Những biện pháp quản lý sinh viên ngoại trú của trường đại học hồng đức trên địa bàn thành phố thanh hóa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƯ PHẠM Hà Ngọc Hòa Những biện pháp quản lý sinh viên ngoại trú của trường Đại học Hồng Đức trên địa bàn thành phố Thanh Hóa Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

Hà Ngọc Hòa

Những biện pháp quản lý sinh viên ngoại trú của trường Đại học Hồng Đức trên địa bàn thành phố Thanh Hóa

Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học

Hà Nội - 2005

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, khảo sát, triển khai đề tài: Những biện pháp quản lý sinh viên ngoại trú của trường Đại học Hồng Đức trên địa bàn Thanh phố Thanh Hoá, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, có hiệu quả của: Các thầy giáo, cô giáo khoa Sư phạm trường Đại học Quốc gia Hà Nội, trường Đại học Hồng Đức, trường Cán bộ Quản lý Giáo dục Hà Nội, Vụ Học sinh, Sinh viên - Bộ Giáo dục và Đào tạo; các đồng chí lãnh đạo UBND thành phố Thanh Hoá, các phường (xã), phố (thôn) thuộc địa bàn Thành phố Thanh Hoá; các đồng chí Cảnh sát khu vực, Công an các cấp, các đồng nghiệp trong và ngoài trường Và với sự giúp đỡ của thầy hướng dẫn, đến nay tôi đã hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình, tôi xin chân thành cảm ơn những sự giúp đỡ quý báu ấy

Tôi xin được bày tỏ sự kính trọng và lòng biết

ơn sâu sắc tới các thầy, cô giáo, đặc biệt là Tiến sỹ: Nguyễn Trọng Hậu - Người thầy đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài

NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN:

BP : Biện pháp

CBQL : Cán bộ quản lý

CĐ : Cao đẳng

CNH : Công nghiệp hoá

CNXH : Chủ nghĩa xã hội

DN : Dạy nghề

ĐH : Đại học ĐHSP : Đại học Sư phạm

GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo

GD&TĐ: Giáo dục và Thời đại

GS : Giáo sư

HĐH : Hiện đại hóa

PGS : Phó giáo sư

QLGD : Quản lý giáo dục

SV : Sinh viên

THCN : Trung học chuyên nghiệp

TP : Thành phố

TS : Tiến sĩ

UBND : Uỷ ban nhân dân

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU

Chương 1 Cơ sở khoa học của công tác quản lý SV ngoại trú ở trường

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu 15

1.2.4 Nội dung và biện pháp quản lý SV ngoại trú 30 1.2.4.1 Các văn bản chủ yếu quy định về quản lý SV ngoại trú 30 1.2.4.2 Các nội dung chủ yếu trong quản lý SV ngoại trú 30 1.2.4.3 Xây dựng kế hoặch công tác quản lý sinh viên ngoại

trú

32

1.2.4.4 Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quản lý sinh viên

Chương 2 Thực trạng quản lý Sinh viên ngoại trú của trường ĐH

Hồng Đức trên địa bàn thành phố thanh hoá. 35

2.1 Khái quát về quản lý công tác hoạt động chung của SV

ngoại trú trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn T.P Thanh Hoá

35

2.1.1 Điều kiện tự nhiên - xã hội của tỉnh Thanh Hoá 35 2.1.2 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên - xã hội của TP Thanh

Hoá

38

2.1.3 Đặc điểm của các Phường Trường ĐH Hồng Đức cư

trú

40

2.1.4 Đặc điểm tình hình của trường Đại học Hồng Đức 43 2.1.5 Khái quát về công tác SV ngoại trú của trường ĐH

Hồng Đức từ khi thành lập tới nay

46

2.2 Thực trạng các biện pháp quản lý SV ngoại trú của

trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

48

2.2.1 Thực trạng về hoạt động của SV ngoại trú 48 2.2.2 Một số biện pháp quản lý SV ngoại trú của trường

ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

55

2.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý SV ngoại trú ở trường ĐH

