháttriển một cách nghiêm túc, chuyên nghiệp thì có thể sống mãi với thời gian, đồng hànhcùng sự lớn lên của doanh nghiệp Nói tóm lại, nơi nào có con người, nơi đó văn hoátồn tại Không thể “xây dựng” văn hoá mà chỉ có thể thay đổi hoặc định hướng lại vănhoá mà thôi

Phân tích sâu hơn vào vấn đề, có thể thấy văn hoá doanh nghiệp được cấu thànhbởi 6 yếu tố then chốt:

1 Đặc tính nổi trội của doanh nghiệp;

2 Người lãnh đạo doanh nghiệp;

3 Nhân viên trong doanh nghiệp;

4 Chất keo gắn kết mọi người với nhau trong doanh nghiệp;

5 Chiến lược tập trung của doanh nghiệp;

6 Tiêu chí thành côngcủa doanh nghiệp;

Để đo lường các yếu tố này, phần mềm KMC-CHMA sẽ tiến hành tính toán dựatrên bài trắc nghiệm văn hóa doanh nghiệp của công ty và cho ra một đồ thị về văn hoáhiện tại (now) cũng như văn hoá kỳ vọng (wish) ở tương lai của doanh nghiệp đó

Văn hoá một doanh nghiệp luôn là phối hợp của 4 kiểu C, H, M, A với tỉ lệ khác nhausao cho tổng C+H+M+A = 100% Vì vậy nếu muốn tăng một kiểu này thì phải giảmmột, hai hoặc cả 3 kiểu còn lại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Hình 1: Mô hình CHMA minh họa

C: Kiểu gia đình, có cha mẹ, anh chị em yêu thương gắn bó Nơi doanh nghiệp hướng nội và linh hoạt.

H: Kiểu thứ bậc, tôn ti trật tự Có cấp trên cấp dưới làm việc theo quy trình hệ thống chặt chẽ, kỷ luật Nơi doanh nghiệp hướng nội và kiểm soát.

M: Kiểu thị trường, có tướng lĩnh, có đội ngũ máu lửa, lao ra thị trường tập trung

giành chiến thắng, đạt mục tiêu doanh thu và lợi nhuận Nơi doanh nghiệp hướng

ngoại và kiểm soát.

A: Kiểu sáng tạo, người quản lý giàu trí tưởng tượng, đổi mới, cải tiến liên tục Nơi doanh nghiệp hướng ngoại và linh hoạt.

Như vậy:

- Các Công ty về tuyển dụng, đào tạo có khuynh hướng trội về C.

- Các Công ty thiết kế, thương hiệu, thời trang có khuynh hướng trội về A.

- Các Công ty về sản xuất linh kiện, chi tiết chính xác, tư vấn quản lý chất lượng, có thiên hướng trội về H.

- Các Công ty phân phối, bán lẻ có khuynh hướng trội về M.

Ngoài ra văn hoá doanh nghiệp sẽ tự phát thay đổi theo chu kỳ phát triển củaCông ty Mỗi khi một trong 6 yếu tố cấu thành thay đổi thì văn hoá sẽ tự động thay đổiTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Vì vậy, nếu chúng ta chủ động định hướng cho văn hoá thay đổi thì nó sẽ thay đổi theo

ý muốn của mình, còn không làm gì cả thì văn hoá doanh nghiệp vẫn tồn tại và thayđổi một cách tự phát ngoài ý muốn của ta

Trên cơ sở đó, phần mềm “Đo lường văn hóa doanh nghiệp - CHMA” đượcKMCsoft (www.kmcsoft.com) lập trình trên cơ sở một nghiên cứu cấp Tiến sĩ về VănHóa Doanh Nghiệp của tổ chức giáo dục Vita-share

1.2 Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay

Nhìn nhận một cách tổng quát, chúng ta thấy văn hoá trong các cơ quan và doanhnghiệp ở nước ta còn có những hạn chế nhất định: Đó là một nền văn hoá được xâydựng trên nền tảng dân trí thấp và phức tạp do những yếu tố khác ảnh hưởng tới; môitrường làm việc có nhiều bất cập dẫn tới có cái nhìn ngắn hạn; chưa có quan niệmđúng đắn về cạnh tranh và hợp tác, làm việc chưa có tính chuyên nghiệp; còn bị ảnhhưởng bởi các khuynh hướng cực đoan của nền kinh tế bao cấp; chưa có sự giao thoagiữa các quan điểm đào tạo cán bộ quản lý do nguồn gốc đào tạo; chưa có cơ chế dùngngười, có sự bất cập trong giáo dục đào tạo nên chất lượng chưa cao Mặt khác vănhoá doanh nghiệp còn bị những yếu tố khác ảnh hưởng tới như: Nền sản xuất nôngnghiệp nghèo nàn và ảnh hưởng của tàn dư đế quốc, phong kiến ( nguồn:www.lapdoanhnghiep.net)

