Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã trên địa bàn huyện nho quan, tỉnh ninh bình

Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà

bộ giáo dục và đào tạo trường đại học bách khoa hà nội

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc

Ninh Bình, ngày tháng năm 2016

Tác gi ả luận văn

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ từ các thầy cô giáo, các tổ chức, cá nhân có liên quan và sự động viên tinh thần từ gia đình, bạn bè và những người thân

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa sau đại học - Viện Kinh tế và Quả - ại học Bách khoa Hà Nội đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn đến Thầ - , là người trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Qua đây, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới

ỉnh Ninh Bình trong thời gian tôi thực tế nghiên cứu đề tài đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp

cận và thu thập những thông tin cần thiết cho đề tài

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã động viên và giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất trong suốt quá trình học tập và thực hiện

đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Ninh Bình, ngày tháng năm 2016

Tác gi ả luận văn

L ỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH M ỤC CÁC BẢNG, BIỂU vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN B Ộ CHỦ CHỐT CẤP XÃ 7

1.1 Khái ni ệm, vai trò và đặc điểm đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 7

1.1.1 Khái ni ệm cán bộ, cán bộ chủ chốt, cán bộ chủ chốt cấp xã 7

1.1.2 Khái ni ệm chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 12

1.1.3 Vai trò cán b ộ chủ chốt cấp xã 13

1.1.4 Đặc điểmcán bộ chủ chốt cấp xã 16

1.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 17

1.2.1 Tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã 17

1.2 Các nhân t ố ảnh hưởng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 19

1.2.1 Đào tạo, bồi dưỡng 19

1.2.2 Đánh giá chất lượng 20

1.2.3 Qu ản lý, giám sát 20

1.2.4 Ch ủ chương, chính sách của Nhà nước 21

1.3 Yêu c ầu tất yếu, khách quan phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ ch ốt cấp xã 22

1.3.1 Xu ất phát từ yêu cầu công tác cải cách hành chính 22

1.3.2 Xu ất phát từ yêu cầu CNH, HĐH và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã h ội chủ nghĩa 22

1.3.3 Yêu c ầu của việc phát huy vai trò của chính quyền cấp xã 23

1.3.4 Xu ất phát từ những bất cập về chất lượng và yêu cầu chuẩn hóa độ ấp xã hiện nay 23

1.4 Cơ sở thực tiễn 24

1.4.1 Kinh nghi ệm thực tiễn ở một số tỉnh, thành phố trong cả nước 24

1.4.2 Bài h ọc kinh nghiệ 27

Chương 2: TH ỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ

CH ỐT CẤP XÃ HUYỆN NHO QUAN 29

2.1 Huy ện Nho Quan tỉnh Ninh Bình 29

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 29

2.1.2 Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Nho Quan 31

2.2 Th ực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan38 2.2.1 Th ực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan: 38

2.2.2 T ổng hợp phân tích số liệu phiếu đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ ch ủ chốt cấp xã huyện Nho Quan 55

2.2.3 Th ực trạng hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huy ện Nho Quan 56

2.3 Đánh giá chung về thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ ch ốt cấp xã huyện Nho Quan 59

2.3.1 Ưu điểm 59

2.3.2 H ạn chế 60

2.3.3 Nguyên nhân c ủa hạn chế 61

2.3.4 Kinh nghi ệm rút ra để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huy ện Nho Quan 61

Chương 3: GI ẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ HUYỆN NHO QUAN 63

3.1 B ối cảnh của huyện Nho Quan trong những năm tới 63

3.1.1 Thu ận lợi 63

3.1.2 Khó khăn 63

3.1.3 D ự báo sự phát triển 64

3.2 Quan điểm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 68

3.2.1 Quan điểm chung toàn tỉnh 68

3.2.2 Quan điểm của huyện Nho Quan 70

3.3 M ục tiêu, phương hướng 72

3.3.1 M ục tiêu 72

3.3.2 Phương hướng 73

3.4 M ột số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huy ện Nho Quan 75

3.4.1 C ụ thể hoá tiêu chuẩn các chức danh cán bộ chủ chốt cấp xã 75

3.4.2 Đổi mới công tác đánh giá đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 80

3.4.3 Nâng cao ch ất lượng công tác quy hoạch cán bộ chủ chốt cấp xã 82

3.4.4 Th ực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng; bố trí, sử dụng; luân chuyển

cán b ộ 83

3.4.5 Phát huy tính t ự giác trong tu dưỡng, học tập, rèn luyện của đội ngũ cán b ộ chủ chốt cấp xã 85

3.4.6 Nâng cao tinh th ần đạo đức cách mạng, chống quan liêu, tiêu cực trong đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 86

3.4.7 V ận dụng linh hoạt, hợp lý các chế độ, chính sách đối với CBCC cấp xã, trong đó ưu tiên, quan tâm đến cán bộ chủ chốt 87

3.4.8 Đề cao trách nhiệm của Đảng uỷ xã, thị trấn và tăng cường sự lãnh đạo c ủa Ban Thường vụ huyện uỷ đối với nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt c ấp xã 88

3.5 Ki ến nghị, đề xuất 91

3.5.1 Cơ chế, chính sách 91

3.5.2 Đối với tỉnh Ninh Bình 92

3.5.3 Đối với huyện Nho Quan 92

3.5.4 Đối với cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan 93

K ẾT LUẬN 95

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 97

PH Ụ LỤC 99

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBCC

CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

HTCT Hệ thống chính trị

UBMTTQ Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 Tổng quan tình hình dân số, mật độ dân số các xã, thị trấn 32

trên địa bàn huyện Nho Quan 32

Bảng 2.3 Số lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan 38

qua các nhiệm kỳ – (2015 -2020) 38

Bảng 2.4 Số lượng cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan phân chia theo cơ cấu giới tính và độ tuổi 39

Bảng 2.5 Trình độ văn hoá của cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan 42

Bảng 2.6 Trình độ chuyên môn của cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan 44

Bảng 2.7 Số lượng cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan được đào tạo về lý luận chính trị và quản lý nhà nước 45

Bả ộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan nhiệm kỳ 2015 - 2020 47

Bảng 2.9 Bảng tổng hợp tự đánh giá của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã 48

huyện Nho Quan về kỹ năng thực hiện công việc 48

Bảng 2.10 Bảng tổng hợp CBCC cấp huyện đánh giá đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan về kỹ năng thực hiện công việc 49

Bảng 2.11 Bảng tổng hợp đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan tự ức độ hoàn thành công việc 51

Bảng 2.12 Bảng tổng hợ ấp huyện đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyệ ức độ hoàn thành công việc 51

Bảng 2.13 Bảng tổng hợp đánh giá của người dân đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyệ ứ 53

Bảng 2.14 Bảng tổng hợp đánh giá của người dân đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyệ 54

Biểu đồ 2.1 So sánh trình độ văn hóa đội ngũ cán bộ ốt cấp xã giữa hai nhiệm kỳ 41

Biểu đồ 2.2 Trình độ chuyên môn đội ngũ cán bộ ốt cấp xã 43

giữa hai nhiệm kỳ 43

DANH MỤC CÁC HÌNH

29

MỞ ĐẦU

ết của đề tài

Lý luận và thực tiễn đã chứng minh, việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC nói chung và CBCC cấp xã nói riêng là nhân tố then chốt trong xây dựng hệ thống chính quyền vững mạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”1 Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy

với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân, trẻ hóa đội ngũ, chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết hợp lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở”2

