Tổ chức, thực hiện chính sách tái định cư tại thị xã thái hòa, tỉnh nghệ an

Nội dung luận văn phân tích thực trạng tổ chức thực hiện chính sách về thu hồi đất, xây dựng và hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp nói riêng tại thị xã Cửa L

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TẠI THỊ XÃ THÁI HÕA, TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

LÊ ĐĂNG GIÁP

TỔ CHỨC, THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÁI ĐỊNH CƯ

TẠI THỊ XÃ THÁI HÕA, TỈNH NGHỆ AN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Tổ chức, thực hiện chính sách tái định cƣ tại

thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An” là công trình nghiên cứu của riêng tôi Và tôi xin

chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này

Các số liệu trong luận văn được sử dụng trung thực Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này chưa từng được công bố tại các công trình nào khác Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trường Đại học Kinh tế , ĐHQGHN đã truyền đạt cho tôi kiến thức trong suốt những năm học ở trường

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo UBND thị xã Thái Hòa , Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thị xã , Nông trường Đông Hiếu, các Phòng Tài nguyên - Môi trường, Tài chính - Kế hoạch, Quản lý - Đô thị, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất , UBND các xã Nghĩa Hòa, Nghĩa Thuận, Nghĩa Mỹ, Đông Hiếu, các phường Long Sơn, Hòa Hiếu; và các đồng nghiệp tại Tổ tư vấn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thị xã đã tạo điều kiện cho tôi khảo sát trong thời gian làm luận văn Tôi xin chân thành cảm ơn GS.TS Đinh Văn Tiến đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này

Hà Nội, ngày 09 tháng 1 năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Đăng Giáp

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIỂU ii

DANH MỤC HÌNH ii

DANH MỤC SƠ ĐỒ iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 6

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÁI ĐỊNH CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN 6

1.1 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện 6

1.1.1 Nhu cầu thu hồi đất cho phát triển kinh tế xã hội 6

1.1.2 Khái niệm chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện. 7

1.1.3 Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của UBND cấp huyện 10

1.1.4 Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 11

1.1.5 Các bộ phận cấu thành của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 14

1.2 Tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái Hòa 17

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền huyện, thị xã 17

1.2.2 Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách 17

1.2.3 Quá trình tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái

định cư huyện 19

1.2.4 Các điều kiện để tổ chức thực hiện chính sách thành công 33

1.3 Kinh nghiệm của một số địa phương trong tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trỗ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và bài học cho thị xã Thái Hòa 35

1.3.1 Kinh nghiệm của một số huyện, thị xã 35

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho chính quyền thị xã Thái Hòa 38

CHƯƠNG 2 39

PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 39

2.1 Phương pháp nghiên cứu 39

2.1.1 Cách tiếp cận 39

2.1.2 Phương pháp nghiên cứu 39

2.2 Phương pháp xử lý dữ liệu 41

2.3 Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu 42

CHƯƠNG 3 43

THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA THỊ XÃ THÁI HÕA 43

3.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của thị xã Thái Hòa 43

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 43

3.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế, xã hội 43

3.2 Các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định khi nhà nước thu hồi đất được thực hiện tại thị xã Thái Hòa trong khoảng từ năm 2010 - 2013 và 6 tháng đầu năm 47

3.2.1 Mục tiêu thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái Hòa trong khoảng từ năm 2010 – 2013 và 6 tháng đầu năm 2014 48

3.2.2 Kết quả thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thị

xã Thái Hòa trong khoảng từ năm n 2010 – 2013 và 6 tháng đầu năm

2014 48

3.2.3 Tình huống ba(03) dự án được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 53

3.3 Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trỡ, tái định khi nhà nước thu hồi đất của thị xã Thái Hòa trong khoảng từ năm 2010- 2013 và đầu năm 2014 57

3.3.1 Chuẩn bị triển khai chính sách 58

3.3.2 Chỉ đạo triển khai chính sách 65

3.3.3 Kiểm soát sự thực hiện chính sách BTHTTĐC 70

3.4 Đánh giá tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của thị xã Thái Hòa trong khoảng từ năm 2010 - 2013 và 6 tháng đầu năm 2014 73

3.4.1 Đánh giá theo các tiêu chí tổ chức thực hiện chính sách 73

3.4.2 Đánh giá theo các giai đoạn của quá trình tổ chức thực hiện chính sách 75

CHƯƠNG 4 81

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA UBND THỊ XÃ THÁI HÕA ĐẾN NĂM 2015 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN 2020 81

4.1 Hoàn thiện chuẩn bị tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 81

4.1.1 Hoàn thiện bộ máy 81

4.1.2 Hoàn thiện các kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 82

4.2 Hoàn thiện chỉ đạo thực hiện chính sách 83

4.2.1 Truyền thông, tư vấn 83

4.2.2 Tăng cường công tác phối hợp 83

4.2.3 Tăng cường dịch vụ hỗ trợ 84

4.3 Hoàn thiện kiểm soát sự thực hiện 85

4.3.1 Về hệ thống thông tin phản hồi 85

4.3.2 Về giám sát và đánh giá 85

4.3.3 Đưa ra các sáng kiến hoàn thiện và đổi mới khác 86

4.4 Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của UBND thị xã Thái Hòa. 86

4.4.1 Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa đến năm 2015 và tầm nhìn 2020. 86

4.4.2 Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa 88

4 5 Kiến nghị các điều kiện để thực hiện giải pháp 91

4.5.1 Kiến nghị đối với cơ quan trung ương 91

4.5.2 Kiến nghị đối với chính quyền tỉnh Nghệ An 92

4.5.3 Kiến nghị đối với chính quyền thị xã Thái Hòa 93

KẾT LUẬN 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Ký hiệu Các chữ viết tắt

2 BTHTTĐC Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

3 CNH-HĐH Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

10 UBMTTQ Ủy ban mặt trận tổ quốc

11 UBND Uỷ ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Mối quan hệ mục tiêu, kết quả của BTHTTĐC 31

Bảng 3.1: Hiện trạng diện tích, dân số, mật độ dân số thị xã thái hòa 46

Bảng 3.2: Mục tiêu và kết quả thu hồi đất của TX Thái Hòa trong khoảng từ năm 2010-2013 48

Bảng 3.3: Mục tiêu và kết quả BTHTTĐC của TX Thái Hòa năm 2010 49

Bảng 3.4: Mục tiêu và kết quả BTHTTĐC của TX Thái Hòa năm 2011 50

Bảng 3.5: Mục tiêu và kết quả BTHTTĐC của TX Thái Hòa năm 2012 51

Bảng 3.6: Mục tiêu và kết quả BTHTTĐC của TX Thái Hòa năm 2013 52

Bảng 3.7 .Kết quả BTHTTĐC của TX Thái Hòa sáu tháng đầu năm 2014 53

Bảng 3.8: Mục tiêu và kết quả thực hiện BTHTTĐC của Dự án Vinamilk 54

Bảng 3.9: Mục tiêu và kết quả thực hiện BTHTTĐC của Dự án đường giao thông vào Trung tâm xã Nghĩa Hòa, thị xã Thái Hòa giai đoạn I 55

Bảng 3.10: Mục tiêu và kết quả thực hiện BTHTTĐC của Dự án khu công nghiệp nhỏ xã Nghĩa Mỹ 56

