Sáng kiến kinh nghiệm “PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG CHƯƠNG III: TUẦN HOÀN SINH HỌC 8”

Sáng kiến kinh nghiệm “PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG CHƯƠNG III: TUẦN HOÀN SINH HỌC 8” I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Cùng với sự phát triển của xã hội, giáo dục đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ tương lai cuả đất nước, đào tạo ra đội ngũ lao động có trình độ, phẩm chất năng lực và thật sự năng động. Chính vì thế mà giáo dục đào tạo hiện nay được xem là “quốc sách hàng đầu”. Trong nghị quyết TW 2 khoá VIII (12 1996) đã khẳng định “ Phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy, sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện dạy học hiện đại vào quá trình dạy học…”. Định hướng đó đã được pháp chế hoá trong luật giáo dục(121998) “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Mục tiêu của môn Cơ thể người và vệ sinh (Sinh học 8) ở THCS là cung cấp cho học sinh những hiểu biết khoa học về đặc điểm cấu tạo và mọi hoạt động sống của con người. Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp vệ sinh, rèn luyện thân thể, bảo vệ và tăng cường sức khoẻ, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo những con người lao động linh hoạt, năng động, sáng tạo đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Và để đạt được những mục tiêu này, đòi hỏi mỗi giáo viên phải tìm tòi học hỏi, rút kinh nghiệm từ thực tế để đề ra những biện pháp, những cách thức tổ chức dạy học phù hợp nhằm phát huy tính tích cực, tư duy sáng tạo ở người học (Dạy học lấy học sinh làm trung tâm). Giáo viên phải trở thành người tổ chức, thiết kế hoạt động, hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu, tìm tòi tri thức mới. Bên cạnh đó, thông qua dạy học bộ môn mà góp phần xây dựng nhân cách con người lao động mới “Dạy người thông qua dạy chữ”. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, dù đã thực hiện đổi mới về phương pháp dạy học sinh học ở trường THCS nhưng kết quả thu được chưa cao. Học sinh vẫn chưa thực sự tích cực, chủ động trong các hoạt động nghiên cứu, tìm tòi, phát hiện tri thức mới. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn sinh học 8 ở trường THCS, tôi mong muốn góp một phần nhỏ công sức của mình vào việc nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn. Đó chính là lý do tôi chọn đề tài : “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong Chương III: Tuần hoàn Sinh học 8”. II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI: 1. Cơ sở lý luận Với quan điểm dạy học tích cực có thể hiểu: Phương pháp dạy học là con đường, cách thức giáo viên hướng dẫn, tổ chức, chỉ đạo các hoạt động học tập tích cực, chủ động của nhằm đạt các mục tiêu dạy học. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh, khơi dậy và phát triển năng lực tự học, nhằm hình thành cho học sinh tư duy độc lập, tích cực sáng tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào hoạt động thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm tin, hứng thú học tập cho học sinh. Nói cách khác, phương pháp dạy học tích cực là cách dạy hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động. Phương pháp dạy học tích cực không phải là một phương pháp duy nhất nào đó mà là một nhóm các phương pháp có chung một số dấu hiệu: Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh. Dạy học chú trọng phương pháp tự học và cốt lõi là chống lại thói quen học tập thụ động. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác. Kết hợp đánh giá của thầy với đánh giá của trò.

Sáng kiến kinh nghiệm

“PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG

CHƯƠNG III: TUẦN HOÀN- SINH HỌC 8”

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Cùng với sự phát triển của xã hội, giáo dục đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ tương lai cuả đất nước, đào tạo ra đội ngũ lao động có trình độ, phẩm chất năng lực và thật sự năng động Chính vì thế mà giáo dục đào tạo hiện nay được xem là “quốc sách hàng đầu” Trong nghị quyết TW 2 khoá VIII (12/ 1996) đã khẳng định “ Phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy, sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện dạy học hiện đại vào quá trình dạy học…” Định hướng đó đã được pháp chế hoá trong luật giáo

dục(12/1998) “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.