Hồng Đức

56

2.3 Những vấn đề thực tiễn đặt ra cho công tác quản lý SV

của trường ĐH Hồng Đức

57

Chương 3 Một số biện pháp quản lý SV ngoại trú ở trường ĐH Hồng

Đức trên địa bàn TP Thanh hoá

60

3.1 Cơ sở xuất phát của việc đề ra một số biện pháp quản lý

SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP

Thanh Hoá

60

3.1.1 Xuất phát từ mục tiêu GD&ĐT nói chung và mục tiêu

GD ĐH nói riêng

60

3.1.2 Xuất phát từ mục tiêu và nhiệm vụ đào tạo của trường

ĐH Hồng Đức

61

3.1.3 Xuất phát từ điều kiện địa lý, kinh tế, văn hoá, xã hội

củaTP Thanh Hoá, đặc biệt là vùng dân cư xung quanh

nơi trường đóng

62

3.1.4 Xuất phát từ những kinh nghiệm tổ chức quản lý SV

ngoại trú của trường ĐH Hồng Đứctừ khi thành lập đến

nay

63

3.1.5 Xuất phát từ quy chế công tác SV ngoại trú của Bộ

GD&ĐT

64

3.2 Đề xuất một số nhóm biện pháp quản lySV ngoại trú 65 3.2.1 Nhóm biện pháp 1: Xây dựng và quán triệt những qui

định chung về công tác quản lý SV ngoại trú

65

3.2.2 Nhóm biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch công tác quản

lý SV ngoại trú

66

3.2.3 Nhóm biện pháp 3: Hoàn chỉnh tổ chức bộ máy và hoàn

thiện cơ chế phối hợp các lực lượng trong việc quản lý

SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP

Thanh Hoá

67

3.2.4 Nhóm biện pháp 4: Nâng cao chất lượng tổ chức thực

hiện các hoạt động quản lý SV ngoại trú của trường ĐH

Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

69

3.2.5 Nhóm biện pháp 5 : Tăng cường giám sát, kiểm tra,

đánh giá công tác cộng quản lý SV ngoại trú của trường

ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

72

3.3 Thử nghiệm một số biện pháp đã áp dụng ở trường ĐH

Hồng Đức

75

3.4 Khảo sát tính khả thi của các nhóm biện pháp đề xuất 77

3.5 Nhận thức và đỏnh giỏ của cỏn bộ khối phố (thụn),

về mức độ thực hiện cỏc biện phỏp quản lý SV ngoại

trỳ của trường ĐH Hồng Đức

80

- Qui định của Tr-ờng ĐH Hồng Đức đối với HSSV ngoại trú

88

- Bản cam kết giữa chủ hộ và SV tạm trú

91

- Mẫu sổ theo dõi SV nội, ngoại trú 94

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại ngày nay, dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học -công nghệ hiện đại, lực lượng sản xuất phát triển mang tính bùng nổ, trong đó tri thức khoa học, công nghệ và thông tin ngày càng đóng vai trò quyết định đối với nền sản xuất vật chất trên quy mô toàn cầu Đặc biệt, ngày nay khi mà “chất xám” đã trở thành lực lượng sản xuất vật chất trực tiếp, thì sự phát triển kinh tế trong tương lai sẽ chủ yếu phụ thuộc vào nhân

tố tri thức – trí tuệ Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao cho sự nghiệp GD&ĐT nước ta

Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX chỉ rõ: “Phát triển Giáo dục và Đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh

tế nhanh và bền vững” Đại hội chủ trương: “Tiếp tục nâng cao chất lượng toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp

và hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện: Chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá ” (Văn kiện Đại hội Đảng IX) Đổi mới công tác quản lý giáo dục

được xem như một giải pháp quan trọng, nhằm nâng cao chất lượng GD&ĐT

Trong những năm qua, các trường đại học nói chung, trường ĐH Hồng Đức nói riêng đã đạt được những thành tựu nhất định Song, nhìn chung chất lượng và hiệu quả giáo dục còn chưa đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới Nguyên nhân đầu tiên của sự yếu kém đó đã được chỉ ra từ Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng

sản Việt Nam lần thứ II (khoá VIII) là: “Công tác quản lý giáo dục - đào tạo còn những mặt yếu kém, bất cập” Cho đến nay nguyên nhân này vẫn

chậm được khắc phục

Trong hoạt động quản lý của các nhà trường ĐH, thì quản lý sinh viên (SV) là vô cùng quan trọng, trong đó vấn đề quản lý SV ngoại trú của các trường đang trở thành vấn đề bức xúc, lo lắng và quan tâm của nhà trường, gia đình và xã hội Tính trung bình của các trường ĐH chỉ có khoảng 20% HSSV được ở nội trú, 80% HSSV phải ở ngoại trú tại các gia đình, tại các nhà trọ Ở trường ĐH Hồng Đức tính đến tháng 4 – 2004 có số