Bảng 3.11: Cơ cấu nguồn nhân lực của Tổ tư vấn BTHTTĐC TX Thái Hòa 62 Bảng 4.1: Kế hoạch BTHTTĐC của TX.Thái Hòa giai đoạn 2012 – 2015 87

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 11

Sơ đồ 1.2: Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC 18

Sơ đồ 1.3: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực hiện chính sách 19

Sơ đồ 1.4: Quy trình bồi thường, hỗ trợ, tái định khi Nhà nước thu hồi đất 22

Sơ đồ 2.1 Quy trình nghiên cứu công tác thực hiện chính sách tái định cư tại thị xã Thái Hòa 40

Sơ đồ 3.1: Cơ cấu tổ chức của Hội đồng BTHTTĐC TX Thái Hòa 58

Sơ đồ 3.2: Cơ cấu tổ chức Tổ tư vấn BTHTTĐC TX Thái Hòa 60

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Thu hồi đất là quy luật tất yếu của quá trình phát triển kinh tế xã hội nhất là đối với một nước đang phát triển như nước ta hiện nay Vậy để thu hồi đất cho mục đích phát triển thì Nhà nước phải có chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho tổ chức và cá nhân bị thu hồi , và tổ chức thực hiện để đưa chính sách vào thực tiễn Nếu như hoạch định được chính sách tốt là điều kiện cần thì tổ chức thực hiện chính sách là điều kiện đủ để chính sách thành công

Đối với Thái Hòa là một thị xã trẻ thành lập năm 2008 được trung ương, tỉnh quan tâm, cho phép hưởng các cơ chế đặc thù với mục tiêu là đơn vị kinh tế trọng điểm của khu vực Miền Tây Nghệ An vào năm 2015 Với lợi thế trên đã tạo cho Thái Hòa những điều kiện lý tưởng để thu hút các dự án đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng, chỉnh trang đô thị phục vụ phát triển kinh tế xã hội

Trong thời gian qua việc tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần làm thay đổi bộ mặt của địa phương Thực tiễn cho thấy bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là vấn đề phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, an sinh xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư và người có đất bị thu hồi

Tuy nhiên việc tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC vẫn còn bộc lộ một số nhược điểm cần phải khắc phục bằng những giải pháp cương quyết

Vì vậy thông qua hoạt động thực tiễn và những kiến thức chuyên ngành Quản lý kinh tế được tiếp nhận trong quá trình học Cao học tại Trường Đại học Kinh tế , tôi

lựa chọn đề tài: “ Tổ chức, thực hiện chính sách tái định cư tại thị xã Thái Hòa

tỉnh Nghệ An ” để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Tình hình nghiên cứu

Để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị thì chính quyền huyện, thị xã cần phải thu hồi đất và tổ chức thực hiện chính sách bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư Do vậy việc nghiên cứu hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách

là cần thiết đối với mỗi chính quyền huyện, thị xã Vấn đề hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách đã được nhiều nhà khoa học, nhiều tác giả đề cập đến, trong đó mỗi công trình nghiên cứu đều có nội dung và cách tiếp cận riêng phù hợp với những

vấn đề thực tiễn và đặc điểm của đối tượng nghiên cứu

Một số công trình có liên quan là :

- Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp về đề tài “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên một số dự

án của chính quyền huyện Nghi Xuân – tỉnh Hà Tĩnh”, bảo vệ năm 2009 của tác giả

Lê Việt Anh, trong đó nghiên cứu quá trình triển khai các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh Đề tài tập trung nghiên cứu việc thực hiện các chính sách về giá đất, giá vật kiến trúc và cây cối hoa màu, đối tượng

và điều kiện được bồi thường mà chưa tập trung vào việc phân tích mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan ban ngành cũng như chưa đi sâu vào việc đánh giá ở mỗi giai đoạn cụ thể của quá trình tổ chức thực hiện chính sách của chính quyền huyện Nghi Xuân – tỉnh Hà Tĩnh

- Luận văn thạc sĩ Quản lý công về đề tài “Hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp của thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An”, bảo vệ năm 2011 của tác giả Nguyễn Hà Dân Nội dung luận văn phân tích thực trạng tổ chức thực hiện chính sách về thu hồi đất, xây dựng và hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp nói riêng tại thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An mà chưa đi sâu vào việc phân tích, đánh giá và nêu giải pháp đối với tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu đất của chính quyền cấp huyện, thị xã nói chung

Riêng đối với chính quyền thị xã Thái Hòa cho đến nay chưa có đề tài nào đi sâu

nghiên cứu tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Trên thực tế, do việc thay đổi của các quy định pháp luật về quản lý đất đai qua các thời kỳ cũng như việc phân cấp, phân quyền cho địa phương nên việc tổ chức thực hiện chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng phải hoàn thiện cho phù hợp với tình hình thực tiễn Song quá trình tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa chưa được nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc cả về cơ sở lý luận, thực tiễn và mang tính hệ thống; việc tham khảo cách thức thực hiện của các đơn vị khác cũng rất hạn chế Hơn nữa hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách của chính quyền huyện, thị xã để nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động quản lý nước là cả một quá trình thường xuyên, liên tục và sáng tạo Do đó đề tài

“ Tổ chức thực hiện, chính sách tái định cư tại thị xã Thái Hòa tỉnh Nghệ An

vẫn còn là một “ khoảng trống” cần được nghiên cứu sâu và không trùng lặp với bất cứ công trình khoa học nào đã thực hiện Hy vọng đây sẽ là một luận văn cao học có ý nghĩa thực tiễn đối với chính quyền thị xã Thái Hòa và có giá trị tham khảo đối với một

số huyện, thị xã có cùng điều kiện về kinh tế - xã hội đang trong quá trình hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC

3 Mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng thực hiện chính sách tái định cư tại thị xã Thái Hòa qua

đó đề xuất giải pháp hoàn thiện cách thức tổ chức thực hiện chính sách tái định cư tại thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định khung lý thuyết cho nghiên cứu quá trình tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa

- Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa Rút ra ưu điểm và hạn chế trong tổ

chức thực hiện chính sách tại địa bàn thị xã Thái Hòa trong khoảng từ năm 2010 - 2013

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho chính quyền thị xã Thái Hòa đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu việc tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa

- Thời gian nghiên cứu: dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2010 - 2013, và tầm nhìn năm 2020

- Không gian nghiên cứu : Ở thị xã Thái Hòa và phạm vi tỉnh Nghệ An

5 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài các phương pháp luận chung, luận văn sử dụng các phương pháp cụ thể như:

- Nghiên cứu lý thuyết về tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, phỏng vấn sâu lãnh đạo của các đơn

vị Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cà phê cao su Nghệ An, Nông trường Đông Hiếu, Công ty cổ phần thực phẩm sữa TH, Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND các

xã / phường Đông Hiếu, Nghĩa Hòa, Nghĩa Thuận, Long Sơn và một số hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất để nghiên cứu thực tiễn

- Sử dụng nguồn số liệu thứ cấp của Thị ủy, HĐND, UBND, Hội đồng BTHTTĐC thị xã Thái Hòa – tỉnh Nghệ An

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Làm rõ thực trạng tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư và đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu làm bốn chương:

Chương 1 Cơ sở khoa học về tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ,

tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện

Chương 2 Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3 : Thực trạng , tổ chức thực hiện chính sách bồi thường , hỗ trợ , tái

