sáng kiến kinh nghiệm : VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN HÓA HỌC, VẬT LÍ, TOÁN HỌC, SINH HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 9 VÀ TÍCH HỢP LỒNG GHÉP MỘT SỐ NỘI DUNG GIÁO DỤC ( GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, KĨ NĂNG SỐNG, TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG) THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂN

Tên sáng kiến kinh nghiệm : VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN HÓA HỌC, VẬT LÍ, TOÁN HỌC, SINH HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 9 VÀ TÍCH HỢP LỒNG GHÉP MỘT SỐ NỘI DUNG GIÁO DỤC ( GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, KĨ NĂNG SỐNG, TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG) THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngành giáo dục đang tích cực thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Dạy học tích hợp liên môn được đánh giá là một trong những phương pháp dạy học phát triển được năng lực học sinh. Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học. Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường. Mặc dù, việc dạy học liên môn đã được vận dụng vào giảng dạy Hóa học , song hiệu quả đạt được là chưa cao. Do đó chưa phát huy được tính tích cực của học sinh trong học tập đồng thời sự phát triển năng lực của học sinh còn nhiều hạn chế . Vì vậy mỗi giáo viên giảng dạy bộ môn Hóa ở trường phổ thông đều không ngừng học tập, tích cực thực hiện kế hoạch dạy học tích hợp theo chủ đề có vận dụng kiến thức liên môn theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh. Bản thân tôi cũng đã thu được nhiều kinh nghiệm và đạt được những kết quả khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm“Vận dụng kiến thức liên môn Hóa học, Vật lí, Toán học, Sinh học trong dạy học Hóa học 9 và lồng ghép một số nội dung giáo dục ( giáo dục bảo vệ môi trường, kĩ năng sống, tiết kiệm năng lượng) theo định hướng phát triển năng lực của học sinh” II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 1 Cơ sở lí luận Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”. Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”. Trong tiếng Anh, tích hợp được viết là “integration” một từ gốc Latin (integer) có nghĩa là “whole” hay “toàn bộ, toàn thể”. Có nghĩa là sự phối hợp các hoạt động khác nhau, các thành phần khác nhau của một hệ thống để bảo đảm sự hài hòa chức năng và mục tiêu hoạt động của hệ thống ấy. Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết. dạy học tích hợp là một xu hướng của lí luận dạy học và được nhiều nước trên thế giới thực hiện. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Khải Trường Đại học Sư phạm ĐH Thái Nguyên “Một trong những định hướng đổi mới căn bản trong chương trình và sách giáo khoa sau năm 2015 là chuyển từ chương trình chú trọng cung cấp kiến thức và kỹ năng sang hướng đến hình thành năng lực cho học sinh. Về lý luận cũng như thực tiễn của thế giới cho thấy, dạy học tích hợp là phương án tốt để góp phần hình thành năng lực cho người học.Dạy học tích hợp là quá trình trong đó học sinh phải huy động kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành và phát triển những kiến thức kỹ năng mới và rèn luyện được những năng lực cần thiết. Người ta đã đề xuất và thực hiện các hình thức và mức độ tích họp khác nhau ở chương trình giáo dục phổ thông. Trong chương trình trung học cơ sở sau năm 2015, chúng ta dự định xây dựng một số môn học mới theo mô hình sau: Môn khoa học tự nhiên Môn khoa học xã hội Theo mô hình trên, nội dung các phân môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý, các vấn đề xã hội được xây dựng thành các chương trình phân môn độc lập trong môn khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội. Trong quá trình học tập, học sinh được học các chủ đề liên môn. Các chủ đề này là sự hội tụ, liên kết nội dung của hai hoặc ba phân môn thuộc lĩnh vực. Chủ đề liên môn có khi còn liên quan tới cả các lĩnh vực, môn học khác.” Thực tế từ những năm gần đây ngành giáo dục đã rất quan tâm tới việc dạy học tích hợp liên môn tuy nhiên đây là phương pháp mới nên số giáo viên có kinh nghiệm không nhiều, hiệu quả đạt được là chưa cao. Do đó chưa phát huy được tính tích cực của học sinh trong học tập đồng thời sự phát triển năng lực của học sinh còn nhiều hạn chế . Trong sáng kiến kinh nghiệm này thông qua nghiên cứu tài liệu và từ kinh nghiệm của bản thân tôi đã đưa ra một số giải pháp mới như sau: + Đưa ra được những kiến thức kĩ năng của bộ môn và kiến thức liên môn, kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường, các kĩ năng sống có thể hình thành cho học sinh trong môn Hóa học 9 + Đưa ra được những năng lực có thể hình thành cho học sinh trong môn Hóa học 9 + Giới thiệu một số phương pháp dạy học tích hợp có thể sử dụng trong việc dạy học Hóa học 9 theo định hướng phát triển năng lực học sinh + Giới thiệu một số đặc điểm của giáo án vận dụng kiến thức liên môn theo quan điểm tích hợp + Đưa ra được cách tổ chức giờ học tích hợp kiến thức liên môn trên lớp. + Đưa ra được cách thức và tiêu chí kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh sau khi các em được học những chủ đề tích hợp liên môn.

Trang 1

Tên sáng kiến kinh nghiệm : VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN HÓA HỌC, VẬT LÍ, TOÁN HỌC, SINH HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 9 VÀ TÍCH HỢP LỒNG GHÉP MỘT SỐ NỘI DUNG GIÁO DỤC ( GIÁO DỤC BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG, KĨ NĂNG SỐNG, TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG) THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngành giáo dục đang tích cực thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểmtra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh Dạy học tích hợp liên mônđược đánh giá là một trong những phương pháp dạy học phát triển được năng lực họcsinh Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học Đâyđược coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của họcsinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường

Mặc dù, việc dạy học liên môn đã được vận dụng vào giảng dạy Hóa học , songhiệu quả đạt được là chưa cao Do đó chưa phát huy được tính tích cực của học sinhtrong học tập đồng thời sự phát triển năng lực của học sinh còn nhiều hạn chế