Văn hoá doanh nghiệp có vị trí và vai trò rất quan trọng trong sự phát triển củamỗi doanh nghiệp, bởi bất kỳ một doanh nghiệp nào nếu thiếu đi yếu tố văn hoá, ngônngữ, tư liệu, thông tin nói chung được gọi là tri thức thì doanh nghiệp đó khó có thểđứng vững và tồn tại được Trong khuynh hướng xã hội ngày nay thì các nguồn lựccủa một doanh nghiệp là con người mà văn hoá doanh nghiệp là cái liên kết và nhânlên nhiều lần các giá trị của từng nguồn lực riêng lẻ Do vậy, có thể khẳng định vănhoá doanh nghiệp là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp Hiện nay, các doanhnghiệp đã và đang nỗ lực cố gắng xây dựng văn hóa doanh nghiệp cho riêng mìnhdưới nhiều hình thức với các phương châm hoạt động khác nhau

Riêng đối với các Công ty cổ phần có những nét văn hóa riêng, lựa chọn cho mìnhnhững phương châm riêng để xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Ví dụTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Công ty cổ phần sữa Việt Nam ( Vinamilk) với sứ mệnh: “Vinamilk cam kết mangđến cho cộng đồng nguồn dinh dưỡng tốt nhất, chất lượng nhất bằng chính sự trântrọng, tình yêu và trách nhiệm cao của mình với cuộc sống con người và xã hội”, cùngvới triết lý kinh doanh: “Vinamilk mong muốn trở thành sản phẩm được yêu thích nhất

ở mọi khu vực, lãnh thổ Vì thế chúng tôi tâm niệm rằng chất lượng và sáng tạo làngười bạn đồng hành của Vinamilk Vinamilk xem khách hàng là trung tâm và camkết đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng” đã tạo nên một Vinamilk vững vàng vàthành công như ngày hôm nay.Hay Doanh nghiệp thương mại cổ phần Quân đội nằmtrong Top 5 doanh nghiệp thương mại cổ phần tốt nhất Việt Nam, những gì mà MB đã

và đang làm thể hiện rất rõ quan điểm: giá trị của Doanh nghiệp không nằm ở giá trịtài sản, mà ở những giá trị tinh thần luôn được mỗi thành viên đơn vị coi trọng và pháthuy Đó là 6 giá trị cơ bản: Tin cậy - Hợp tác - Chăm sóc khách hàng - Sáng tạo -Chuyên nghiệp - Hiệu quả Ở Công ty cổ phần Traphaco, xác định rõ ràng sứ mệnhcủa mình đó là: “ Cống hiến cho xã hội những sản phẩm – dịch vụ mang tính thời đại

và giàu giá trị truyền thống nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống Luôn thỏa mãn nhucầu khách hàng, tạo ra những công việc có ý nghĩa và cơ hội thăng tiến cho người laođộng Gia tăng giá trị cho các nhà đầu tư”, với giá trị cốt lõi “ chất lượng sản phẩm vàdịch vụ quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp Gia tăng giá trị cho xã hội, kháchhàng, người lao động và cổ đông là mục tiêu và động lực của sự phát triển bền vững.Lao động sáng tạo là nền tảng của sự phát triển” đã xây dựng được niềm tin trong tâmtrí khách hàng, tạo dựng vị thế cạnh tranh trên thị trường Còn với Công ty cổ phầnTập đoàn Hoa Sen lại xây dựng cho mình một sứ mệnh riêng: “ cung cấp những sảnphẩm mang thương hiệu Hoa Sen với chất lượng quốc tế và giá cả hợp lý, đa dạngnhằm thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng, góp phần thay đổi diện mạo kiến trúc đấtnước và phát triển cộng đồng”, cùng với giá trị cốt lõi : “ trung thực, cộng đồng vàphát triển” ngày càng phát triển, đáp ứng được nhu cầu của khách hàng

Với phương châm hoạt động và giá trị cốt lõi rõ ràng của các Công ty, nên từngCông ty cổ phần đã tập trung xây dựng những nét văn hóa riêng trong kinh doanh,

luôn hướng tới hệ thống các giá trị về chân – thiện – mỹ và đều vì một mục tiêu pháttriển bền vững của từng Công ty

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Tuy nhiên, trong từng Công ty đôi lúc vẫn còn có biểu hiện của kiểu kinh doanhchưa có văn hóa như: lề lối, phong cách làm việc, chưa thực sự tôn trọng khách hàng,

có thể làm giảm chữ tín trong hoạt động Ngoài ra, một số cán bộ nhân viên hiểu vănhóa kinh doanh chỉ đơn thuần ở trang phục, phong cách giao tiếp, diện mạo côngsở,…mặc dù để có những biểu hiện bề nổi này nhiều Công ty đã chi ra một khoản tiềnkhông nhỏ Những đầu tư này là cần thiết song không có nhiều giá trị cốt lõi trong việcxây dựng văn hóa kinh doanh hiện đại

Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, văn hóa kinh doanh là nội dung cực kỳquan trọng, nếu kinh doanh không có văn hóa hoặc không chú ý đến văn hóa trongkinh doanh, thì chắc chắn các Công ty sẽ không có được sự phát triển bền vững

Trong thực tế, môi trường kinh doanh trong các Công ty cổ phần được xây dựngdựa trên các quy tắc, kinh nghiệm đúc kết từ nhiều năm để lại chứ không theo một quytrình bài bản nào Xuất phát từ nhận thức về tính cạnh tranh trong hoạt động kinhdoanh ngày càng tăng lên, đến nay đã có một số Công ty cổ phần bắt đầu chú ý đếnviệc xây dựng văn hóa kinh doanh nhưng chỉ thuần túy nên lên các phương châm khẩuhiệu hoặc chỉ xây dựng quy tắc ứng xử ở một lĩnh vực nào đó, chưa xây dựng đượchoàn thiện văn hóa kinh doanh Điều này đã hạn chế hiệu quả trực tiếp của việc xâydựng văn hóa kinh doanh trong các lĩnh vực riêng biệt , chưa biến nó thành một thếmạnh cạnh tranh.Vì vậy, bên cạnh việc định hướng của các cơ quan quản lý nhà nước,mỗi doanh nghiệp thương mại cần quan tâm đến việc xây dựng văn hóa kinh doanh

1.3 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp hiện nay

Văn hóa kinh doanh là toàn bộ những giá trị văn hóa được gây dựng trong suốtquá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, trở thành các giá trị, quan niệm, tậpquán được biểu hiện thông qua các hoạt động của doanh nghiệp và chi phối tình cảm,nếp nghĩ, hành vi ứng xử của mọi thành viên trong việc theo đuổi mục đích chung.Văn hóa và đặc trưng tổ chức của một doanh nghiệp là chất keo kết dính các thànhviên qua thời gian và sự thay đổi Văn hóa kinh doanh có thể xem như là chìa khóa mở

ra sự thành công và phát triển của cả nền kinh tế đất nước nói chung, của mỗi doanhnghiệp nói riêng Bởi vì văn hóa là nền tảng tinh thần, là động lực thúc đẩy sự pháttriển của xã hội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Đối với hoạt động của các Công ty thương mại dịch vụ thì văn hóa kinh doanh cóvai trò rất quan trọng.

- Văn hóa doanh nghiệp là nguồn lực tạo ra lợi thế cạnh tranh

Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp được xem xét trên 4 khía cạnh: sự linhhoạt (khả năng đáp ứng nhu cầu khác nhau của khách hàng); chất lượng của sản phẩmdịch vụ; tốc độ phản ứng trên thị trường; chi phí

Một doanh nghiệp muốn đạt được các lợi thế này phải có 3 nguồn lực quan trọng:nhân lực, vốn, công nghệ Nguồn nhân lực tham gia trực tiếp trong quá trình đánh giá,lựa chọn và phát triển lợi thế cạnh tranh Do vậy, nó có ý nghĩa quyết định đến khảnăng đạt được lợi thế cạnh tranh và hiệu quả của quá trình này Văn hóa doanh nghiệptrước hết tác động đến con người trong doanh nghiệp, do đó gián tiếp tạo ra lợi thếcạnh tranh của Công ty

- Văn hóa doanh nghiệp tạo nên nền tảng sức mạnh tinh thần cho Công ty.

Văn hóa doanh nghiệp định hướng cho các cá nhân hướng tới mục tiêu chung, vănhóa doanh nghiệp là tổng hợp các đặc tính do lịch sử và các thành viên trong Công tytạo ra và phát triển, vì vậy nó quyết định đến nền tảng tâm lý cộng đồng của Công ty.Mỗi Công ty đều có những giá trị và niềm tin mang bản sắc riêng, tức là đều có cáctiêu chuẩn để giải đáp các vấn đề, phản ánh hình ảnh của mình, hình ảnh này thậm chícòn ảnh hưởng đến hình ảnh mà mỗi cá nhân tự xây dựng cho mình Như vậy, văn hóadoanh nghiệp vô hình chung đã hướng cho mỗi cá nhân trong tổ chức có cùng một ýtưởng phấn đấu, đi chung trên một con đường, là một sợi dây vô hình gắn kết cácthành viên với nhau