định cư khi nhà nước thu hồi đất của thị xã Thái Hòa

Chương 4 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách

tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của UBND thị xã Thái Hòa

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÁI ĐỊNH

CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN

1.1 Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện

1.1.1 Nhu cầu thu hồi đất cho phát triển kinh tế xã hội

Thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và đầu tư xây dựng các công trình công cộng, phát triển đô thị, các dự án sản xuất, kinh doanh là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển

Nhu cầu thu hồi đất để xây dựng các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, các công trình về y tế, văn hoá, giáo dục, các công trình du lịch dịch vụ… công trình an ninh quốc phòng là rất lớn Với đặc thù là một nước nông nghiệp ( gần 80% dân số sản xuất nông nghiệp ) do đó diện tích đất để sử dụng vào mục đích xây dựng các công trình mở rộng đô thị, mở rộng hệ thống giao thông, các khu công nghiệp dịch vụ thương mại… công trình quốc phòng an ninh chủ yếu là lấy từ đất nông nghiệp, đất làm nhà ở tại khu vực nông thôn và ven đô thị Nếu Nhà nước không có chính sách và những quy định phù hợp thì dễ dẫn đến tình trạng là sau mỗi lần Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia sẽ có thêm nhiều hộ gia đình, cá nhân lâm vào tình trạng không còn ruộng đất- tư liệu sản xuất chính để nuôi sống gia đình và bản thân họ Theo nghiên cứu hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam của Ngân hàng thế giới, 2011.Thực tiễn cho thấy BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề hết sức nhạy cảm

và phức tạp, tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, nhân văn của nhiều người, của cả cộng đồng dân cư Nếu giải quyết không thoả đáng quyền lợi của người có đất bị thu hồi và những người bị ảnh hưởng khi thu hồi đất dễ bùng phát khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể đông người làm cho tình hình trở nên phức tạp, từ đó gây ra sự mất ổn định về kinh tế, xã hội, chính trị nói chung,

theo số liệu thống kê năm 2012 cho thấy trên cả nước số lượng các khiếu nại về hành chính đối với BTHTTĐC chiếm 70,64% các khiếu nại tố cáo về đất đai

Theo Báo cáo cơ chế nhà nước thu hồi đất và chuyển dịch đất đai tự nguyện đã cho thấy rằng khi thu hồi đất bị trì hoãn thì nền kinh tế chịu nhiều thiệt hại, và nảy sinh các vấn đề bất ổn xã hội của Ngân hàng thế giới, 2011 Trong những năm gần đây vấn đề này trở thành trung tâm của dư luận, là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà đầu tư Thực tiễn chứng minh rằng làm tốt công tác giải phóng mặt bằng không chỉ tạo được môi trường thông thoáng cho phát triển, thu hút được đầu tư mà còn góp phần làm lành mạnh nhiều quan hệ xã hội, củng cố được lòng tin của nhân dân, giải quyết được các vấn đề về an sinh xã hội

Từ những cơ sở trên cho thấy việc thu hồi đất để phát triển kinh tế xã – hội là tất yếu khách quan nhưng để tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC thành công là vấn đề rất phức tạp và đặt ra nhiều thử thách

1.1.2 Khái niệm chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện

Luật đất đai năm 2003 của Việt Nam quy định: “đất đai thuộc sở hữu toàn dân

do nhà nước quản lý” Nhà nước với vai trò là người đại diện quản lý đất đai trên phạm vi lãnh thổ nước mình Nhà nước nắm trong tay quyền chiếm hữu, quyền định đoạt và quyền sử dụng đất đai trong phạm vi cả nước, quyết định số phận pháp lý của đất đai đồng thời có quyền lợi dụng tính năng của đất để phục vụ cho lợi ích kinh tế và đời sống con người Nhà nước giao một phần quyền sử dụng đất đai cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài dưới hình thức giao đất (thu tiền hoặc không thu tiền sử dụng đất) Người sử dụng đất có quyền lợi sử dụng tính năng của đất phục vụ cho lợi ích của mình nhưng phải sử dụng đúng mục đích

và thực hiện nghĩa vụ đối với đất đai theo đúng quy định của Nhà nước, nghĩa vụ đó còn bao gồm người sử dụng đất đai phải trao trả Nhà nước diện tích đất đã được giao khi trường hợp nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào các mục đích phục vụ lợi ích quốc gia

Đứng trên góc độ pháp lý thì đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện quản lý, cho nên Nhà nước có quyền thu hồi đất để phục vụ cho phát triển kinh

tế và đời sống vì lợi ích quốc gia, vì lợi ích nhân dân Nhưng về mặt kinh tế thì khi nhà nước thu hồi đất thì phải đền bù cho đối tượng bị thu hồi đất

Thu hồi đất

Thu hồi đất là việc nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của pháp luật(Khoản 5 điều 4 Luật Đất đai 2003)

Thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là việc chuyển đổi quyền sử dụng đất từ một chủ thể đang sử dụng sang một chủ thể khác, việc thu hồi đất có thể có rất nhiều lý do, tuy nhiên thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là thu hồi đất do thực hiện quy hoạch xây dựng công cộng, mà cần đất để phục vụ các mục đích công cộng, quốc phòng an ninh, hoặc để phát triển kinh tế theo đồ án quy hoạch xây dựng

đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, trong các đặc điểm của thu hồi đất luôn gắn liền với việc bồi thường

Bồi thường

Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất (Khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai 2003)

Bồi thường là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tương xứng, trong quy hoạch xây dựng, thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất trong giải phóng mặt bằng, cùng với các quy định về bồi thường là các quy định về hỗ trợ, tái định cư

Hỗ trợ

Hỗ trợ là khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới ( Khoản 7 Điều 4 Luật Đất đai 2003)

Hỗ trợ nhằm trợ giúp thêm cho người bị thu hồi đất để tái lập cuộc sống mới

để chuyển đổi nghề nghiệp, để giải quyết khó khăn về mặt kinh tế

Tái định cƣ

Tái định cư được hiểu là quá trình định cư, ổn định và khôi phục cuộc sống cho những người dân sau khi Nhà nước thu hồi đất hoặc bị mất chỗ sinh sống do các nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan

Trong việc triển khai các dự án, tái định cư còn bao gồm các hoạt động nhằm hỗ trợ cho những người bị ảnh hưởng do việc thực hiện dự án gây ra, khôi phục và cải thiện mức sống, cũng như những cơ sở kinh tế và văn hóa – xã hội của họ và cộng

đồng, nhằm giảm nhẹ các tác động xấu đối với bộ phận dân cư trong diện giải tỏa

Theo các quy định hiện hành của Nhà nước thì bồi thường, hỗ trợ gồm:

- Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi;

- Bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất bị Nhà nước thu hồi;

- Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và các hỗ trợ khác cho người bị thu hồi đất;

- Hỗ trợ để ổn định sản xuất và đời sống tại khu tái định cư

Bản chất của BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất hiện nay không chỉ đơn thuần là việc bồi thường trả lại về giá trị vật chất mà còn đảm bảo lợi ích chính đáng cho người có đất bị thu hồi Nhà nước sẽ đảm bảo cho họ có một cuộc sống mới ổn định, một điều kiện sống tốt hơn hoặc ít nhất bằng với điều kiện sống nơi ở cũ, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm… để họ yên tâm sinh sống, sản xuất, làm việc và cống hiến cho xã hội ngày càng tốt hơn

Như vậy, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là tổng thể các quan điểm, các giải pháp và công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các đối tượng bị thu hồi đất nhằm có đất để xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội theo định hướng mục tiêu đề ra