Vì vậy mỗi giáo viên giảng dạy bộ môn Hóa ở trường phổ thông đều khôngngừng học tập, tích cực thực hiện kế hoạch dạy học tích hợp theo chủ đề có vận dụngkiến thức liên môn theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh Bản thân tôicũng đã thu được nhiều kinh nghiệm và đạt được những kết quả khi thực hiện sángkiến kinh nghiệm“Vận dụng kiến thức liên môn Hóa học, Vật lí, Toán học, Sinh họctrong dạy học Hóa học 9 và lồng ghép một số nội dung giáo dục ( giáo dục bảo vệmôi trường, kĩ năng sống, tiết kiệm năng lượng) theo định hướng phát triển năng lựccủa học sinh”

II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

1- Cơ sở lí luận

Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương

trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là

sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp” Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là

Trang 2

hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnhvực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học” Trong tiếng Anh,

tích hợp được viết là “integration” một từ gốc Latin (integer) có nghĩa là “whole” hay

“toàn bộ, toàn thể” Có nghĩa là sự phối hợp các hoạt động khác nhau, các thành phần

khác nhau của một hệ thống để bảo đảm sự hài hòa chức năng và mục tiêu hoạt độngcủa hệ thống ấy Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cầnthiết dạy học tích hợp là một xu hướng của lí luận dạy học và được nhiều nước trênthế giới thực hiện

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Khải - Trường Đại học Sư phạm - ĐH Thái Nguyên

“Một trong những định hướng đổi mới căn bản trong chương trình và sách giáo khoa

sau năm 2015 là chuyển từ chương trình chú trọng cung cấp kiến thức và kỹ năngsang hướng đến hình thành năng lực cho học sinh Về lý luận cũng như thực tiễn củathế giới cho thấy, dạy học tích hợp là phương án tốt để góp phần hình thành năng lựccho người học.Dạy học tích hợp là quá trình trong đó học sinh phải huy động kiếnthức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các nhiệm vụ học tập,thông qua đó hình thành và phát triển những kiến thức kỹ năng mới và rèn luyện đượcnhững năng lực cần thiết

Người ta đã đề xuất và thực hiện các hình thức và mức độ tích họp khác nhau ởchương trình giáo dục phổ thông Trong chương trình trung học cơ sở sau năm 2015,chúng ta dự định xây dựng một số môn học mới theo mô hình sau:

Môn khoa học tự nhiên

Trang 3

Môn khoa học xã hội

Theo mô hình trên, nội dung các phân môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử,Địa lý, các vấn đề xã hội được xây dựng thành các chương trình phân môn độc lậptrong môn khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội Trong quá trình học tập, học sinhđược học các chủ đề liên môn Các chủ đề này là sự hội tụ, liên kết nội dung của haihoặc ba phân môn thuộc lĩnh vực Chủ đề liên môn có khi còn liên quan tới cả cáclĩnh vực, môn học khác.”

Thực tế từ những năm gần đây ngành giáo dục đã rất quan tâm tới việc dạy họctích hợp liên môn tuy nhiên đây là phương pháp mới nên số giáo viên có kinh nghiệmkhông nhiều, hiệu quả đạt được là chưa cao Do đó chưa phát huy được tính tích cựccủa học sinh trong học tập đồng thời sự phát triển năng lực của học sinh còn nhiềuhạn chế Trong sáng kiến kinh nghiệm này thông qua nghiên cứu tài liệu và từ kinhnghiệm của bản thân tôi đã đưa ra một số giải pháp mới như sau:

+ Đưa ra được những kiến thức kĩ năng của bộ môn và kiến thức liên môn, kiếnthức giáo dục bảo vệ môi trường, các kĩ năng sống có thể hình thành cho học sinhtrong môn Hóa học 9

+ Đưa ra được những năng lực có thể hình thành cho học sinh trong môn Hóahọc 9

Trang 4

+ Giới thiệu một số phương pháp dạy học tích hợp có thể sử dụng trong việcdạy học Hóa học 9 theo định hướng phát triển năng lực học sinh

+ Giới thiệu một số đặc điểm của giáo án vận dụng kiến thức liên môn theo

quan điểm tích hợp

+ Đưa ra được cách tổ chức giờ học tích hợp kiến thức liên môn trên lớp

+ Đưa ra được cách thức và tiêu chí kiểm tra đánh giá kết quả học tập của họcsinh sau khi các em được học những chủ đề tích hợp liên môn

2.Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài

2.1 Mục tiêu dạy học của sáng kiến kinh nghiệm

Qua các bài dạy trong sáng kiến kinh nghiệm này, học sinh phải đạt được

-Kiến thức: Học sinh có thể vận dụng kiến thức các môn học khác như: Toán, Vật

lí , Sinh học…vào môn Hóa Học 9 đồng thời các em nắm được một số kiến thức vềgiáo dục bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng và rèn luyện một số kĩ năng sống,qua đó góp phần phát triển năng lực của học sinh

-Kỹ năng:

* Kĩ năng bộ môn và liên môn

- Học sinh biết quan sát, mô tả, phân tích tranh ảnh, các đoạn phim

- Kĩ năng thao tác thí nghiệm chính xác, an toàn

- Kĩ năng đánh giá sự việc, xử lý các phép tính toán

Trang 5

- Kỹ năng suy nghĩ hoặc trình bày ý tưởng của mình.

- Kỹ năng đặt mục tiêu rèn luyện và học tập nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ đặt ra

- Kỹ năng đưa ra những phương án cụ thể trong cuộc sống theo mục đích bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng

- Kỹ năng tham gia giao thông an toàn

- Kỹ năng bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người xung quanh

-Thái độ:

+ Có thái độ yêu thích khoa học, có sự liên hệ giữa các môn khoa học với nhau

+ Có tinh thần sáng tạo, nhạy bén trong khi giải quyết các tình huống nảy sinh trongthực tiễn

+ Có tinh thần tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình nghiên cứu các môn khoahọc cũng như khi vận dụng kiến thức vào cuộc sống

-Phát triển năng lực: Học sinh được phát triển các năng lực sau

* Các năng lực chuyên biệt của môn hóa học

- Năng lực tính toán Hóa Học

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa Học

- Năng lực vận dụng kiến thức Hóa Học vào cuộc sống

Trang 6

- Năng lực thực hành Hóa Học.