Công ty có một nền văn hóa mạnh sẽ thu hút được nhân tài.Cũng như đối với cácdoanh nghiệp nói chung, tiền lương chưa phải là yếu tố quan trọng nhất để thu hút vàníu kéo người lao động, điều quan trọng là nhân viên có cảm thấy hứng thú khi đượclàm việc trong môi trường làm việc doanh nghiệp hay không? Họ có cảm thấy bầukhông khí thân thuộc trong doanh nghiệp hay không?Văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽlàm cho Công ty trở thành một cộng đồng hợp tác, tin cậy, hữu ái, vững chắc và tiếnthủ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Một nền văn hóa doanh nghiệp hiện đại thì phương thức quản lý quan liêu(phương thức mà nhà quản trị cấp cao ra mọi quyết định và nhân viên phải tuyệt đốituân theo, mọi hành động của họ bị kiểm sát chặt chẽ) sẽ thoái vị và thay vào đó làphương thức quản lý tập thể (mọi nhân viên được quyền tham gia vào các quyết địnhquan trọng và có quyền tự do quyết định trong công việc của mình để thực hiện tốtnhiệm vụ được giao) Điều đó nâng cao tinh thần trách nhiệm, khả năng tự chủ, tạocảm giác hài lòng, phấn khởi và sự trung thành của nhân viên đối với tổ chức.

- Văn hóa doanh nghiệp vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển của Công ty.

+ Văn hóa doanh nghiệp là mục tiêu: Văn hóa doanh nghiệp hướng tới xây dựng

tâm lý cộng đồng trong doanh nghiệp Nó bao gồm các giá trị vật chất và tinh thần cótác dụng thúc đẩy các nhân viên nổ lực hết mình vì mục tiêu chung Xây dựng thànhcông văn hóa doanh nghiệp sẽ đảm bảo hiệu quả trong hoạt động của doanh nghiệp và

đó chính là mục tiêu phấn đấu của mỗi doanh nghiệp

+ Văn hóa doanh nghiệp là động lực phát triển: Văn hóa doanh nghiệp quyết

định sự thành bại mỗi doanh nghiệp Một doanh nghiệp thất bại trong kinh doanh thìnguyên nhân chính có thể là năng lực yếu kém của các nhân viên và mối quan hệ tồiđối với khách hàng Ngoài ra văn hóa doanh nghiệp còn đổi mới và khích lệ quá trìnhđổi mới và sáng chế Mỗi cá nhân trong tổ chức đều có cá tính riêng, những ý tưởng vànhững sáng kiến làm nên điểm khác biệt với đối thủ cạnh tranh nên rất quan trọng vàcần được quan tâm, áp dụng nếu thấy phù hợp

+ Văn hóa doanh nghiệp cũng có thể là lực cản trong kinh doanh

Khi một doanh nghiệp muốn thay đổi phong cách hoạt động, áp dụng nhữngphương thức mới trong kinh doanh nhưng những nhân viên lại không thay đổi, vẫnbám lấy những giá trị văn hóa truyền thống xưa cũ, những nếp nghĩ không còn phùhợp Doanh nghiệp không thể tồn tại và phát triển trong tình trạng đó Như đã trìnhbày ở trên, một doanh nghiệp thất bại trong kinh doanh thì nguyên nhân chính có thể

do năng lực yếu kém của ác nhân viên và mối quan hệ tồi đối với khách hàng Vì vậy,cần phải giải quyết vấn đề này và phát huy mặt tích cực của văn hóa doanh nghiệp đểtạo nên bản sắc văn hóa tốt trong doanh nghiệp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành văn hóa doanh nghiệp

1.4.1 Văn hóa dân tộc

Doanh nghiệp thuộc một quốc gia nào nó cũng sẽ mang đặc điểm văn hóa chungnhất của quốc gia đó Doanh nghiệp được hình thành từ những cá thể khácnhau.Nhũng cá thể này đều mang sẵn trong mình một truyền thống dân tộc nào đó.Cácgiá trị tinh thần đó được hun đúc trau dồi và tạo nên một hệ thống giá trị tinh thần dântộc của mọi người Ví dụ, nước Mỹ là một quốc gia theo chủ nghĩa tự do và luôn nhấnmạnh tới tự do của mỗi cá nhân, thể hiện trong văn hóa doanh nghiệp, hầu như cácchuẩn mực được xây dựng ít khi có ràng buộc đối với sự tự do của mỗi cá nhân Điều

đó thể hiện rằng nếu anh không muốn làm việc cho tôi nữa thì anh cũng sẽ dễ dàngđược tạo điều kiện cho sự ra đi mà không gặp sự cản trở lớn nào từ phía nhũng nhàquản lý