Đảng ta xác định: Tiếp tục đẩy mạnh CNH, HĐH và phát triển kinh tế xã hội

bền vững, tạo nền tảng, tiền đề để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Để đạt được mục tiêu đề ra, cần thực hiện đồng

bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp, trong đó cần đặc biệt coi trọng phát triển đội ngũ cán

bộ lãnh đạo, quản lý giỏi Do đó, vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã (Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND) nói riêng là nội dung trọng tâm, then chốt của Đảng, Nhà nước và cả HTCT trong công cuộc cải cách hành chính góp phần xây dựng HTCT, chính quyền vững mạnh từ cơ sở Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khoá IX) về đổi mới và nâng cao chất lượng HTCT ở xã, phường, thị trấn, xác định:

“Các cơ sở xã, phường, thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú, sinh sống HTCT ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân

thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư”

Huyện Nho Quan là huyện miền núi nằm ở phía tây Bắc của tỉnh Ninh Bình

1 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị Quốc gia, H.1995, tr.371.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2002, tr.167-168.

có 26 xã, 01 thị trấn; diện tích tự nhiên là 458,3km2, địa hình của huyện khá phức

tạp được chia thành 3 vùng rõ rệt: vùng núi cao, bán sơn địa và chiêm trũng; dân số 148.654 người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 15,6% đồng bào công giáo chiếm 15,3%, mặt bằng dân trí không đồng đều giữa các khu vực, một số thôn, bản đời sống kinh tế còn khó khăn

05

ịa hình khá phức tạp có vùng núi cao, bán sơn đị

không đồng đề

, hiện nay trong

-, huyện Nho Quan luôn có những chính sách cụ thể để nâng cao

chất lượng đội ngũ CBCC nói chung và cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng trên địa bàn Tuy nhiên, cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan vẫn còn một số điểm hạn

chế nhất định cần phải có một nghiên cứu toàn diện nhằm đưa ra những giải pháp

để nâng cao chất lượng

Sau một thời gian học tập, kết hợp kiến thức đã học và quá trình theo dõi

quản lý cơ sở học viên đã lựa chọn đề tài “

đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã trên đị , tỉnh Ninh Bình” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sỹ; thông qua nghiên cứu,

học viên mong muốn giải quyết những vấn đề còn tồn tại trong công tác nâng cao

chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Các công trình nghiên cứu đã công bố

ấp nói chung, ở cấ

:

- Công trình khoa học nghiên cứu: “Tình hình các tổ chức chính trị ở nông thôn nước ta” của GS Hồ Văn Thông được in trong cuốn sách “Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam ngày nay”, tập 2, Nxb Tư tưởng văn hóa, Hà Nội 1991;

- Luận văn thạc sĩ triết học “Về Nhà nước xã hội chủ nghĩa và công tác cán

bộ lãnh đạo, quản lý xã, thị trấn ở Hải Hưng”, của Lê Đình Chếch, Hà Nội, 1994;

- GS.TS Hồ Văn Vĩnh có bài: “Nâng cao trình độ năng lực quản lý cán bộ

chủ chốt hiện nay” đăng trên tạp chí Nghiên cứu lý luận số 01, 1994;

- Viện nghiên cứu khoa học tổ chức Nhà nước - Bộ nội vụ “HTCT cơ sở thực trạng và một số giải pháp đổi mới” Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội;

- Cuốn “Các văn bản pháp luật về CBCC, biên chế và chính quyền địa phương” Nxb Thống kê, Hà Nội, tháng 4/2004, do Bộ Nội vụ ban hành;

- TS Nguyễn Văn Sáu và GS Hồ Văn Thông (Chủ biên) “Thể chế dân chủ

và phát triển nông thôn Việt Nam hiện nay” Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

2.2 K ết quả của các công trình đã công bố

- Phần lớn các công trình khoa học nêu trên đã làm rõ vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ nói chung, cán bộ lãnh đạo, cán bộ chủ chốt các cấp nói riêng đối với sự phát triển của đất nước để triển khai thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, với sự phát triển kinh tế xã hội của các quốc gia, dân tộc, các vùng miền

cụ thể

- Khẳng định yêu cầu khách quan xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp Một số công trình đã đề cập đến khái niệm cán bộ các cấp, tiêu chí đánh giá cán bộ, gắn

với điều kiện hoàn cảnh thời gian cụ thể;

- Đã tập trung đề cập đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ; đánh giá, sử dụng, luân chuyển cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao, đòi hỏi các cấp lãnh đạo và toàn xã hội quan tâm, đáp ứng yêu cầu về vất chất, tinh

của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan Trên cơ sở lý luận và thực

tiễn về chất lượng của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan, đề xuất

một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã trên địa bàn huyện Nho Quan

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, Luận văn sẽ thực hiện những nhiệm

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã của huyện Nho Quan

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Các xã và thị trấn của huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong Luận văn, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học như: phương pháp thu thập số liệu, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp nghiên cứu tài liệu

Ngoài ra, để đánh giá khách quan, sát với tình hình thực tế chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan, tác giả sử dụng thêm phương pháp khảo sát điều tra Tác giả xây dựng bảng câu hỏi (phỏng vấn trực tiếp, thông qua phiếu điều tra) Cụ thể:

ộ chủ chốt cấp xã: 112

6 Đóng góp mới của nghiên cứu

Luận văn được viết và hoàn thiện theo cách tiếp cận mới về đánh giá chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan và đưa ra những giải pháp trên cơ

sở ứng dụng những kiến thức, kinh nghiệm quản lý, cụ thể:

6.1 V ề lý luận

Hệ thống hoá được một số lý luận cơ bản về cán bộ chủ chốt cấp xã; hệ

thống tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã; chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã; thống kê và đánh giá sơ qua những kinh nghiệm của một số địa phương để làm căn cứ góp phần đề ra các giải pháp tại địa phương nghiên cứu của Luận văn

6.2 V ề thực tiễn

Luận văn đã dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế về chất lượng và các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan Đưa ra đánh giá về thực trạng, đồng thời cũng chỉ ra được những mặt tích cực cũng như hạn chế và đề ra các giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Nho Quan Các quan điểm và giải pháp nêu trong

luận văn có thể áp dụng nhằm tăng cường và nâng cao chất lượng hoạt động của cán bộ chủ chốt cấp xã trong toàn tỉnh trong giai đoạn những năm tiếp theo

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ 1.1 Khái ni ệm, vai trò và đặc điểm đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

1.1.1.1 Khái ni ệm cán bộ

Ở nước ta, khái niệm “cán bộ” có từ lâu Nhưng chỉ đến năm 1950, sau 05 năm đất nước ta giành độc lập thì khái niệm đó mới xuất hiện trong văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Có nhiều cách hiểu về cán bộ như:

Cán bộ là khái niệm chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòng

cốt trong một tổ chức, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức

Theo cuốn Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên thì: "Cán bộ: dt.1 Người làm việc trong cơ quan nhà nước - cán bộ nhà nước 2 Người giữ chức vụ, phân biệt với người bình thường, không giữ chức vụ trong các cơ quan, tổ chức nhà nước" [4, tr 249] Theo Luật cán bộ, công chức được Quốc hội ban hành tháng 11/2008, có hiệu lực từ ngày 01/01/2010 đã quy định cụ thể:

Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức

vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa về cán bộ hết sức khái quát, giản

dị và dễ hiểu Theo Người: "Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành, đồng thời đem tình hình dân chúng báo cáo cho Đảng, Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng" [17, tr 33]

Khoản 1 Điều 4 Luật CBCC được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2008, xác định: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức

vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”

Như vậy, từ những khái quát trên có thể thấy đặc điểm của một cán bộ sẽ bao gồm:

- Thứ nhất, phải là công dân Việt Nam;

- Thứ hai, thông qua quy chế bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm:

+ Cán bộ phải là người được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong Cơ quan, Tổ chức, Đơn vị thuộc cấp Trung ương, cấp

phố trực thuộc Trung ương, ở Huyện, Quận, Thị xã, Thành phố trực thuộc Tỉnh;

- Thứ tư, về thời gian công tác: Cán bộ đảm nhiệm công tác từ khi được bầu

cử, phê chuẩn, bổ nhiệm cho tới khi hết nhiệm kỳ hoặc xin thôi việc, từ chức hay bị bãi nhiệm3

Chấm dứt đảm nhiệm chức vụ khi đến tuổi nghỉ hưu: Nam đủ 60 tuổi,

3 Điều 30 Luật Cán bộ, Công chức năm 2008

4 Điểm a Khoản 1 Điều 73 Luật Bảo hiểm Xã hội năm 2014

tưởng cách mạng, cho lẽ sống; là người có tri thức toàn diện và uyên thâm của thời đại mình” và “Cán bộ lãnh đạo chủ chốt là những cán bộ lãnh đạo nhưng lãnh đạo toàn diện, có trọng trách nặng nề nhất, có quyền thay mặt tập thể lãnh đạo giải quyết các vấn đề và chịu trách nhiệm trước tập thể”

Trong cuốn “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước”, 2001 của PGS.TS Nguyễn Phú

Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm đồng chủ biên cho rằng: “Cán bộ lãnh đạo chủ

chốt là những người đứng đầu quan trọng nhất, có chức vụ quan trọng nhất trong một tập thể, có quyền ra quyết định về chủ trương, có trách nhiệm và quyền điều hành một tập thể, một đơn vị, một tổ chức để thực hiện những nhiệm vụ của tập thể

hoặc tổ chức ấy, thậm chí có thể chi phối, dẫn dắt toàn bộ hoạt động của một tổ

chức nhất định”

Như vậy, cán bộ chủ chốt là người có chức vụ, nắm giữ các vị trí quan trọng,

có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc hệ thống bộ máy của một cấp

nhất định; người được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trọng để lãnh đạo, quản

lý, điều hành bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về lĩnh vực công tác được giao

1.1.1.3 Khái ni ệm cán bộ chủ chốt cấp xã

Cán bộ chủ chốt cấp xã là những cán bộ giữ vai trò trọng yếu nhất trong bộ máy Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã; trực tiếp lãnh đạo điều hành tổ chức thực hiện những nhiệm vụ của HTCT cấp xã; tổ chức động viên quần chúng tham gia tích cực thực hiện sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên địa bàn xã

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã gồm: Bí thư, Phó Bí thư Đảng uỷ; Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND; Chủ tịch Mặt trận tổ quốc;

Chủ tịch Hội Cựu chiến binh; Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ; Chủ tịch Hộ

ỉ

Đảng uỷ; Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND

Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV ngày 16/01/2004 của Bộ Nội vụ về việc Quy định tiêu chuẩn cụ thể đối với CBCC xã, phường, thị trấn quy định:

- Bí thư Đảng uỷ xã là cán bộ chuyên trách công tác Đảng ở Đảng bộ, chi bộ (nơi chưa thành lập Đảng bộ) xã, phường, thị trấn, có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ, cùng tập thể đảng

uỷ, chi uỷ lãnh đạo toàn diện đối với HTCT ở cơ sở trong việc thực hiện đường lối,

chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước trên địa bàn xã, phường,

thị trấn Có nhiệm vụ:

+ Nắm vững Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết và chỉ thị của cấp trên và chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ cấp mình; nắm vững nhiệm vụ trọng tâm, giải quyết có hiệu quả công việc đột xuất; nắm chắc và sát tình hình đảng bộ, tổ chức đảng trực thuộc và của nhân dân trên địa bàn; chịu trách nhiệm chủ yếu về các mặt công tác của đảng bộ;

+ Chủ trì cuộc họp của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và chỉ đạo việc chuẩn bị xây dựng nghị quyết của đảng bộ, của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và

tổ chức chỉ đạo thực hiện thắng lợi các nghị quyết đó;

+ Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong lãnh đạo,chỉ đạo hoạt động

và giữ vai trò trung tâm đoàn kết giữ vững vai trò lãnh đạo toàn diện đối với các tổ

xã hội trên địa bàn xã, phường, thị trấn Có nhiệm vụ:

+ Triệu tập, chủ toạ các kỳ họp của HĐND, phối hợp với UBND trong việc chuẩn bị kỳ họp HĐND; chủ trì trong việc tham gia xây dựng nghị quyết của HĐND;

+ Giám sát, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết của HĐND; + Tổ chức tiếp dân, đôn đốc, kiểm tra việc giải quyết các kiến nghị, khiếu

nại, tố cáo của nhân dân;

+ Giữ mối quan hệ với đại biểu HĐND, phối hợp công tác với UBMTTQ Việt Nam cùng cấp, thông báo hoạt động của HĐND với UBMTTQ Việt Nam;

+ Báo cáo hoạt động của HĐND lên HĐND và UBND cấp huyện;

+ Chủ trì và phối hợp với UBND trong việcquyết định đưa ra bãi nhiệm đại

biểu HĐND theo đề nghị của UBMTTQ Việt Nam cùng cấp

- Chủ tịch UBND là cán bộ chuyên trách lãnh đạo UBND cấp xã, chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành hoạt động của UBND và hoạt động quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng đã được phân công trên địa bàn xã, phường, thị trấn Có nhiệm vụ lãnh đạo phân công công tác của UBND, các thành viên UBND, công tác chuyên môn thuộc UBND cấp xã, gồm:

+ Tổ chức chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra đối với công tác chuyên môn thuộc UBND trong việc thực hiện chính sách, pháp luật của cơ quan Nhà nước cấp trên, nghị quyết của HĐND và các quyết định của UBND xã, phường, thị trấn;

+ Quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch UBND

cấp xã, tham gia quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền tập thể UBND;

+ Áp dụng các biện pháp cải tiến lề lối làm việc, quản lý và điều hành bộ máy hành chính ở xã, phường, thị trấn hoạt động có hiệu quả;

+ Ngăn ngừa, đấu tranh chống biểu hiện tiêu cực trong CBCC nhà nước và trong bộ máy chính quyền địa phương cấp xã; tiếp dân, xét và giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân theo quy định của pháp luật; giải quyết và trả lời các kiến nghị của UBMTTQ Việt Nam và các đoàn thể nhân dân ở xã, phường, thị trấn;