Mục tiêu của môn Cơ thể người và vệ sinh (Sinh học 8) ở THCS là cung cấp

cho học sinh những hiểu biết khoa học về đặc điểm cấu tạo và mọi hoạt động sống của con người Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp vệ sinh, rèn luyện thân thể, bảo

vệ và tăng cường sức khoẻ, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo những con người lao động linh hoạt, năng động, sáng tạo đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Và để đạt được những mục tiêu này, đòi hỏi mỗi giáo viên phải tìm tòi học hỏi, rút kinh nghiệm từ thực tế để đề ra những biện pháp, những cách thức

tổ chức dạy học phù hợp nhằm phát huy tính tích cực, tư duy sáng tạo ở người học

(Dạy học lấy học sinh làm trung tâm) Giáo viên phải trở thành người tổ chức, thiết

kế hoạt động, hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu, tìm tòi tri thức mới Bên cạnh đó, thông qua dạy học bộ môn mà góp phần xây dựng nhân cách con người lao động

mới “Dạy người thông qua dạy chữ”

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, dù đã thực hiện đổi mới về phương pháp dạy học sinh học ở trường THCS nhưng kết quả thu được chưa cao Học sinh vẫn chưa thực sự tích cực, chủ động trong các hoạt động nghiên cứu, tìm tòi, phát hiện tri thức mới Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn sinh học 8 ở trường THCS, tôi mong muốn góp một phần nhỏ công sức của mình vào việc nâng cao

chất lượng dạy và học bộ môn Đó chính là lý do tôi chọn đề tài : “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong Chương III: Tuần hoàn- Sinh học 8”.

II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:

1 Cơ sở lý luận

Với quan điểm dạy học tích cực có thể hiểu: "Phương pháp dạy học là con đường, cách thức giáo viên hướng dẫn, tổ chức, chỉ đạo các hoạt động học tập tích cực, chủ động của nhằm đạt các mục tiêu dạy học" Định hướng đổi mới phương

phát triển năng lực tự học, nhằm hình thành cho học sinh tư duy độc lập, tích cực sáng tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào hoạt động thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm tin, hứng thú học tập cho học sinh.

Nói cách khác, phương pháp dạy học tích cực là cách dạy hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động Phương pháp dạy học tích cực không phải là một phương pháp duy nhất nào đó mà là một nhóm các phương pháp có chung một số dấu hiệu:

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh

- Dạy học chú trọng phương pháp tự học và cốt lõi là chống lại thói quen học tập thụ động

- Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác

- Kết hợp đánh giá của thầy với đánh giá của trò

2 Một số nội dung và biện pháp nhằm phát huy tính cực học tập của học sinh trong chương III: Tuần hoàn – sinh học 8

Để phát huy được tính tích cực học tập của học sinh đòi hỏi giáo viên cần có khả năng vận dụng, phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực và có cách thức sử dụng các phương tiện dạy học một cách hợp lý trong quá trình giảng dạy

Biết được cấu trúc, chức năng hệ tuần hoàn, hệ bạch huyết, vòng tuần hoàn Biết cách bảo vệ và vệ sinh tim mạch

Đáp ứng nhu cầu lứa tuổi: Tò mò, tìm hiểu, khám phá, khẳng định bản thân, sáng tạo trong học tập

Sau đây là một số biện pháp và hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong chương III: Tuần hoàn – sinh học 8

2.1 Khai thác nội dung bài học qua tranh ảnh, mô hình, mẫu vật, đoạn phim ( Phương pháp trực quan kết hợp vấn đáp- tìm tòi )