2.2 Đối tượng dạy học của sáng kiến kinh nghiệm

- Đối tượng thực nghiệm là 60 học sinh lớp 9/6; 9/7 trường THCS Lê Qúy Đôn vớiđặc điểm đa số chăm ngoan, có ý thức học tập, lắng nghe thầy cô giảng bài

2.3 Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm

Ý nghĩa của việc dạy học liên môn:

- Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các mônhọc với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là con đườngtích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau Từ những năm 60của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợp trong việc xây dựngchương trình dạy học Tích hợp là một khái niệm của lí thuyết hệ thống, nó chỉ trạngthái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cái toàn thể, cũng như quá trình dẫn đến trạngthái này

Tùy theo khoa học cụ thể mà có thể tích hợp các môn khoa học khác lại vớinhau như: Lí- Hóa- Sinh, Văn- Sử- Địa Hoặc có thể tích hợp được cả các môn tựnhiên với các môn xã hội như: văn, toán, hóa, sinh, GDCD…Ở mức độ cao, sự tíchhợp này sẽ hình thành những môn học mới, chứ không phải là một sự lắp ghép thôngthường các môn riêng rẽ lại với nhau Tuy nhiên, các môn vẫn giữ vị trí độc lập vớinhau, chỉ tích hợp những phần gần nhau Ở mức độ thấp thì việc tích hợp được thựchiện trong mối quan hệ liên môn Những môn được học riêng rẽ nhưng cần chú ý đếnnhững nội dung có liên quan đến các bộ môn khác, trong quá trình dạy học chỉ cầnkhai thác, vận dụng các kiến thức có liên quan đến bài giảng mình đang thực hiện

Dạy học theo quan điểm liên môn có ba mức độ: ở mức độ thấp, giáo viên nhắclại tài liệu, sự kiện, kĩ năng các môn có liên quan, cao hơn đòi hỏi học sinh nhớ lại vàvận dụng kiến thức đã học của các môn học khác, và cao nhất đòi hỏi học sinh phảiđộc lập giải quyết các bài toán nhận thức bằng vốn kiến thức đã biết, huy động cácmôn có liên quan theo phương pháp nghiên cứu

Trang 7

- Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinh độnghơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng tham gia vào quátrình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh.

- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở họcsinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xem xét mộtvấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhận thức vấn đề mộtcách thấu đáo

2.4 Thiết bị dạy học, học liệu.

-Học sinh: SGK, STK, các tài liệu các em sưu tầm được

- Giáo viên: Máy chiếu, máy tính, các đoạn video, bảng phụ

- Ứng dụng công nghệ thông tin : các phần mềm HITECH, CAMTASIA STUDIO,POWERPOINT, CROCODISE

- Tư liệu :

+ Dạy học tích hợp – GS.TS Trần Bá Hoành

+ Chuyên đề vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy các bộ môn ở trườngTHCS của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hạnh Nguồn WEBSITE của trường THCS CaoRăm – Lương Sơn – Hòa Bình

+ Tài liệu về lý thuyết dạy học tích hợp PGS.TS Nguyễn Văn Khải - Trường Đại học

Sư phạm - ĐH Thái Nguyên Nguồn WEBSITE của trường Đại học Sư phạm – Đạihọc Đà Nẵng

+ Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướngphát triển năng lực học sinh của bộ giáo dục và đào tạo

2.5 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học.

Trang 8

- Phương pháp dạy học trực quan

- Phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ

- Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề

Trong quá trình dạy học hai phương pháp tôi sử dụng nhiều là phương pháp dạy

học trực quan và phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề

Dạy học trực quan (hay còn gọi là trình bày trực quan) là PPDH sử dụng những phương tiện trực quan, phương tiện kĩ thuật dạy học trước, trong và sau khi nắm tài liệu mới, khi ôn tập, khi củng cố, hệ thống hóa và kiểm tra tri thức, kĩ năng, kĩ xảoPPDH trực quan được thể hiện dưới hình thức là minh họa và trình bày:

+ Minh họa thường trưng bày những đồ dùng trực quan có tính chất minh họa như bản mẫu, bản đồ, bức tranh, tranh chân dung, hình vẽ trên bảng,

+ Trình bày thường gắn liền với việc trình bày thí nghiệm, những thiết bị kĩ thuật, chiếu phim đèn chiếu, phim điện ảnh, băng video Trình bày thí nghiệm là trình bày

mô hình đại diện cho hiện thực khách quan được lựa chọn cẩn thận về mặt sư phạm

Nó là cơ sở, là điểm xuất phát cho quá trình nhận thức - học tập của hs, là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn Thông qua sự trình bày của giáo viên mà học sinh không chỉ lĩnh hội dễ dàng tri thức mà còn giúp họ học tập được những thao tác mẫu của GV

Trang 9

không phải ngay tức khắc bằng một thực giải, mà phải trải qua quá trình tích cực suynghĩ, hoạt động để biến đổi đối tượng hoạt động hoặc điều khiển kiến thức sẵn có.

Tuy nhiên để phát huy tối đa hiệu quả của việc dạy học tích hợp, vận dụng kiếnthức liên môn thì giáo viên phải linh hoạt kết hợp những phương pháp dạy học trêntùy theo từng bài, từng nội dung cụ thể

- Một số đặc điểm của giáo án vận dụng kiến thức liên môn theo quan điểm tích hợp:

Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn không phải là một bản đề cươngkiến thức để giáo viên lên lớp giảng giải, truyền thụ áp đặt cho học sinh, mà là mộtbản thiết kế các hoạt động, thao tác nhằm tổ chức cho học sinh tích cực, chủ độngthực hiện trong giờ lên lớp để lĩnh hội tri thức, phát triển năng lực và nhân cách HS