+ Trực tiếp quản lý, chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ theo quy định của pháp luật;

+ Tổ chức quản lý, điều hành hoạt động của trưởng, phó thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật;

+ Báo cáo công tác trước HĐND cùng cấp và UBND cấp trên;

+ Triệu tập và chủ toạ phiên họp của UBND xã, phường, thị trấn;

+ Thực hiện việc bố trí sử dụng, khen thưởng, kỷ luật CBCC cơ sở theo sự phân cấp quản lý;

+ Đình chỉ hoặc bãi bỏ quy định trái pháp luật của trưởng thôn và tổ dân

phố

1.1.2.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Theo từ điển tiếng Việt thì chất lượng hiểu ở nghĩa chung nhất là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, sự việc”.[16, tr.44]

Chất lượng của cá nhân, được hiểu là tổng hợp những phẩm chất nhất định

về sức khỏe, trí tuệ khoa học, chuyên môn nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức, ý chí,

niềm tin, năng lực; luôn gắn bó với tập thể, với cộng đồng và tham gia một cách tích cực vào quá trình CNH, HĐH đất nước

Chất lượng của đội ngũ cán bộ ợc thể hiện thông qua hoạt động của bộ máy chính quyền cấp xã, ở việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động

khả năng thích ứng, xử lý các tình huống phát sinh của người cán bộ đối vớ

ợc giao, là một loại lao động đặc thù để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước; thi hành pháp luật - đưa pháp luật vào đời sống; quản lý và sử dụng có hiệu quả công

sản và ngân sách Nhà nước phục vụ nhiệm vụ chính trị

Từ những góc độ khác nhau nêu trên, có thể đưa ra khái niệm chất lượng đội

một hệ thống những phẩm chất, giá trị được kết cấu như một chỉnh thể toàn diện được thể hiện qua phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi cán bộ và cơ cấu, số lượng, độ tuổi của cả đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

1.1.2.2 Khái ni ệm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã là tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng từng cán bộ về trí lực, tâm lực, thể lực và cơ cấu về số lượng, độ tuổi, thành

phần của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

con người, cả giá trị vật chất và tinh thần, cả trí tuệ lẫn tâm hồn cũng như kỹ năng

đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển kinh tế xã hội Từ góc độ này, ta

có thể khẳng định: Nâng cao chất lượ

1.1.3.1 Vai trò c ủa chính quyền cấp xã

HTCT cơ sở có một vị trí và vai trò hết sức quan trọng trong việc tổ chức và

vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo và giữ vững ổn định chính

trị - xã hội để thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước

mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Cơ sở vừa là cấp cuối cùng trong quản lý xét theo cấp độ của HTCT, nhưng

nó là cấp đầu tiên và trực tiếp nhất, là nền tảng xây dựng chế độ dân chủ của toàn

bộ HTCT của nước ta Vì cơ sở là nơi diễn ra mọi hoạt động và cuộc sống của nhân dân, nơi chính quyền gần dân nhất Nơi tổ chức và triển khai thực hiện đường lối,

chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước Mọi đường lối, chủ trương có được thực hiện tốt hay không phụ thuộc vào chất lượng hoạt động của HTCT cơ sở,

mà nhất là phụ thuộc vào phẩm chất, năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ chủ

chốt Chất lượng, hiệu quả hoạt động của HTCT ở cơ sở có ảnh hưởng rất lớn đến tình cảm, thái độ, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý điều hành của Nhà nước

ịnh chính trị và làm lành mạnh xã hội bắt đầu từ sự ổn định và lành

mạnh cơ sở với một HTCT cơ sở được lòng dân Cơ sở là nền tảng của chế độ, nếu

cơ sở suy yếu, rệu rã là khởi đầu cho những suy yếu và sụp đổ của chế độ Chăm lo xây dựng HTCT cơ sở vững mạnh là làm cho HTCT cơ sở thật sự là HTCT của dân, do dân, vì dân, mọi quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân, nếu có dân thì có

tất cả, mất dân thì mất tất cả, chân lý này không mới và đã được minh chứng từ trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta Khẳng định vị trí, vai trò của

cơ sở cũng chính là khẳng định nguyên lý về vai trò quyết định của quần chúng nhân dân trong hoạt động sáng tạo lịch sử

1.1.3.2 Vai trò c ủa đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

C Mác, Ph Ăngghen, V.I Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh đều đánh giá rất cao vai trò của đội ngũ cán bộ Có đường lối đúng đắn nhưng thiếu đội ngũ cán bộ

có phẩm chất và năng lực thì cách mạng cũng khó thành công Cán bộ có vai trò quyết định thắng lợi của cách mạng

Trong sự nghiệp cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt coi trọng cán

bộ và công tác cán bộ Người cho rằng: “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [11, tr.269-273] Nếu có đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, biết

nắm bắt thời cơ, hiểu tình thế thì việc xây dựng đường lối sẽ đúng đắn và là điều

kiện tiên quyết để đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi Không có đội ngũ cán

bộ tốt thì dù có đường lối chính sách đúng cũng khó có thể biến thành hiện thực được Muốn biến đường lối thành hiện thực, cần phải có con người sử dụng lực lượng thực tiễn - đó là đội ngũ cán bộ cách mạng và cùng với quần chúng cách

mạng, bằng sự mẫn cảm của mình để đưa cách mạng đến thành công

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã có vị trí, vai trò quyết định trong việc triển khai tổ chức thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại cơ sở Trong quá trình triển khai, vận động, dẫn dắt nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, họ tạo ra cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Thông qua họ mà ý Đảng, lòng dân tạo thành một khối thống nhất, làm cho Đảng, Nhà nước “ăn sâu, bám rễ” trong quần chúng nhân dân, tạo nên quan hệ máu thịt giữa Đảng và Nhà nước với nhân dân, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước Như

vậy, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước có đi vào

cuộc sống, trở thành hiện thực sinh động hay không, tùy thuộc phần lớn vào sự tuyên truyền và tổ chức vận động nhân dân của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Cán bộ chủ chốt cấp xã là một bộ phận trong đội ngũ CBCC nhà nước có vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước nói chung và chính quyền cấp cơ sở nói riêng Bởi vì họ là những người trực tiếp gắn

bó với địa phương, am hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân địa phương đồng

thời là người đại diện cho nhân dân trong việc cung cấp thông tin cho các cán bộ lãnh đạo cấp trên để đưa ra quyết định quản lý khoa học, đúng đắn

Cán bộ chủ chốt cấp xã là người đại diện cho Nhà nước thực hiện nhiệm vụ theo đúng chức trách và thẩm quyền được giao Hơn nữa, cán bộ chủ chốt cấp xã cũng là người trực tiếp hoà giải những xung đột, mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ nhân dân, hiện thực hoá quyền làm chủ cơ sở của nhân dân, Vì vậy, trình độ và

phẩm chất của đội ngũ này có ảnh hướng rất lớn đến sự vận hành liên tục và hiệu quả của bộ máy Nhà nước Và thực tế cũng đã chứng minh rằng: Nơi nào quan tâm đầy đủ và làm tốt công tác cán bộ, có đội ngũ cán bộ cơ sở vững mạnh thì nơi ấy tình hình chính trị xã hội ổn định, kinh tế văn hoá phát triển, quốc phòng, an ninh được giữ vững, mọi chủ trương chính sách của Đảng được triển khai có kết quả Ngược lại ở đâu đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã không được quan tâm để cho tình

trạng tham nhũng, cửa quyền, hách dịch diễn ra thì nơi đó tình hình địa phương gặp nhiều khó khăn, phức tạp dễ bị kẻ xấu lợi dụng