“Trăm nghe không bằng một thấy” Thay vì giáo viên chỉ diễn giảng bằng

lời nói để miêu tả học sinh sẽ rất khó hình dung, tiết học trở nên nhạt nhẽo, không tạo được hứng thú và động lực học tập nơi học sinh, hiệu quả học tập không cao thì giáo viên có thể cho học sinh theo dõi một đoạn phim ngắn, hay tranh ảnh, mô

hình hoặc cho học sinh trực tiếp thực hiện các thao tác trên mẫu vật thật ( trực

quan sinh động) nghiên cứu, tìm tòi từ đó phát hiện ra kiến thức mới ( tư duy trừu tượng) Hoạt động này sẽ cuốn hút các em vào nội dung bài học, các em sẽ cảm thấy hứng thú hơn với nội dung bài học, từ đó hình thành cho các em tính tự giác, tích cực học tập, đồng thời kiến thức được khắc sâu hơn Đồng phối kết hợp với các phương tiện trực quan là hệ thống câu hỏi vấn đáp- tìm tòi để hướng HS rút ra những kết luận cần thiết đồng thời cũng kích thích tư duy, rèn kĩ năng phân tích, tổng hợp của học sinh

Một số mẫu vật, mô hình, đoạn phim, tranh ảnh, sơ đồ có thể sử dụng trong chương III: Tuần hoàn- Sinh học 8

- Mẫu vật

Nhân tạo: Quả tim

Tự nhiên: Quả tim lợn

- Mô hình tháo lắp tim người - Flash vị trí tim trong cơ thể

Hình cấu tạo ngoài của tim Flash: Sự co bóp đẩy máu trong ngăn tim

- Hình ảnh các tế bào máu; hình ảnh mạng lưới tơ máu hình thành ôm lấy các tế bào máu trong cơ chế đông máu;…

- Sơ đồ hệ tuần hoàn người Sơ đồ cấu tạo hệ bạch huyết; sơ đồ mối quan

hệ giữa máu, nước mô và bạch huyết; sơ đồ mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu

Ví dụ:

Khi dạy bài 16: “ Tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết”.Phần I: Tuần hoàn máu Gv có thể cho Hs quan sát con đường đi của máu thông qua sơ đồ tuần hoàn bằng đèn nhằm mục đích kích thích Hs, ấn tượng cao với Hs va làm cho Hs

dễ hiểu bài hơn

Đèn màu Đỏ: Máu đi nuôi tế bào

Đèn màu xanh: Máu từ tế bào về tim

Hoặc khi dạy phần “ I Cấu tạo tim” Bài 17: Tim và mạch máu

Thay vì giáo viên đưa tranh ảnh để giải thích - minh họa giáo viên có thể thực hiện như sau:

Giáo viên sử dụng mẫu vật tươi là quả tim lợn để học sinh quan sát xác định hình dạng cấu tạo ngoài của tim, vị trí màng tim Kết hợp với việc chiếu Flash vị

trí của tim trong cơ thể hoặc mô hình tháo lắp tim trong cơ thể, để học sinh xác định được vị trí của tim Qua đó học sinh có thể tự xác định vị trí của tim trên chính cơ thể của mình

Sau đó giáo viên cho học sinh dự đoán độ dày của các thành cơ tim dựa vào quãng đường mà máu bơm đến (Bảng 17.1 đã hoàn thành và sơ đồ hệ tuần hoàn người), phân HS thành các nhóm có dự đoán khác nhau, rồi yêu cầu các nhóm giải thích cho dự đoán của mình Tiếp đến, học sinh được mời lên trực tiếp quan sát, cầm, nắn để xác định độ dày của các thành cơ tim, từ đó đưa ra nhận xét về dự đoán của mình và dự đoán của các nhóm là đúng hay sai Sau đó giáo viên chốt lại kiến thức Bằng cách bổ quả tim lợn ra và cho Hs đại diện các nhóm quan sát độ dày các thành cơ tim

Quan sát cấu tạo ngoài Quan sát các thành cơ tim

Cho học sinh theo dõi đoạn phim ngắn: “ Con đường vận chuyển máu trong

các ngăn tim” Yêu cầu học sinh chú ý quan sát chiều vận chuyển của máu trong

các ngăn tim ( Từ tâm nhĩ  tâm thất; từ tâm thất động mạch theo một chiều)

Tại sao máu trong cơ thể lại chảy theo 1 chiều ?