Đó là bản thiết kế gồm hai phần hợp thành hữu cơ: Một là, hệ thống các tìnhhuống dạy học được đặt ra từ nội dung khách quan của bài dạy, phù hợp với tính chất

và trình độ tiếp nhận của học sinh Hai là, một hệ thống các hoạt động, thao tác tươngứng với các tình huống trên do giáo viên sắp xếp, tổ chức hợp lí nhằm hướng dẫn họcsinh tiếp cận, chiếm lĩnh kiến thức bài học một cách tích cực chủ động và sáng tạo Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bảo đảm nội dung vàcấu trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứng nhắc mà cần tạo ranhững chân trời mở cho sự tìm tòi sáng tạo trong các phương án tiếp nhận của họcsinh , trên cơ sở bảo đảm được chủ đích, yêu cầu chung của giờ học Nội dung dạy học của thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phảilàm rõ những tri thức và kĩ năng cần hình thành, tích luỹ cho học sinh qua phân tích,chiếm lĩnh bài học ; mặt khác, phải chú trọng nội dung tích hợp giữa những kiến thức

bộ môn mình đang giảng dạy với các bộ môn khác Giáo án giờ học vận dụng kiếnthức liên môn theo quan điểm tích hợp phải chú trọng thiết kế các tình huống tíchhợp và tương ứng là các hoạt động phức hợp để học sinh vận dụng phối hợp các trithức và kĩ năng của các bộ môn khác có liên quan vào trong việc xử lí các tình huống

Trang 10

đặt ra, qua đó chẳng những lĩnh hội được những tri thức và kĩ năng riêng rẽ của từngphân môn mà còn chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực tích hợp.

- Tổ chức giờ học tích hợp kiến thức liên môn trên lớp:

Tổ chức giờ học trên lớp là tiến trình thực thi bản kế hoạch phối hợp hữu cơhoạt động của giáo viên và học sinh theo một cơ cấu sư phạm hợp lí, khoa học, trong

đó giáo viên giữ vai trò, chức năng tổ chức, hướng dẫn, định hướng chứ không phảitruyền thụ áp đặt một chiều học sinh được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình tiếpnhận, đóng vai trò chủ thể cảm thụ, nhận thức thẩm mĩ, trực tiếp tiến hành hoạt độngtiếp cận, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức

Tổ chức hoạt động vận dụng kiến thức liên môn trên lớp, giáo viên phải chútrọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học, phải coi đây là mối quan hệ cơbản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học Muốn vậy, giáo viên phải từ bỏ vai trò,chức năng truyền thống là truyền đạt kiến thức có sẵn cho học sinh, còn học sinhkhông thể duy trì thói quen nghe giảng, ghi chép, học thuộc, rồi sao chép, làm thuichột dần năng lực tư duy Giaó viên phải rèn luyện cho học sinh khả năng tự đọc, tựtìm tòi, xử lí thông tin, tổ chức các kiến thức một cách sáng tạo của học sinh Quan điểm dạy học vận dụng kiến thức liên môn hay dạy cách học, dạy tự đọc,

tự học không coi nhẹ việc cung cấp tri thức cho học sinh Vấn đề là phải xử lí đúngđắn mối quan hệ giữa bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hình thành, phát triểnnăng lực cho học sinh Đây thực chất là biến quá trình truyền thụ tri thức thành quátrình học sinh tự ý thức về phương pháp chiếm lĩnh tri thức, hình thành kĩ năng Muốnvậy, chẳng những cần khắc phục khuynh hướng dạy tri thức hàn lâm thuần tuý vàkhắc phục khuynh hướng rèn luyện kĩ năng theo lối kinh nghiệm chủ nghĩa, coi nhẹkiến thức, nhất là kiến thức phương pháp

Đối với các bài trong chương trình Hóa học 9 có những nội dung liên môn nhưVật lí, Toán học, Sinh học, khi tiến hành giảng dạy giáo viên phải sử dụng cácphương pháp dạy học tích cực theo định hướng phát triển năng lực của học sinh.Người giáo viên phải lồng ghép tích hợp một cách khéo léo thông qua các câu hỏi, các

Trang 11

tình huống có vấn đề, giúp các em vận dụng các kiến thức liên môn đã được học đểgiải quyết những vấn đề đó.

Trên đây là một số vấn đề về lý luận của việc dạy học liên môn Để hiểu rõthêm những vấn đề đã nêu, tôi xin đưa ra một số ví dụ áp dụng vào một số bài dạy cụthể trong trương trình Hóa học 9

- Một số tính chất quan trọng của natri clorua (NaCl)

* Kiến thức liên môn:

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Sinh học-Hóa học để giải thích vai trò của muối

đối với cơ thể

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Vật Lí-Hóa học giải thích sự bay hơi của nướcbiển để thu được muối

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Toán học-Hóa học để tính khối lượng hoặc thểtích dung dịch muối trong phản ứng

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Địa lí -Hóa học để giải thích sự tồn tại của các

mỏ muối ở trên đất liền

* Kiến thức GDMT:

- Học sinh biết được muối NaCl được sử dụng điều chế ra khí clo, nguyên liệu chính

để điều chế một số loại thuốc trừ sâu rất độc, nếu sử dụng tràn lan sẽ gây ô nhiễm môitrường Các em cũng đề ra biện pháp hạn chế gây ô nhiễm môi trường trong trườnghợp này

2/Kĩ năng

a/ Kĩ năng bộ môn

- Tính khối lượng hoặc thể tích dung dịch muối trong phản ứng

Trang 12

b/ Kĩ năng sống

- Kỹ năng lắng nghe hoặc phản hồi tích cực các ý kiến trong thảo luận

- Kỹ năng suy nghĩ hoặc trình bày ý tưởng của mình

- Kỹ năng sử dụng dung dịch nước muối sinh lý trong cuộc sống

- Kỹ năng đưa ra những phương án cụ thể trong cuộc sống theo mục đích bảo vệ môi trường

3 Phát triển năng lực:

Học sinh được phát triển các năng lực chuyên biệt của môn hóa học như sau:

II CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

III.CHUẨN BỊ.

Gi áo viên:

- Bài soạn của GV, các kiến thức nghiên cứu SGK

Học sinh: Xem lại các bài đã học Đọc trước bài mới tìm hiểu những thông tin về

cách khai thác muối, ứng dụng của muối ăn

IV.CÁC BƯỚC LÊN LỚP.

