Quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu tại viện hàn lâm khoa học và công nghệ việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- VŨ THỊ DUNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGHIÊN CỨU TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ THỊ DUNG

QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGHIÊN CỨU

TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC

VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ THỊ DUNG

QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGHIÊN CỨU

TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC

VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Mai Thị Thanh Xuân

Hà Nội - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc và được trích dẫn rõ ràng Luận văn không trùng lặp với bất kỳ công trình khoa học nào đã được công bố

Nếu có sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước nhà trường

Tác giả luận văn

Vũ Thị Dung

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến các Thầy, Cô Khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền đạt những kiến thức quý báu, tạo cho tôi những nền tảng kiến thức

Chân thành cảm ơn Phòng Đào tạo đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Cảm ơn PGS.TS Phạm Văn Dũng, PGS TS Đinh Văn Thông và TS Nguyễn Anh Tuấn, những thành viên Hội đồng bảo vệ luận văn sơ bộ đã có những ý kiến đóng góp bổ ích để tôi sửa chữa, nâng cao chất lượng luận văn

Đặc biệt, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS TS Mai

Thị Thanh Xuân, người đã dành nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn,

giúp đỡ, góp ý tận tình cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này Sự quan tâm của cô đã tạo động lực cho tôi hoàn thành bài nghiên cứu này

Trân trọng cảm ơn Ban Tổ chức – cán bộ, Ban kế hoạch – Tài chính thuộc Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam đã cung cấp thông tin, tài liệu và hợp tác trong quá trình thực hiện luận văn

Cảm ơn Lãnh đạo Trung tâm ĐKKTVTN, Viện Công nghệ vũ trụ đã khuyến khích và tạo điều khiện về thời gian

Cảm ơn những đồng nghiệp, những người bạn đã hỗ trợ kỹ thuật giúp tôi hoàn thành luận văn

Cuối cùng, tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến bố, mẹ, chồng và gia đình tôi, những người luôn cổ vũ và ủng hộ tôi hết mình về tinh thần cũng như tài chính trên con đường học vấn

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGHIÊN CỨU

KH&CN Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.1.1 Những công trình đã công bố liên quan đến nội dung đề tài

luận văn Error! Bookmark not defined 1.1.2 Những vấn đề luận văn cần nghiên cứu tiếpError! Bookmark not

defined

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ cán bộ Khoa học và Công nghệ

Error! Bookmark not defined 1.2.1 Một số vấn đề chung về nguồn nhân lực KHCNError! Bookmark

not defined

not defined

1.2.3 Tiêu chí đánh giá công tác quản lý đội ngũ CBNC KH&CN…24 1.2.4 Các nhân tổ ảnh hưởng đến hoạt động quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN……… 28

1.3 Kinh nghiệm quốc tế về quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KHCN và

bài học cho viện Hàn lâm KHCNVN Error! Bookmark not defined

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN tại một

số nước trong khu vực Error! Bookmark not defined

1.3.2 Bài học rút ra cho Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ

Việt Nam Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

2.1 Phương pháp luận Error! Bookmark not defined

2.1.1 Phương pháp duy vật biện chứng Error! Bookmark not defined 2.1.2 Phương pháp duy vật lịch sử Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp cụ thể Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp thu thập thông tin Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp thống kê, so sánh Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương pháp phân tích - tổng hợp Error! Bookmark not defined

2.3 Thiết kế nghiên cứu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGHIÊN CỨU TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM

GIAI ĐOẠN 2010-2015 Error! Bookmark not defined

3 1 Khái quát về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Error!

Bookmark not defined

defined

3.1.2 Chức năng và nhiệm vụ Error! Bookmark not defined 3.1.3 Cơ cấu tổ chức của Viện Hàn lâm KHCNVN.Error! Bookmark

not defined

3.1.4 Đặc điểm hoạt động Error! Bookmark not defined

defined

3.2 Hoạt động quản lý đội ngũ CBNC của Viện HLKHCNVN giai đoạn

2010-2015 Error! Bookmark not defined

defined

3.2.2 Tuyển dụng nhân lực và bố trí công việcError! Bookmark not

defined

defined

3.2.4 Tạo động lực cho CBNC Error! Bookmark not defined 3.2.5 Kiểm tra, đánh giá đội ngũ CBNC Error! Bookmark not defined