Chủ thể của chính sách là những người, tổ chức tham gia vào quá trình quản lý chính sách như: người có thẩm quyền quyết định chính sách, người chịu trách nhiệm chính đối với tổ chức thực hiện chính sách, người chịu trách nhiệm đối với những hành động chính sách cụ thể, người tham gia vào quá trình tổ chức thực hiện chính

sách, người giám sát, đánh giá chính sách, như Quốc Hội, Chính Phủ, Bộ Tài nguyên- Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch – Đầu tư, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan ban ngành liên quan; Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, Các sở ban ngành; huyện ủy, HĐND, UBND huyện, thị xã; HĐND, UBND các xã phường; các cán bộ tham gia trong việc xây dựng và thực hiện chính sách này của các cơ quan

từ Trung ương đến địa phương

Đối tượng của chính sách là những người, tổ chức thực hiện chính sách và chịu ảnh hưởng của chính sách, cụ thể là các cán bộ chuyên của các cơ quan thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định; và các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất

1.1.3 Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của UBND cấp huyện

Mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là đảm bảo quyền lợi chính đáng, hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất thông qua việc chi trả, bù đắp những tổn thất thiệt hại về đất đai, những chi phí tháo dỡ, di chuyển nhà

ở, vật kiến trúc, công trình hạ tầng kỹ thuật…và các chi phí khác để ổn định đời sống, sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp, vị trí cho người bị thu hồi đất, sở hữu tài sản trên đất khi bị thu hồi nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội,

an ninh quốc phòng

Sơ đồ 1.1: Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1.1.4 Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Nguyên tắc thực hiện mục tiêu của chính sách là những quan điểm chỉ đạo hành vi của các chủ thể chính sách trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách Những nguyên tắc đó được xác định trên cơ sở nhận thức yêu cầu của các quy luật khách quan chi phối quá trình chính sách và mục tiêu chính sách Trong quá trình thực hiện mục tiêu chính sách BTHTTĐC cần phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

Phải thực hiện theo các quy định của Nhà nước

Công tác BTHTTĐC được thực hiện trong một khoảng thời gian tương đối dài,

có nhiều dự án có thể lên đến vài năm; trải qua nhiều khâu, nhiều giai đoạn khác

Mục tiêu của chính sách bồi thường, HTTĐC

Đảm bảo quyền lợi

chính đáng của đối

tượng bị thu hồi đất

Giúp đỡ người bị thu hồi đất nhằm ổn định đời sống sau khi bị thu

hồi đất

Hỗ trợ tạo việc làm, ổn định nơi

ăn chốn ở

Mục đích của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Đáp ứng nhu cầu đất phát triển kinh tế xã hội, an ninh

quốc phòng

nhau; tác động đến nhiều đối tượng do vậy việc BTHTTĐC cần phải tiến hành theo đúng trình tự, thủ tục pháp lý theo quy định của Nhà nước Có như vậy mới hạn chế được sự khiếu kiện của người bị thu hồi đất, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng; tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, giám sát, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật

Đảm bảo cân đối, hài hoà lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất, nhà đầu tư

- Nhà nước là đại diện chủ sở hữu đất đai, là người quản lý đất nước, phải quyết định chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, quyết định giá đất, giá tài sản để tính bồi thường đất và tài sản Đây vừa là quyền định đoạt của Nhà nước vừa là biện pháp

xử lý hài hoà lợi ích của người đang sử dụng đất với lợi ích của Nhà đầu tư

- Người sử dụng đất ổn định được chuyển quyền sử dụng đất là một trong các quyền của người sử dụng đất đã được xác định tại Hiến pháp 1992 và Luật đất đai Thực hiện quyền này, người sử dụng đất có nguồn thu nhập từ quyền sử dụng đất của mình Do vậy, khi Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng đất để giao cho người khác sử dụng vì lợi ích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế, Nhà nước phải đảm bảo lợi ích cho người bị thu hồi đất một cách thoả đáng cụ thể:

+ Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tính theo giá đất do Uỷ ban nhân dân tỉnh công bố tại thời điểm thu hồi đất

+ Ngoài bồi thường về đất, tài sản người bị thu hồi đất còn được hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo nghề, … ổn định đời sống cho người bị thu hồi đất

+ Người bị thu hồi đất ở được chuyển vào khu TĐC với hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ đủ điều kiện cho họ sống tốt hơn hoặc ít nhất cũng bằng nơi ở cũ

- Nhà đầu tư có nhu cầu về đất làm mặt bằng để đầu tư xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, cơ sở sản xuất kinh doanh với chi phí sử dụng đất hợp lý nhất

Để khuyến khích các nhà đầu tư bỏ vốn vào đầu tư phát triển, Nhà nước không chỉ

ưu đãi tài chính như miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế, mà còn hoàn lại chi phí bồi thường, hỗ trợ về đất mà họ đã chi trả cho người bị thu hồi đất với mức cao nhất, bằng số tiền sử dụng đất, hoặc tiền thuê đất mà họ phải nộp cho Nhà nước Nhà nước đã phải dành nguồn thu từ đất của mình để đảm bảo lợi ích cho người bị thu hồi đất, đồng thời giảm nhẹ chi phí sử dụng đất cho nhà đầu tư để thực hiện quyền thu hồi đất, phân bổ sử dụng đất phục vụ cho đầu tư phát triển của đất nước đưa đến dân giàu, nước mạnh

Đảm bảo công khai, dân chủ, minh bạch trong thực hiện

Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người bị thu hồi đất là quan hệ giao dịch

về quyền sử dụng đất giữa người đang sử dụng đất với nhà đầu tư có sự can thiệp của Nhà nước, không phải giao dịch quyền sử dụng đất thông thường trên thị trường Tuy nhiên, người bị thu hồi đất chỉ chấp nhận chuyển quyền sử dụng đất của mình khi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp với Luật đất đai và công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện công khai và bàn bạc dân chủ

Thứ nhất, trước khi thu hồi đất chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp

và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải thông báo cho người bị thu hồi đất biết lý do thu hồi, thời gian và kế hoạch di chuyển, phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Thứ hai, người bị thu hồi đất được cử người đại diện của mình tham gia Hội

đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh để phản ánh nguyện vọng của người bị thu hồi đất, đồng thời người bị thu hồi đất thực hiện các quyết định của Nhà nước, trực tiếp tham gia ý kiến đối với dự kiến phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được niêm yết công khai tại trụ sở làm việc của tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và trụ sở UBND cấp xã, phường, thị trấn nơi có đất bị thu hồi

Thứ ba, người bị thu hồi đất có quyền khiếu nại nếu chưa đồng ý với quyết

định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và được cấp có thẩm quyền ra quyết định giải quyết Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu, người khiếu nại có

quyền khởi kiện tại Toà án nhân dân hoặc tiếp tục khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh là cấp quyết định giải quyết cuối cùng đối với khiếu nại của người bị thu hồi đất Tuy nhiên để đảm bảo thực hiện nghiêm túc các quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trong khi chờ giải quyết khiếu nại, người bị thu hồi đất vẫn phải chấp hành quyết định thu hồi đất, giao đất đúng kế hoạch và thời gian được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định

1.1.5 Các bộ phận cấu thành của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm những quy định, chính sách bộ phận cơ bản sau:

1.1.5.1 Quy định về phạm vi áp dụng chính sách

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế, được áp dụng đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để sử dụng thực hiện các dự án quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và đầu tư xây

dựng khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế, thực hiện các dự án đầu tư sản

xuất, kinh doanh, dịch vụ, du lịch thuộc nhóm A và các dự án có một trăm phần trăm

(100%) vốn đầu tư nước ngoài, có nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức

1.1.5.2 Chính sách bồi thường khi thu hồi đất

Các tổ chức được giao đất, cho thuê đất của Nhà nước thu hồi để thực hiện

dự án thì có trách nhiệm ứng chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; nếu được giao đất không thu tiền sử dụng đất thì tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tính vào vốn đầu tư của dự án, trường hợp được giao đất, cho thuê đất có thu tiền sử dụng đất thì tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được trừ vào số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp Riêng tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư vào Việt Nam thì không phải trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

a Chính sách về bồi thường đất bị thu hồi

Người đang sử dụng đất (tổ chức, hộ gia đình, cá nhân) có quyền sử dụng đất hợp pháp theo quy định của pháp luật (đủ điều kiện được bồi thường về đất) thì được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bồi thường bằng giá trị

quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi, tính theo giá đất có cùng mục

đích sử dụng với đất bị thu hồi do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định công bố theo quy

định của Chính phủ đang có hiệu lực áp dụng tại thời điểm có quyết định thu hồi đất; trường hợp giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường tại địa phương để quyết định mức giá

cụ thể cho phù hợp; riêng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân nằm xen kẽ trong khu dân cư và đất vườn, ao trong cùng thửa đất ở thì được bồi thường theo giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp và hỗ trợ thêm từ 20% đến 50% giá đất ở liền kề Đối với các trường hợp đang sử dụng đất của Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất hoặc có thu tiền sử dụng đất nhưng tiền sử dụng đất đã nộp có nguồn gốc từ Ngân sách nhà nước; đang sử dụng đất được Nhà nước cho thuê; đang sử dụng đất không có giấy

tờ hợp pháp theo quy định của pháp luật và tại thời điểm bắt đầu sử dụng đất xác định

là có vi phạm theo quy định của pháp luật; đang sử dụng đất được giao không đúng

thẩm quyền mà chưa nộp tiền để được sử dụng đất và đất bị thu hồi

b Chính sách về bồi thường tài sản trên đất bị thu hồi

Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sở hữu tài sản gắn liền với đất bị thu hồi

mà đã tạo lập hợp pháp theo quy định của pháp luật thì được bồi thường tài sản bị thiệt hại; còn những tài sản tại thời điểm tạo lập đã trái với mục đích sử dụng đất được xác định hoặc tạo lập sau khi có quyết định thu hồi đất được công bố thì không được bồi thường Tài sản là nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng 100% giá trị xây dựng mới theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương; nhà, công trình xây dựng khác của các tổ chức được bồi thường bằng giá trị còn lại cộng với một khoản tiền hỗ trợ, nhưng mức tối đa không lớn hơn 100% giá trị xây dựng mới Riêng nhà ở của hộ gia đình, cá nhân đang thuê sử dụng thuộc sở hữu Nhà nước, được bồi thường bằng việc bố trí cho thuê nhà ở tại nơi mới; trường hợp không có nhà ở để bố trí tiếp tục cho thuê thì được hỗ trợ tiền bằng 60% giá trị đất và 60% giá trị nhà đang thuê để tự lo chỗ ở mới

Đối với cây trồng hàng năm trên đất bị thu hồi, được bồi thường bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch cao nhất của cây trồng chính tại địa phương trong 3 năm liền kề trước năm bị thu hồi đất; cây trồng lâu năm thì được bồi thường bằng giá trị hiện có của vườn cây; các vật nuôi trong đất có mặt nước mà chưa đến thời

kỳ thu hoạch thì bồi thường theo mức thiệt hại thực tế do bị thu hồi đất phải thu hoạch sớm Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch hoặc giá trị hiện có của vườn cây, chi phí đầu tư, chăm sóc khi tính bồi thường cho các loại cây trồng, giá trị vật nuôi

trong đất có mặt nước, được lấy theo giá bán sản phẩm, giá bán vườn cây và các

mức chi phí trung bình trên thị trường ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất

1.1.5.3 Chính sách về các khoản hỗ trợ cho người bị thu hồi đất

Các hộ gia đình đang sử dụng đất, nhà ở trên đất khi bị thu hồi đất, được hỗ trợ chi phí di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho số lao động trong hộ gia đình đang ở độ tuổi lao động và một số khoản hỗ trợ khác trong theo một số mức nhất định phù hợp với thực tế Đối với các tổ chức phải di chuyển cơ sở hoạt động thì được hỗ trợ chi phí thực tế để di chuyển, tháo dỡ và lắp đặt cơ sở tại nơi mới

1.1.5.4 Chính sách về tái định cư cho người bị thu hồi đất

Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở được giao đất ở mới hoặc mua nhà ở để tái định cư; Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo việc thực hiện các dự án xây dựng khu tái định cư để bảo đảm phục vụ tái định cư cho người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở tại địa phương Việc bố trí tái định cư phải thông báo công khai cho từng hộ gia đình bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở về dự kiến phương án bố trí tái định cư Diện tích giao đất ở tại nơi tái định cư, diện tích nhà bố trí tái định cư và giá đất tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, giá bán nhà tái định cư do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cho phù với thực tế tại địa phương

1.1.5.5 Quy trình về thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại địa phương, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có thể giao cho Hội đồng bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh hoặc Tổ chức phát triển quỹ đất thực hiện Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu

hồi đất được thực hiện theo trình tự: Lập phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư; sau đó thực hiện thông báo về quyết định thu hồi đất, kế hoạch giải phóng mặt bằng đất thu hồi và chuẩn bị lập phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư; tiếp theo tiến hành kiểm kê xác định đất, tài sản bị thiệt hại, số hộ gia đình phải bố trí tái định cư để lập phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư trình cấp thẩm quyền phê duyệt và cuối cùng là thực hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư theo phương án đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, đồng thời giao đất thu hồi đã chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo phương án được phê duyệt cho chủ dự án được giao sử dụng đất

Ngoài ra trong chính sách còn quy định về trách nhiệm của các Bộ ngành trung ương, các cấp chính quyền, cơ quan tham mưu của địa phương, chủ đầu tư dự

án và các tổ chức có liên quan trong việc chỉ đạo, hướng dẫn, giải quyết, tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và xử

lý giải quyết khiếu nại quyết định thu hồi đất, khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong quá trình thực hiện chính sách

1.2 Tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái Hòa

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền huyện, thị xã

Tổ chức thực hiện chính sách là giai đoạn thứ hai trong quá trình chính sách sau giai đoạn hoạch định chính sách, nhằm biến chính sách thành hành động và kết quả trên thực tế

Tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền huyện, thị xã là quá trình triển khai các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Trung ương, tỉnh thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy Nhà nước huyện, thị xã nhằm có đất để xây dựng cơ

sở hạ tầng phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của địa phương

1.2.2 Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách

Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC của chính quyền huyện, thị xã là kết quả cần đạt được trong tương lai, nó thể hiện kì vọng của Nhà nước và chủ thể tham gia quan tâm; và được xây dựng dựa trên các văn bản pháp

luật, khả năng về nguồn lực để thực hiện chính sách, trình độ dân trí và tác động tâm lý của những người tham gia thực hiện chính sách, cụ thể như sau:

Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC

chính quyền huyện

Về bồi thường

- GPMB được bao

nhiêu m2;

- Bồi thường được

bao tiền đất và tài

phê duyệt bàn giao

được cho chủ đầu

- Bao nhiêu hộ gia đình, cá nhân được

hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm; hỗ trợ ổn định đời sống và

ổn định sản xuất;

hỗ trợ di chuyển chỗ ở

Về hỗ trợ

- Diện tích đất được hỗ trợ;

- Tổng tiền hỗ trợ

về đất đai, cây cối hoa màu, vật kiến trúc;

- Số hộ gia đình,

cá nhân được hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất; hỗ trợ di chuyển chỗ ở

- Số người được đào tạo nghề mới,

và số người được nhận vào làm việc tại các nhà máy

Về tái định cư

- Diện tích đất được xây dựng làm khu tái định cư(m2);

- Các tiêu chí về

cơ sở hạ tầng của khu tái định cư đạt được so với quy định của Nhà nước;

- Số hộ gia đình nhận đất, nhà tái định cư

- Tổng tiền sử dụng đất thu được

từ tiền tái định cư

để nạp vào ngân sách

MỤC ĐÍCH CỦA TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH

SÁCH BTHTTĐC

Có đất để xây dựng các công trình phục vụ phát triển

kinh tế xã hội, phát triển đô thị

Sơ đồ 1.2: Mục tiêu của tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC

1.2.3 Quá trình tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư huyện

Quá trình tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC của chính quyền huyện, thị

xã là một quá trình liên tục bao gồm có các giai đoạn chính được mô phỏng qua sơ

đồ sau:

Giai đoạn 1:

Chuẩn bị triển khai

a Xây dựng bộ máy tổ chức thực hiện(gồm cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực )

b Lập các kế hoạch triển khai

d Phối hợp các cơ quan ban ngành

e Đàm phán và giải quyết xung đột

f Xây dựng và vận hành hệ thống dịch vụ hỗ trợ

Giai đoạn 3:

Kiểm soát sự thực

hiện chính sách

a Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

b Tiến hành giám sát, đánh giá sự thực hiện

c Điều chỉnh chính sách

d Đưa ra các sáng kiến hoàn thiện, đổi mới

Sơ đồ 1.3: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực hiện chính sách

(Nguồn: Giáo trình Chính sách kinh tế, ĐH KTQD Hà Nội, năm 2011) 1.2.3.1 Chuẩn bị triển khai chính sách

Nhiệm vụ của giai đoạn này là đảm bảo các hình thái cơ cấu, đặc biệt là cơ cấu

tổ chức và nguồn nhân lực để triển khai chính sách

a Xây dựng chủ trương thực hiện và cơ cấu bộ máy

Sau khi được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, chủ đầu tư hoặc tổ chức được giao nhiệm vụ giải phóng mặt bằng có trách nhiệm gửi văn bản đến UBND huyện, thị xã nơi có đất thuộc phạm vi dự án đề nghị thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đồng thời gửi Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng thị xã

để theo dõi, kiểm tra, chỉ đạo thực hiện Văn bản gửi kèm theo gồm:

- Văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư của có thẩm quyền hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt, kèm theo phạm vi, ranh giới khu đất được chấp thuận

chủ trương đầu tư

- Kế hoạch chi tiết tiến độ giải phóng mặt bằng

- Dự toán chi phí để tổ chức công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo

quy định hiện hành của UBND tỉnh

- Kế hoạch đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tuyển dụng lao động cho các

hộ trong phạm vi thu hồi đất (nếu có)

- Văn bản cử đại diện tham gia Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và

tham gia Tổ công tác giải phóng mặt bằng

Trong thời hạn không quá 07 ngày làm việc kể từ khi nhận được văn bản đề nghị kèm theo hồ sơ quy định, Ban bồi thường giải phóng mặt bằng huyện, thị xã có trách nhiệm thẩm tra hồ sơ, trình UBND huyện, thị xã ký quyết định thành lập Hội

đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và thành lập Tổ công tác

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và Tổ công tác tự chấm dứt hoạt động sau khi hoàn thành việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao đất cho chủ

đầu tư

- Thành phần Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư huyện, thị xã gồm có: + Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND huyện, thị xã là chủ tịch Hội đồng

+ Trưởng Phòng Tài nguyên và môi trường – Phó chủ tịch Hội đồng

+ Trưởng Phòng Tài chính Kế hoạch - ủy viên

+ Trưởng Phòng Quản lý đô thị - ủy viên

+ Trưởng Phòng Kinh tế - ủy viên

+ Chủ tịch UBND xã nơi có đất thuộc phạm vi dự án - ủy viên

+ Chủ đầu tư - ủy viên

+ Đại diện cho lợi ích hợp pháp của những người có đất thuộc phạm vi dự án (từ 1 đến 2 người) do UBND và Mặt trận tổ quốc xã, phường nơi có đất thuộc phạm

vi dự án giới thiệu được tham gia khi thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Đại diện những người có đất thuộc phạm vi dự án có trách nhiệm phản ánh nguyện vọng của những người có đất thuộc phạm vi dự án và vận động những chủ

sử dụng đất nằm trong phạm vi dự án thực hiện di chuyển, bàn giao mặt bằng đúng tiến độ

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư huyện, thị xã làm việc theo nguyên tắc tập thể và quyết định theo đa số; trường hợp biểu quyết ngang nhau thì thực hiện theo phía có ý kiến của Chủ tịch Hội đồng

- Thành phần của Tổ công tác gồm:

+ Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm tổ trưởng

+ Đại diện của Ban bồi thường, giải phóng mặt bằng huyện, thị xã - tổ phó + Cán bộ địa chính cấp xã - tổ viên

+ Cán bộ quản lý đô thị cấp xã - tổ viên

+ Tổ trưởng dân phố hoặc trưởng thôn nơi có đất thuộc phạm vi dự án -

Sơ đồ 1.4: Quy trình bồi thường, hỗ trợ, tái định khi Nhà nước thu hồi đất

UBND huyện, thị xã phê duyệt

Thời gian lập kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt bằng và thông qua Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để trình UBND huyện, thị xã phê duyệt tối đa

là 05 ngày làm việc

Trong thời gian không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được tờ trình của Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng, UBND huyện, thị xã có trách nhiệm ký quyết

định phê duyệt

Thứ 2: Căn cứ quyết định phê duyệt kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt

bằng của UBND huyện, thị xã và dự toán chi phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của chủ đầu tư, trong thời gian không quá 05 ngày làm việc phòng

Thành lập hội đồng BTHTTĐC

Tổ chức cá nhân kê khai đất và các tài sản trên đất

UBND xã, phường, thị trấn Quyết định thu hồi đất

Tài chính Kế hoạch có trách nhiệm thẩm tra, trình UBND huyện, thị xã phê duyệt

dự toán chi phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Trong thời hạn không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được tờ trình của phòng Tài chính Kế hoạch, UBND huyện, thị xã có trách nhiệm ký quyết định phê duyệt dự toán chi phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

c Tổ chức tập huấn chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Chính quyền huyện, thị xã sẽ tổ chức phân công chức năng, nhiệm vụ đối với từng cơ quan chịu trách nhiệm chính, cơ quan phối hợp, cơ quan liên quan