Như vậy, cán bộ chủ chốt cấp xã, họ là nhân tố quan trọng góp phần xây

dựng HTCT cấp xã, là trung tâm đoàn kết, tập hợp mọi tiềm năng, nguồn lực của địa phương, động viên mọi tầng lớp nhân dân ra sức thi đua hoàn thành thắng lợi các mục tiêu về kinh tế - xã hội, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của cơ sở

1.1.4 Đặc điểmcán bộ chủ chốt cấp xã

CBCC nói chung và cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng được hình thành, phát triển gắn liền với quá trình cách mạng nước ta qua các thời kỳ khác nhau Cán bộ

chủ chốt cấp xã là một bộ phận được tạo nên từ bầu cử Do đó, cán bộ chủ chốt cấp

xã có những đặc trưng cơ bản giống với CBCC, đó là:

- Là nhân tố chủ yếu, nhân tố hàng đầu đóng góp vào sự phát triển của cơ quan, tổ chức Đồng thời họ chịu sự ràng buộc theo những nguyên tắc và khuôn

khổ nhất định do tổ chức đặt ra;

- Cán bộ chủ chốt cấp xã khác với các lực lượng lao động khác ở chỗ mang tính Đảng, tính giai cấp rõ rệt và sản phẩm lao động của họ là các quyết định quản lý;

- Là những người được hưởng lương từ ngân sách nhà nước;

- Là những người được trao quyền lực để thực thi công vụ;

- Cán bộ chủ chốt cấp xã chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân, có thể bị nhân dân trực tiếp hoặc gián tiếp bãi miễn nếu không đáp ứng được yêu cầu mà Nhà nước đặt ra với họ

Bên cạnh những đặc điểm chung giống như các CBCC khác, do đặc thù hoạt động của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã là trực tiếp làm việc với nhân dân, trực

tiếp thi hành các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong thực tiễn đời sống xã hội nên cũng có những đặc thù riêng Đó là:

- Hầu hết đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã đều là người địa phương, sinh sống

tại địa phương, có quan hệ dòng tộc và gắn bó với dân làng Do vậy, xét ở khía

cạnh nào đó cán bộ chủ chốt cấp xã bị chi phối, ảnh hưởng rất nhiều bởi những phong tục tập quán làng quê, những nét văn hóa bản sắc riêng đặc thù của địa phương, của dòng họ;

- Tính ổn định, liên tục công tác của cán bộ chủ chốt cấp xã không giống như cán bộ chủ chốt từ cấp huyện trở lên Cán bộ chủ chốt được bầu cử ở cấp xã

hết nhiệm kỳ nếu không trúng cử thì việc sắp xếp, bố trí công tác về cơ bản không

giống như CBCC khác Lý do, xuất phát từ vị trí từng chức danh và trình độ đào tạo của cán bộ chủ chốt;

- Sản phẩm hoạt động của người cán bộ chủ chốt cấp xã là các quyết định

quản lý hành chính có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế, xã hội và cục diện địa phương Vì vậy đòi hỏi người cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải có trình độ hiểu biết sâu rộng, có kỹ năng làm việc thuần thục trên lĩnh vực mà họ đảm nhiệm;

- Trình độ chuyên môn, năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở chưa đồng đều, mặt bằng chung còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước ở chính quyền cơ sở Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả

giải quyết công việc ở cấp xã chưa cao;

Do điều kiện kinh tế, xã hội của đất nước luôn biến đổi và vận động không

ngừng với những yêu cầu, đòi hỏi mới đặt ra đối với năng lực, trình độ của người CBCC nói chung và cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng Vì vậy, vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ này cần được quan tâm hơn bao giờ hết

1.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

1.2.1.1 Phẩm chất đạo đức

Người cán bộ muốn xác lập được uy tín của mình trước nhân dân, trước hết

đó phải là người cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt Xây dựng các tiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ và hình thành ở họ các phẩm chất đạo đức tương ứng với vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ là việc làm cần thiết, cấp bách,

nhất là trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước hiện nay Trong bối cảnh nền kinh tế

thị trường có sự chuyển biến nhanh chóng và xã hội xuất hiện nhiều vấn đề phức

tạp, trong đó phải kể đến trình độ dân trí ngày một nâng cao thì sự đòi hỏi của xã hội đối với đội ngũ cán bộ cũng ngày một cao hơn Thêm vào đó, công tác quản lý

xã hội cũng đòi hỏi người cán bộ phải tạo lập cho mình một uy tín nhất định đối với

nhân dân

Nếu cán bộ có trình độ, được đào tạo bài bản, có năng lực công tác, nhưng không có phẩm chất đạo đức, không có tinh thần yêu nước, không tận tụy phục vụ nhân dân, không nghĩ đến việc chung mà chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân, chi tiêu tiền của công xa hoa, lãng phí, không chính trực, nghiêm minh trong giải quyết công

việc, … thì sẽ gây ảnh hưởng đến tổ chức bộ máy, làm mất uy tín của Đảng, Nhà nước trong nhân dân

1.2.1.2 Trình độ

Trình độ của cán bộ ở đây được hiểu là bằng cấp đạt được thông qua đào tạo (bằng cấp chuyên môn, lý luận chính trị, quản lý nhà nước, …) để có được kiến

thức về lý luận, kiến thức về kinh tế - xã hội, khoa học - kỹ thuật, có khả năng tổ

chức triển khai, ứng dụng vào thực tiễn công tác

Trước đây, do tồn tại lịch sử nên đại bộ phận cán bộ chủ chốt cấp xã còn hạn

chế về trình độ văn hoá, trình độ nghiệp vụ về quản lý nhà nước, quản lý kinh tế đã

dẫn tới hạn chế trong năng lực quản lý, điều hành công việc, lúng túng trong việc tổ

chức triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, lúng túng trong

việc giải quyết những phát sinh khó khăn, phức tạp tại cơ sở do vậy làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương

Trước yêu cầu của sự phát triển đất nước, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

phải được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, quản lý nhà nước,

phải am hiểu công việc, lĩnh vực do mình phụ trách, phải có kinh nghiệm hoạt động

thực tiễn Đồng thời phải chịu khó học hỏi, tính luỹ kinh nghiệm, phải có khẳ năng thu thập thông tin, chọn lọc thông tin, khả năng ra quyết định đúng đắn, kịp thời

một phần dựa trên quá trình đào tạo, giáo dục và hoạt động thực tiễn, cũng như sự

tự rèn luyện của cá nhân

Năng lực ở con người có nhiều cấp độ khác nhau, do đó khi xem xét bản

chất của năng lực cần chủ ý các dấu hiệu cơ bản sau:

- Một là, năng lực là sự khác biệt nhau về phẩm chất tâm lý cá nhân làm cho người này khác người kia;

- Hai là, năng lực là những khác biệt liên quan đến hiệu quả của việc thực

hiện một hoạt động nào đó;

- Ba là, năng lực không phải được đo bằng những kiến thức, kỹ năng đã được hình thành ở một người nào đó Năng lực chỉ làm cho việc tiếp thu các kiến

thức, kỹ năng trở nên dễ dàng hơn

Có thể hiểu, năng lực là những phẩm chất tâm lý, sinh lý tạo cho con người

có khả năng hoàn thành một hoạt động nào đó với chất lượng cao

Năng lực của cán bộ chủ chốt cấp xã thể hiện ở chỗ cán bộ tốn ít sức lực, ít

thời gian, của cải mà kết quả, hiệu quả công việc lại cao

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ

ch ốt cấp xã

Phần đông CBCC cấp xã có trình độ học vấn thấp Một số không nhỏ cán bộ chủ chốt cấp xã không được đào tạo, bồi dưỡng những kiến thức cơ bản về quản lý nhà nước, về pháp luật, về hành chính và kỹ năng quản lý hành chính - những kiến

thức và kỹ năng phục vụ cho nghiệp vụ quản lý mà họ đang đảm nhận Đối với số cán bộ chủ chốt cấp xã, sau mỗi lần bầu cử tuy có được bồi dưỡng, đào tạo nhưng các kiến thức họ thu nhận được không đầy đủ, hệ thống, vì chủ yếu là chỉ qua các

lớp bồi dưỡng ngắn ngày, và cũng chưa được quan tâm đúng mức Trong một vài năm trở lại đây, trình độ học vấn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã đã được nâng lên, nhưng những kiến thức cơ bản trong lĩnh vực nhà nước và quản lý nhà nước, quản lý kinh tế thì rất yếu và thiếu Hơn thế nữa, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã lại thường biến động

Công tác đào tạo đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã là một yêu cầu vừa cơ bản,

vừa cấp bách Nếu không đào tạo thì không thể có đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới, CNH, HĐH đất nước; không thể

trẻ hóa được đội ngũ cán bộ

diễn biến sự phát triển của CBCC Do vậy, đánh giá là hoạt động chính xác nhất đo lường khả năng hoàn thành nhiệm vụ của CBCC

Tuy nhiên việc đánh giá CBCC nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng

hiện nay chưalấy hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu; các tiêu chí đánh giá còn nặng về định tính nên kết quả đánh giá còn mang tính tương đối, thiếu khách quan; quá trình đánh giá còn nặng về hình thức, xuê xoa, chiếu lệ, thiếu tính chiến đấu, thiếu tinh thần xây dựng; vẫn còn tình trạng nể nang, bao che

Kiểm tra, giám sát và quản lý là hoạt động nhằm nắm chắc thông tin, diễn

biến về tư tưởng, hoạt động của CBCC giúp cho cấp ủy và cấp có thẩm quyền phát

hiện vấn đề nảy sinh, kịp thời điều chỉnh và tác động, làm cho CBCC luôn hoạt động đúng hướng, đúng nguyên tắc Qua đó để có thưởng phạt nghiêm minh, ngăn chặn cái xấu, cái tiêu cực, phát huy những nhân tố tích cực; đồng thời nắm vững

thực trạng của đội ngũ CBCC và là cơ sở để làm tốt công tác cán bộ từ quy hoạch cho đến đào tạo và sử dụng, bố trí cán bộ Trong tác phẩm “Một việc mà các cơ quan lãnh đạo cần làm ngay” (năm 1948), Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Nếu tổ chức việc kiểm tra cho chu đáo thì cũng như có ngọn đèn “pha” Bao nhiêu tình hình, bao nhiêu ưu điểm và khuyết điểm, bao nhiêu cán bộ, chúng ta đều thấy rõ

Có thể nói rằng chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì

thiếu sự kiểm tra Nếu tổ chức sự kiểm tra được chu đáo, thì công việc của chúng ta

nhất định tiến bộ gấp mười, gấp trăm” [11, tr 637-638]

Thực tế cho thấy, đối với cán bộ chủ chốt cấp xã, một số cán bộ khi mới được bầu cử đều là những người tốt, có đạo đức, trung thành, tận tụy, liêm khiết, có

uy tín đối với đồng bào nhân dân địa phương song trong quá trình hoạt động vốn dĩ

đã hạn chế về trình độ năng lực, lại thiếu tu dưỡng, rèn luyện học tập, không được

quản lý tốt dần dần thoái hóa, biến chất, sa ngã Trong điều kiện có nhiều đầu tư

của Nhà nước, của các tổ chức kinh tế vào địa phương nhưng vì lòng tham, do không có một dây cương cần thiết nên đã biến chất, vi phạm vào lợi ích của Nhà nước và nhân dân Điều đó, có phần thiếu sót của công tác kiểm tra, giám sát và

quản lý cán bộ Mặt khác, một số cán bộ chủ chốt cấp xã hiện nay còn trẻ, năng lực

có, phẩm chất có, tuy nhiên họlại chưa tận tâm với công việc, họ ngại làm, ham chơi nên khi được cấp trên giao nhiệm vụ họ thường lơ là, không tập trung giải quyết công việc, lại không được giám sát, kiểm tra, đôn đốc thường xuyên dẫn đến công việc không hoàn thành hoặc hoàn thành nhưng chất lượng không cao Điều này cũng do một phần thiếu sót trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát cán bộ Qua đây cho thấy công tác kiểm tra, giám sát, quản lý và bảo vệ cán bộ có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã

Chủ trương, chính sách là công cụ điều tiết cực kỳ quan trọng trong quản lý

xã hội, tác động mạnh mẽ đến hoạt động của con người Chủ trương, chính sách có

thể là động lực thúc đẩy tính tích cực, năng động, sáng tạo, nhiệt tình nhưng cũng

có thể kìm hãm sự phát triển, làm thui chột tài năng, sáng tạo của CBCC Vì vậy,

nó ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đội ngũ CBCC

Trong thời gian vừa qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều quyết sách hướng

về CBCC cấp xã nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt CBCC và nâng cao chất lượng CBCC ở cơ sở để có thể đảm đương được nhiệm vụ trong thời kỳ mới Tuy nhiên, hệ thống chính sách đối với CBCC cấp xã nói chung hiện nay vẫn còn một

số bất cập

Chế độ tiền lương và phụ cấp đối với CBCC cấp xã khu vực miền núi nói riêng, CBCC cấp xã trên phạm vi cả nước nói chung chưa trở thành đòn bẩy kích thích làm việc với sự nhiệt tình hăng say Hệ thống chính sách vẫn mang tính chắp

vá không đồng bộ; chưa khuyến khích những người công tác ở cơ sở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; cơ chế quản lý, việc xây dựng ban hành và tổ chức thực

hiện chính sách còn chồng chéo, thiếu nhất quán, không đồng bộ từ quy hoạch đến đào tạo bồi dưỡng, bố trí sử dụng đến cơ chế kiểm tra, giám sát, …

1.3 Yêu cầu tất yếu, khách quan phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã

Chương trình tổng thể cải cách nền hành chính nhà nước đến năm 2020 cũng xác định, nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC là một trong bảy chương trình hành động chiến lược góp phần xây dựng nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững

mạnh, chuyên nghiệp, từng bước hiện đại, xây dựng bộ máy nhà nước hoạt động có

hiệu lực, hiệu quả Trong đó, đặt ra yêu cầu xây dựng được đội ngũ CBCC vừa có

phẩm chất đạo đức tốt, vừa có năng lực, trình độ chuyên môn cao, có kỹ năng quản

lý, vận hành bộ máy hành chính để thực hiện có hiệu quả các chủ trương, đường lối

của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Yêu cầu đặt ra của cải cách hành chính ở tỉnh Ninh Bình là “xây dựng nền hành chính trong sạch, vững mạnh, hiện đại, chuyên nghiệp theo hướng phục vụ nhân dân, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, xây dựng đội ngũ CBCC có năng lực,

phẩm chất đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới”

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng và quan tâm tới

việc xây dựng đội ngũ CBCC nói chung và cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng Đây

là nhân tố then chốt để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, hội nhập kinh tế

quốc tế; thực hiện thành công chương trình cải cách nền hành chính nhà nước và xây dựng nông thôn mới, góp phần ổn định HTCT và chất lượng bộ máy nhà nước

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã đề ra mục tiêu: “Xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức, lối sống lành mạnh, không quan liêu, tham nhũng, lãng phí, kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí; có tư duy đổi mới, sáng tạo, có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; có tinh thần đoàn kết, hợp tác,

ý thức tổ chức kỷ luật cao và phong cách làm việc khoa học, tôn trọng tập thể, gắn

bó với nhân dân, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm Đội ngũ cán bộ phải đồng bộ, có tính kế thừa và phát triển, có số lượng và cơ cấu hợp lý”

Cấp xã là cấp cuối cùng trong hệ thống hành chính nhà nước; tất cả mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều được triển khai thực hiện từ đây Để giải quyết tốt những nhiệm vụ này thì cần phải có một

Nhà nước để thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước

Đối với cấp xã ở tỉnh Ninh Bình thì vai trò lại càng được đề cao, tỉnh Ninh Bình còn một số xã miền núi khó khăn, đông đồng bào dân tộc thiểu số và đồng bào công giáo chính vì vậy chính quyền cấp xã bên cạnh việc phát huy nội lực để

thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, chính quyền cấp xã còn phải

thực hiện tốt mục tiêu ổn định an ninh, chính trị trên địa bàn Muốn như vây, đòi

hỏi phải xây dựng độ ấp xã đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng nhằm phát huy vai trò quan trọng của chính quyền cấp xã trong việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

ấp xã hiện nay

Trong những năm qua, độ ấp xã từng bước phát triển

cả số lượng và chất lượng, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thời kỳ mới Đa

số CBCC cấp xã có phẩm chất đạo đức tốt, trung thành với lý tưởng, tin tưởng vào

sự nghiệp đổi mới của Đảng; có lối sống giản dị, trong sáng, gần gũi với nhân dân, tâm huyết với công việc Đây là nhân tố quan trọng góp phần đảm bảo tổ chức thực

hiện thành công đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, lãnh đạo nhân dân phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra

Tuy nhiên, trước tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, một bộ phận CBCC nói chung, đặc biệt là cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng có biểu hiện suy thoái về phẩm chất đạo đức, thái độ quan liêu, hách dịch, chưa thực hiện tốt công tác dân chủ cơ sở; có dấu hiệu, tư tưởng cơ hội, ý thức kỷ luật kém gây mất đoàn kết nội bộ; tinh thần phê bình và tự phê bình còn thấp, gây tổn hại đến uy tín và làm

giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước Mặt khác, tỉ lệ cán bộ chủ

chốt cấp xã chưa đạt chuẩn còn cao

Nhìn chung độ ấp xã tỉnh Ninh Bình có bản lĩnh chính

trị vững vàng, trung thành với lý tưởng cộng sản, với con đường xã hội chủ nghĩa,

với sự nghiệp đổi mới, am hiểu quần chúng, đi sâu đi sát quần chúng nhân dân Tuy nhiên, qua phân tích thực trạng chất lượng đội ngũ công chức cấp xã tỉnh Ninh Bình cho thấy vẫn còn bất cập, cụ thể:

- Trình độ lý luận còn thấp, trình độ năng lực chuyên môn từ trung cấp trở

xuống còn chiếm số đông;

- Khả năng sáng tạo, nhậ ạn chế, chịu ảnh hưởng của tâm lý ngại va chạm, giải quyết công việc mang nặng tình cảm nên không đảm

bảo được tính nguyên tắc theo quy định của pháp luật;

Điều đó đòi hỏi phải phải nâng cao chất lượ ấp xã mới đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới, nhiệm vụ mới trong giai đoạn hiện nay

1.4 Cơ sở thực tiễn

Trong quá trình xây dựng chính quyền cấp xã vững mạnh toàn diện, nhiều địa phương đã quan tâm đến nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC cấp xã, cụ thể:

1.4.1.1 Kinh nghiệm của huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, là huyện nằm cách Thành phố Bắc Giang

15 km, trong những năm qua để từng bước nâng cao trình độ lý luận chính trị, trình

độ chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức

tổ chức kỷ luật cho đội ngũ CBCC cấp xã, huyện đã triển khai rất nhiều các giải pháp quan trọng, như:

- Cụ thể hoá nghị quyết, chỉ đạo của cấp trên về quá trình thực hiện các công tác quy hoạch, tuyển dụng, bố trí, sử dụng, điều động, luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBCC cấp xã; đảm bảo tuân thủ triệt để nguyên tắc tập trung, dân

chủ, công khai, khách quan

- Thường xuyên làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, rèn luyện bản lĩnh chính trị cho đội ngũ CBCC cấp xã nhằm xây dựng đội ngũ CBCC cấp xã

mạnh về số lượng, đảm bảo chất lượng, có tinh thần giác ngộ cách mạng cao có ý

thức phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Quan tâm triển khai đồng bộ công tác quy hoạch từ xã, thị trấn đến huyện theo nguyên tắc phương án quy hoạch cán bộ phải đáp ứng được mục đích yêu cầu

của cán bộ quản lý thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, phù hợp với thực tế và yêu cầu phát triển của địa phương Mỗi chức danh quy hoạch từ 2 đến 3 người; mỗi người quy hoạch từ 2 đến 3 chức danh Thường xuyên rà soát quy hoạch để kịp thời điều chỉnh bổ sung quy hoạch Trên cơ sở đánh giá đúng trình độ năng lực của độ

ấp xã làm tốt công tác bổ nhiệm, điều động cán bộ

- Quan tâm tới việc nâng cao trình độ văn hoá, chuyên môn, nghiệp vụ, lý

luận chính trị cho độ ấp xã Xây dựng kế hoạch đào tạo cho

cả nhiệm kỳ 5 năm theo hướng yếu lĩnh vực nào, bồi dưỡng lĩnh vực đó Hằng năm huyện đã chủ động phối hợp với các cơ sở đào tạo trong và ngoài tỉnh để tiến hành công tác đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận cho độ

ấp huyện và cấp xã

Huyện Tân Yên có giải pháp mới, yêu cầu các xã cử CBCC tham gia học

việc ba tháng tại các phòng, ban, cơ quan của huyện Mỗi tuần học việc ba ngày,

các ngày còn lại, CBCC về xã thực hành, ứng dụng ngay kiến thức, kỹ năng được

bồi dưỡng theo phân công công tác Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có CBCC xã lên học việc cử CBCC có năng lực trực tiếp hướng dẫn, truyền đạt kỹ năng, kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn Cán bộ hướng dẫn thực hiện chế độ nhận xét, đánh giá hằng tháng đối với cán bộ đến bồi dưỡng Với chương trình này, đã có gần 200 CBCC cấp xã được học việc Thực tế khẳng định, hầu hết số cán bộ được tập huấn,

bồi dưỡng đều áp dụng được các kiến thức, kỹ năng học vào công việc hằng ngày

- Quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đặc biệt là trụ sở làm việc của các xã; ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ cho các xã, trong đó quan tâm các địa bàn vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn

- Làm tốt công tác đánh giá CBCC cấp xã hằng năm trên cơ sở tự phê bình

và phê bình, quá trình thực hiện đảm bảo tính công bằng, khách quan, xác định chính xác kết quả làm việc, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng CBCC cấp xã Chú trọng việc lấy hiệu quả công tác và sự đóng góp thực tế làm thước đo phẩm

chất và năng lực CBCC cấp xã

1.4.1.2 Kinh nghiệm của huyện Thanh Liêm, tỉ

Thanh Liêm là huyệ

ều khó khăn nhưng do nhận thức được tầm quan trọng

và có đồng bộ các giải pháp; chất lượng đội ngũ cán bộ, côngchức cấp xã của huyện được nâng lên, cơ cấu đội ngũ CBCC ngày càng hợp lý; tỷ lệ cán bộ trẻ

ữ ời dân tộc ở một số ngành, lĩnh vực tăng lên đáng kể Một số giải pháp huyện Thanh Liêm, tỉ ực hiện đó là:

- Hằng năm, công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC được quan tâm trên cơ sở căn cứ vào tiêu chuẩn của từng chức vụ, chức danh, yêu cầu nhiệm vụ và phù hợp

với quy hoạch CBCC

- Quan tâm công tác giáo dục chính trị tư tưởng, bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm, tác phong, thái độ làm việc cho đội ngũ CBCC cấp xã Không ngừng

nêu cao tinh thần đoàn kết; đẩy mạnh tự phê bình và phê bình; kiên quyết đấu tranh

chống các biểu hiện quan liêu, hách dịch xa rời nhân dân các hành vi tham nhũng, lãng phí

- Trong công tác quy hoạch, xem xét lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn, phù hợp với tình hình của địa phương để đưa vào nguồn quy hoạch, từng bước thử thách, giao nhiệm vụ cùng với rèn luyện trong môi trường thực tiễn, sau

đó cử đào tạo, bồi dưỡng theo yêu cầu các chức danh tạo nguồn CBCC kế cận, bổ sung Công tác tuyển dụng, thu hút nhân tài được ưu tiên một bước, trước tiên là ưu tiên người địa phương, người tham gia công tác lâu năm và người có trình độ

- Trong quá trình đánh giá nhận xét cán bộ có sự phối hợp giữa chính quyền

cơ sở và các phòng ban chuyên môn cấp huyện Trên cơ sở đánh giá xếp loại CBCC cấp xã hằng năm huyện đã tiến hành tổng hợp, phân tích chất lượng đội ngũ CBCC từ đó có biện pháp bổ sung, điều chỉnh kịp thời về công tác quy hoạch, đào

tạo, bồi dưỡng và sử dụng CBCC cho từng xã trên địa bàn toàn huyện

Huyện rất chú ý bố trí, sử dụng CBCC là người dân tộc địa phương có đảm

bảo đủ tiêu chuẩn theo quy định Ngoài ra đối với CBCC là nữ đã được quan tâm trong công tác quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ và bố trí

tỷ lệ hợp lý trong bộ máy chính quyền cấp xã

- Xây dựng kế hoạch tiến hành thường xuyên công tác kiểm tra công chức

thực thi công vụ, trong đó đặc biệt quan tâm kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ được giao của CBCC Kịp thời luân chuyển những CBCC có năng lực ngay từ đầu nhiệm

kỳ để rèn luyện, bồi dưỡng cán bộ cho nhiệm kỳ sau Đa số các CBCC luân chuyển được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, có nhiều đóng góp, tạo động lực mới thúc đẩy hoàn thành các nhiệm vụ chính trị của địa phương

:

Chương 2

TH ỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ HUYỆN NHO QUAN

2.1 Huyện Nho Quan tỉnh Ninh Bình

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

2.1.1.1 V ị trí địa lý, địa hình

Nho Quan là huyện miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Ninh Bình, cách Tỉnh

lỵ khoảng 30km Huyện Nho Quan nằm trong khoảng 20,19 độ vĩ Bắc, 105,4 độ kinh Đông, ở đoạn giữa vùng đồi núi từ Hoà Bình chạy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam Huyện Nho Quan, phía Bắc và Tây Bắc giáp tỉnh Hoà Bình, phía Đông giáp huyện Gia Viễn, phía Tây giáp tỉnh Thanh Hoá, phía Nam giáp tỉnh Thanh Hoá và thành phố Tam Điệp

)

Địa hình của huyện đa dạng, vừa có rừng, núi, vùng bán sơn địa xen đồng chiêm trũng do đó hình thành 3 vùng rõ rệt:

Vùng 1 (vùng núi): Bao gồm 3 xã là Kỳ Phú, Cúc Phương và Phú Long Vùng này có diện tích 29.158 ha, chiếm 63,6% diện tích tự nhiên toàn huyện;

Vùng 2 (vùng bán sơn địa): Bao gồm 19 xã là Xích Thổ, Gia Sơn, Gia Lâm, Gia Thuỷ, Gia Tường, Thạch Bình, Phú Sơn, Lạc Vân, Đồng Phong, Lạng Phong, Văn Phong, Yên Quang, Văn Phương, Văn Phú, Sơn Lai, Phú Lộc, Quỳnh Lưu, Sơn Hà, Quảng Lạc và 01 thị trấn Nho Quan Vùng này có diện tích 11.725 ha, chiếm 25,6% diện tích tự nhiên toàn huyện;

Vùng 3 (vùng đồng chiêm trũng): Bao gồm 4 xã là Đức Long, Thượng Hoà, Sơn Thành, Thanh Lạc Vùng này có diện tích 4.945 ha, chiếm 11,8% diện tích tự nhiên toàn huyện

Tổng diện tích tự nhiên của huyện khoảng 458,6km2

, chiếm 32,9% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh

2.1.1.3 Khí hậu và thời tiết

Khí hậu, thời tiết Nho Quan chịu ảnh hưởng khá lớn khí hậu và thời tiết vùng rừng núi Thanh Hoá và Hoà Bình Đó là khí hậu của cảnh quan rừng nhiệt đới: mùa hè, mùa thu có mưa; mùa đông lạnh và khô Song cũng mang tính chất khí hậu tiểu vùng, mùa đông hay xuất hiện sương muối

2.1.1.4 Thuỷ văn

Lượng mưa hằng năm trung bình là 2.000 mm

,do đặc điểm vị trí địa lý nên hàng năm vào mùa mưa, huyện Nho Quan thường xuyên phải chịu lũ, lụt với cường độ lớn; mưa thường xẩy ra vào