3.2.6 Một số kết quả hoạt động chủ yếu của đội ngũ CBNC Viện Hàn

lâm KHCNVN Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá hoạt động quản lý đội ngũ CBNC của Viện Hàn lâm Khoa

học và Công nghệ Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.3.1 Những thành tựu cơ bản Error! Bookmark not defined 3.3.2 Những hạn chế chủ yếu và nguyên nhânError! Bookmark not

defined

CHƯƠNG 4; ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CBNC TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 Error! Bookmark not defined

4.1 Định hướng phát triển nguồn nhân lực của Viện Hàn lâm Khoa học và

Công nghệ Việt Nam đến năm 2020 Error! Bookmark not defined

4.1.1 Mục tiêu phát triển của Viện và yêu cầu về đội ngũ cán bộ nghiên

cứu Error! Bookmark not defined 4.1.2 Định hướng phát triển đội ngũ CBNC của ViệnError! Bookmark

not defined

4.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu của

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đến năm 2020 Error!

Bookmark not defined

4.2.1 Đổi mới công tác hoạch định và thực hiện hiệu quả công tác quy

hoạch đội ngũ CBNC KH&CN Error! Bookmark not defined

4.2.2 Đảm bảo đủ số lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ CBNC

KH&CN Error! Bookmark not defined

not defined

4.2.4 Tăng cường các hoạt động bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ CBNC và

thu hút nhân tài Error! Bookmark not defined

4.2.5 Cần có cơ chế tài chính thích hợp để khuyến khích phát triển đội ngũ

CBNC Error! Bookmark not defined 4.2.6 Thực hiện chế độ đãi ngộ xứng đáng cho đội ngũ CBNC Error!

Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 5

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong các nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia, dân tộc, nguồn lực con người là yếu tố quan trọng nhất, là yếu tố cơ bản, quyết định các nguồn lực khác; quyết định đến sự thành công hay thất bại của

sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội nói chung và quá trình tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói riêng

Ở nhiều quốc gia trên thế giới, vấn đề nguồn nhân lực con người luôn được quan tâm Hiện tượng các nước công nghiệp mới (NICs) Châu Á là những minh chứng rõ ràng nhất cho việc quan tâm đúng mức đến đến vai trò quyết định của nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) Một trong những nguyên nhân mang tính phổ biến cho tất

cả các nước này để đi đến thành công chính là chỗ họ sớm nhận thức được vai trò quyết định của nguồn lực con người và đầu tư thỏa đáng cho chiến con người; đặt lên hàng đầu chất lượng nguồn lao động, đặc biệt là các yếu tố văn hóa, kỹ thuật và kỷ luật; đi trước một bước về giáo dục và đào tạo, coi đó là chìa khóa của cánh cửa tăng trưởng, là điều kiện đảm bảo cho thắng lợi của sự nghiệp CNH,HĐH Đây là bài học hết sức bổ ích cho Việt Nam Với ý nghĩa

đó, tại Đại hội lần thứ VII của Đảng ta đã xác định, một trong những quan điểm chỉ đạo quá trình CNH,HĐH là: “Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”

Tiếp đến, tại Đại hội lần thức XI, Đảng chỉ rõ, một trong ba khâu đột phá để thực hiện chiến lược tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và phát triển nhanh, bền vững …là: Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao … gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ

2

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là đơn vị nghiên cứu đầu ngành của cả nước, thực hiện chức năng nghiên cứu cơ bản về khoa học

tự nhiên và phát triển công nghệ; cung cấp luận cứ khoa học cho công tác quản lý khoa học, công nghệ và xây dựng chính sách, chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội; đào tạo nhân lực khoa học, công nghệ có trình độ cao theo định hướng của Chính phủ

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam hiện có 51 đơn vị trực thuộc bao gồm: 06 đơn vị giúp việc Chủ tịch Viện do Thủ tướng Chính phủ thành lập; 34 đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa ho ̣c ( trong đó: 27 đơn vị do Thủ tướng Chính phủ thành lập và 07 đơn vị do Chủ tịch Viện thành lập); 06 đơn vị sự nghiệp khác (trong đó: 05 đơn vị do Thủ tướng Chính phủ thành lập

và 01 đơn vị do Chủ tịch Viện thành lập); 04 đơn vị tự trang trải kinh phí và

01 doanh nghiệp Nhà nước

Mặc dù cơ cấu tổ chức của Viện là khá ổn định, hoàn chỉnh và đồng bộ; lực lượng cán bộ có trình độ cao khá đông và đều trên hầu hết các lĩnh vực của khoa học tự nhiên, lực lượng cán bộ trình độ cao luôn là thế mạnh của Viện trong thời gian qua, song vấn đề mang tính cấp bách đang đặt ra đối với Viện Hàn lâm KHCNVN hiện nay là công tác quản lý, đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực này như thế nào để có thể phát huy được hết tiềm năng sáng tạo của các nhà khoa học; đặc biệt là các nhà khoa học trẻ?

Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, tôi đã chọn vấn đề “Quản lý đội ngũ

cán bộ nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam”

để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sỹ của mình

Câu hỏi nghiên cứu của luận văn là: Những điểm mạnh và hạn chế

trong công tác quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu củaViện Hàn lâm KHCNVN hiện nay là gì? Trong những năm tới, Viện cần phải quản lý nguồn

3

nhân lực này như thế nào để có thể khai thác và phát huy triệt để khả năng sáng tạo của họ?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản và thực tế quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

từ năm 2010 đến năm 2015, luận văn đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý đội ngũ này đến năm 2020

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Tổng quan những công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến nội dung luận văn, chỉ ra những kết quả và các vấn đề luận văn cần nghiên cứu tiếp

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý nguồn nhân lực KH&CN nói chung, đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN nói riêng

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu tại Viện Hàn lâm KHCNVN giai đoạn 2010-2015, làm rõ những thành tựu, hạn chế trong công tác quản lý nguồn lực này của Viện và chỉ ra các nguyên nhân hạn chế đó

- Đề xuất phương hướng, mục tiêu và giải pháp cụ thể để hoàn thiện công tác quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu của Viện đến năm 2020 và những năm tiếp theo

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản lý nguồn nhân lực

trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Quản lý nguồn nhân lực khoa học công nghệ có

4

nội dung khá rộng, vì vậy luận văn này chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN trong lĩnh vực KH&CN

- Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu công tác quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công Nghệ Việt Nam

- Phạm vi thời gian: Luận văn tập trung phân tích hoạt động của đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN giai đoạn 2010 – 2015

4 Đóng góp của luận văn

- Làm rõ thêm vấn đề lý luận về quản lý nguồn nhân lực KH&CN nói chung và quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN nói riêng

- Chỉ ra những thành tựu, hạn chế trong quản lý đội ngũ CBNC tại Viện Hàn lâm KH&CN Việt nam hiện nay và nguyên nhân của nó

- Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đến năm

2020 và những năm tiếp theo

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động

quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu KH&CN

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý đội ngũ cán bộ nghiên cứu tại Viện

Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2010-2015

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đội ngũ cán bộ

nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đến năm 2020

5

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Thị Thu Anh , 2004 Phát triển nguồn nhân lực khoa học và công

nghệ Trường ĐH KHXH&NV – ĐHQGHN

2 Bộ KH&CN, 2008 Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ Việt

Nam đến năm 2020 Hà Nội

3 Mai Quốc Chánh, 2009 Kinh tế nguồn nhân lực Hà Nội: NXB Đại học

kinh tế quốc dân

4 Chính phủ, 2011 Quyết định số 579/QĐ-TTg-CP ngày 19/4/2011 về Chiến

lược phát triển nguồn nhân lực Việt Nam thời kỳ 2011-2020 Hà Nội

5 Trần Kim Dung , 2009 Quản trị nguồn nhân lực Hà Nội: Nhà xuất bản

thống kê

6 Nguyễn Hữu Dũng, 2003 Sử dụng hiệu quả nguồn lực con người ở Việt

Nam Hà Nội: NXB Lao động xã hội

7 Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, 2007 Giáo trình Quản trị

nhân lực Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội

8 Lê Thế Giới, 2007 Quản trị học Hà Nội: NXB Tài chính

9 Phạm Minh Hạc, 2007 Phát triển văn hoá, con người và nguồn nhân lực

thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Hà Nội: NXB Chính trị

Quốc gia

10 Nguyễn Thị Ngọc Huyền, 2002 Khoa học quản lý Hà Nội: NXB khoa

học kỹ thuật

11 Đặng Hữu, 2009 Phát triển nền kinh tế tri thức gắn với quá trình công

nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam Hà Nội: Nxb Khoa học xã hội

12 Nguyễn Giao Long, 2006 Đổi mới quản lý nhân lực Khoa học và Công

nghệ Hà Nội: NXB Khoa học xã hội

13 Châu Văn Minh, 2014 Phát triển khoa học và công nghệ ở Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam qua gần 30 năm đổi mới Tạp chí Cộng sản,

số 12, trang 20