Giữa các ngăn tim( tâm nhĩ - tâm thất) và giữa tim với động mạch phải có cấu tạo như thế nào để máu chỉ bơm theo 1 chiều ?

Yêu cầu học sinh lên xác định vị trí của các van tim trên mẫu vật thật với sự hướng dẫn của giáo viên Giáo viên chốt lại kiến thức

Qua hoạt động giáo viên điều khiển, hướng dẫn cho học sinh nghiên cứu, tìm tòi cấu tạo của tim thông qua quan sát, thao tác trên mẫu vật thật và đoạn phim, học sinh sẽ cảm thấy vô cùng hứng thú đối với nội dung bài học, kích thích khả năng tư duy, khắc sâu được kiến thức cho học sinh, đồng thời phát triển được cho học sinh kĩ năng quan sát, kĩ năng trình bày thao tác trên mẫu vật

Phương tiện trực quan sử dụng trong quá trình dạy học sẽ mang lại hiệu quả rất cao Tuy nhiên, đòi hỏi giáo viên phải có kĩ năng khai thác phương tiện trực quan một cách triệt để đúng với mục đích dạy học Vì không sẽ dẫn đến “loãng” kiến thức, không khắc sâu được nội dung cần truyền đạt, đồng thời phân tán chú ý của học sinh Nói cách khác, phương tiện trực quan là công cụ hỗ trợ đắc lực cho quá trình giảng dạy để phát huy tính cực học tập và hứng thú nơi học sinh nếu như

được sử dụng hợp lý ( đúng lúc, đúng mục đích, đúng cách)

2.2 Sử dụng hệ thống câu hỏi kích thích tư duy và phát triển năng lực của người học

Để phát huy tính tích cực học tập, chủ động sáng tạo của học sinh thì hệ thống các câu hỏi giáo viên đặt ra phải kích thích được tư duy và hình thành nhiều dạng năng lực cho Hs, yêu cầu học sinh phải nỗ lực suy nghĩ, động não để khám phá bản chất của sự vật, hiện tượng Có thể đó là những câu hỏi có tính chất nêu vấn đề, trong nội dung có chứa đựng những mâu thuẫn về mặt nhận thức đòi hỏi học sinh phải vận dụng một cách sáng tạo các tri thức để giải quyết vấn đề và háo hức chờ đón câu trả lời

Ví dụ: Khi dạy bài 18 “ vận chuyển máu qua hệ mạch Vệ sinh hệ tuần hoàn

” có thể đưa câu hỏi đặt vấn đề:

Tại sao tim có thể hoạt động suốt đời mà không mệt mỏi ( Trong khi các cơ của hệ cơ - xương chỉ hoạt động một thời gian là mỏi và độ mệt mỏi phụ thuộc vào nhịp co cơ) ? => Có những chất gây hại nào ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tim mạch?

Hoặc hệ thống câu hỏi gợi mở được chia nhỏ và sắp xếp theo một trình tự hợp lý giúp học sinh lần lượt tìm tòi, tự lực phát hiện ra kiến thức mới Từ những câu trả lời của học sinh, giáo viên kết luận vấn đề đặt ra, nhận xét bổ sung các ý kiến của học sinh nếu cần Qua đó, học sinh sẽ có được hứng thú tìm hiểu và niềm vui khi kết luận của thầy cô cũng có sự đóng góp ý kiến của mình đồng thời xây dựng niềm tin vào bản thân của học sinh

Ví dụ: Sau khi đã tìm hiểu mối quan hệ giữa máu, nước mô và bạch huyết,

để tìm hiểu vai trò của môi trường trong cơ thể giáo viên có thể sử dụng hệ thống câu hỏi:

+ Các tế bào cơ, não,… của cơ thể người có thể trực tiếp trao đổi các chất với môi trường ngoài được không ?