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ :

- Nêu các tính chất hoá học của muối, viết các PTPƯ minh họa

Trang 13

- Phản ứng trao đổi là gì ? điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ?

3 Bài mới

GV dẫn dắt vào bài mới : Chúng ta đã biết những tính chất hóa học của muối Vậy muối

ăn ( natriclorua ) có những tính đó không ? và nó có những ứng dụng gì quan trọng? Chúng ta sẽ tìm được câu trả lời sau khi học bài hôm nay.

HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu về trạng thái tự nhiên

của muối Natriclorua:

GV: Giới thiệu

Trong 1m3 nước biển có hoà tan chừng 27kg muối natri

clorua, 5kg muối magiêclorua, 1kg muối canxi sunfat và

một số muối khác

Ngoài ra trong lòng đất cũng chứa một khối lượng lớn

muối Natriclorua kết tinh gọi là muối mỏ

*HS biết vận dụng kiến thức liên môn Địa lí -Hóa

học để giải thích sự tồn tại của các mỏ muối ở trên

đất liền

GV Dựa vào kiến thức đã được học, em hãy giải thích

sự tồn tại của các mỏ muối ở trên đất liền?

HS: Mỏ muối có nguồn gốc từ những hồ nước mặn có

từ cách đây hàng triệu năm Do sự biến đổi khí hậu và

sự thay đổi bề mặt trái đất nên nước hồ bị bay hơi còn

lại là muối Natriclorua kết tinh thành vỉa dày trong

lòng đất

Học sinh được phát triển các năng lực chuyên biệt

của môn hóa học như sau:

I.Muối Natriclorua.

1/Trạng thái tự nhiên.

Trong tự nhiên, muối

ăn có trong nước biển,trong lòng đất( muối

mỏ )

2/Cách khai thác.

- Từ nước biển

- Từ các mỏ muối

Trang 14

HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu về cách khai thác muối

Natriclorua:

GV: Cho HS quan sát video nghề làm muối ở Cần Giờ

GV: Em hãy trình bày cách khai thác NaCl từ nước

biển

*HS biết vận dụng kiến thức liên môn Vật Lí-Hóa học

giải thích sự bay hơi của nước biển để thu được muối.

- GV: Các em hãy vận dụng kiến thức đã học để giải

thích cách khai thác muối ăn từ nước biển?

HS : Khi có ánh nắng chiếu vào nước biển trong các

ruộng muối thì nước có nhiệt độ hóa hơi thấp nên bị bay

hơi còn muối có nhiệt độ sôi cao sẽ không bị bay hơi

nên ta thu được muối

- GV đưa ra hình ảnh mỏ muối, cho học sinh quan sát và

đặt câu hỏi:

GV: Muốn khai thác NaCl từ những mỏ muối có trong

lòng đất, người ta làm như thế nào?

3/Ứng dụng:

Trang 15

HS: Quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi của giáo viên

GV: Uốn nắn và bổ sung câu trả lời của học sinh nếu

các em trả lời chưa đầy đủ

HOẠT ĐỘNG 3 : Tìm hiểu về một số ứng dụng quan

trọng của muối Natriclorua:

GV: Các em hãy cho biết những ứng dụng quan trọng

của muối NaCl trong cuộc sống mà em biết

HS: Có thể kể ra một số ứng dụng mà các em đã biết

như dùng làm gia vị, hay bảo quản thực phẩm

GV : Chiếu sơ đồ một số ứng dụng quan trọng của muối

NaCl và giới thiệu

- Để tìm hiểu thêm các ứng dụng của muối Natri clorua

các em hãy quan sát sơ đồ và cho biết thêm những ứng

- Làm gia vị và bảo quản thực phẩm

- Là nguyên liệu cơ bảncủa nhiều ngành côngnghiệp hoá chất: côngnghiệp chế tạo hợp kim,sản xuất thuỷ tinh, chếtạo xà phòng,…

Trang 16

dụng quan trọng của muối NaCl.

HS: Quan sát sơ đồ và trả lời câu hỏi của giáo viên

*Giaó dục kĩ năng sống

Ngoài các ứng dụng trên, trong đời sống em còn biết những ứng dụng nào của muối ăn?

- Giữ cho gương sáng bóng: nếu cửa kính trong nhà bạn

bị hoen ố, bạn chỉ cần lấy giẻ bọc một nhúm muối,nhúng nước cho hơi ướt, chà mạnh lên kiếng, rồidùng khăn sạch lau khô lại, kiếng sẽ sáng loáng

- Tẩy vết khó chùi rửa ở xoong chảo: rắc muối lên chỗ

dơ, để một giờ sau đó chùi rửa lại, xoong chảo sẽsạch

- Bảo quản đồ thủy tinh: khi mua về, bạn cho vào nồi

nước có pha muối, nấu sôi lên Sau đó để thật nguội rồivớt ra và rửa lại bằng nước lã, đồ thủy tinh sẽ có thểchịu nhiệt tốt

- Tẩy quần áo dơ: vắt chanh tươi lên quần áo bị gỉ sắt,

sau đó lấy muối bột rắc lên, để một đêm và giặt lại bằng

xà phòng và nước lạnh

- Làm sạch thảm: rắc đều muối lên chỗ dơ, để trong vàigiờ, sau đó dùng bàn chải mềm chải thật kỹ, thảm sẽsạch

Trang 17

HS biết vận dụng kiến thức liên môn Sinh học-Hóa học để giải thích vai trò của muối đối với cơ thể

- GV: Các em hãy vận dụng kiến thức đã học để giảithích vai trò của muối đối với cơ thể

