MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” của báo điện tử Dân Việt.vn là một chuyên mục rất hay và được nhiều độc giả đón đọc.Với sự phát triển ngày càng đa dạng của ngành báo chí thì việc tạo được sự tin tưởng đối với người đọc là một thách thức lớn.Có lẽ với việc cập nhật liên tục những thông tin mới và có sự đánh giá chuyên sâu, nhìn nhận vấn đề đa chiều mà báo Dân Việt đã có một tiếng vang lớn trong ngành báo chí. Là một bạn đọc quen thuộc của Dân Việt nên em rất tin tưởng vào khả năng nhìn nhận vấn đề của các anh chị nhà báo và cũng muốn các bạn thấy được điều đó, đây là lý do em chọn đề tài này. 2. Mục đích Những vấn đề được bình luận trong báo Dân Việt rất khách quan và phong phú, trên tinh thần ấy bài tiểu luận của em thực hiện với mục đích nâng cao tính phổ biến của trang báo đến với các bạn đọc. Đồng thời qua đó chúng ta sẽ có những nhìn nhận đúng và tích cực về báo chí. 3. Nhiệm vụ Bài tiểu luận sẽ nhằm phân tích nội dung, hình thức,hiệu quả tác động của các tác phẩm báo chí chính luận thuộc chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” của báo điện tử Dân Việt.vn. Hi vọng bài tiểu luận sẽ đem đến cái nhìn toàn diện và sâu sắc về chuyên mục và trang báo này. 4. Giới hạn tiểu luận Các tác phẩm báo chí thuộc chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” của báo Dân Việt được lấy trong sáu tháng trở lại đây.Trong phạm vi không lớn của bài tiểu luận em thực hiện chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót, em kính mong được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để bài tiểu luận của em đạt hiệu quả.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
1 Lý do chọn đề tài 2
2 Mục đích 2
3 Nhiệm vụ 2
4 Giới hạn tiểu luận 2
CHƯƠNG I: NHỮNG LÝ LUẬN VỀ TÁC PHẨM BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN VÀ CHUYÊN MỤC TÂM ĐIỂM VÀ BÌNH LUẬN CỦA BÁO ĐIỆN TỬ DÂN VIỆT.VN 3
I Lý luận về tác phẩm báo chí và tác phẩm báo chí chính luận 3
II.Tổng quan về báo Dân Việt và chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” 3
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH NỘI DUNG, HÌNH THỨC, HIỆU QUẢ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC TÁC PHẨM BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN THUỘC CHUYÊN MỤC TÂM ĐIỂM VÀ BÌNH LUẬN CỦA BÁO DÂN VIỆT.VN 6
I Nội dung 6
II.Hình thức 10
II.1 Kết cấu 11
II.2 Ngôn ngữ 13
II.3 Thể loại 17
III Hiệu quả tác động 17
CHƯƠNG III: KẾT LUẬN 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 2MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” của báo điện tử Dân Việt.vn là mộtchuyên mục rất hay và được nhiều độc giả đón đọc.Với sự phát triển ngày càng đadạng của ngành báo chí thì việc tạo được sự tin tưởng đối với người đọc là mộtthách thức lớn.Có lẽ với việc cập nhật liên tục những thông tin mới và có sự đánhgiá chuyên sâu, nhìn nhận vấn đề đa chiều mà báo Dân Việt đã có một tiếng vanglớn trong ngành báo chí Là một bạn đọc quen thuộc của Dân Việt nên em rất tintưởng vào khả năng nhìn nhận vấn đề của các anh chị nhà báo và cũng muốn cácbạn thấy được điều đó, đây là lý do em chọn đề tài này
2 Mục đích
Những vấn đề được bình luận trong báo Dân Việt rất khách quan và phongphú, trên tinh thần ấy bài tiểu luận của em thực hiện với mục đích nâng cao tínhphổ biến của trang báo đến với các bạn đọc Đồng thời qua đó chúng ta sẽ cónhững nhìn nhận đúng và tích cực về báo chí
3 Nhiệm vụ
Bài tiểu luận sẽ nhằm phân tích nội dung, hình thức,hiệu quả tác động củacác tác phẩm báo chí chính luận thuộc chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” củabáo điện tử Dân Việt.vn Hi vọng bài tiểu luận sẽ đem đến cái nhìn toàn diện vàsâu sắc về chuyên mục và trang báo này
4 Giới hạn tiểu luận
Các tác phẩm báo chí thuộc chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” của báoDân Việt được lấy trong sáu tháng trở lại đây.Trong phạm vi không lớn của bàitiểu luận em thực hiện chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót, em kính mong được sựđóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để bài tiểu luận của em đạt hiệu quả
Trang 3CHƯƠNG I: NHỮNG LÝ LUẬN VỀ TÁC PHẨM BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN
VÀ CHUYÊN MỤC TÂM ĐIỂM VÀ BÌNH LUẬN CỦA BÁO ĐIỆN TỬ
DÂN VIỆT.VN
I Lý luận về tác phẩm báo chí và tác phẩm báo chí chính luận
Một tác phẩm báo chí độc đáo, mới mẻ, hoàn chỉnh và được xã hội thừanhận bao giờ cũng chứa đựng một lượng thông tin có giá trị nhất, đó là lượngthông tin chính xác nhất, trung thực nhất, tin cậy nhất, hấp dẫn nhất, kịp thời nhất,
có hiệu quả, hiệu ứng xã hội cao nhất Đây chính là các tiêu chí của cái hay trongmột tác phẩm báo chí
Mỗi người làm báo khi thể hiện tác phẩm phải đảm bảo tính trung thực đếnmức không ai có thể tìm ra bất cứ một sự giả dối nào Tác phẩm báo chí hàm chứalượng thông tin về các sự kiện, các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống một cách trọnvẹn, kịp thời, đảm bảo sự khách quan, trung thực, đúng bản chất, mang lại lợi íchthiết thực cho công chúng Cái hay của báo chí không phải chỉ là hương, hoa, ýtưởng trầm sâu như cái hay của văn chương, nghệ thuật, mà đó chính là sự tácđộng trực tiếp về nội dung tư tưởng tạo ra sự lan tỏa thông tin mang lại hiệu qủacao trong xã hội Một tác phẩm báo chí hay bao giờ cũng là một tác phẩm báo chí
có nội dung tư tưởng tốt và hình thức thể hiện tốt Công chúng tiếp nhận tác phẩmbáo chí có nhu cầu thoả mãn sự hưởng thụ cái hay về nội dung tư tưởng và hìnhthức thể hiện
Nội dung của tác phẩm chính luận báo chí tập trung một cách rõ nhất, nhiềunhất lập trường, quan điểm trong sứ mệnh định hướng tư tưởng và hành động theomục đích của từng tờ báo
Trong nhóm này có các thể loại như bình luận, xã luận, điều tra, bài phê bình,phỏng vấn vấn đề…trong đó, thể loại bình luận giữ vai trò là hạt nhân vì nó đã thểhiện sinh động nhất những đặc điểm cơ bản của cả nhóm
Trang 4đổi với những tên gọi khác nhau, đến nay ấn phẩm đã định hình được mình với cáitên Báo Nông thôn Ngày nay (NTNN) Báo NTNN được xuất bản liên tục từ thứHai đến thứ Bảy trong tuần, với lượng phát hành hơn 60.000 bản/kỳ phát hành Báo NTNN có mặt trên hầu khắp các tỉnh thành, từ thành thị tới nông thôn,miền núi, biên giới hải đảo xa xôi NTNN là một trong những tờ báo đi đầu trongcông tác phản ánh, tuyên truyền những nội dung thuộc lĩnh vực tam nông, hướngtới phục vụ nhu cầu và lợi ích của bà con nông dân Bên cạnh đó, các thông tinchính trị-kinh tế-xã hội-giải trí của NTNN cũng ngày một toàn diện, hấp dẫn, thiếtthực đối với đông đảo bạn đọc.
Báo Dân Việt cung cấp những thông tin về các lĩnh vực như sau:
+ Thời sự + Pháp luật
+ Kinh tế + Khoa học công nghệ
+ Thế giới + Lối sống sức khỏe
+ Văn hóa + Quê nhà
+ Thể thao + Nông thôn mới
+ Gíao dục
Chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” nằm trong mục Thời sự
Mục thời sự bao gồm có các lĩnh vực sau:
Để có được những quan điểm bình luận đúng đắn những nhà bình luận mangtrong mình những kiến thức uyên thâm và kiến thức thực tế xã hội phong phú
Trang 5Như đã nói chuyên mục “Tâm điểm và bình luận” nhằm mang lại cho người đọc những suy ngẫm sâu sắc, muốn thay đổi những quan điểm nông cạn, thiếu tính khách quan và thực tế.
Trang 6CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH NỘI DUNG, HÌNH THỨC, HIỆU QUẢ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC TÁC PHẨM BÁO CHÍ CHÍNH LUẬN THUỘC CHUYÊN
MỤC TÂM ĐIỂM VÀ BÌNH LUẬN CỦA BÁO DÂN VIỆT.VN
I.Nội dung
Nội dung của các tác phẩm báo chí thuộc chuyên mục “Tâm điểm và bìnhluận” rất đa dạng và phong phú Nó liên quan đến tất cả mọi mặt của đời sống xãhội.Tác giả của bài viết có thể đưa vào bài viết của mình bất cứ một vấn đề,sự kiện,đối tượng nào mà công chúng đang quan tâm đến.Như vậy bài bình luận sẽ chứanhiều thông tin quan trọng, thú vị, cần thiết với mọi người, trở thành một phươngtiện hữu ích trong việc phản ánh bức tranh cuộc sống muôn màu,muôn vẻ của conngười Sự đa dạng, phong phú về các đề tài được phản ánh chính là yếu tố thu hút
sự quan tâm của các đối tượng độc giả với thể loại bình luận nói riêng và báo chínói chung.Rất nhiều vấn đề, sự kiện trong xã hội trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, vănhóa, chính trị, xã hội; từ những vấn đề lớn đến vấn đề xung quanh cuộc sống đờithường đều được phản ánh sinh động
Trang 7Thời gian gần đây, dư luận tại Hà Nội xôn xao về một loại dép được cho làxuất xứ từ Trung Quốc có chứa chất lạ, gây ngứa rát và tê chân cho người sử dụng.Thậm chí khi cắt đôi chiếc dép, người dân phát hiện bên trong dép có dung dịchnước màu vàng, có mùi hắc nồng Vậy chất lạ trong loại dép này là gì? Chỉ là chấthút ẩm hay thực sự có mối nguy hại nào? Hàng loạt câu hỏi đang được người tiêudùng Việt Nam chờ đợi cơ quan chức năng trả lời Chị Nguyễn Thị Thảo (CầuDiễn - Từ Liêm - Hà Nội) cho biết: “Sau một thời gian rất ngắn sử dụng loại dépnày, tôi cảm thấy chân bị ngứa rát, hay bị chuột rút và tê chân Nghi ngờ chiếc dép
có chất lạ, tôi dùng dao cắt đôi chiếc dép thì phát hiện dung dịch nước màu vàng
lạ, có mùi hắc nồng Khi hít vào, tôi có cảm giác buồn nôn, cùng với đó là nhiềuhạt nhựa nhỏ bên trong chiếc dép”
Lĩnh vực kinh tế có bài “Tháo gỡ thể chế cho nông nghiệp”, Dân Việt - Ngaysau Thông điệp của Thủ tướng, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 01 với nhữnggiải pháp cụ thể, trong đó có một nội dung quan trọng là đề cao vai trò của nôngnghiệp
Trang 8Lĩnh vực pháp luật có bài: Siêu lừa" Huỳnh Thị Huyền Như sinh con trongtrại giam Trong phiên xử sáng nay ngày 6 - 1, điều khiến mọi người bất ngờ là
"siêu lừa" Huỳnh Thị Huyền Như cho biết mình đã sinh con trong lúc bị tạm giam
Lĩnh vực giáo dục có bài: “Năm 2014 – dự kiến thi tốt nghiệp 4 môn” Dâ nViệt - Bộ GD-ĐT vừa hoàn thành dự thảo về phương án thi và công nhận tốtnghiệp THPT năm 2014 Theo dự thảo, số môn thi tốt nghiệp năm 2014 sẽ đượcgiảm xuống còn 4 môn
Trang 9Như vậy cho chúng ta thấy rằng nội dung của chuyên mục này rất phong phú
và đa dạng, đề cập đến mọi vấn đề trong xã hội Điều ấy giúp cho độc giả có nhữngcái nhìn mới mẻ và nhiều chiều về các vấn đề thời sự đất nước
Bên cạnh việc thể hiện đa dạng các lĩnh vực khác nhau của đời sống thìchuyên mục này còn đi sâu lập luận, để ta thấy rằng mỗi vấn đề đều có hai mặt củanó.Có thể nói nội dung của báo thiên về chiều sâu lập luận
Ví dụ:
Bài viết: Nghĩ về "của cho” ,Dân Việt - Từ nhiều năm nay, cứ sau mỗi trậnbão lụt, người dân ở những vùng thiên tai lại được nhận “của cho” từ những tấmlòng hảo tâm, của Nhà nước Hàng trăm tấn gạo, mì tôm đã có mặt kịp thời ngaynhững ngày mà nước lụt còn vây hãm tứ bề
Rồi hàng trăm tấn hàng hóa khác như quần áo, thuốc men, thực phẩm cũng
đã theo chân các đoàn cứu trợ ngay sau khi nước lũ vừa rút Người dân vùng lũ vôcùng cảm động trước nghĩa cử cao đẹp từ những tấm lòng của đồng bào cả nước
Trang 10Tuy nhiên, trong “nồi cơm hảo tâm” ấy, thi thoảng lại xuất hiện những “hạtsạn” mà không thể không loại ra Một số người, ít thôi, đã “tặng” cho những ngườihoạn nạn toàn quần áo cũ nát, khiến nhiều Hội Chữ thập đỏ các tỉnh phải rất mấtcông để loại ra Công luận lên tiếng, rồi các cơ quan truyền thông cảnh báo nhiềulần nên tình trạng “tặng đồ cũ nát” đã giảm đáng kể Thế nhưng, câu chuyện tặng
“ngô không hạt”, rồi “lúa không nảy mầm” cho đồng bào vùng lũ lại tái diễn, hầunhư năm nào cũng có, sau mỗi đợt thiên tai Năm ngoái, nhiều vùng ở Tây Nguyên
và Nam Trung Bộ, người nông dân đã dở khóc dở mếu với những cánh đồng ngôchỉ tốt tươi cây lá, còn bắp thì không có hạt hoặc hạt quá thưa thớt Sau gần 3tháng chăm chút cho những thửa ngô với bao mồ hôi công sức, kể cả tiền bạc,nông dân đã trắng tay Năm nay, tại tỉnh Quảng Ngãi, người nông dân nhiều vùng
lũ đang phải đối mặt với tình trạng lúa không nảy mầm dù đã ngâm trong nước đến
5 ngày! Chỉ một huyện như Bình Sơn thôi, trong số 23 tấn lúa giống “của cho” loạigiống OM 6976 thì có đến 18 tấn lúa không nảy mầm hoặc tỷ lệ nảy mầm rất thấp
Có thể, chuyện lúa không nảy mầm đã “nằm ngoài mong muốn” của đơn vịcung cấp giống Tuy nhiên, người nông dân có quyền đặt câu hỏi: “Nếu đây khôngphải là “của cho” mà là mua bán sòng phẳng, liệu có xảy ra tình trạng như vậykhông?” Rất nhiều khả năng là không thể, vì nếu bán giống lúa như vậy thì sẽ bịkiện ngay, đằng này là “của cho”, nên may nhờ rủi chịu
Trang 11Bên cạnh việc muốn khẳng định truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” từxưa nay của ông cha ta thì nhà báo đã đi phân tích một mặt trái khác của vấn đề.Có
lẽ những lời tâm sự trong bài cũng là những tâm tư,suy nghĩ của người dân gặp nạn
và được nhận “của cho”từ những tấm lòng hảo tâm.Tác phẩm đã đem lại nhiều vấn
đề cần suy nghĩ và bàn luận về cách sống và làm người của chúng ta,Đằng sau nócòn thể hiện ước muốn của tác giả hi vọng về một thế giới giàu lòng nhân ái hơn
II Hình thức
Hình thức là cách biểu hiện nội dung,là cách thể hiện nội dung.Nếu không cóhình thức thì nội dung không có cơ sở để tồn tại.Hình thức là sự hợp thành củanhiều thành tố gồm nghệ thuật sử dụng ngôn từ, các qui định về thể loại, các biệnpháp kết cấu và kĩ thuật trình bày
Hình thức của các tác phẩm báo chí chính luận trong chuyên mục “Tâmđiểm và bình luận”của báo Dân Việt được thể hiện như sau:
II.1 Kết cấu
Vừa mang tính chủ quan vừa mang tính khách quan
Khách quan là nhà báo đi miêu tả, tái hiện lại các sự kiện, hiện tượng đờisống xã hội phải tuân thủ trật tự các chi tiết và kết cấu của đối tượng
Ví Dụ: bài viết “Thực tế phũ phàng nhìn từ vụ bảo mẫu hành hạ trẻ dã man” Dân
Việt - Một trong những quyền trẻ em mà Việt Nam đã có Công ước cam kết vớiquốc tế là quyền đi học trong các trường học an toàn, thân thiện, được yêu thương,được chăm sóc nhưng thực tế lại phũ phàng
Trang 12Bảo mẫu bạo hành trẻ em.
Vụ bạo hành trẻ em trên đã trở thành vấn đề nóng bỏng và rất bức xúc đốivới dư luận.Phóng viên đã tái hiện lại một cách chân thực thông qua việc tôn trọngthực tế cũng như có những cái nhìn đa chiều, nhằm phản ánh sinh động và đem lạihiệu quả cao
Chủ quan là sử dụng và chọn lựa nối kết cấu nào trong tác phẩm còn phụthuộc vào tư tưởng, ý đồ nghệ thuật, sở trường và phong cách của nhàbáo.Ngoài nhiệm vụ kết nối các yếu tố chi tiết thành một chỉnh thể thốngnhất, kết cấu còn giúp tác giả thể hiện mâu thuẫn, xung đột trong tácphẩm.Nhưng quan trọng hơn nó góp phần làm sâu sắc hơn chủ đề của tácphẩm
Ví dụ: tiếp theo bài viết “Thực tế phũ phàng nhìn từ vụ bảo mẫu hành hạ trẻ dã
man”, nhà báo Ngọc Sơn đã viết: thực ra, 2 ngày nay, tôi có xem clip bảo mẫuhành hạ trẻ, đọc nhiều comment phẫn nộ của các ông bố, bà mẹ trên các trang báocũng như trên Facebook Nhưng tôi chỉ buồn, không sốc, không tức tối đến mứcmuốn ăn tươi nuốt sống các bả Buồn vì chính sách nước nhà chỉ cho các bà mẹnghỉ 6 tháng, sau đó buộc họ phải đi làm nếu như không muốn mất việc - mấtmiếng cơm.Vì thế, sau 6 tháng, họ buộc lòng phải tìm nơi gửi gắm trẻ
Trang 13Thông thường, các cặp vợ chồng trẻ sẽ nhờ đến sự trợ giúp của bà nội, bàngoại, của người giúp việc nhưng không phải ai cũng còn đủ bố mẹ hoặc gần bố
mẹ để nhờ, càng không nhiều người có đủ tiền thuê người giúp việc Trách nhữngnhà trẻ công không nhận những trẻ quá bé, chưa biết ăn cháo, ăn cơm, nhà trẻ côngcũng chỉ nhận những trẻ của các gia đình có hộ khẩu ở địa bàn còn những bà mẹlên phố kiếm sống, là người tạm trú cũng không “có chỗ” cho con ở những nhà trẻcông Vì vậy, họ buộc lòng phải tìm nhà trẻ tư bên ngoài để gửi Nhà trẻ tư bênngoài về cơ sở vật chất, giáo viên cũng không được đào tạo Các nhà trẻ này “thấycung” thì “cấp cầu”, vì miếng cơm manh áo tức thời, chứ họ thừa hiểu, họ không
đủ điều kiện để mở trường, có đi xin cũng chẳng ai cấp phép nên các nhà trẻ này,đương nhiên là không có phép Và khi không có phép, biết rằng chẳng ai quản lýmình, nhòm ngó đến mình, các bảo mẫu sẽ tùy tiện trong cách hành xử với cáccháu Họ cho rằng mình không nằm trong “hệ thống” nên cũng sẽ không tự “rănmình” ứng xử cho xứng với vai trò là “người mẹ thứ hai” Trước đó, bảo mẫu HồNgọc Nhờ (TP Hồ Chí Minh – đánh trẻ bị chấn thương đến chết) chưa học hết lớp
8, làm mẹ khi vẫn còn là trẻ con, từng có tiền sử hành hạ con mình, cũng vì miếngcơm manh áo mà làm nghề giữ trẻ Cuộc sống của cô ta cũng túng quẫn, nhọcnhằn, sự cộc cằn, bạo lực cũng từ đó mà ra bảo mẫu lầm lỡ kia
Qua ví dụ này ta cũng thể thấy từ vụ việc bảo mẫu hành hạ trẻ em nhưng nhàbáo có cái nhìn đa chiều và khá toàn diện.Với quan điểm đó của mình, nhà báo đã
đi phân tích những mặt đáng lo ngại khác như chính sách phụ nữ được nghỉ có 6tháng sinh con khiến cho họ buộc phải tìm nơi gửi gắm trẻ.Hay xét về hoàn cảnhkhá éo le của bảo mẫu Hồ Ngọc Nhờ để dẫn đến những hậu quả như vậy.Đây lànhững quan điểm chủ quan nhưng không phải thế mà không hợp lý và sâu sắc
II.2 Ngôn ngữ
Là yếu tố quan trọng hàng đẩu trong tác phẩm báo chí.Là phương tiện truyềntải toàn bộ nội dung tác phẩm báo chí.Vì vậy tài năng hay hiệu quả của báo chíkhông thể tách rời khả năng sử dụng ngôn ngữ
Trang 14Với dung lượng ngắn khoảng từ 800-1500 chữ cới mỗi bài bình luận ngắn thìmức độ cô đọng về nội dung và tính hàm súc của ngôn ngữ sẽ được thể hiện mộtcách rõ ràng hơn.
Ngôn ngữ trên các bài báo viết theo thể loại phóng sự ngắn là ngôn ngữ chínhluận , ngày càng được trau chuốt.Đồng thời việc sử dụng các chất liệu văn học mộtcách phổ biến vừ a làm tăng tính hàm súc, ngắn gọn cho tác phẩm, vừa giúp độcgiả dễ dàng tiếp cận và hiểu vấn đề hơn
Ví dụ: bài viết “Cô gái bị cắt một chân với ước mơ công ty riêng” ngày
5-1-2014, Dân Việt - Dù mang trọng bệnh, bị cắt một chân nhưng tân sinh viên TrầnThị Phúc Trân đang từng ngày nỗ lực theo đuổi ước mơ trở thành một kế toán giỏi
và mở một công ty kế toán tư nhân
Chúng tôi tìm đến ấp Hòa Quới vào một ngày cuối năm, hỏi thăm nhà củaTrần Thị Phúc Trân thì ai cũng biết và dành nhiều tình cảm đặc biệt cho cô nữ sinh
có số phận trắc trở này Trao đổi với chúng tôi trong một ngôi nhà nhỏ nằm khuấttrong vườn nhãn đã già cỗi, chẳng có mấy vật dụng gì đáng giá, Phúc Trân vui vẻchia sẻ với tôi về những bi kịch trong cuộc đời mình
Cô nữ sinh 1 chân Phúc Trân