+ Vậy trao đổi chất của tế bào trong cơ thể người với môi trường ngoài phải gián tiếp thông qua các yếu tố nào ?

+Có thể thấy môi trường trong ở những cơ quan, bộ phận nào của cơ thể ? + Vậy môi trường trong có vai trò gì?

Khi sử dụng phương pháp vấn đáp, giáo viên cần quan tâm đến trình tự logic của câu hỏi, kiểm tra lại xem câu hỏi có phù hợp với trình độ học sinh, có đủ rõ, chính xác không

Nêu câu hỏi cho cả lớp, để một thời gian thích hợp rồi mới chỉ định cho học sinh trả lời (tùy vào từng mức độ câu hỏi) chất lượng câu trả lời sẽ nâng cao rõ rệt

Đảm bảo cho mọi học sinh có cơ hội bình đẳng tiếp nhận câu hỏi và tham gia trả lời Tránh trường hợp gọi học sinh nam nhiều hơn học sinh nữ, hoặc chỉ gọi các học sinh khá, ít gọi các học sinh yếu kém Giáo viên cần bao quát lớp, huy động mọi đối tượng tham gia

Giáo viên cần chăm chú lắng nghe câu trả lời của học sinh, nếu cần thì đặt thêm câu hỏi phụ, trách để lãng phí thời gian; động viên, khuyến khích học sinh; chú ý uốn nắn, chỉ rõ chỗ sai và cách sửa chữa Tạo không khí trong lớp có thể chấp nhận sai sót để học sinh không lo sợ khi trả lời, học sinh kém không mặc cảm Khuyến khích, động viên sự cố gắng của học sinh

2.3 Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ kết hợp sử dụng bản đồ tư duy trong đánh giá hoạt động nhóm

Mô hình hợp tác trong xã hội đưa vào đời sống học đường có tác dụng chuẩn bị cho học sinh thích ứng với đời sống xã hội, trong đó mỗi người sống và làm việc theo sự phân công hợp tác với tập thể cộng đồng Từ xưa, bên cạnh câu

tục ngữ “ Không thầy đố mày làm nên”, cha ông ta lại có câu “ Học thầy không tày học bạn” Thông qua sự hợp tác, các thành viên trong nhóm sẽ cùng tìm tòi nghiên

cứu, thảo luận, tranh luận với nhau, vận dụng vốn hiểu biết của từng cá nhân để trả lời các câu hỏi hoặc giải quyết một vấn đề nào đó Mỗi học sinh trong nhóm được phân công một nhiệm vụ cụ thể nên đều phải nỗ lực, toàn nhóm phải phối hợp với

nhau để đạt được một mục tiêu chung Kết quả của mỗi nhóm sẽ được trình bày trước lớp sẽ tạo nên bầu không khí thi đua giữa các nhóm, đóng góp tích cực vào kết quả chung của bài học

Trong phương pháp này giáo viên đóng vai trò là người “thức tỉnh”, tổ chức

và đạo diễn Học sinh là chủ thể tích cực, chủ động của hoạt động học tập Từng bước thảo luận của nhóm được giáo viên hướng dẫn cụ thể Thông qua quá trình thảo luận học sinh sẽ rút ra được nội dung kiến thức cần lĩnh hội

Các bước tổ chức dạy học hợp tác

Bước 1: Giáo viên nêu rõ yêu cầu cụ thể của thảo luận nhóm Phân và đặt tên nhóm Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm, quy định thời gian thảo luận

Bước 2: Kích lệ học sinh làm việc, khuyến khích sự tham gia của mỗi cá nhân vào các hoạt động học tập chung của nhóm Đưa ra những câu hỏi gợi ý khi thảo luận bế tắc hoặc đi chệch hướng

Bước 3: Yêu cầu đại diện nhóm báo cáo kết quả Ghi lại những điểm nhất trí

và chưa nhất trí Tổ chức thảo luận toàn lớp

Bước 4: Tóm tắt từng vấn đề Đưa ra những nhận xét đánh giá về kết quả của từng nhóm, từ đó rút ra các kết luận khoa học Giáo viên tổng kết, đặt vấn đề tiếp theo

Ví dụ: Bài 17- Sinh học Để dạy phần “ Cấu tạo mạch máu” Giáo viên có thể tiến hành như sau:

Yêu cầu học sinh quan sát hình 17.2, sơ đồ cấu tạo các loại mạch máu và cho biết có những loại mạch máu nào ?