HS: Muối điều hoà nước trong cơ thể.Cơ thể con

người bao gồm từ 60 tới 70% là nước Muối (NaCl)đóng vai trò điều hoà lượng nước trong các phần khácnhau trong cơ thể, cả bên ngoài và bên trong tế bào.Mặc dù lượng natri (Na) mất đi hàng ngày qua thải mồhôi rất thấp, chỉ khoảng 0,5gam nhưng trong trường hợp

bị đổ mồ hôi mạnh (do lao động hoặc do bị cảm), lượngmuối mất đi có thể lên tới nhiều gam và làm cho cơ thể

bị mất nước, ảnh hưởng không tốt đến sức khoẻ

Muối giữ cân bằng huyết áp Với lượng muối nạp vào

cơ thể vừa đủ, tức là 2 - 4 gam mỗi ngày, muối tham giagiữ cân bằng huyết áp vì có vai trò quan trọng đối vớithể tích máu Thiếu muối có thể làm giảm huyết áp,nhưng thừa muối sẽ làm tăng huyết áp Thói quen ănquá nhiều muối hàng ngày (8-15g mỗi ngày), do dùngcác món ăn chế biến sẵn như thường xuyên ăn pho mát,thịt ướp muối, bánh mì, bánh quy mặn, rất không tốtcho sức khỏe

Muối tạo cân bằng máu Thận luôn giữ vai trò loại bỏ

lượng muối dư thừa để giữ độ PH trong máu ở trạng tháitrung hoà, tức là bảo đảm cân bằng giữa các yếu tố axit

và các yếu tố kiềm trong cơ thể Nên nhớ, muối ăn dùngtrong chế biến thức ăn không phải là nguồn duy nhất

Trang 18

cung cấp natri (Na) cho cơ thể, muối (NaCl) còn có ởtrong thịt, cá, trứng, các sản phẩm sữa và trong nhiềuloại thuốc thông dụng như aspirin, vitamin C

Muối rất cần cho cơ Muối tham gia rất tích cực vào

hoạt động của các sợi cơ, sự thiếu hụt muối trong cơ thể

có thể gây ra chứng chuột rút Vì vậy đối với các vậnđộng viên thể thao, để giúp cho các vận động viên hạnchế chứng chuột rút người ta cho thêm một chút muốivào nước giải khát của vận động viên Sở dĩ như vậy vìnatri (Na) tham gia vào sự truyền dẫn thông tin trongnão và cơ thể dưới dạng xung động điện (luồng thầnkinh)

(Nếu học sinh trả lời thiếu thì GV bổ sung thêm thông tin cho các em)

*Giaó dục kĩ năng sống

Nước muối sinh lý (natri clorid) hay nước muối được

pha chế với tỷ lệ 0,9%, tức 1 lít nước với 9gam muối tinh khiết, là dung dịch đẳng trương có ápsuất thẩm thấu xấp xỉ với dịch trong cơ thể người Nướcmuối sinh lý thường được dùng để cung cấp và bổ sungnước cũng như chất điện giải, dùng để rửa mắt, mũi, súcmiệng, thích hợp cho mọi lứa tuổi kể cả trẻ em

Trong y học, nước muối sinh lý được coi như mộtloại thuốc có khả năng hấp thu tốt qua đường tiêu hóa

và đặc biệt, có thể hấp thu rất nhanh bằng đường tiêmtruyền tĩnh mạch Thuốc được phân bố rộng rãi trong cơ

Trang 19

thể và được thải trừ chủ yếu qua đường nước tiểu và

một phần qua mồ hôi, nước mắt, nước bọt Nước muối

sinh lý cũng có thể dùng làm dung dịch để khí dung có

tác dụng làm sạch mũi, họng và là lọ thuốc không thể

thiếu cho những bệnh nhân ung thư đã cắt bỏ thanh quản

toàn phần phải thở qua một lỗ thở ở vùng cổ để làm mất

đi lớp vẩy đóng ở đó, tránh bít tắc lỗ thở

Nước muối sinh lý dùng để rửa mũi được pha chế dạng

100ml, 500ml, nhưng cũng có người sử dụng nước muối

sinh lý truyền tĩnh mạch để rửa Những lọ nhỏ 10ml

thường dùng để nhỏ mắt, mũi

4/ Củng cố-luyện tập.

Bài 1: -Viết PT thực hiện dãy biến hoá sau: Cu à CuSO4 à CuCl2 àCu(OH)2 à

Cu(NO3)2

Bài 2: Có các dung dịch muối không màu: NaCl, MgCl2, KNO3, Na2SO4, các thuốc

thử để phân biệt các muối là:

a/ Quì tím NaOH, AgNO3, b/ Phênolphtalein, NaOH, BaCl2

c/ BaCl2, NaOH, AgNO3 d/ BaCl2, NaOH, quì tím

Bài 3: Vận dụng kiến thức liên môn Toán học - Hóa học

Cho Na2O dư vào 400g dd HCl 5,2% ,khối lượng NaCl thu được là bao nhiêu?

* Kiến thức GDMT: Câu hỏi gắn liền với tình huống thực tiễn

Trang 20

Chủ nhật vừa rồi An được bố cho đi thăm quan cánh đồng lúa ở huyện Long Thành.Khi đến nơi An thấy một số người nông dân đang phun thuốc trừ sâu cho lúa, mùi

thuốc rất hôi và khó chịu Bố cho An biết : “muối NaCl được sử dụng điều chế ra khí

clo, nguyên liệu chính để điều chế một số loại thuốc trừ sâu rất độc, nếu sử dụng trànlan sẽ gây ô nhiễm môi trường.” Sau đó bố hỏi An “ con hãy đề ra biện pháp hạn chếgây ô nhiễm môi trường trong trường hợp này?” Em hãy giúp bạn An trả lời câu hỏicủa bố

Hs: Nên áp dụng các phương pháp sản xuất rau sạch, trồng lúa sạch hạn chế tối đaviệc sử dụng thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp

Học sinh được phát triển năng lực tính toán Hóa Học và năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.

5/Dặn dò:

-Học bài & làm bài tập 1,2,3,4/SGK

-Xem trước bài mới :Phân bón hoá học và chuẩn bị nội dung sau:

+Trong cuộc sống hàng ngày thường gặp những loại phân bón hoá học nào +Nêunhững tính chất mà em biết?