SV được ở nội trú là 11,84% Như vậy 88,16% HSSV đang ở ngoại trú chủ yếu trên địa bàn TP Thanh Hoá Phải làm sao để quản lý số SV ngoại trú, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu GD&ĐT của nhà trường - đây là vấn đề

vô cùng hệ trọng

Đứng trước đòi hỏi và yêu cầu bức xúc của vấn đề quản lý SV ngoại trú, ngày 22/10/2002 Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã có Quyết định số 43/2002/QĐ-BGD&ĐT về việc ban hành quy chế công tác SV ngoại trú trong các trường ĐH Đưa công tác quản lý SV ngoại trú vào nền nếp bằng những biện pháp có đầy đủ cơ sở khoa học, gắn với thực tế địa phương nơi trường đóng chính là góp phần thực hiện có hiệu quả quy chế nêu trên

Hiện tại, UBND TP Thanh Hoá chưa có một văn bản riêng, cụ thể nào đối với việc quản lý HSSV ngoại trú của các trường trên địa bàn TP Thanh Hoá, mặt khác sự phối hợp giữa các nhà trường nói chung, trường

ĐH Hồng Đức nói riêng với chính quyền và công an các phường, xã thuộc địa bàn TP Thanh Hoá chưa có sự thống nhất, cần thiết phải có sự khắc phục bất cập này

Đề tài này góp phần làm rõ thêm thực trạng về quản lý giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội và các đoàn thể đối với sinh viên ngoại trú hiện nay Từ đó, xác định cách quản lý sao cho phù hợp, nhằm đào tạo sinh viên góp phần đảm bảo cuộc sống lành mạnh cả về vật chất và tinh thần của sinh viên Nhằm phát huy tài năng, trí tuệ của SV trong sự nghiệp xây dựng Thành phố Thanh Hoá ngày càng văn minh và giầu đẹp

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tế trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu

là: “Những biện pháp quản lý sinh viên ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá” Với mong muốn đóng góp một phần

nhỏ bé công sức của mình vào việc xác định hệ thống các nhóm biện pháp quản lý SV, đặc biệt là các nhóm biện pháp quản lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức, từ đó đề xuất một số nhóm biện pháp quản lý SV ngoại trú, nhằm góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý SV nói riêng và chất lượng giáo dục toàn diện nói chung của nhà trường ĐH Hồng Đức-Thanh Hoá

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lý SV trong các trường ĐH

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Những biện pháp quản lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

4 Giả thuyết khoa học

Nếu tìm ra được những biện pháp quản lý SV ngoại trú của trường

ĐH Hồng Đức phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác quản lý nhà trường, thì hiệu quả quản lý và quả trình đào tạo của trường sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở và lý luận về quản lý SV ngoại trú trong công tác

SV của trường ĐH Hồng Đức

5.2 Nghiên cứu thực trạng quản lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

5.3 Đề xuất một số nhóm biện pháp quản lý SV ngoại trú ở trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

5.4 Thử nghiệm tác động một vài nhóm biện pháp quản lý SV ngoại trú

đã đề xuất ở một vài khu phố, thôn thuộc địa bàn TP Thanh Hoá

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu tài liệu về lý luận quản lý, văn kiện Đại hội Đảng các cấp, Luật giáo dục, Chiến lược phát triển giáo dục, các văn bản pháp quy

về GD&ĐT, về quản lý hành chính, về phòng chống tội phạm, phòng chống tệ nạn xã hội, các tạp chí nghiên cứu giáo dục, thông tin khoa học giáo dục, thông tin QLGD, các tài liệu nghiên cứu, dự báo về SV và liên quan đến đề tài nghiên cứu

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

6.2.1 Phương pháp quan sát:

- Quan sát sinh hoạt, tổ chức cuộc sống của SV ngoại trú

- Đi thực tế, nghiên cứu thực tiễn công tác quản lý SV ngoại trú của một số trường ĐH, CĐ khác, có điều kiện tương tự trường ĐH Hồng Đức