Con người là sản phẩm tinh túy với những đặc điểm cô đọng nhất tiêu biểu chovăn hóa của mỗi quốc gia Với nhiều nước Tây Âu, khi một người đã trưởng thành, họ

có quyền quyết định những việc hệ trọng trong cuộc đời mà không chịu sự áp đặt củagia đình.Trong quan hệ công tác cũng vậy, ở một vị trí nhất định, khi một trưởngphòng xuất nhập khẩu được Giám đốc ủy quyền thực hiện một hợp đồng đối với mộtđối tác khác, anh ta có toàn quyền quyết định và chịu trách nhiệm về việc làm củamình Nhưng ở một số nước châu Á, đặt biệt là Việt Nam, do quan hệ ràng buộc vàmang tính truyền thống khá cao nên trong công việc mọi vấn đề phải do người có vị trícao nhất quyết định, các thủ tục phải theo những trình tự bắt buộc từ thấp tới cao.Thường thì một người muốn phát biểu, trước tiên anh ta phải thăm dò thái độ củanhững người lớn tuổi hơn hoặc phải có ý kiến từ cấp trên của anh ta Tư tưởng “tôn titrật tự” là khá phổ biến trong tâm lý của những thành viên trong nhiều doanh nghiệpchâu Á

1.4.2 Văn hóa ngành nghề

Mỗi con người đều có tính cách không giống nhau Người rụt rè, người sôi nổi,người gia trưởng và người thì dân chủ.Đối với văn hóa doanh nghiệp cũng vậy, mỗidoanh nghiệp lại có một hệ thống quy tắc và chuẩn mực khác nhau tức là văn hóa khácnhau.Nhiều khi sự khác biệt trở nên hoàn toàn đối lập Ta hãy bắt đầu so sánh sự khácTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

nhau giữa các doanh nghiệp phương Tây và các doanh nghiệp châu Á Ở các doanhnghiệp phương Tây mối quan hệ chủ thợ là cả một khoảng cách lớn, công nhân hiếmkhi được gặp Giám đốc, các chỉ thị giữa người quản lý và nhân viên thực hiện bằngcách mệnh lệnh văn bản hơn là sự gần gũi với quần chúng Ngược lại, nhiều doanhnghiệp ở Nhật Bản, giữa chủ và thợ có mối quan hệ rất gần gũi Giám đốc nhiều khixuống tận phân xưởng để hỏi han tình hình công nhân và trao đổi trực tiếp với họ vềmục tiêu cải tiến hoặc khen thưởng Việc đánh giá năng lực và hiệu quả công việccũng rất khác nhau, giữa một bên đánh giá theo thành tích và một bên là đánh giá theoquá trình song song với kết quả công việc

1.4.3 Văn hóa người lãnh đạo

Bên cạnh những tác động của yếu tố dân tộc hay văn hóa ngành nghề, văn hóa củamột dân tộc còn in đậm giá trị quan điểm và tư tưởng của người sáng lập ra nó Ngườisáng lập xây dựng nên những ý tưởng ban đầu về mô hình tổ chức mà họ là ngườiđứng đầu, sau đó tìm mọi cách truyền bá các ý tưởng đó Do là lớp người đầu tiên, họkhông bị tác động bởi bất kỳ thành kiến nào và chịu sự sắp đặt nào, họ có quyền tự dolựa chọn khuôn mẫu, cơ cấu tổ chức, mục đích hoạt động của doanh nghiệp mình vàxây dựng hệ thống các quy tắc chuẩn mực sao cho phù hợp với cơ cấu và mục đích.Mọi thành viên sẽ chấp thuận và thực hiện theo sự dẫn dắt của ngươi lãnh đạo

Theo thời gian, văn hóa trở nên thống nhất và phát triển do có sự tiếp nối và đồnghóa của những thế hệ sau Những người đến sau cũng đóng vai trò lớn cho việc tạodựng văn hóa doanh nghiệp, họ là lớp người suy tôn, kết nối, bồi đắp cho hiện tại vàtương lai

1.5 Mô hình nghiên cứu

1.5.1 Mô hình CHMA

Tiến sĩ Trịnh Quốc Trị cùng các cộng sự đã dành 16 năm nghiên cứu thành côngthang đo văn hóa tổ chức - CHMA Công cụ này giúp xác định văn hóa hiện tại vàđịnh hướng được văn hóa mong muốn, đặc biệt tạo ra được sự đồng thuận của tất cảcác thành viên nhóm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

C-H-M-1 Góc phần tư thứ nhất: CMHA – C – Clan : là sự kết hợp của khuynh hướng

doanh nghiệp Hướng nội, với sự quản trị doanh nghiệp Linh động (Clan = Internal +Flexible)

Hình 3: Góc phần tư thứ nhất

Ví dụ, các công cụ và kỹ thuật như làm việc theo nhóm, hợp tác, quản lý tài năng,trao quyền, hoặc các mối liên hệ cá nhân có thể được nhấn mạnh trong kiểu C – CLANnày Do things together – Làm mọi thứ cùng nhau

2 Góc phần tư thứ 2: CHMA – H – Hyerachy : là sự kết hợp giữa khuynh hướng

doanh nghiệp Hướng nội, và quản trị doanh nghiệp Kiểm soát H = Internal + ControlTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Hình 4: Góc phần tư thứ hai

Các công cụ và kỹ thuật, tập trung vào đánh giá đo lường, kiểm soát các quytrình, cơ cấu, nâng cao hiệu quả sử dụng, hoặc nâng cao chất lượng, có thể đượcgiải quyết ở góc tọa độ này

3 Góc phần tư thứ 3: CHMA – M – Market: là sự kết hợp giữa khuynh hướng doanh

nghiệp Hướng ngoại, và quản trị doanh nghiệp Kiểm soát M = External + Control

4 Góc phần tư cuối cùng: CHMA – A – Adhocacy: là sự kết hợp giữa khuynh hướng

doanh nghiệp Hướng ngoại, và quản trị doanh nghiệp Linh động A = External +Flexible

Hình 6: Góc phần tư thứ bốn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Để đo lường các yếu tố này, phần mềm KMC-CHMA sẽ tiến hành tính toán dựa

trên bài trắc nghiệm văn hóa doanh nghiệp của công ty và cho ra một đồ thị về văn

hoá hiện tại (now) cũng như văn hoá kỳ vọng (wish) ở tương lai muốn thay đổi cho

doanh nghiệp Văn hoá một doanh nghiệp luôn là phối hợp của 4 kiểu C, H, M, A với

tỉ lệ khác nhau sao cho tổng C+H+M+A = 100% Vì vậy nếu muốn tăng một kiểu nàythì phải giảm một, hai hoặc cả 3 kiểu còn lại

Phân tích sâu hơn vào vấn đề, văn hoá doanh nghiệp được cấu thành bởi 6 yếu tố

then chốt:

1 Đặc tính nổi trội của doanh nghiệp;

2 Người lãnh đạo doanh nghiệp;

3 Nhân viên trong doanh nghiệp;

4 Chất keo gắn kết mọi người với nhau trong doanh nghiệp;

5 Chiến lược tập trung của doanh nghiệp;

6 Tiêu chí thành công của doanh nghiệp;

Mỗi yếu tố lại được thể hiện dưới các biến khác nhau Cụ thể:

a Đặc tính nổi trội của doanh nghiệp

Được thể hiện dưới 4 biến:

1.Nơi làm việc của tôi luôn đầy ắp tình người, mọi người vui vẻ, đùa vui, chia sẽ

và quan tâm nhau như an hem một nhà

7 Ai vào tổ chức tôi cũng cảm nhận không khí nghiêm ngặt, luật lệ và kỷ luật mọingười chịu sự kiểm soát gắt gao bởi các quy trình hệ thống

8 Những người ưa thích sự tự do sẽ tìm thấy ở tổ chức tôi một sức hút mãnh liệt

Môi trường luôn cho phép đổi mới sang tạo, cải tiến và thay đổi

10 Sự tự do phá cách và sang tạo là đặc tính nổi trội của tổ chức tôi Mọi người vôcùng năng động và chấp nhận mạo hiểm

b Người lãnh đạo của doanh nghiệp.

Được thể hiện dưới 4 biến:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

6 Thân thiện, gần gủi, ân cần, hỗ trợ và bao dung là những đặc tính mà ai cũng

nhìn thấy ở người lãnh đạo của tổ chức tôi

11 Sếp ở tổ chức tôi thể hiện đầy quyền lực, chi tiết và nghiêm nghị Luôn có

khoảng cách xa với nhân viên

13 Lãnh đạo tổ chức tôi cực kỳ thoải mái, luôn đổi mới, dám nghĩ dam làm, hài

hước và cực kỳ mạo hiểm

19 Quản lý của tổ chức tôi giành phần lớn thời gian với khách hang, luôn kiểm

soát mục tiêu để chiến thắng bằng mọi giá

c Nhân viên trong doanh nghiệp

5 Mọi người trong tổ chức tôi làm việc độc lập, không bị ràng buộc về thời gian

và công việc Mỗi người sáng tạo theo cách độc đáo của mình

14 Cách quản lí nhân viên của tổ chức tôi tạo sự cạnh tranh quyết liệt trong nội

bộ, mọi người làm việc áp lực cao và mãnh liệt vì thành tích

16 Mọi người trong tổ chức tôi ai cũng thi thố khốc liệt để lập thành tích, được

trọng thưởng, được tôn vinh, và được thăng tiến

20 Nhân viên tổ chức tôi luôn thể hiện tinh thần làm việc đồng đội, yêu thương

gắn bó nhau, tin tưởng và trung thành, hết mình vì tổ chức

d Chất keo gắn kết mọi người với nhau trong doanh nghiệp

4 Tổ chức tôi kết dính với những người cần sự rõ ràng và minh bạch về chính

sách, nội quy về quyền hạn và trách nhiệm

17 Tổ chức tôi đảm bảo công việc ổn định lâu dài, có các nguyên tắc và chính

sách rõ ràng, có tôn ti trật tự trong các mối quan hệ

21 Chất keo gắn kết mọi người trong tổ chức tôi chính là sự danh vọng, Sự thăng

tiến và chủ nghĩa cá nhân được đặt lên hang đầu

24 Mọi người trong tổ chức tôi gắn kết nhau bằng tình yêu thương, sự trung thành

và truyền thống của tổ chức

e chiến lược tập trung của doanh nghiệp

3 Tổ chức tôi chọn lựa chiến lược đổi mới Luôn tìm kiếm cơ hội mới, thu nhận

các nguồn lực mới và tạo ra những thách thức mới

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

9 Chiến lược nổi trội của tổ chức tôi là bền vững và ổn định Lấy việc kiểm soát,

chất lượng, tiêu chuẩn và hoạt động nhịp nhàng làm con đường tới thành công

12 Xây dựng đội ngũ là chọn lựa chiến lược hang đầu của tổ chức tôi Luôn tuyểndụng, đào tạo và phát triển những con người tin tưởng, cởi mở và kiên định cùng

tổ chức

23 Cạnh tranh và dẫn đầu thị trường là chiến lược hang đầu của tổ chức tôi Luônsống với việc đạt mục tiêu và chiến thắng trên thị trường

f tiêu chí thành công của doanh nghiệp

2 Chiến thắng trên thị trường và dẫn đầu đối thủ chính là tiêu chí thành công của

tổ chức tôi

15 Tổ chức tôi định nghĩa thành công là do các sản phẩm độc đáo nhất hoặc mới

nhất Luôn đi tiên phong đổi mới về sản phẩm

18 Đối với tổ chức tôi, thành công có nghĩa là nguồn nhân lực phát triển, tinh thầnđồng đội, sự cam kết của nhân viên và sự quan tâm lẫn nhau

22 Tổ chức tôi cho rằng thành công có nghĩa là có hệ thống nội bộ tốt, hiệu quả,

chủ động, phối hợp nhịp nhàng và chi phí thấp

Như vậy, bao gồm 24 biến để đo lường văn hóa doanh nghiệp trong mô hình

CHMA 24 biến này có thể đo lường được đầy đủ những nét văn hóa đang tồn tại

trong doanh nghiệp Một doanh nghiệp không chỉ có mỗi một mô hình văn hóa mà

nó kết hợp nhiều mô hình văn hóa khác nhau, cái nào mạnh hơn, cái nào yếu hơn

sẽ tạo nên bản sắc văn hóa của doanh nghiệp đó

1.5.2 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế bằng cách xây dựng thang đo, xác định mẫu nghiên cứu

và sử dụng các phương pháp chọn mẫu

1.5.2.1 Xây dựng thang đo

Để đo lường bản sắc văn hóa doanh nghiệp thì phải dựa trên công cụ đo lườngCHMA Vì vậy, việc xây dựng bảng câu hỏi điều tra được dựa trên phần mềmKMC-CHMA được KMCsoft viết trên cơ sở nghiên cứu 16 năm về Văn HoáDoanh Nghiệp của Tiến sĩ Trịnh Quốc Trị

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

1.5.2.2 Phương pháp nghiên cứu và mẫu nghiên cứu

Số bảng hỏi được phát ra là 50 tương ứng với 50 nhân viên đang làm việc tạiCông ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh Việc điều tra nhân viên được tiến hànhbằng cách phát phiếu điều tra để nhân viên đánh giá các đặc điểm về văn hóa củadoanh nghiệp mình thông qua 24 câu hỏi khảo sát Số bảng hỏi thu về là 50, không cóbảng hỏi nào bị loại

Thời gian tiến hành phỏng vấn diễn ra trong đầu tháng 3 và kết thúc vào đầutháng 4 năm 2015

1.5.2.3 Phương pháp xử lý số liệu

Phần mềm SPSS được sử dụng để xử lý và phân tích số liệu Để thực hiện phântích đo lường bản sắc văn hóa doanh nghiệp tại doanh nghiệp thương mại cổ phầnQuân đội trước tiên ta dùng phần mềm SPSS 16.0 để mã hóa bảng hỏi, sau đó tính giátrị trung bình cộng đối với mỗi tiêu thức Quy ước làm tròn các giá trị trung bình nhưsau:

 Từ 0.10 – 0.49 : làm tròn thành 0.00

 Từ 0.5 – trở lên: làm tròn thành 1.00

Sau đó dựa trên phần mềm nghiên cứu KMC – CHMA Phần mềm này sẽ tiến

hành tính toán dựa trên bài trắc nghiệm văn hóa doanh nghiệp “Đo lường bản sắc – Định hướn tương lai” của tất cả các nhân viên Công ty cổ phần thương mại dịch vụ

Hà Tĩnh (lấy giá trị trung bình tính được của từng tiêu chí sau khi được làm tròn) vàcho ra một đồ thị về Văn hóa hiện tại (Now) và một đồ thị về Văn hóa kỳ vọng (Wish)

ở tương lại mà những người được khảo sát muốn thay đổi cho Doanh nghiệp mình

Tiếp theo sẽ dùng phần mềm SPSS để thực hiện thống kê mô tả nhằm đưa ra

những đánh giá, nhận xét cụ thể hơn đối với mỗi tiêu thức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

CHƯƠNG II: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI

CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ HÀ TĨNH

2.1 Tổng quan về Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ

Từ tháng 10 năm 2005 Công ty đổi tên thành Công ty cổ phần thương mại dịch vụ

Hà Tĩnh, theo QĐ số 125/ QĐ – UB ngày 26 tháng 10 năm 2005 của UBND tỉnh HàTĩnh

Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Hà Tĩnh là một doanh nghiệp hoạch toán kinh

tế độc lập, có đầy đủ tư cách pháp nhân, được sử dụng con dấu riêng và có tài khoản

mở tại Ngân hàng ngoại thương Trong quá trình phát triển đi lên Công ty cũng cónhững thuận lợi cơ bản đó là có đội ngũ cán bộ nhân viên nhiệt tình, được đào tạo cơbản về chuyên môn nghiệp vụ, có quyết tâm đưa doanh nghiệp phát triển ngày càngvững mạnh Bên cạnh đó với một vị trí địa lý hết sức thuận lợi nằm trên tuyến đườngquốc lộ 1A giao nhau với đường Việt Lào, lại có khu công nghiệp Vũng Áng đangđược xây dựng, đây là một trong những điều kiện hết sức thuận lợi cho sự phát triểncủa doanh nghiệp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Tuy nhiên, Công ty cũng gặp không ít khó khăn về cơ sở vật chất hạ tầng,máy móc thiết bị còn thiếu thốn và sự cạnh tranh từ trong và ngoài nước khi màhuyện nhà đang mở rộng kêu gọi đầu tư.

2.1.2 Đặc điểm hoạt động kinh doanh của Công ty

Là một doanh nghiệp tương đối quan trọng đóng trên địa bàn huyện nhà,Công ty hiện đang hoạt động và kinh doanh ở nhiều lĩnh vực khác nhau Cácngành nghề kinh doanh khá đa dạng và phức tạp như là : kinh doanh và dịch vụthương mại các mặt hàng phục vụ nhu cầu hàng ngày của người dân , kinh doanhdịch vụ khách sạn, thi công xây dựng các công trình dân dụng, công nhiệp và cáccông trình trạm điện từ 35 KW trở xuống Cụ thể, theo Điều 5 được quy định trongĐiều lệ tổ chức và hoạt động của Công ty có ghi rõ về ngành nghề kinh doanh củadoanh nghiệp :

1 Kinh doanh dịch vụ thương mại, du lịch, xuất nhập khẩu nông, lâm hảisản, vật tư phân bón, phương tiện đi lại, điện, điện tử, điện thoại, máy xâydựng cơ giới, xe vận tải

2 Dịch vụ đào tạo cơ khí, việc làm, học tiếng, xuất khẩu lao động gián tiếp

3 Kinh doanh nhà hàng, khách sạn, massage, karaoke, xăng dầu, bếp ga, khíđốt

4 Sản xuất, chế biến vật liệu xây dựng, gạch ngói, nhà máy nước tinh khiết,thức ăn gia súc, khai thác khoáng sản, khai thác và chế biến đá

5 Xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thủy lợi, cấpthoát nước, trạm và đường dây điện 35KV trở xuống, san lấp mặt bằng, kè

đá chắn sóng, xây lắp cầu cảng

6 Tư vấn, giám sát các công trình xây dựng dân dụng, công trình giao thồnthủy lợi, trạm và đường dây điện từ 35KV trở xuống

7 Tư vấn thiết kế các công trình giao thông

8 Xuất nhập khẩu hàng hóa mỹ phẩm, xuất nhập khẩu quần áo may sẵn,may mặc khác, giày dép, xuất nhập khẩu phụ tùng thay thế ô tô, xe máy

9 Dịch vụ lữ hành nội địa, vận tải hàng hóa, dịch vụ cho thuê kho bãi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