+Sưu tầm các loại phân bón hóa học thường gặp ở địa phương em

V/ RÚT KINH NGHIỆM:

Ví dụ 2: Bài 19: SẮT

Trang 21

I MỤC TIÊU

1/Kiến thức:

* Kiến thức bài học: HS biết được:

- Tính chất hoá học của sắt: có những tính chất hoá học chung của kim loại;sắt không phản ứng với H2SO4 đặc, nguội; sắt là kim loại có nhiều hoá trị

* Kiến thức liên môn:

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Sinh học-Hóa học để giải thích vai trò của sắt đối

với cơ thể

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Vật Lí-Hóa học giải thích tính chất Vật lí của sắt

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Toán học-Hóa học để tính tính thành phần phầntrăm về khối lượng của hỗn hợp bột nhôm và sắt Tính khối lượng sắt tham gia phảnứng hoặc sản xuất được theo hiệu suất phản ứng

- Phân biệt được nhôm và sắt bằng phương pháp hoá học

- Tính thành phần phần trăm về khối lượng của hỗn hợp bột nhôm và sắt Tínhkhối lượng sắt tham gia phản ứng hoặc sản xuất được theo hiệu suất phản ứng

2.2 Kĩ năng sống :

- Kỹ năng xử lý nguồn nước ngầm bị nhiễm muối sắt

Trang 22

- Kỹ năng đưa ra những phương án cụ thể trong cuộc sống theo mục đích bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng.

- Năng lực thực hành Hóa Học

- Phương pháp dạy học trò chơi

III.CHUẨN BỊ.

Gi áo viên:

*Dụng cụ: Bình thuỷ tinh miệng rộng, đèn cồn, kẹp gỗ

*Hoá chất: Dây sắt hình lò xo, bình đựng sẵn khí Clo thu từ trước

Học sinh:

Đọc trước bài và tìm hiểu thêm thông tin trả lời câu hỏi:

- Sắt có những vai trò gì với cơ thể?

- Việc loại bỏ sắt trong nước ngầm thực hiện như thề nào?

IV.CÁC BƯỚC LÊN LỚP.

1 Ổn định

- Nêu các tính chất hoá học của nhôm, viết các PTPƯ minh họa

3 Bài mới

Trang 23

* Đặt vấn đề : Từ xa xưa con người đã biết sử dụng nhiều vật dụng bằng sắt hoặc hợp kim sắt Ngày nay trong số tất cả các kim loại, sắt được sử dụng rộng rãi nhất Vậy sắt có những tính chất vật

lí và hóa học nào mà chúng được ứng dụng rộng rải như vậy Bài học hôm nay sẽ giúp các em có câu trả lời cho câu hỏi trên

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu tính chất vật lý của Sắt

Hình ảnh cuộn dây sắt

- Hãy suy đoán xem sắt có những tính chất vật lí

nào từ tính chất vật lí của kim loại và từ những

điều em đã biết?

HS vận dụng kiến thức liên môn Vật Lí-Hóa học

giải thích tính chất Vật lí của sắt

- Màu trắng xám, có ánh kim, dẫn điện, dẫn nhiệt

tốt nhưng kém hơn Al

- Có tính dẻo, dễ rèn, có tính nhiễm từ

- Là kim loại nặng, nóng chảy ở 1539oC

Học sinh được phát triển các năng lực sau:

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa

Học

*Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất hóa học của

Sắt

- Hãy cho biết vị trí của sắt trong dãy hoạt động

hóa học của kim loại?

- Từ vị trí của sắt và dựa vào tính chất hóa học của

I Tính chất vật lý:

II Tính chất hoá học của Sắt:

Trang 24

kim loại hãy suy đoán xem sắt có những tính chất

Hình ảnh sắt cháy trong khí clo

- GV gọi 1 HS viết PTPƯ

- GV thông báo thêm Fe + S, Cl2 ® FeS, FeCl3

- Hãy lấy 1 ví dụ về kim loại Fe + dd Axit? Viết

PTPƯ Þ Fe + dd Axit tạo thành sản phẩm gì?

1 Tác dụng của sắt với phi kim:

a Tác dụng với oxi:

- Sắt (Đốt nóng) + Oxi ® cháy

sang PTHH: to 3Fe + 2O2 ® Fe3O4

b Tác dụng với Clo:

TN: Dây sắt (lò xo) đã nung nóng

đỏ + bình đựng khí Cl2 ®cháysáng, khói màu nâu đỏ

PTHH: to 2Fe + 3Cl2 ® 2FeCl3

* Sắt phản ứng với nhiều phi kimtạo thành ôxit hoặc muối

Trang 25

Hình ảnh sắt tác dụng với dd H 2 SO 4 loãng

-GV thông báo: Fe không tác dụng với HNO3,

H2SO4 đặc nguội

- Dựa vào dãy hoạt động hoá học của kim loại cho

biết Fe còn có thể tác dụng được với những muối

của kim loại nào?

- Lấy 2 ví dụ minh hoạ?

- Với những tính chất hóa học của Fe ta có thể rút

ra kết luận gì?

Học sinh biết vận dụng kiến thức liên môn Sinh

học-Hóa học để giải thích vai trò của sắt đối với

cơ thể

GV: Các em hãy vận dụng kiến thức Sinh học để

giải thích vai trò của sắt đối với cơ thể

HS: -Sắt là một trong những chất khoáng rất quan

trọng đối với cơ thể Sắt là nguyên liệu để tổng

hợp nên hemoglobin, chất có mặt trong tế bào

hồng cầu và làm cho hồng cầu có màu đỏ, có vai

trò vận chuyển oxy trong máu đến với các mô

- Sắt cũng là thành phần của myoglobin, có trong

2 Tác dụng với dung dịch Axit:Sắt + dd Axit ®dd Muối sắt (II) +H2

*Ví dụ:

Fe + H2SO4 ® FeSO4 + H2

Fe + 2HCl ® FeCl2 + H2

3 Tác dụng với dung dịch Muối:

*Sắt + nhiều dd Muối ® Muối sắt(II) + KL

PTPƯ:

Fe + CuSO4 ® FeSO4 + Cu

Fe + AgNO3 ® Fe(NO3)2 + AgÞKết luận: Sắt có đầy đủ nhữngtính chất hóa học của kim loại

Trang 26

cơ vân, có tác dụng dự trữ oxy cho hoạt động của

cơ vân, chúng sẽ kết hợp với các chất dinh dưỡng

khác để giải phóng năng lượng cho sự co cơ

- Sắt cũng là thành phần cấu tạo của một số loại

protein và enzyme, có vai trò trong quá trình giải

phóng năng lượng khi oxy hóa các chất dinh

dưỡng và ATP

Học sinh được phát triển các năng lực sau:

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa

Trang 28

Mỗi bạn trả lời đúng sẽ được nhận một phần quà là một viên kẹo và một tràng vỗ tay của khán giả

Câu 2: (Vận dụng kiến thức liên môn Toán -Hóa học để giải bài tập 5 trong SGK)TÓM TẮT ĐỀ

Fe dư + 10ml dd CuSO4 1M Chất rắn A + dd B

a. A + dd HCl dư Tính m chất rắn còn lại sau PƯ

b Tính VNaOH 1M vừa đủ để kết tủa hoàn toàn B

Từ nFeSO4 => nNaOH => VNaOH = n/ CM

Học sinh được phát triển năng lực tính toán Hóa Học và năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.