Giáo viên có thể chiếu nội dung thảo luận nhóm trên màn hình, gọi học sinh đọc to yêu cầu, nội dung thảo luận nhóm

Quan sát hình 17.2 SGK/ trang 55, thảo luận nhóm hoàn thành bảng sau:

1.Cấu

tạo

- Thành mạch

- Lòng trong

- Đặc điểm

2 Chức năng

- Giáo viên phân nhóm Quy định thời gian thảo luận (5 phút)

- Giáo viên theo dõi các nhóm thảo luận, giúp đỡ các nhóm yếu hoặc có thể trở thành “người cùng tham gia” ngồi chung với học sinh, cùng đưa ra ý kiến, ý tưởng hoặc kinh nghiệm của riêng mình để kích thích học sinh suy nghĩ, thay vì hỏi quá nhiều câu hỏi

- Giáo viên điều hành thảo luận toàn lớp, cho học sinh đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận, các nhóm khác nhận xét Giáo viên đưa đáp án, hệ thống kiến thức bằng cách sử dụng bản đồ tư duy

Học sinh tự đánh giá kết quả thảo luận của nhóm mình, sửa sai

Với phương pháp này nội dung kiến thức sẽ được khắc sâu hơn, đồng thời tạo cho các em cảm giác mới lạ, hứng thú thay vì đại diện các nhóm sẽ trình bày dưới lớp là học sinh đại diện các nhóm sẽ lên sắp xếp lại các ý của bản đồ tư duy cho chính xác

Giáo viên cần lưu ý: Trong quá trình thảo luận, một số học sinh luôn ở trạng thái thụ động, không tham gia ý kiến Học sinh không phát biểu có nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân lớn nhất vẫn là sự nhút nhát Giáo viên có thể gọi học sinh trả lời để khuyến khích HS tự tin hơn trong tham gia thảo luận

Việc cho học sinh thảo luận thường xảy ra tình trạng “ cháy giáo án”, có thể khắc phục bằng cách hướng cho học sinh thảo luận những vấn đề trọng tâm đồng thời xác định rõ lượng thời gian cho mỗi lần thảo luận Bên cạnh đó, có thể giao cho học sinh một số bài tập ở nhà, đến lớp chia nhóm thảo luận bài tập trên cơ sở

đã chuẩn bị trước ở nhà

Ngoài các biện pháp và hình thức dạy học trên, giáo viên có thể vận dụng

thêm các biện pháp khác để góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học Ví dụ đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá bằng cách thông qua tổ chức hội vui học tập, hành trình khám phá, ai nhanh hơn,trò chơi ô chữ, nhằm vừa để kiểm tra, đánh giá

kiến thức học sinh tiếp thu được qua tiết học, nhưng đồng thời vẫn phát huy được tính tích cực, chủ động học tập của học sinh Tạo bầu không khí sôi nổi, thi đua học tập và gây được hứng thú nơi học sinh Giáo viên có thể thiết kế hoạt động này trở thành hội vui học tập với sự hỗ trợ của trình chiếu powerpoint Sử dụng một slide có các gói câu hỏi (3-5 câu), chèn hình ảnh đẹp mắt, sinh động cùng nhạc