6.2.2 Phương pháp điều tra:

Bằng phiếu theo các biểu mẫu về thực trạng các biện pháp quản lýSV ngoại trú ở các địa bàn trong phạm vi đề tài nghiên cứu

6.2.3 Phương pháp phỏng vấn, lấy ý kiến:

Các cán bộ liên quan đến công tác quản lý SV trong và ngoài trường; các SV ngoại trú; các gia đình cho SV thuê trọ; chuyên gia có nhiều kinh nghiệm trong QLGD nói chung và quản lý SV nói riêng

6.2.4 Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm:

Đối với công tác quản lý SV ngoại trú thông qua các hoạt động quản

lý đã thực hiện của trường và địa phương trong thời gian qua

6.2.5 Phương pháp thực nghiệm:

Tiến hành thử nghiệm một số biện pháp quản lý SV ngoại trú đã đề

đánh giá so sánh hiệu quả sử dụng các biện pháp mới so với các biện pháp quản lý cũ

6.3 Phương pháp thống kê toán học:

Sử dụng toán thống kê để tổng hợp kết qủa điều tra và xử lý dữ liệu, kết quả điều tra, khảo nghiệm

7 Phạm vi nghiên cứu

Trong phạm vi đề tài, tôi chỉ tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá Việc điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng về các biện pháp quản lý

SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức được tiến hành ở các phường: Đông Sơn, Trường Thi, Đông Vệ - TP Thanh Hoá (những phường có cơ sở của trường đóng và có đông SV trọ) và một số khoa của trường ĐH Hồng Đức

8 Đóng góp mới của đề tài

- Làm sáng tỏ các khái niệm cơ bản và thực trạng các biện pháp quản

lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

- Đề xuất những biện pháp quản lý SV ngoại trú có khả năng thực thi của trường, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý SV của trường ĐH Hồng Đức Đồng thời góp phần vào việc phổ biến kinh nghiệm quản lý SV ngoại trú cho các nhà trường chuyên nghiệp trên địa bàn TP Thanh Hoá

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở khoa học của công tác quản lý SV ngoại trú ở

Trường ĐH Hồng Đức

Chương 2: Thực trạng quản lý SV ngoại trú của trường ĐH Hồng

Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

Chương 3: Một số biện pháp quản lý SV ngoại trú ở trường ĐH

Hồng Đức trên địa bàn TP Thanh Hoá

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Quốc Bảo (2002), Quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình,

Trường CBQL GD&ĐT

2 Đặng Quốc Bảo (1997), Một số khái niệm về quản lý giáo dục, Trường

CB QL GD&ĐT

3 Đặng Quốc Bảo (2001), Dự báo giáo dục và một số vấn đề liên quan đến công tác dự báo giáo dục, Trường CBQLGD&ĐT

4 Báo Giáo dục và Thời đại (1997-2003)

5 Bộ GD&ĐT, Báo cáo tổng kết công tác sinh viên giai đoạn 1998-2002,

Hà Nội, ngày 2-3.4.2003

6 Bộ GD&ĐT, Dự thảo chiến lược phát triển GD&ĐT đến năm 2020,

Hà Nội tháng 09.1998

7 Bộ GD&ĐT, Tổng kết và đánh giá 10 năm đổi mới GD&ĐT

8 Bộ GD&ĐT, Quy chế công tác HSSV trong các trường đào tạo (lưu hành nội bộ), Hà Nội 1993

9 Bộ GD&ĐT, Quy chế công tác HSSV nội trú (lưu hành nội bộ)

Hà Nội 1997

10 Bộ GD&ĐT, Quy chế công tác HSSV ngoại trú (lưu hành nội bộ),

Hà Nội 2002

11 Bộ GD&ĐT, Quy chế đánh giá kết quả rèn luyện của HSSV các trường

ĐH, CĐ và THCN hệ chính quy (lu hành nội bộ), Hà Nội 2002

12 Các chỉ thị, nhiệm vụ, báo cáo tổng kết năm học 1997-1998 đến

2002-2003 của Bộ GD&ĐT và Trường ĐH Hồng Đức