Trang 29

Câu 3: Kiến thức GDMT: Học sinh biết được cách loại bỏ sắt khỏi nước ngầm

* Câu hỏi gắn liền với tình huống thực tiễn: Bố của bạn Nam đang làm việc ở nhà

máy nước, thứ hai vừa rồi Nam được bố cho đi thăm quan nhà máy Bố cho Nam biết

“ Nhà máy nước thường khai thác và sử lí nước ngầm để cung cấp nước sạch chothành phố Trong nước ngầm thường chứa sắt dưới dạng muối sắt (II) tan trong nước

có ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe con người.” Bố hỏi Nam “Con đã học hóa học 9vậy con cho bố biết để loại bỏ hợp chất sắt trong nước ngầm các nhà máy nước sửdụng các cách nào?” Em hãy giúp bạn Nam trả lời câu hỏi của bố

HS: Để loại bỏ hợp chất sắt trong nước ngầm các nhà máy nước sử dụng một trong các cách sau đây:

- Bơm nước ngầm cho chảy qua các giàn mưa.

- Sục khí oxi vào bể chứa nước ngầm.

Sắt trong nước ngầm dưới dạng muối sắt (II) sẽ bị oxi hóa thành các hợp chất sắt (III) không tan sẽ được tách ra khỏi nước Sau đó nước được khử trùng và dẫn đến các nơi sử dụng.

Trang 30

1/Kiến thức:

* Kiến thức bài học: HS biết được:

- Công thức phân tử, công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo.

- Tính chất vật lí : Trạng thái , màu sắc, mùi vị, tính tan, khối lượng riêng, nhiệt độ

sôi

- Khái niệm độ rượu

- Tính chất hóa học: Phản ứng với Na, với axit axetic, phản ứng cháy

- Ứng dụng : làm nguyên liệu dung môi trong công nghiệp

- Phương pháp điều chế ancol etylic

*Vận dụng kiến thức của các môn học để tìm hiểu về rượu etylic.

+ Vận dụng những kiến thức liên môn Vật lý và Hóa học để tìm hiểu về tính chấtvật lí của rượu etylic (Trạng thái , màu sắc, mùi vị, tính tan, khối lượng riêng, nhiệt

độ sôi Khái niệm độ rượu và bài tập về độ rượu có sử dụng công thức tính khối lượngriêng của chất)

+ Vận dụng những kiến thức liên môn Vật lý và Hóa học để tìm hiểu về cấu tạophân tử rượu etylic.( Công thức phân tử, công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo)

+ Vận dụng kiến thức liên môn Sinh học và Hóa học tìm hiểu tác dụng của rượuetylic lên hệ thần kinh và công nghệ lên men để sản xuất rượu etylic từ một số nguyênliệu như tinh bột, đường, xen lulozơ …

+ Vận dụng kiến thức liên môn Toán học và Hóa học để giải bài tập định lượngtheo PTHH

+ Vận dụng kiến thức Sinh học và Công nghệ tìm hiểu quá trình lên men

- Qua việc vận dụng những kiến thức liên môn trong bài học sinh có được những hiểubiết cơ bản về tính chất, cấu tạo , ứng dụng và cách thức sản xuất rượu etylic để vậndụng vào thực tế cuộc sống như thế nào cho phù hợp và đem lại hiệu quả tốt nhất

2.Kĩ năng

2.1 Kĩ năng bộ môn

- Có kỹ năng thu thập thông tin, vận dụng kiến thức hiều môn học để giải quyếtcác vấn đề thực tế gặp phải hàng ngày

Trang 31

- Cho học sinh tự lắp mô hình kích thích phát triển và tư duy khoa học.

- Quan sát mô hình phân tử, thí nghiệm, mẫu vật, hình ảnh rút ra được nhận xét

về đặc điểm cấu tạo phân tử và tính chất hóa học

- Viết các PTHH dạng công thức phân tử và CTCT thu gọn

- Phân biệt ancol etylic với benzen

- Tính khối lượng ancol etylic tham gia hoặc tạo thành trong phản ứng có sử dụng

độ rượu và hiệu suất quá trình

- Rèn luyện kỹ năng thực hành, tính cẩn thận và ý thức trách nhiệm khi thực hiệncông việc được giao

2.2 Kĩ năng sống

- Kỹ năng đưa ra những phương án cụ thể trong cuộc sống theo mục đích bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng

- Kỹ năng tham gia giao thông an toàn

Trang 32

+ Chén sứ, ống lấy hóa chất, máy lửa

+ 1 chậu thủy tinh miệng rộng

+ 1 đũa thủy tinh+ Tranh vẽ những ứng dụng quan trọng của rượu etylic

b. Hóa chất: Rượu etylic, Natri kim loại

Học sinh:

Đọc trước bài và tìm hiểu thông tin trên sách, báo, mạng internet trả lời câu hỏi: Rượuetylic có những tính chất vật lí gì? Khi lạm dụng bia rượu sẽ gây ra những tác hại nhưthế nào? Kể ra những ứng dụng quan trọng của rượu etylic?

IV CÁC BƯỚC LÊN LỚP.

1 Ổn định

Hãy giải thích tại sao các chất khí dễ cháy hoàn toàn hơn các chất rắn, chất lỏng?

Định dạng
Số trang	65
Dung lượng	4,5 MB