- Đào tạo, tập huấn cán bộ công chức chịu trách nhiệm chính về các vấn đề liên quan đến BTHTTĐC như đo đạc bản đồ, kiểm đếm tài sản, lập và thẩm định dự

án, xác định nguồn gốc sử dụng đất, xác định nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ cho các đối tượng bị ảnh hưởng

- Hội đồng BTHTTĐC của huyện, thị xã có trách nhiệm tham mưu cho UBND huyện, thị xã tổ chức tập huấn các cơ chế chính sách về BTHTTĐC cho các đối tượng sẽ tham gia vào quá trình thực hiện chính sách

1.2.3.2 Chỉ đạo thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Chỉ đạo thực hiện chính sách là việc thực hiện triển khai chính sách, đưa chính sách vào thực tiễn thông qua các kênh truyền truyền dẫn sau:

a Truyền thông và tư vấn

- Các cơ quan tổ chức thực hiện chính sách cần vận hành hệ thống truyền thông, tư vấn đại chúng và chuyên môn để tuyên truyền, hướng dẫn việc thực hiện chính sách, giúp cho mọi người biết về chính sách, hiểu về chính sách, chấp nhận thực hiện chính sách, hiểu

về chính sách, chấp nhận thực hiện chính sách, từ đó mà ủng hộ và thực hiện chính sách một cách tự nguyện Để các chính sách BTHTTĐC được thực hiện đạt hiệu lực, hiệu quả cao, các cấp chính quyền cần làm những việc như sau:

- Chủ đầu tư hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án đầu tư nộp hồ

sơ tại cơ quan tiếp nhận hồ sơ về đầu tư tại địa phương Cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến các cơ quan có liên quan đến dự án đầu tư để xem xét giới thiệu địa điểm theo thẩm quyền hoặc trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét giới thiệu địa điểm

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông báo thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện thông báo thu hồi đất ngay sau khi giới thiệu địa điểm đầu tư; trường hợp thu hồi đất theo quy hoạch thì thực hiện thông báo sau khi quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được xét duyệt và công bố

Nội dung thông báo thu hồi đất gồm: lý do thu hồi đất, địa điểm, vị trí khu đất thu hồi trên cơ sở hồ sơ địa chính hiện có hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt và dự kiến về kế hoạch di chuyển

Việc thông báo thu hồi đất được thực hiện trên phương tiện thông tin đại chúng của địa phương và niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất, tại địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư có đất thu hồi

Cho phép khảo sát lập dự án đầu tư

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cho phép chủ đầu tư tiến hành khảo sát,

đo đạc lập bản đồ khu vực dự án ngay sau khi được chấp thuận chủ trương đầu tư để phục vụ việc lập và trình duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng, thu hồi đất và lập phương án bồi thường tổng thể, hỗ trợ, tái định cư và chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã triển khai thực hiện các công việc liên quan;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và phương án đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp Đối với các địa phương đã thành lập

Tổ chức phát triển quỹ đất thì Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền có thể giao nhiệm vụ lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; phương án đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp cho Tổ chức phát triển quỹ đất;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp với chủ đầu tư phổ biến kế hoạch khảo sát, đo đạc cho người sử dụng đất trong khu vực dự án và yêu cầu người sử dụng đất tạo điều kiện để chủ đầu tư thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất để lập dự án đầu tư

Đối với dự án quan trọng quốc gia sau khi được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư; dự án nhóm A, dự án xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi, đê điều

phù hợp với quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì không phải thực hiện các công việc quy định tại khoản 1 Điều này

Thời hạn ra văn bản giới thiệu địa điểm đầu tư; thông báo thu hồi đất; thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này không quá 30 ngày, kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ về đầu tư hợp lệ

Sau khi đã được giới thiệu địa điểm, chủ đầu tư lập dự án đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư và xây dựng; lập hồ sơ xin giao đất, thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai Nội dung dự án đầu tư phải thể hiện phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

b Triển khai các kế hoạch

- Các chính sách sẽ được triển khai cụ thể thông qua các dự án Để các chính sách triển khai thành công thì các đối tượng tổ chức thực hiện sẽ thực hiện các kế hoạch đã được lập như: kế hoạch về tài chính, nguồn nhân lực, kế hoạch tuyên truyền phổ biến chủ trương chính sách thông qua các kế hoạch 5 năm, 1 năm, kế hoạch quý hoặc các phương án tổng thể được lập của mỗi dự án

c Vận hành các ngân sách

Việc sử dụng các ngân sách được sử dụng cho các hạng mục sau:

- Chi cho công tác tuyên truyền, phổ biến quyết định thu hồi đất và quy định của pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; tổ chức vận động các đối tượng thực hiện quyết định thu hồi đất và khảo sát, điều tra về tình hình kinh tế, xã hội, về thực trạng đất đai, tài sản thuộc phạm vi dự án;

- Chi cho công tác kiểm kê, đánh giá đất đai, tài sản thực tế bị thiệt hại bao gồm: phát tờ khai, hướng dẫn người bị thiệt hại kê khai; đo đạc diện tích đất, kiểm kê số lượng

và giá trị nhà cửa, vật kiến trúc, hoa màu và tài sản khác bị thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất của từng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân; kiểm tra, đối chiếu giữa tờ khai với kết quả kiểm kê, xác định mức độ thiệt hại với từng đối tượng bị thu hồi đất cụ thể; tính toán giá trị thiệt hại về đất đai, nhà cửa, vật kiến trúc, hoa màu và tài sản khác;

- Chi cho việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao gồm: lập phương án bồi thường từ khâu ban đầu tính toán các chỉ tiêu bồi thường, phê duyệt phương án bồi thường, niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Chi cho việc thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Kiểm tra, hướng dẫn thực hiện quy định về bồi thường, giải quyết những vướng mắc trong công tác bồi thường và tổ chức thực hiện chi trả bồi thường;

- Thuê văn phòng và trang thiết bị làm việc của Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng và cơ quan thẩm định (nếu có);

- Cơ quan có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường thực hiện phê duyệt

dự toán và quyết định kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định tại khoản 2 Điều 26 của Nghị định số 69/2009/NĐ-CP

- Trường hợp phải thực hiện cưỡng chế thu hồi đất thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng lập dự toán kinh phí tổ chức thực hiện cưỡng chế trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quyết định Kinh phí tổ chức thực hiện cưỡng chế thu hồi đất được tính vào vốn đầu

tư của dự án

- Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có thể ứng trước kinh phí tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thực hiện nhiệm

vụ được giao Việc thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư thực hiện theo quy định của pháp luật

d Phối hợp các bên có liên quan

Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chỉ có thể được thực hiện khi đảm bảo có sự phối hợp và quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan ngành, trong đó:

Thứ nhất: Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm:

- Chỉ đạo, tổ chức, tuyên truyền, vận động mọi tổ chức, cá nhân về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện giải phóng mặt bằng theo đúng quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

- Chỉ đạo các sở, ban ngành và Uỷ ban nhân dân cấp huyện:

+ Lập dự án tái định cư, khu tái định cư để phục vụ cho việc thu hồi đất;

+ Lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo thẩm quyền

Phê duyệt hoặc phân cấp cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện phê duyệt phương

án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

Phê duyệt giá đất; ban hành bảng giá tài sản tính bồi thường, quy định các mức hỗ trợ và các biện pháp hỗ trợ theo thẩm quyền; phương án bố trí tái định cư, phương án đào tạo chuyển đổi nghề theo thẩm quyền được giao;

Chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo thẩm quyền pháp luật quy định; Bảo đảm sự khách quan, công bằng khi xem xét và quyết định việc bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo thẩm quyền quy định tại Nghị định này;

Quyết định hoặc phân cấp cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện cưỡng chế đối với các trường hợp cố tình không thực hiện quyết định thu hồi đất của Nhà nước theo thẩm quyền;

Chỉ đạo kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Thứ hai: Uỷ ban nhân dân cấp huyện nơi có đất bị thu hồi có trách nhiệm:

Chỉ đạo, tổ chức, tuyên truyền, vận động mọi tổ chức, cá nhân về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện giải phóng mặt bằng theo đúng quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

- Chỉ đạo Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cùng cấp lập và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; thực hiện phê duyệt phương

án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo phân cấp của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh;

- Phối hợp với các sở, ban, ngành, các tổ chức và chủ đầu tư thực hiện dự án đầu tư xây dựng, phương án tạo lập các khu tái định cư tại địa phương theo phân cấp của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh;

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo thẩm quyền được giao; ra quyết định cưỡng chế và tổ chức cưỡng chế đối với

các trường hợp thuộc thẩm quyền; phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức thực hiện việc cưỡng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền

Thứ ba: Uỷ ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm:

Tổ chức tuyên truyền về mục đích thu hồi đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư của dự án;

Phối hợp với Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thực hiện xác nhận đất đai, tài sản của người bị thu hồi

Phối hợp và tạo điều kiện hỗ trợ cho việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư cho người bị thu hồi đất và tạo điều kiện cho việc giải phóng mặt bằng

e Đàm phán và giải quyết xung đột:

Tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC của chính quyền huyện, thị xã là

một quá trình phức tạp, đa đạng và tác động tới lợi ích của tất cả các bên có liên quan Hiện nay bồi thường, HTTĐC là hoạt động có nhiều xung đột giữa các chủ thể tham gia như Nhà nước, Nhà đầu tư, người bị thu hồi đất và những người liên quan; và chính những xung đột này là yếu tố then chốt làm cho quá trình thực hiện chính sách không thành công Do đó với tư cách là người đại diện cho quyền lợi của người dân thì Nhà nước phải thành lập các cơ quan thực hiện chức năng đàm phán, tiếp thu nắm bắt những bất cập của chính sách để điều chỉnh và giải quyết tận gốc những xung đột xẩy ra Cụ thể như các cơ quan Quốc Hội, HĐND cấp tỉnh, huyện;

Ủy ban mặt trận tổ quốc các cấp, UBND các cấp là chủ thể tham gia tiếp thu, đàm phán và đề xuất các thay đổi về chính sách

f Xây dựng và phát triển hệ thống dịch vụ hỗ trợ

Việc thực hiện chính sách BTHTTĐC không chỉ do một cơ quan của chính quyền cấp huyện, thị xã thực hiện mà còn có sự phối hợp, trợ giúp, hợp tác của các đơn vị liên quan như doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện các dịch vụ về bồi thường, giải phóng mặt bằng gồm có:

- Đo đạc, lập bản đồ hiện trạng; trích lục bản đồ, trích sao hồ sơ địa chính (trường hợp chưa có bản đồ địa chính hoặc bản đồ địa chính đã bị biến động không còn phù hợp với hiện trạng thì trích đo, lập hồ sơ thửa đất);

- Lập phương án về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;

- Lập và thực hiện dự án xây dựng khu tái định cư;

- Dịch vụ khác về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Trường hợp thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện thì việc thuê doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện dịch vụ về bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện theo quy định sau:

- Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định việc thuê doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện dịch vụ về bồi thường, giải phóng mặt bằng;

- Doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện dịch vụ về bồi thường, giải phóng mặt bằng phải có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật

- Các Trường Cao đẳng, Trung cấp, tổ chức có các chương trình đào tạp nghề cho những đối tượng bị thu hồi đất

- Các tổ chức tài chính, tín dụng thực hiện các chương trình tư vấn các kế hoạch kinh doanh, khởi nghiệp cho nông dân sau khi đã bị thu hồi đất

1.2.3.3 Kiểm soát sự thực hiện của chính sách BTHTTĐC:

a Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi và thu thập thông tin thực hiện chính sách:

Tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC là vấn đề phức tạp, nhạy cảm do đó các cơ quan chính quyền cấp huyện cần có hệ thống thông tin phản hồi để nắm bắt các vướng mắc để kịp thời giải quyết Thông tin có thể thu thập được qua công tác báo cáo năm, quý, tháng của chính quyền cấp xã, phường, các báo các đánh giá của

tổ chức tư vấn chính sách, qua công tác thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chuyên môn hoặc cơ quan quản lý cấp trên như:

Ban chỉ đạo GPMB huyện, thị xã: Kiểm tra tập trung vào những vấn đề chủ yếu như: thủ tục lập dự án; các điều kiện về vốn; quỹ nhà tái định cư; tiến độ thực hiện; việc áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư kịp thời phát hiện thiếu sót, bất cập trong thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thống nhất biện pháp xử lý, tháo gỡ vướng mắc

Phòng Tài chính: Theo chức năng, nhiệm vụ được phân công, tổ chức kiểm tra việc thu, chi tiền bồi thường, hỗ trợ; kiểm tra nội dung và chi theo định mức chi phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng; thu tiền bồi thường, hỗ trợ về tài sản thuộc

sở hữu Nhà nước, nộp ngân sách

Thanh tra Nhà nước huyện, thị xã: Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện chính sách pháp luật về đất đai tại địa phương; tập trung giải quyết dứt điểm các đơn thư tồn đọng và giải quyết kịp thời đơn thư phát sinh thuộc thẩm quyền theo đúng quy định của pháp luật tại địa phương để hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện đông người, kéo dài; khắc phục tình trạng chậm trễ, đùn đẩy trách nhiệm trong giải quyết đơn thư; định kỳ, đánh giá rút kinh nghiệm về công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, đảm bảo pháp luật đất đai được thực hiện nghiêm, hạn chế tiêu cực và vi phạm Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật đất đai của các

tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất Kiên quyết thu hồi những diện tích

đã giao, đã cho thuê nhưng chủ đầu tư không triển khai, triển khai không đúng tiến

độ, chủ đầu tư không có năng lực thực hiện dự án

Hội đồng bồi thường, HTTĐC cấp huyện, thị xã: Thường xuyên phối hợp với đơn vị được giao BTHTĐC, thẩm định nhanh chóng, kịp thời, chính xác phương án bồi thường, hỗ trợ Kiểm tra quy trình thực hiện công tác GPMB và thường xuyên, định kỳ báo cáo UBND cấp huyện, thị xã về việc triển khai các dự án có GPMB trên địa bàn

Những thông tin này có được thông qua các như sau:

- Báo cáo của Hội đồng BTHTTĐC cấp huyện, Ban giải phóng mặt bằng các

xã phường

- Thông qua hoạt động kiểm tra của cán bộ tổ chức thực hiện chính sách BTHTTĐC như cán bộ thuộc Hội đồng BTHTTĐC cấp huyện, Ban giải phóng mặt bằng của các xã, phường

- Ngoài ra, còn có thể thu thập thông tin phi chính thức bằng cách tổ chức các cuộc thăm dò ý kiến của người bị thu hồi đất về việc thực hiện các chương trình, dự

án tại địa bàn