Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông thạnh lộc quận 12 thành phố hồ chí minh

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật của chủ thể quản lý đến tập thể giáo

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ BÌNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THẠNH LỘC

QUẬN 12 - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa ho ̣c: TS NGÔ THỊ THU DUNG

HÀ NỘI - 2015

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài

giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông Thạnh Lộc quận 12 Thành phố Hồ Chí Minh” đến nay chúng tôi đã hoàn thành và được phép bảo vệ luận văn

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, khoa Quản lý giáo dục trường Đại học Giáo dục Hà Nội và các thầy, cô đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, cùng toàn thể các Thầy, Cô, cán

bộ nhân viên Trường THPT Thạnh Lộc - nơi tôi đang công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Đặc biệt tôi xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Tiến sĩ Ngô

Thị Thu Dung đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt thời gian tôi nghiên

cứu đề tài

Do thời gian nghiên cứu có hạn, chắc chắn luận văn khó tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót; tôi rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của thầy cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Học viên

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC HÌNH viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Ở nước ngoài 5

1.1.2 Ở Việt Nam 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Quản lý 8

1.2.2 Chức năng của quản lý 9

1.2.3 Quản lý giáo dục 10

1.2.4 Quản lý nhà trường 11

1.2.5 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 13

1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 15

1.2.7 Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 16

1.3 Cơ sở pháp lý 16

1.4 Lý luận về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 17

1.4.1 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 17

1.4.2 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 19

1.4.3 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 21

1.4.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 24

1.4.5 Qui trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 25

1.5 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thong 27

1.5.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 28

1.5.2 Quản lý việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 28

1.5.3 Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện khác phục vụ các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 30

1.5.4 Quản lý việc phối hợp thực hiện của các lực lượng giáo dục tham gia vào hoạt

động giáo dục ngoài giờ lên lớp 31

1.5.5 Quản lý việc kiểm tra đánh giá các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 31

1.6 Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 32

1.6.1 Nhận thức của các lực lượng giáo dục 32

1.6.2 Năng lực của người tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 33

1.6.3 Nội dung chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 33

1.6.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 34

1.6.5 Sự đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 34

1.6.6 Các điều kiện để tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có hiệu quả 36

Tiểu kết chương 1 37

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT THẠNH LỘC QUẬN 12 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 38

2.1 Sơ lược về trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 38

2.1.1 Đặc điểm kinh tế xã hội quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 38

2.1.2 Đặc điểm trường trung học phổ thông Thạnh Lộc 39

2.2 Mô tả quá trình nghiên cứu, công cụ nghiên cứu 41

2.2.1 Về quá trình điều tra, khảo sát 41

2.2.2 Mục đích khảo sát 42

2.2.3 Nội dung khảo sát 42

2.2.4 Phương pháp khảo sát 42

2.2.5 Đối tượng khảo sát 43

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Thạnh Lộc, quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 44

2.3.1 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 44

2.3.2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 57

2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 65

Tiểu kết chương 2 67

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THẠNH LỘC

QUẬN 12 - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 68

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 68

3.1.1 Đảm bảo tính hệ thống cấu trúc 68

3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 69

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả 69

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo đáp ứng mục tiêu giáo dục trung học phổ thông 69

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc Quận 12 thành phố Hồ Chí Minh 70

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho giáo viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh học sinh về vai trò và tác dụng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 71

3.2.2 Tăng cường quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 75

3.2.3 Quản lý việc thực hiện kế hoạch, chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 77

3.2.4 Quản lý các điều kiện đảm bảo nguồn lực thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 79

3.2.5 Đẩy mạnh quản lý việc phối hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia vào chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 81

3.2.6 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá khen thuởng 83

3.3 Kết quả khảo cứu về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 85

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 85

3.3.2 Đối tượng và phương pháp khảo nghiệm 85

3.3.3 Nội dung khảo nghiệm 86

3.3.4 Kết quả khảo nghiệm 86

Tiểu kết chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

1 Kết luận 92

2 Khuyến nghị 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC 104

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2 1: Bảng số liệu về xếp loại hạnh kiểm của học sinh năm học 2012

– 2013, 2013 – 2014 41 Bảng 2 2: Bảng số liệu về xếp loại học lực của học sinh năm học 41 Bảng 2 3: Đánh giá tác dụng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối

với học sinh 45 Bảng 2 4: Đánh giá của phụ huynh học sinh về sự phù hợp của các hình

thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với học sinh 47 Bảng 2 5: Thực trạng hiểu biết về nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp của cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, trợ lý thanh niên, giáo viên bộ môn 50 Bảng 2 6: Thực trạng hiểu biết về nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp của học sinh 51 Bảng 2 7: Thực trạng số lượng học sinh tham gia vào các hình thức tổ chức

hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 52 Bảng 2 8: Tác dụng của các hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

đối với học sinh 53 Bảng 2 9: Mức độ hứng thú của học sinh khi tham gia vào các hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp 54 Bảng 2.10: Kết quả đánh giá của ván bộ quản lý, trợ lý thanh niên, giáo

viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn về hiệu quả các hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 55 Bảng 2 11: Ý kiến của cán bộ quản lý, trợ lý thanh niên, giáo viên chủ

nhiệm về mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố đến hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 56 Bảng 2 12: Đánh giá kết quả thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp 57 Bảng 2 13: Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch của hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp 58 Bảng 2 14: Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, kinh phí, điều kiện phục vụ

tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 60

Bảng 2 15: Ban giám hiệu đã quản lý sự phối hợp với các lực lượng tham

gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 62 Bảng 2 16: Ban giám hiệu đã quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả tổ

chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 64

Bảng 3 1: Mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp 86 Bảng 3 2: Tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL 87 Bảng 3 3: Sự tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 89

DANH MỤC CÁC HÌNH

Sơ đồ 1.1: Tổ chức quá trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 27

Sơ đồ 1.2: Quản lý quá trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 27

Biểu đồ 2.1: Ý kiến của phụ huynh học sinh về vai của hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp đối với giáo dục toàn diện học sinh 47Biểu đồ 2.2: Ý kiến của phụ huynh học sinh về tác dụng của hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp đối với giáo dục toàn diện học sinh 48Biểu đồ 2.3: Lý do phụ huynh học sinh cho con em mình tham gia các hoạt

động giáo dục ngoài giờ lên lớp 48Biểu đồ 2.4: Ý kiến của phụ huynh học sinh về ảnh hưởng của hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp lên quá trình học tập và rèn luyện

của học sinh 49

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Luật giáo dục (sửa đổi) năm 2009 đã nêu: "Mục tiêu của giáo dục phổ thông

là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"

Mục tiêu giáo dục đã nêu đuợc những phẩm chất và năng lực cơ bản của con người trong xã hội hiện nay Những phẩm chất và năng lực nghề nghiệp của người học không chỉ được hình thành bằng các giờ học văn hoá ở trên lớp mà còn được rèn luyện,củng cố, và phát triển thông qua các hoạt động giáo dục, trong đó có hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Giáo dục là quá trình tác động để hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ theo mục đích của xã hội Quá trình này được thực hiện bằng nhiều con đường Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường đó Thông qua các hoạt động, học sinh củng cố, mở rộng những kiến thức, rèn luyện các kỹ năng, xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức của mình Các hoạt động ngoài giờ lên lớp không gò bó, không máy móc giúp học sinh tăng cường ý thức tự quản, tính tích cực, chủ động sáng tạo của tuổi trẻ

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với các nội dung và hình thức phong phú,đa dạng, phù hợp với tính hiếu động thích khám phá cái mới của tuổi trẻ Chính

vì vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có hiệu quả cao, hỗ trợ tích cực trong việc giáo dục toàn diện đối với học sinh nói chung, đặc biệt là học sinh THPT nói riêng

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được triển khai thực hiện ở hệ thống các trường phổ thông, đã được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, cán bộ quản lý, giáo viên, các lực lượng khác và đã đạt được một số kết quả tốt Tuy nhiên ở trường THPT Thạnh Lộc Quận 12, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa được chú trọng và đầu tư đúng mức, tổ chức còn tản mạn, mang tính hình thức, hiệu quả giáo dục còn hạn chế

Trong quá trình giáo dục, ngoài việc hình thành cho học sinh thái độ đúng đắn, các hành vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức , pháp luật…., còn phải giúp các em bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã học trên lớp Vậy, quá trình giáo dục không những được thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục trên lớp mà còn thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quan trọng trong quá trình giáo dục Quá trình giáo dục đối với học sinh THPT

có nhiều thú vị nhưng cũng không ít phức tạp, đòi hỏi phải có sự khéo léo, kịp thời, đúng đắn, lôi cuốn các em hoạt động, nhằm phát huy khuynh hướng tự lập, sáng tạo, tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật

Tổng kết kinh nghiệm quản lý hoạt động GDNGLL để chuẩn bị triển khai hoạt động trải nghiệm sáng tạo sau năm 2015

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài: “Quản lý hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông Thạnh Lộc, quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu nhằm tìm ra những biện pháp quản lý

hữu hiệu nhất để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện hiện nay

2 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu được đặt ra là: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hiện nay ở các trường THPT nói chung, ở trường THPT Thạnh Lộc nói riêng có vị trí, vai trò quan trọng trong giáo dục toàn diện học sinh nhưng trong thực tiễn, hoạt động này lại chưa đạt hiệu quả Vậy cần quản lý theo những cách thức nào để nâng cao hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại trường Trung học phổ thông Thạnh Lộc, quận 12, thành phố Hồ Chí Minh

3 Giả thuyết khoa học

Trong thời gian qua, công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Nếu nghiên cứu, đề xuất và

áp dụng được các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có hiệu quả, sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trường trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

4 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để nâng cao hiệu quả của hoạt động này, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường

5 Nội dung nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài sẽ tập trung vào các nội dung sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất một số biện pháp quản lý chủ yếu để nâng cao hiệu quả công tác

quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

- Đánh giá tính cần thiết và khả thi của một số biện pháp đã thực hiện

6 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

6.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

6.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

7 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện và thời gian có hạn, vì vậy luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh trong hai năm học 2012 - 2013, 2013 - 2014

8 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

Tổng kết lý luận về công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT hiện nay, chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, đặc biệt về quản lí các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; phân tích, phân loại, xác định các khái niệm cơ bản; đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra bằng bảng hỏi: Phiếu trưng cầu gồm các câu hỏi về hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp, quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Đối tượng khảo sát sẽ là cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh

- Phương pháp quan sát: quan sát các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

- Phỏng vấn lấy ý kiến các nhà quản lý ở trường THPT Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

9.3 Phương pháp thống kê toán học

Thống kê toán học nhằm xử lý kết quả nghiên cứu, xác định các thông số cần

thiết như xác suất, tỷ lệ %, giá trị trung bình

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục và luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường

Trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở trường THPT Thạnh Lộc Quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp một cách hiệu quả ở trường THPT Thạnh Lộc Quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Ở nước ngoài

Trong quá trình nghiên cứu lịch sử phát triển giáo dục thế giới, hoạt động dạy học được nghiên cứu một cách có hệ thống từ thời Nguyên thủy cho đến nay chúng ta nhận thấy có rất nhiều nhà giáo dục đã đưa ra các phương pháp giáo dục

mà đến ngày hôm nay chúng ta thấy vẫn còn giá trị và các phương pháp này có liên quan đến các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như:

- Ông Thomas More (1478 - 1535) là một trong những nhà giáo dục thời kỳ Phục hưng, ông đòi hỏi giáo dục nhằm phát triển nhiều mặt ở trẻ em, ông đã lý giải các vấn đề giáo dục một cách mới mẻ theo khuynh hướng khoa học, không ràng buộc lễ giáo phong kiến và triết lý nhà thờ, tư tưởng của họ đã đặt tiền đề cho thời

kỳ giáo dục mới Theo ông “phương pháp quan sát, thí nghiệm, thực hành trong dạy học và giáo dục, theo Ông lao động là nghĩa vụ của mọi người, song mỗi ngày chỉ làm việc 6 giờ, thời gian còn lại để học văn hóa và sinh hoạt xã hội, giáo dục nhằm phát triển nhiều mặt ở trẻ em: về thề chất, đạo đức, trí tuệ và kỹ năng lao động” [15,80] Đứng trên quan điểm của chủ nghĩa nhân văn mà Thomas More đề

xuất lý luận và có ý định thực thi một chế độ giáo dục mới tiến bộ để thay cho trật

tự đương thời của phong kiến về giáo dục

- Ông Rabơle (1494-1553) là một trong những đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa nhân đạo Pháp và tư tưởng giáo dục thời kì Phục hưng Ông đòi hỏi việc giáo

dục phải bao hàm các nội dung: “trí dục, đạo đức, thể chất và thẩm mĩ và đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục như ngoài việc học ở lớp và ở nhà, còn có các buổi tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy và trò về sống ở nông thôn một ngày”

[13,39]

- Ông Petxtalôdi (1746 – 1827) là một trong những nhà giáo dục thời kỳ Tư bản chủ nghĩa, ý tưởng kết hợp giáo dục với lao động sản xuất là một trong những luận điểm quan trọng nhất trong lý luận giáo dục và thực tiễn giáo dục của ông, - Theo ông trong trường học cần có đất đại để trồng trọt, chăn nuôi và trẻ em được học một nghề thủ công Ông đánh giá rất cao vai trò của lao động trong việc hình

thành nhân cách trẻ em, ông muốn rằng qua lao động để: “….sưởi ấm trái tim và phát triển khối óc của trẻ em”, học sinh được đi tham quan các trại, xưởng thủ công

mỹ nghệ để học tập [15, 121] Điều này cho chúng ta thấy việc giáo dục trong nhà trường không đủ, ta cần phải mở rộng giáo dục ngoài trường, ngoài giờ lên lớp để học sinh vừa lĩnh hội được tri thức trên lớp, vừa có thời gian thực hành để củng cố kiến thức

Cơrúpxcaia (1869-1939) là nhà hoạt động chính trị xuất sắc của Đảng và Nhà nước Xô Viết vừa là một nhà tâm lí học, giáo dục học có những đóng góp kiệt xuất cả về lý luận lẫn thực tiễn Để đào tạo con người phát triển toàn diện, Cơrúpxcaia quan tâm tới tất cả mọi mặt giáo dục: Đức, trí, thể, mĩ, quân sự và giáo

dục lao động, giáo dục kỉ thuật tổng hợp Đặc biệt, bà coi trọng “giáo dục qua các hình thức hoạt động tập thể như tham quan du lịch, cắm trại, lao động hè ở các nông lâm trường kết hợp với sinh hoạt văn hoá nghệ thuật” [15,226] Trong tác phẩm Tư bản, Mác khẳng định: “Học tập kết hợp với lao động sản xuất là phương pháp tổng quát của sản xuất xã hội và là phương pháp duy nhất để hình thành con người toàn diện Lao động tạo ra nhân cách con người Nhà trường phải giáo dục, đào tạo ra những con người lao động chân chính và có nhân cách tốt Mục tiêu tổng quát của giáo dục là phải phát triển con người toàn diện; đối với xã hội, phát triển con người toàn diện để phát triển kinh tế xã hội, đối với từng người – để có năng lực nghề nghiệp, để sống và đóng góp cho gia đình, cho cộng đồng…”[19,38]

1.1.2 Ở Việt Nam

Trong bất cứ hoàn cảnh nào dù thời chiến hay thời bình, thời kì giáo dục khó khăn nhất hay hưng thịnh thì sự nghiệp phát triển giáo dục vẫn luôn chú trọng đến giáo dục toàn diện cho học sinh Những tư tưởng đó được thể hiện rõ

trong nguyên lí: "Học đi đôi với hành, lí luận gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội" Đặc biệt trong giai đoạn đổi mới hiện nay, phương châm

giáo dục toàn diện càng được quán triệt mạnh mẽ trong các hoạt động giáo dục theo mục tiêu đào tạo con người Việt Nam XHCN nhằm hình thành và phát triển

luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước” trong thư gửi Hội nghị các cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc Bác có viết: “…trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học Ở trong nhà, trong trường, trong xã hội chúng đều vui, đều học” [12,101]

Cuộc cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) đã vạch rõ phương châm giáo dục là: Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn Về xây dựng chương trình có đưa thêm một số môn học và một số hoạt động mới như: thời sự chính sách, giáo dục công dân, tăng gia sản xuất ở tất cả các lớp (mỗi tuần 3 giờ) [8]

Cuộc cải cách giáo dục lần thứ hai (1956) đã nêu rõ mục tiêu của cuộc cải

cách giáo dục là “Đào tạo, bồi dưỡng thế hệ thanh niên và thiếu nhi trở thành những người phát triển về mọi mặt, những công dân tốt, trung thành với Tổ quốc, những người lao động tốt, cán bộ tốt của nước nhà, có tài có đức để phát triển chế

độ dân chủ nhân dân, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta…” Phương

châm của giáo dục là lý luận liên hệ với thực tiễn, gắn chặt nhà trường với đời sống

xã hội Cuộc vận động xây dựng nhà trường xã hội chủ nghĩa năm 1958 có yếu tố đặc trưng là lao động sản xuất phải trở thành yếu tố cơ bản trong mục đích, phương châm, phương pháp giáo dục của nhà trường Trong dịp hè, các trường tổ chức cho học sinh tham gia lao động sản xuất, học sinh sôi nổi tỏa về các nhà máy, xí nghiệp, hợp tác xã, đi về các bản làng, thôn xóm, tham gia lao động trong các công trường, các công trình thủy lợi, cầu đường… [8]

Trong Điều lệ nhà trường phổ thông ban hành tháng 6/1976, tại điều 7 có

nêu: “Việc giảng dạy và giáo dục được tiến hành thong qua các hoạt động giảng dạy trên lớp, lao động sản xuất và hoạt động tập thể Các mặt hoạt động đó phải cùng tiến hành, bổ sung cho nhau theo một kế hoạch thống nhất, trong đó phải coi trọng hình thức giảng dạy trên lớp” Và tại khoản 3 điều 7 viết về hoạt động tập thể: “ Hoạt động tập thể của học sinh do nhà trường phối hợp với Đoàn thanh niên lao động Hồ Chí Minh và Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh tổ chức, bao gồm các hoạt động văn hóa, chính trị, xã hội của Đoàn và Đội và các hoạt động ngoại khóa về khoa học, kỹ thuật, văn nghệ, thể dục thể thao của nhà trường và của địa phương” Qua đó chúng ta nhận thấy nhờ có hoạt động tập thể góp phần giáo dục ý

thức chính trị, khả năng công tác độc lập của học sinh, góp phần củng cố, mở rộng kiến thức, phát triển năng khiếu, giúp hình thành và phát triển toàn diện nhân cách

thế hệ trẻ

Cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba (1979) có nêu mục tiêu cơ bản của giáo dục là thực hiện tốt hơn nữa nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, với đào tạo nghề và nghiên cứu, thực nghiệm khoa học [8]

Sách giáo viên Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” Lớp 10, 11, 12 (nhiều tác giả) nêu đầy đủ, chi tiết mục tiêu, nội dung, cách thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, cùng với đó là hướng dẫn cách đánh giá kết quả hoạt động của học sinh

Trong cuốn “Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình, sách giáo khoa Lớp 10 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp”, tác giả Nguyễn Dục Quang cũng nêu rõ: Chương trình giáo dục phổ thông của các nước trong khu vực và trên thế giới đã coi trọng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tế, nội dung chương trình thường tinh giản, tập trung vào các kiến thức, kĩ năng cơ bản và thiết thực, tích hợp được nhiều mặt giáo dục Hình thức tổ chức dạy và học rất đa dạng [14]

Luật giáo dục đã ghi “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu các luận văn nói về đề tài hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chủ yếu chỉ tập trung giải quyết những vấn đề thực tiễn

cụ thể ở một số địa phương nên hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng chỉ được nghiên cứu trên dịa bàn khác nhau, đối tượng và khu vực cũng khác nhau Hiện nay, qua tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy chưa có tác giả nào nghiên cứu về thực trạng quản

lý, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Thạnh Lộc, Quận 12 thành phố Hồ Chí Minh Chính vì vậy việc lựa chọn đề tài

“Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông Thạnh Lộc Quận 12 Thành phố Hồ Chí Minh” là cần thiết và phù hợp với công tác quản lý

giáo dục trong tình hình thực tế hiện nay ở Quận 12 Thành phố Hồ Chí Minh

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [17]

Quản lý là một hoạt động có chủ đích, là sự tác động liên tục của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý về nhiều mặt bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, nguyên tắc và phương pháp cụ thể nhằm thực hiện các mục tiêu xác định

1.2.2 Chức năng của quản lý

Chức năng quản lý giáo dục:"Một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu quản lý giáo dục nhất định."

Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: Hoạt động quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức [5]

Tác giả Nguyễn Văn Lê và Nguyễn Sinh Huy đưa ra định nghĩa: quản lý là một hệ thống tác động nghệ thuật khoa học vào từng thành tố của hệ thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra của hệ thống và cho từng thành tố của hệ thống [9]

Như vậy, có thể nói quản lý là một khái niệm rộng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau Quản lý là một dạng hoạt động xã hội và tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm chủ thể, khách thể và phương tiện quản lý

Tóm lại, quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể lên khách thể thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực bên trong và bên ngoài trong điều kiện môi trường luôn có biến động, để cho hệ thống ổn định và vận động theo chiều hướng phát triển tích cực, đạt được những mục tiêu đề ra

Trong thời gian gần đây các nhà khoa học thu gọn lại còn 4 chức năng cơ bản sau đây:

1 Kế hoạch hoá: Là quá trình xác định các mục tiêu, mục đích, thành tựu tương lai của tổ chức Quyết định những con đường, biện pháp, cách thức tốt nhất

để đạt được mục tiêu, mục đích đó

2 Tổ chức: Xét về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể

3 Chỉ đạo: Liên hệ, liên kết các thành viên trong tổ chức và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức

4 Kiểm tra, đánh giá: Kiểm tra, đánh giá là một chức năng của quản lý, thông qua đó một cá nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn cần thiết

Có thể nói, các chức năng trên gắn bó, đan xen với nhau, khi thực hiện chức năng này sẽ có mặt của chức năng khác nhưng ở mức độ khác nhau Để thực hiện tốt bốn chức năng trong hoạt động quản lý, chức năng thông tin đóng vai trò quan trọng,

nó được xem như “mạch máu” của hoạt động quản lý

1.2.3 Quản lý giáo dục

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng “quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lý của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất” [20,56]

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường”

Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phân phối các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ, theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người Tuy nhiên, trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ Cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành của hệ thống giáo dục Quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục Quốc dân” [4,124]

Theo tác giả Phạm Viết Vượng: “Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục

là tổ chức giáo dục có hiệu quả để đào tạo ra lớp thanh niên thông minh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và biết phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và xã hội”

[21,37]

Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể

quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội

Tóm lại, quản lý giáo dục có thể hiểu là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt được kết quả mong muốn (mục tiêu) một cách có hiệu quả nhất

1.2.4 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là những tác động quản lý của các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học tập giáo dục của nhà trường Quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi tác động hợp

lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức – sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường làm cho quá trình này vận hành tối ưu để đạt những mục tiêu dự kiến

Nguyễn Ngọc Quang cho rằng, quản lý nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộ khác, nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp và lao động xây dựng vốn tự có Hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường, mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới

Theo PGS.TS Phạm Minh Hạc: “quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [6, 22]

Quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quy luật chung của quản lý, đồng thời cũng có những nét đặc thù riêng Quản lý nhà trường khác với các loại quản lý xã hội, được quy định bởi bản chất hoạt động sư phạm của người giáo viên, bản chất của quá trình dạy học, giáo dục trong đó mọi thành viên của nhà trường vừa là đối tượng quản lý vừa là chủ thể hoạt động của bản thân mình Sản phẩm tạo ra của nhà trường là nhân cách của người học được

hình thành trong quá trình học tập, tu dưỡng và rèn luyên theo yêu cầu của xã hội và được xã hội thừa nhận

Quản lý nhà trường phải quản lý toàn diện nhằm hoàn thiện và phát triển nhân cách thế hệ trẻ một cách hợp lý, hợp quy luật, khoa học và hiệu quả Hiệu quả giáo dục trong nhà trường phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của nhà trường kể cả về lực lượng hỗ trợ các đoàn thể, tổ chức hội trong và ngoài nhà trường Muốn công tác quản lý có hiệu quả, người quản lý phải xem xét đến những điều kiện đặc thù của nhà trường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác quản lý giáo dục để quản lý

có hiệu quả các hoạt động của nhà trường, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Từ các định nghĩa trên, ta có thể hiểu: Quản lý, lãnh đạo nhà trường là quản

lý, lãnh đạo hoạt động của giáo viên, cán bộ, nhân viên và học sinh trong trường nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra

Công tác quản lý trong nhà trường bao gồm:

- Chỉ đạo thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở Giáo dục và Đào tạo

- Quản lý giáo viên, quản lý học sinh

- Quản lý quá trình dạy học và giáo dục

- Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học

- Quản lý tài chính trường học

- Quản lý mối quan hệ giữa nhà trường với cộng đồng

Quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có, tiến lên một trạng thái phát triển mới Bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đó vào phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả đào tạo, giáo dục thế

hệ trẻ

Trọng tâm của công tác quản lý nhà trường là:

- Chỉ đạo thực hiện tốt các hoạt động chuyên theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở Giáo dục và Đào tạo Có thực hiện đúng chương trình và phương pháp giáo dục luôn được cải tiến thì chất lượng giáo dục ngày một nâng cao Quản lý phải sát sao với các công việc; kiểm tra, thanh tra để kịp thời uốn nắn giúp đỡ, tạo điều kiện cho các hoạt động được thực hiện đúng theo kế hoạch đề ra

- Xây dựng đội ngũ giáo viên, công nhân viên và tập thể học sinh dạy tốt,

học tốt; tạo bầu tâm lý sư phạm vui vẻ thoải mái, đoàn kết tương thân, tương ái giúp

đỡ nhau cùng tiến bộ

- Quản lý tốt việc học tập của học sinh theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo Quản lý cả thời gian và chất lượng học tập, quản lý học sinh tốt thì chất lượng sẽ cao

- Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học nhằm phục vụ tốt cho việc giảng dạy, học tập, giáo dục học sinh Quản lý tốt cơ sở vật chất nhà trường không đơn thuần chỉ là bảo quản tốt, mà phải phát huy tốt khả năng cho dạy học vào giáo dục, đồng thời phải làm sao để có thể thường xuyên bổ sung thêm những thiết bị mới và

có giá trị theo yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục

- Quản lý nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng quy tắc tài chính của Nhà nước và của ngành giáo dục; đồng thời, biết động viên, thu hút các nguồn tài chính khác nhằm xây dựng, mua sắm thêm thiết bị phục vụ các hoạt động dạy học

- Quản lý việc thi đua khen thưởng và việc đề bạt cán bộ kế cận, nâng bậc lương cho giáo viên Các hoạt động này phải được công khai minh bạch trước hội đồng sư phạm của trường Quản lý nhà trường cũng có nghĩa là Luôn luôn chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ giáo viên, công nhân viên Phải tạo một phong trào thi đua liên tục trong nhà trường “Thầy dạy tốt – trò học tốt” Thầy – trò cùng hướng đến một chất lượng giáo dục của trường ngày một nâng cao

- Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường là một phương hướng cải tiến quản lý giáo dục theo nguyên tắc tăng cường phân cấp quản lý nhà trường nhằm phát huy tối đa năng lực, trách nhiệm và quyền hạn của các chủ thể quản lý trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo mà xã hội đang yêu cầu Như vậy, quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lý giáo dục trong việc vận hành nguyên lý, phương pháp chung nhất của kế hoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra Những tác động đó thực chất là những tác động khoa học đến nhà trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch quá trình dạy và học theo mục tiêu đào tạo

1.2.5 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Theo Điều 26, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và

trường phổ thông có nhiều cấp học: “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khóa về văn học, thể dục thể thao nhằm phát triển năng

lực toàn diện của học sinh và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giáo dục văn hóa, các hoạt động giáo dục môi trường, các hoạt động lao động công ích, các hoạt động xã hội, các hoạt động từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lí lứa tuổi học sinh” [3,18]

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các bộ môn văn hóa Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có mục tiêu giúp học sinh nâng cao hiểu biết các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của nhân loại, củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp, củng cố các kỹ năng, hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp ứng xử, năng lực tổ chức quản lý, hợp tác và cạnh tranh, năng lực hoạt động chính trị, xã hội… Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân, biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mang bản chất của hoạt động chung, nhưng nó có những nét đặc trưng riêng Theo Đặng Vũ Hoạt: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân văn, văn hóa nghệ thuật, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí…để giúp học sinh hình thành nhân cách [7]

Từ những khái niệm trên đây có thể suy ra rằng: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động giáo dục ở trường THPT, được tổ chức ngoài giờ học các môn học trên lớp Nó giữ vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách, bổ trợ kiến thức, rèn luyện các kỹ năng tính tự chủ, năng động sáng tạo cho học sinh là sự nối tiếp, bổ sung hoạt động trên lớp, bên cạnh việc trang

bị kiến thức, tri thức khoa học thì việc rèn luyện kỹ năng sống, các kiến thức xã hội, các năng lực hoạt động khác cho học sinh là con đường gắn lý luận với thực tiễn nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng yêu cầu của xã hội

Xuất phát từ vị trí, ý nghĩa của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nên trong đổi mới giáo dục hiện nay, đây là một hoạt động bắt buộc, là một bộ phận trong quy trình giáo dục toàn diện học sinh, trong chính khóa chứ không phải hoạt động ngoại khóa

Để đảm bảo hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong khi xây dựng chương trình cần chú ý đến những điểm sau: Xây dựng kế hoạch xuất phát từ điều kiện thực tế của nhà trường, đảm bảo mục tiêu chung, nội dung chương trình

do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định Đảm bảo tính thống nhất và liên thông giữa các khối, trong đó tính mới mẻ và tính kế thừa cần được chú ý, tránh lập lại các hoạt động dẫn đến nhàm chán Nội dung, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải mang tính khoa học, thiết thực, có sức hút, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và trình độ nhận thức của học sinh Trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mục tiêu, đối tượng đã được chỉ rõ là các em học sinh, do vậy các hoạt động cần phát huy tính tự quản, tự chủ của học sinh Đây là yếu tố đảm bảo sự thành công cho các hoạt động mà còn là mục tiêu cần phải đạt được nhằm hoàn thiện các năng lực cần thiết cho học sinh trong đó quan trọng nhất là tính tự chủ, tự khẳng định, năng lực tổ chức của học sinh

1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Thực chất quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chính là quá trình tác động của chủ thể quản lý (gồm Hiệu trưởng và bộ máy giúp việc của Hiệu trưởng) đến tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh nhằm thực hiện các mục tiêu của nhà trường đã đề ra về nội dung, kế hoạch, chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Xuyên suốt toàn bộ quá trình quản lý nhà trường thì quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là không thể thiếu được và có vai trò vô cùng to lớn Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần đặc biệt lưu ý việc phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, giáo viên trực tiếp tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Việc huy động các nguồn lực trong và ngoài nhà trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo tổ chức thành công các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Đối với công tác chỉ đạo, quản lý, cần chia ra thành các bộ phận thực hiện chính bao gồm: bộ phận tham gia xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện, bộ phận này bao gồm có Hiệu trưởng và Hiệu phó phụ trách chuyên môn; bộ phận cán bộ giáo viên trực tiếp phụ trách việc tổ chức thực hiện bao gồm GVCN, cán bộ Đoàn thanh niên; bộ phận phục vụ cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm cán

bộ nhân viên phục vụ cơ sở vật chất, trang thiết bị nhà trường Các bộ phận này có liên quan mật thiết với nhau trong việc phối hợp tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp dưới sự chỉ đạo điều hành của Hiệu trưởng

Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực chất là quản lý về mục tiêu giáo dục, quá trình giáo dục, quản lý về kế hoạch, đội ngũ, công tác kiểm tra, đánh giá, công tác phối hợp các lực lượng giáo dục thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Nó diễn ra trong suốt năm học

Chính vì đặc thù như vậy trong quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần chú ý đến việc phát huy vai trò của giáo viên, cán bộ công nhân viên nhà trường tham gia vào các hoạt động ngoài giờ Việc huy động và phát huy khả năng các lực lượng trong nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tổ chức thành công các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Trong công tác chỉ đạo quản

lý cần chia làm ba nhóm chính: nhóm tham gia xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện, nhóm cán bộ, giáo viên trực tiếp tổ chức thực hiện, và nhóm phục vụ cho các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Việc phân chia mang tính chất tương đối vì trong thực tế các lực lượng tham gia vào các giai đoạn của quá trình tổ chức đều

có thể làm các nhiệm vụ khác nhau, đan xen vào nhau tùy theo dạng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, có như vậy quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mới đạt hiệu quả cao

Như vậy, quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực chất là quản lý

về mục tiêu giáo dục, quản lý về kế hoạch, đội ngũ, các điều kiện đảm bảo và quản

lý công tác kiểm tra đánh giá, quản lý công tác phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông

1.2.7 Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể, với một vấn đề ở một đối tượng cụ thể người quản lý phải đặt ra các phương hướng giải quyết phù hợp, để đạt được mục tiêu

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những cách thức quản lý nội dung chương trình, các biện pháp thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm đạt mục tiêu chương trình đề ra

1.3 Cơ sở pháp lý

Hoạt động giáo dục trong trường phố thông rất đa dạng và phong phú Vì vậy, công tác giáo dục nói chung trong các nhà trường phổ thông cũng mang đặc điểm này, nó phụ thuộc rất nhiều vào hoàn cảnh của nhà trường và đối tượng học sinh Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đóng một vai trò quan trọng trong việc góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh Chính vì vậy Đảng, Nhà nước và Bộ

Giáo dục và đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Thông

tư, Hướng dẫn… liên quan đến hoạt động này

- Chỉ thị số 45/2007/CT-BGDĐT ngày 17/8/2007 của Bộ giáo dục và đào tạo về: “Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong ngành giáo dục”, mục 3 có nói: “Đổi mới, nâng cao chất lượng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật ngoại khóa, lồng ghép nội dung phổ biến giáo dục pháp luật vào nội dung các hoạt động ngoài giờ lên lớp”

- Quyết định số 1928/QĐ-TTg ngày 20/11/2009 của Thủ Tướng Chính phủ Quyết định phê duyệt đề án “Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường”

- Quyết định số 72/2008/QĐ-BGDĐT về việc ban hành quy định tổ chức TDTT ngoại khóa cho học sinh

- Thông tư liên tịch số 32 của Bộ Giáo dục- đào tạo và Trung ương Đoàn Thanh niên công sản Hồ Chí Minh ký ngày 15/10/1998 về việc hướng dẫn thành lập Ban chỉ đạo các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường phổ thông

- Kế hoạch số 453/ KH-BGDĐT ngày 30/7/2010 của bộ Giáo dục và đào tạo

về việc tập huấn và triển khai giáo dục lỹ năng sống trong một số môn học và hoạt động giáo dục ở Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông trên toàn quốc

- Theo Điều lệ trường trung học phổ thông có nêu: “Nhà trường phối hợp với các tổ chức, cá nhân tham gia giáo dục ngoài nhà trường thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; các hoạt động xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh”

1.4 Lý luận về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.4.1 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong nhà trường cần đạt được những mục tiêu sau:

# Mục tiêu về nhận thức:

Củng cố và khắc sâu kiến thức của các môn học, mở rộng và nâng cao hiểu

biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh Giúp các em sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân, đấu tranh tích cực với những biểu hiện sai trái của bản thân để tự hoàn thiện mình, biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống, đồng thời có thể giúp người khác hướng tới mục tiêu Chân - Thiện – Mỹ

# Mục tiêu về rèn luyện kỹ năng:

+ Kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa, đây là một kỹ năng cần thiết cho các

em học sinh đặc biệt ở lứa tuổi học sinh THPT đang muốn tự khẳng định mình Được hiểu, học cách ứng xử có văn hóa giúp các em có đủ tự tin và sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng

+ Kỹ năng tổ chức quản lý, tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động Lứa tuổi THPT cần cho các em rèn luyện kỹ năng này để hướng cho các em biết vận dụng, tổ chức, sắp xếp kế hoạch hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng của mình, kế hoạch giúp đỡ gia đình Các em là những chủ thể hoạt động cần phải có kỹ năng thực hiện, kỹ năng quản lý và xử lý các hoạt động, các kỹ năng này

có được từ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của các em

+ Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, củng cố, phát triển hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp các em sẽ nhìn nhận được kết quả của mình, biết rút kinh nghiệm để cải thiện khả năng đánh giá, biết tự điều chỉnh hoàn thiện bản thân và giúp người khác hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện: đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục và lao động trong trường THPT

# Mục tiêu về giáo dục thái độ:

+ Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm đạo đức trong sáng với thầy cô, bạn bè, quê hương đất nước Từ đó giúp cho các em biết trân trọng cái tốt, cái đẹp, bài trừ những cái xấu, lạc hậu

+ Bồi dưỡng cho học sinh lòng tự trọng con người, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức và những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, biết tôn trọng pháp luật

+ Bồi dưỡng tính tích cực, năng động, chủ động, sáng tạo khi tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động tập thể của nhà trường

+ Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp từng bước hình thành cho học sinh niềm tin vào những giá trị tốt đẹp mà các em vươn tới, từ đó hình thành

cho các em niềm tự hào dân tộc, mong muốn làm rạng danh truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước

+ Giáo dục tình đoàn kết hữu nghị với bạn bè quốc tế

Như vậy, mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần phải đảm bảo hình thành được cho học sinh mục tiêu về nhận thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành, giáo dục thái độ đúng đắn, tích cực cho học sinh trong nhà trường THPT

1.4.2 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

* Vị trí:

- Hoạt động chính được thực hiện trong các nhà trường THPT bao gồm hoạt động giảng dạy, học tập trên lớp; hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực sự cần thiết, là một đòi hỏi tất yếu của quá trình giáo dục và không có gì có thể thay thế được Bởi quá trình dạy học và quá trình giáo dục là những bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể Mỗi hoạt động đều thực hiện các mục tiêu: giáo dục nhận thức (tri thức, hiểu biết), giáo dục thái độ tình cảm, hình thành kỹ năng kỹ xảo hành vi thói quen, Quá trình dạy học ngoài việc truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản

và có hệ thống thì phải mang lại hiệu quả giáo dục nhân cách cho các em

- Nếu như dạy học trên lớp góp phần cải tạo bản thân học sinh về mặt xã hội thông qua việc tiếp thu hình thành tri thức và hiểu biết, giáo dục lao động kỹ thuật hướng nghiệp và dạy nghề góp phần hình thành cho học sinh ý thức, kỹ năng lao động, thái độ đối với người lao động và sản phẩm lao động, góp phần rèn luyện và tăng cường thể lực, thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí trong việc góp phần hình thành cho học sinh ý thức xã hội, tăng hiệu quả nhận thức trong giáo dục tình cảm, hành vi và thái độ

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động mang tính bắt buộc, diễn

ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục Nó là hoạt động giáo dục cơ bản, mang tính chủ đạo, được tổ chức thực hiện theo kế hoạch của nhà trường, tiếp nối và thống nhất với hoạt động dạy và học góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo

thức là nhờ vào nhận thức các bài giảng của thầy cô, cũng như tích lũy được trong quá trình tự học của mình Để đối chiếu kiểm nghiệm tri thức đã có được, làm cho tri thức đó trở thành tri thức của mình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với nhiều nội dung hấp dẫn, kiến thức tích hợp nhiều lĩnh vực khoa học và cuộc sống có tác dụng bổ trợ cho hoạt động dạy và học ở trên lớp, nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, từ đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc và mong muốn được cống hiến

- Là cơ hội để học sinh bộc lộ nhân cách, từ đó khẳng định vị trí của mình trong tập thể Khi tham gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bản thân các em là chủ thể, vấn đề được đưa ra là vấn đề mở, các em dựa vào mục tiêu các hoạt động, có thể phát huy hết khả năng của mình trong xây dựng đề cương, tổ chức thực hiện, phân công nhân sự, thực hành các hoạt động, kiểm nghiệm chất lượng, tự đánh giá và giúp kinh nghiệm cho các hoạt động khác

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy và học,

do đó tạo nên sự hài hòa, cân đối trong quá trình sư phạm tổng thể nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của cấp học

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vừa củng cố, vừa phát triển quan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội, góp phần giáo dục tinh thần hợp tác, đoàn kết giúp đỡ nhau cùng hoàn thành nhiệm vụ, phải có sự tương tác giữa các thành viên

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thu hút và phát huy được tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh Đồng thời, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng giúp các nhà giáo dục phát hiện được năng khiếu của học sinh, giúp các em phát triển năng khiếu, sở thích của bản thân trong học tập và cuộc sống

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phát huy cao độ tính chủ thể, chủ động, tích cực và giảm thiểu tình trạng yếu kém đạo đức của học sinh Dưới sự cố vấn, giúp đỡ của giáo viên, học sinh cùng nhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sống hàng ngày ở nhà trường, ngoài xã hội hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có nhiều hình thức phong phú, bổ ích nên khi học sinh đầu tư thời gian vào các hoạt động này sẽ giảm bớt thời gian tham gia vào các hoạt động không lành mạnh, hạn chế nhóm tự phát, tránh ảnh hưởng xấu Tham gia vào các hoạt động, các

em học sinh yếu kém về đạo đức có nhiều cơ hội điều chỉnh nhận thức, hành vi sai

lệch của mình Từ đó hình thành những kinh nghiệm giao tiếp ứng xử có văn hóa, giúp cho việc hình thành và phát triển nhân cách ở các em

Vai trò quan trọng nhất của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là góp phần phát triển tâm lực, yếu tố nội lực tạo ra động cơ của sự phát triển nhân cách, khai thác nguồn tài nguyên con người Đó là mục tiêu của cuộc cách mạng giáo dục của nhân loại cũng như của dân tộc ta đang tiến hành

Như vậy, với vị trí và vai trò quan trọng của mình, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực sự là một bộ phận cấu thành trong hệ thống các hoạt động giáo dục

ở nhà trường THPT hiện nay Thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tích cực và hiệu quả sẽ góp phần vào việc gắn liền nhà trường với cuộc sống xã hội, thiết thực phục vụ những mục tiêu kinh tế - xã hội và quốc phòng trong giai đoạn CNH - HĐH

1.4.3 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

* Theo Điều lệ trường phổ thông: “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; các hoạt động xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh”

Nội dung và hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải phù hợp với điều kiện thực tiễn phát triển của đất nước và của từng địa phương Trong quá trình

tổ chức, quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần chú ý các điều kiện đảm bảo về nguồn lực về cơ sở vật chất, kinh phí…, các ảnh hưởng của môi trường bên ngoài lên hoạt động như các yếu tố khách quan của thời tiết, sự ủng hộ của hội phụ huynh và các ban ngành

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm nhiều nội dung hoạt động đa dạng và phong phú Những loại hình hoạt động được lựa chọn để đưa vào trong chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có liên quan đến các mặt giáo dục như: giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất, lao động, pháp luật, môi trường,…thể hiện ở các loại hình hoạt động sau đây:

@ Hoạt động chính trị - xã hội

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mang tính định hướng xã hội cao nên các nội dung giáo dục trong hoạt động chứa đựng ý nghĩa xã hội rất lớn Đó là

những hoạt động có liên quan đến việc kỉ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc; các hoạt động nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa, các hoạt động từ thiện; các hoạt động tuyên truyền cổ động về nội qui nhà trường, những qui định về pháp luật (Luật giao thông, Luật bình đẳng giới,…); những chính sách lớn của nhà nước (Dân số, Phòng chống các tệ nạn xã hội, Bảo vệ môi trường,…); các hoạt động trao đổi, thảo luận hoặc thi tìm hiểu về các sự kiện xã hội, chính trị, kinh tế,…trong và ngoài nước; các hoạt động giao lưu, kết nghĩa

@ Hoạt động văn hóa, nghệ thuật

Văn hóa, nghệ thuật là những hoạt động như ca hát, vui chơi, xem biểu diễn nghệ thuật,…Chúng mang lại cho học sinh hơi thở của cuộc sống, giúp các em sảng khoái về tinh thần, bớt được những căng thẳng vốn có trong quá trình học tập Hoạt động văn hóa nghệ thuật giúp học sinh biết cách cảm nhận cái hay, cái đẹp của con người, của cuộc sống, của tự nhiên, xây dựng cho các em những tình cảm thẩm mỹ; giúp các em có những hiểu biết, những tình cảm chân thành đối với con người, với

tổ quốc, với thiên nhiên và với chính mình Có nhiều loại hình hoạt động văn hóa văn nghệ như: thơ ca, múa hát, kịch ngắn, kể chuyện,…được thể hiện dưới các hình thức khác nhau; cuộc thi học sinh thanh lịch; thi khéo tay hay làm;…hoặc trưng bày những bài văn hay, những cách giải độc đáo, những dụng cụ học tập tự làm; xem phim, xem biểu diễn nghệ thuật; tham quan du lịch; CLB chuyên đề;…

@ Hoạt động thể dục thể thao

Hoạt động thể dục thể thao chiếm một vị trí đáng kể trong nhà trường, là một

bộ phận quan trọng của quá trình giáo dục nói chung Tham gia các hoạt động thể dục thể thao các em sẽ có điều kiện để rèn luyện, tăng cường thể lực, tăng cường sức khỏe, hình thành nhiều phẩm chất tốt như: ý thức tổ chức kỷ luật, ý chí vượt khó, tinh thần đồng đội, tính kiên trì, lòng dũng cảm, tình đoàn kết, lòng tự trọng,…Hoạt động thể dục thể thao diễn ra dưới nhiều hình thức như: thể dục chống mệt mỏi, các hình thức nghỉ ngơi tích cực (thể dục nhịp điệu, đá cầu, nhảy dây, các trò chơi tập thể,…), các đội bóng đá mini, cờ vua, điền kinh, Hội khỏe Phù đổng, ngày hội thể thao toàn trường

@ Hoạt động khoa học - kỹ thuật, hướng nghiệp

Đây là loại hình hoạt động trong chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Nội dung của loại hình hoạt động này nhằm đáp ứng những hứng thú và niềm say mê tìm tòi cái mới trong học tập, ứng dụng kiến thức của học sinh vào

trong thực tế Đó là các hoạt động của câu lạc bộ tìm hiểu xã hội, khoa học theo các chuyên đề (toán, lý, hóa, sinh,…); sưu tầm, tìm hiểu về các doanh nhân, nhà bác học, những tấm gương ham học, say mê phát minh, sáng chế; nghe nói chuyện về các ngành nghề trong xã hội, các thành tựu khoa học kỹ thuật; thi làm đồ dùng học tập, dụng cụ trực quan; tham gia các cơ sở sản xuất - các công trình khoa học, xem triển lãm về thành tựu kinh tế, xã hội

@ Hoạt động vui chơi giải trí

Vui chơi giải trí góp phần tăng cường sức khỏe, giúp học sinh cân bằng trạng thái tâm lí và phát triển trí tuệ, thúc đẩy khả năng học tập của các em Tổ chức hoạt động vui chơi có mục đích giáo dục rõ ràng là một “sân chơi” rất tốt để rèn luyện cho học sinh các kĩ năng rất cơ bản như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tổ chức, kĩ năng điều khiển, kĩ năng làm việc nhóm,… Nội dung của hoạt động vui chơi giải trí cụ thể, dễ thực hiện và có tác dụng kích thích sự hưng phấn của học sinh, làm giảm đi

sự căng thẳng, mệt mỏi ở các em Vui chơi giải trí có nhiều hình thức như: trò chơi vận động, trò chơi thể thao, trò chơi trí tuệ, thi ứng xử,…

@ Hoạt động lao động công ích

Là hoạt động trong đó học sinh tham gia giữ gìn và bảo vệ môi trường cảnh quan của nhà trường, địa phương bằng những việc làm hữu ích, thiết thực, phù hợp với khả năng và hứng thú của các em Có nhiều hình thức lao động công ích như: trực nhật, vệ sinh lớp học; trồng cây, làm bồn hoa, cây cảnh cho đẹp trường, đẹp lớp; tham gia lao động chăm sóc các công trình công cộng, chăm sóc khu di tích lịch sử, cách mạng; lao động giúp đỡ địa phương, giúp đỡ các cơ sở sản xuất kết nghĩa, các công việc của thời vụ

Các loại hình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nêu trên là những hoạt động phù hợp với lứa tuổi học sinh THPT

Nội dung cụ thể của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT gồm các vấn đề:

- Lý tưởng sống của thanh niên trong giai đoạn CNH - HĐH đất nước

- Tình bạn, tình yêu, hôn nhân và gia đình

- Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng, bảo vệ di sản văn hóa

- Bảo vệ di sản văn hóa dân tộc

- Thanh niên với vấn đề lập thân, lập nghiệp

- Thanh niên với các vấn đề có tính toàn cầu: vấn đề bảo vệ môi trường, dân

số và phát triển bền vững, sức khỏe sinh sản vị thành niên, phòng ngừa và đẩy lùi các tệ nạn xã hội, các bệnh tật hiểm nghèo, thực hiện Công ước Liên hiệp quốc về Quyền trẻ em

- Thanh niên với các vấn đề thế giới: các công ước quốc tế về quyền con người, công ước quyền trẻ em…

Ngoài ra còn các vấn đề nóng bỏng, mang tính chất thời đại như giáo dục phòng chống tệ nạn xã hội; giáo dục pháp luật, giáo dục an toàn giao thông; những hoạt động phục vụ nhiệm vụ chính trị - xã hội của địa phương, đất nước Căn cứ vào hướng dẫn của Bộ giáo dục và Đào tạo, tình hình cụ thể của mỗi trường, mỗi địa phương, mỗi loại hình trường,…có thể tiến hành hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo qui định của nhà trường

Những vấn đề trên được cụ thể hóa thành 10 chủ đề hoạt động trong 12 tháng phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện học tập, rèn luyện của học sinh trong 9 tháng của năm học và 3 tháng hè:

Tháng 9: Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tháng 10: Thanh niên với tình bạn, tình yêu và gia đình

Tháng 11: Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo

Tháng 12: Thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tháng 1: Thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Tháng 2: Thanh niên với lý tưởng cách mạng

Tháng 3: Thanh niên với vấn đề lập nghiệp

Tháng 4: Thanh niên với hòa bình, hữu nghị và hợp tác quốc tế

Tháng 5: Thanh niên với Đảng và Bác Hồ

Tháng 6, 7, 8: Thanh niên tình nguyện hè vì cuộc sống cộng đồng

1.4.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thực hiện theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/05/2006 của Bộ Giáo dục và Đào tạo [2] Khi tổ chức các hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp các nhà quản lý cần chú ý một số vấn đề sau:

- Chú ý đến sự đa dạng của các hình thức hoạt động nhằm lôi cuốn học sinh tham gia, kích thích tính tích cực hoạt động của học sinh Muốn vậy giáo viên phải

thay đổi các hình thức hoạt động trong từng chủ điểm, tránh lặp đi lặp lại một vài dạng hoạt động gây nhàm chán cho học sinh

- Tăng cường vai trò chủ thể của học sinh trong hoạt động, điều này có hai tác dụng: một là tạo cơ hội để học sinh được rèn luyện và tự khẳng định mình, hai là với vai trò chủ thể học sinh sẽ tự thể hiện khả năng của mình trong hoạt động và giúp giáo viên thể hiện được những ý tưởng của mình khi tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Nhà quản lý cần phối hợp chặt chẽ với các giáo viên phụ trách, với các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường để tăng hiệu quả hoạt động

1.4.5 Qui trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

# Một số nguyên tắc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần lưu ý:

- Tạo điều kiện cho học sinh làm quen với việc tổ chức thực hiện toàn bộ quá trình hoạt động giáo viên chỉ giữ vai trò cố vấn, định hướng nội dung hoạt động

- Nội dung hoạt động cần phải bám sát mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gắn với điều kiện cụ thể của nhà trường, xã hội, địa phương ở từng thời điểm cụ thể

- Cần chú ý việc đổi mới và đa dạng hóa các hình thức hoạt động cho phù hợp với đối tượng học sinh nhằm phát huy tối đa khả năng sáng tạo của học sinh trong việc tổ chức các hoạt động

# Quy trình tổ chức hoạt động

Bước 1: Xác định yêu cầu giáo dục của hoạt động

Sau khi lựa chọn tên cho hoạt động theo chủ đề của tháng, cần xác định rõ mục tiêu hoặc yêu cầu giáo dục cụ thể về quy mô, đối tượng để chỉ đạo, điều hành theo đúng hướng và đảm bảo mục tiêu của hoạt động:

Mục tiêu về nhận thức: hoạt động nhằm cung cấp cho học sinh những hiểu

biết về vấn đề gì? Nắm được những thông tin gì? Giúp học sinh củng cố hay nâng cao những kiến thức gì?

Mục tiêu về kỹ năng: thông qua hoạt động cần hình thành cho học sinh

những kỹ năng gì? Ở mức độ nào?

Mục tiêu về thái độ: giáo dục cho học sinh thái độ, tình cảm như thế nào?

Bước 2: Xác định nội dung và hình thức hoạt động

Cần xây dựng nội dung, lựa chọn hình thức tổ chức thực hiện hoạt động theo từng chủ đề của từng tháng Việc xây dựng nội dung và hình thức có thể căn cứ vào

khả năng, nhu cầu của học sinh để lựa chọn cho phù hợp, có thể tổ chức quy mô nhỏ theo đơn vị lớp, có thể tổ chức theo quy mô lớn trong toàn trường

Bước 3: Chuẩn bị hoạt động

Hiệu quả của hoạt động phụ thuộc nhiều vào công tác chuẩn bị, điều đó đòi hỏi trong bước này người thực hiện phải chuẩn bị một cách chu đáo về nội dung, cơ

sở vật chất, nhân sự thực hiện hoạt động.… Cụ thể:

+ Xây dựng kế hoạch, thời gian chuẩn bị, thời gian tiến hành

+ Xây dựng nội dung và hình thức hoạt động, cơ sở vật chất phục vụ, lực lượng tham gia…

+ Dự kiến các tình huống xảy ra để chủ động giải quyết trong quá trình thực hiện

+ Tranh thủ sự phối hợp giúp đỡ của các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường

+ Đôn đốc và kiểm tra công tác chuẩn bị

Trong bước này cần phải phát huy tính chủ động sáng tạo trong học sinh, tùy theo đối tượng khác nhau có thể điều chỉnh các nội dung, hình thức thực hiện phù hợp với điều kiện khả năng của từng đối tượng

Bước 4: Tiến hành và kết thúc hoạt động

Đây là bước tiếp theo, bước này thể hiện kết quả của công tác chuẩn bị Đối với các hoạt động quy mô lớn cấp trường, nên tạo điều kiện cho học sinh điều khiển chương trình chủ động hơn Trong bước này cần đặc biệt đề cao vai trò của Đoàn trường trong việc tổ chức hoạt động Đối với các hoạt động quy mô lớp, GVCN cần giao cho học sinh tự quản theo nội dung chương trình đã chuẩn bị GVCN chỉ tham gia với vai trò khách mời, khi thật cần thiết có thể giúp học sinh giải quyết một số tình huống bất ngờ mà học sinh lúng túng trong việc giải quyết Kết thúc hoạt động, người điều hành nên nhận xét, rút kinh nghiệm về việc thực hiện nội dung hoạt động, ý thức tham gia của các thành viên, nên có nhận xét, khen, chê cụ thể

Bước 5: Rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả hoạt động

Sau khi tổ chức thành công chương trình cần tiến hành rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả hoạt động Việc đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp liên quan đến kết quả giáo dục toàn diện của lớp, của trường Vì vậy nên đánh giá ngắn gọn, trung thực, khách quan, công bằng và tạo được niềm tin, cảm hứng cho các học sinh tham gia các hoạt động tiếp theo

1.5 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Sơ đồ 1.1: Tổ chức quá trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động nằm trong kế hoạch của nhà trường Vào đầu mỗi năm học các trường THPT phải chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Trong trường cần phải phân công Ban giám hiệu phụ trách hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Toàn thể cán

bộ giáo viên, các tổ chức đoàn thể và học sinh có trách nhiệm tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch của nhà trường GVCN lớp trực tiếp phụ trách hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của lớp Kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những tiêu chí đánh giá thi đua của các tập thể và cá nhân trong mỗi năm học Việc quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần được Hiệu trưởng lên kế hoạch để thực hiện một cách toàn diện

Sơ đồ 1.2: Quản lý quá trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.5.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Kế hoạch là sự thống kê những công việc cụ thể cho một thời gian nhất định: một tuần, tháng, học kỳ, năm học, dịp hè Kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học Kế hoạch rất cần trong hoạt động, nó làm cho công việc của nhà giáo dục trở nên có mục đích, có cân nhắc cụ thể Kế hoạch sẽ giúp nhà giáo dục không bị lôi cuốn vào những công việc lặt vặt, làm cho họ chủ động hơn, tự tin hơn trong công tác của mình Khi lập kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp người quản lý phải nắm chắc ba vấn đề quan trọng, đó là làm cái gì, làm như thế nào và ai làm

- Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động tuần, tháng, năm của GVCN bao gồm: quản lý thực hiện hoạt động bắt buộc, hoạt động tự chọn; quản lý việc triển khai kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; quản lý kế hoạch đầu tư

và sử dụng cơ sở vật chất cũng như các điều kiện thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; quản lý kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; quản lý kế hoạch phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.5.2 Quản lý việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Người Hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện hoạt động giáo dục của nhà trường trong đó có hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hệ thống, mục tiêu quản lý của Hiệu trưởng về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm:

# Kế hoạch hóa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Kế hoạch hóa công tác quản lý trước hết cần phải nắm chắc kế hoạch của cấp trên và các cấp có liên quan về mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục, đặc điểm, tình hình các nguồn lực Căn cứ vào đặc điểm của trường, đặc điểm tâm lý, tính cách và lứa tuổi của học sinh Trên cơ sở đó, xác định yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể, có biện pháp rõ ràng và có bước đi cụ thể Để làm được việc này, người hiệu trưởng cần xác định cụ thể và rõ ràng các mục tiêu cần đạt tới, lập chương trình hoạt động

Kế hoạch hóa công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là đưa mọi hoạt động giáo dục này vào công tác, kế hoạch với mục tiêu, biện pháp rõ ràng

có kế hoạch cụ thể với các điều kiện cần thiết cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh Người lãnh đạo phải xây dựng kế hoạch xác định rõ các mục tiêu cần đạt tới, lựa chọn các biện pháp thích hợp cho từng hoạt động, từng

chủ đề, lập chương trình hoạt động, thông qua tập thể sư phạm trình duyệt, điều chỉnh và hoàn thiện kế hoạch

# Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Tổ chức thực hiện kế hoạch là sự xếp đặt những hoạt động, những con người một cách khoa học hợp lý, phối hợp các bộ phận để tạo ra tác động tích hợp Hiệu trưởng phải thông báo kế hoạch, chương trình hành động đến các thành viên trong nhà trường sao cho mỗi thành viên hiểu và thực hiện đúng kế hoạch, phải quy định đúng chức năng, quyền hạn cho từng người, và phải có tính đến năng lực, hiệu quả cho từng hoạt động, xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận và các thành viên liên quan

Đây là giai đoạn thực hiện kế hoạch, là sự sắp đặt những con người những công việc một cách khoa học, hợp lý, là sự phối hợp các hoạt động như: thông báo

kế hoạch chương trình hành động đến các thành viên trong trường làm cho mỗi thành viên tự giác thực hiện kế hoạch; bố trí các bộ phận, các cá nhân cho đúng người, đúng việc; quy định chức năng, quyền hạn cho từng người, từng bộ phận có tính đến năng lực của từng người cũng như những khó khăn mà các hoạt động có thể tiếp nhận và phân phối các nguồn lực về con người, kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị… để xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận và các thành viên

# Chỉ đạo thực hiện

Chỉ đạo là những hành động xác lập quyền chỉ huy và sự can thiệp của người lãnh đạo trong toàn bộ quá trình quản lý; là huy động mọi nguồn lực vào việc thực hiện kế hoạch và điều hành nhằm đảm bảo cho việc thực hiện có hiệu quả kế hoạch

Nội dung chỉ đạo bao gồm: chỉ huy, ra lệnh làm cho các bộ phận cũng như các hoạt động diễn ra thuận lợi theo đúng chương trình và đạt được mục tiêu mong muốn, động viên khuyến khích thường xuyên, kịp thời bằng những lời khen, những câu khích lệ những khi họ gặp khó khăn, có sự khen thưởng vật chất, theo dõi giám sát, uốn nắn sửa chữa kịp thời nhằm thực hiện kế hoạch

# Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Trong quá trình quản lý, phải chú ý đến công tác kiểm tra, bao gồm kiểm tra theo kế hoạch, kiểm tra đột xuất, kiểm tra định kỳ và kiểm tra thường xuyên Kiểm tra để phát hiện cái đúng, cái chưa phù hợp kịp thời điều chỉnh hoặc có biện pháp

xử lý phù hợp góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ đề ra

Kiểm tra, đánh giá là nhận định về kết quả của việc thực hiện kế hoạch Việc kiểm tra phải dựa theo chương trình, kế hoạch đã được quy định Phải có tiêu chí, chuẩn mực cụ thể cho từng hoạt động, có thể định tính, định lượng hoặc được sự thừa nhận của tập thể, của xã hội trong những điều kiện hoàn cảnh cụ thể

Đây là một việc làm thường xuyên, được diễn ra ở mọi giai đoạn của quá trình quản lý nhưng tập trung cao nhất vào giai đoạn cuối của quá trình quản lý Nội dung của việc kiểm tra hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm: đánh giá tiến

độ, tốc độ thực hiện so với kế hoạch, xác định mức độ đạt được so với mục tiêu đặt

ra, phát hiện những lệch lạc, sai sót cũng như những nguyên nhân của chúng, phát hiện những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn cần tiếp tục giải quyết rút ra những bài học kinh nghiệm cho quản lý tiếp theo

1.5.3 Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện khác phục vụ các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng như tất cả các hoạt động giáo dục khác, hoạt động này cũng cần đến những trang thiết bị, hệ thống cơ sở vật chất đảm bảo cho quá trình hoạt động Hình thức tổ chức phong phú cùng với các thiết bị hiện đại, phù hợp sẽ làm tăng tính hấp dẫn của các hoạt động

Đối với tất cả các văn bản và tài liệu hướng dẫn thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần được quản lý theo danh mục và đầu tài liệu, đầu văn bản Cán

bộ quản lý và giáo viên lấy đó làm cơ sở hướng dẫn chính tạo một khung kế hoạch thống nhất và hợp chủ đề hoạt động trong từng tháng và trong cả năm học Những tài liệu tham khảo, tài liệu chuyên sâu, các nghiên cứu về biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được sử dụng như những tài liệu tham khảo, vận dụng cách làm, vận dụng các phương pháp và hình thức hay, phù hợp để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh

Quản lý các điều kiện về cơ sở vật chất: cũng như trong dạy, học các môn văn hóa, trang thiết bị tối thiểu cho tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần có: đài, đầu video, đàn, micro, dụng cụ thể thao và kinh phí cũng là yếu tố quan trọng Hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị phù hợp sẽ làm tăng hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, trong quá trình sử dụng cần được bảo quản và quản

lý hiệu quả, tránh thất thoát và hư hỏng, giảm chất lượng, tạo hiệu ứng kém làm ảnh hưởng đến các hoạt động của nhà trường nói chung, của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nói riêng

1.5.4 Quản lý việc phối hợp thực hiện của các lực lượng giáo dục tham gia vào hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Việc giáo dục học sinh phải là sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình

và xã hội Các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cùng tham gia phối hợp bao gồm Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam, GVCN, giáo viên bộ môn, nhân viên, Ban đại diện học sinh, một số tổ chức đoàn thể xã hội như Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên phường (xã), Công an, Y tế, Hội sinh viên, Đơn vị kết nghĩa,… Mỗi lực lượng giáo dục đề

có thế mạnh riêng, vì vậy phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chính là thực hiện xã hội hóa giáo dục, tạo nên môi trường giáo dục tốt nhất cho học sinh Nhờ sự phối hợp

mà nhà trường sẽ bớt đi những hạn chế và khó khăn nhất định như thiếu điều kiện cho hoạt động, nguồn thông tin, còn gia đình và xã hội sẽ nắm được những nhu cầu hoạt động của học sinh

Ban giám hiệu nhà trường cần xây dựng phương hướng chỉ đạo theo một kế hoạch thống nhất cả về nội dung, phương pháp tổ chức và cách thức phối hợp nhằm động viên và phát huy tối đa khả năng của lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường vào quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.5.5 Quản lý việc kiểm tra đánh giá các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Trong hoạt động quản lý không kiểm tra coi như không quản lý, kiểm tra là một chức năng rất quan trọng, giúp chủ thể quản lý có thông tin phản hồi từ đối tượng quản lý, nắm được diễn tiến công việc trong tổ chức để thay đổi phương pháp, điều chỉnh kế hoạch bên cạnh đó kiểm tra để thấy những ưu điểm, hạn chế, từ

đó có những tác động quản lý thích hợp

Việc kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch và kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải thường xuyên hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng Việc kiểm tra đánh giá phải dựa trên chương trình, kế hoạch đã định, phải có tiêu chí, chuẩn mực cụ thể cho từng loại hoạt động, có thể định tính, định lượng được hoặc được sự thừa nhận của tập thể, của xã hội trong những điều kiện cụ thể Đồng thời công tác kiểm tra, đánh giá phải tiến hành kết hợp với sơ kết, tổng kết thi đua và rút bài học kinh nghiệm để các hoạt động sau được tốt hơn, hiệu quả hơn, học sinh hứng thú tham gia hơn Nếu có điều kiện, nên tổ chức rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động, kể cả hoạt động của lớp và hoạt động của toàn trường để những lần tiếp theo