Đặc điểm

Cấu tạo

Đặc điểm

Cấu tạo Đặc điểm

Cấu tạo

Chức năng

Chức năng

Chức năng

CẤU TẠO MẠCH MÁU

CẤU TẠO MẠCH MÁU

Động mạch

Động mạch

Tĩnh mạch

Tĩnh mạch

Mao mạch

Mao mạch

Thành mạch Chỉ có một lớp biểu bì, Lòng mạch hẹp nhất

Thành mạch Chỉ có một lớp biểu bì, Lòng mạch hẹp nhất

Nhỏ và phân

nhánh nhiều

Nhỏ và phân

nhánh nhiều

Trao đổi chất

với các tế bào

Trao đổi chất

với các tế bào

Thành mạch có 3 lớp:

Biểu bì, mô LK, cơ trơn mỏng, lòng mạch rộng

Thành mạch có 3 lớp:

Biểu bì, mô LK, cơ trơn mỏng, lòng mạch rộng

Thành mạch 3 lớp, lòng mạch hẹp

Thành mạch 3 lớp, lòng mạch hẹp

Đẩy máu đến các cơ quan với vận tốc, áp lực lớn

Đẩy máu đến các cơ quan với vận tốc, áp lực lớn

Động mạch chủ lớn và nhiều động mạch nhỏ, không có van một chiều

Động mạch chủ lớn và nhiều động mạch nhỏ, không có van một chiều

Đẩy máu từ các

cơ quan về tim, vận tốc, áp lực nhỏ

Đẩy máu từ các

cơ quan về tim, vận tốc, áp lực nhỏ

Có van 1 chiều

nền vui tươi được liên kết với các slide chứa nội dung câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời

Ví dụ: Kiểm tra đánh giá trong bài “ Đông máu và các nguyên tắc truyền máu”:

2.4 Tạo hứng thú trong tiết thực hành.

Môn học cơ thể người là 1 môn khoa học thực nghiệm, lấy thí nghiệm làm phương pháp nghiên cứu Chính vì vậy những tiết thực hành có ý nghĩa rất quan trọng để hình thành, củng cố và phát triển các khái niệm Khi học sinh trực tiếp thực hành các em tăng cường chú ý, hứng thú vời kết quả làm được Từ đó giúp các em có những kiến thức cụ thể

Chia lớp thành từng nhóm và cho các nhóm thi đua hoàn thành bài thực hành, nhóm nào xong sớm và chính xác sẽ tuyên dương hoặc có phần thưởng

Ví dụ: Bài thực hành sơ cứu cầm máu

Có thể tiến hành như sau:

- Cho Hs xem băng hình về cách sơ cứu cầm máu => Hs thực hành

- Gv hướng dẫn Hs Thực hành

- Hoặc mời Y tế nhà trường tham gia cùng các em Nhân viên y tế hướng dẫn => HS tiến hành thực hành làm GV và Y tế cùng tham gia chấm điểm các

Câu 1: Huyết tương khi mất chất sinh tơ máu sẽ tạo thành chất gì ?

Câu 2: Vì sao nói nhóm máu O là nhóm máu chuyên cho ?

Câu 3: Bố có nhóm máu A, có 2 đứa con, một đứa có nhóm máu A, một đứa có

nhóm máu O Đứa con nào có huyết tương làm ngưng kết hồng cầu của bố?

Câu 4: Vì sao nói nhóm máu AB là nhóm máu chuyên nhận?

Nội dung là tập sơ cứu cầm máu chảy máu mao mạch và tĩnh mạch, chảy máu động mạch

III HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI

Sau khi thực hiện các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh tôi nhận thấy rằng các em đã có những tiến bộ rõ rệt, đặc biệt là khả năng trình bày trên mô hình, mẫu vật và kĩ năng học tập hợp tác theo nhóm nhỏ Các em cảm thấy hứng thú hơn trong các tiết học sinh học Kết quả khảo sát năng lực học sinh trên 2 lớp 8 khi thực hiện đề tài như sau:

Mức độ yêu thích môn học:

Trước khi áp dụng đề tài:

Sau khi áp dụng đề tài: