Tìm hiểu quy trình kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương do công ty kiểm toán AAC thực hiện

Tiền lương củamột doanh nghiệp bao gồm lương nhân viên hành chính, lương hưởng theo giờ lao động, sản lượng công việc thực tế, các khoản thưởng, hoa hồng, các khoản phúc lợi, và những kh

KHOA KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN

Sinh viên thực hiện: Giáo viên hướng dẫn:

Phan Thị Thu Hiền TS Hồ Thị Thuý Nga

Lớp: K46A Kiểm Toán

Niên khoá: 2012 - 2016

Huế, tháng 05 năm 2016

Trường Đại học Kinh tế Huế

Khóa luận tốt nghiệp là thành quả cuối cùng của quá trình thực tập, tiếp cận thực tế, vận dụng những kiến thức được học vào đối tượng nghiên cứu Chính vì vậy, để có một báo cáo khóa luận tốt nghiệp hoàn chỉnh đòi hỏi phải dành nhiều tâm huyết và tìm tòi một cách kỹ lưỡng Bên cạnh sự nỗ lực từ bản thân để hoàn thành khóa luận này, em còn nhận được sự hỗ trợ, động viên rất lớn từ phía Thầy Cô giáo, đơn vị thực tập, gia đình và bạn bè.

Lời đầu tiên cho phép em gửi lời biết ơn sâu sắc đến Quý thầy cô giáo khoa Kế Toán – Kiểm toán trường Đại học Kinh tế Huế

đã tận tình giảng dạy và truyền đạt cho em những kiến thức quý báu trong suốt thời gian ngồi trên ghế nhà trường Đặc biệt là cô giáo Tiến sĩ Hồ Thị Thúy Nga, người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình giúp em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.

Tiếp đến em xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, cùng các anh chị trong đơn vị, đặc biệt là các anh chị trong phòng Báo cáo tài chính 2 đã tạo điều kiện thuận lợi cho em có cơ hội tiếp cận với thực tế công việc kiểm toán và nhiệt tình giúp đỡ chỉ bảo em trong thời gian thực tập tại công ty.

Cuối cùng, lời cảm ơn em xin được gửi đến gia đình, bạn bè, những người luôn bên cạnh động viên chia sẻ về tinh thần cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này.

Trong thời gian thực tập dù bản thân đã có nhiều cố gắng song do kinh nghiệm, thời gian nghiên cứu, khảo sát thực tế còn hạn chế nên khóa luận tốt nghiệp này không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong sự đóng góp ý kiến từ Quý Thầy Cô giáo để khóa luận được hoàn thiện, phong phú và có giá trị hơn trong thực tiễn.

Một lần nữa, em xin gửi đến lời cảm ơn chân thành cùng những lời chúc tốt đẹp nhất!

Trường Đại học Kinh tế Huế

Phan Thị Thu Hiền

Trường Đại học Kinh tế Huế

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC KÝ HIỆU ii

DANH MỤC SƠ ĐỒ iii

DANH MỤC BẢNG BIỂU iv

DANH MỤC BIỂU ĐỒ v

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU vi

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng nghiên cứu 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Cấu trúc khóa luận 4

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG 5

1.1 Đặc điểm khoản mục lương và các khoản trích theo lương có ảnh hưởng đến kiểm toán BCTC 5

1.1.1 Tiền lương 5

1.1.1.1 Khái niệm 5

1.1.1.2 Các hình thức tiền lương 5

1.1.1.3 Vai trò của tiền lương 7

1.1.1.4 Quỹ tiền lương 7

1.1.2 Các khoản trích theo lương 8

1.1.2.1 Bảo hiểm xã hội 8

1.1.2.2 Bảo hiểm y tế 9

1.1.2.3 Bảo hiểm thất nghiệp 9

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.1.2.4 Kinh phí công đoàn 10

1.2 Mục tiêu của kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương 10

1.3 Các hành vi gian lận với khoản mục 12

1.4 Kiểm soát nội bộ đối với khoản mục lương và các khoản trích theo lương 12

1.5 Quy trình kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương trong Kiểm toán BCTC 14

1.5.1 Lập kế hoạch kiểm toán 14

1.5.2 Thực hiện kiểm toán 17

1.5.3 Kết thúc kiểm toán 25

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN 28

2.1 Khái quát về công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC 28

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 28

2.1.2 Cơ cấu tổ chức và nhân sự tại công ty 30

2.1.3 Các dịch vụ của công ty 34

2.2 Sơ lược về quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty Kiểm toán và kế toán Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC 35

2.3 Thực hiện công tác kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương tại Công ty cổ phần XYZ do Công ty TNHH Kiểm toán và kế toán AAC thực hiện36 2.3.1 Chuẩn bị và lập kế hoạch kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương 36

2.3.1.1 Xem xét chấp nhận khách hàng và đánh giá rủi ro hợp đồng (A120)36 2.3.1.2 Lập và thảo luận hợp đồng kiểm toán, chọn KTV thực hiện kiểm toán (A210) 36

2.3.1.3 Tìm hiểu khách hàng và môi trường hoạt động (A310, A440) 37

2.3.1.4 Phân tích sơ bộ BCTC (A510) 40

2.3.1.5 Đánh giá chung về HTKSNB và trao đổi với ban giám đốc về gian lận (A610, A620) 42

2.3.1.6 Xác định mức trọng yếu cho tổng thể BCTC (A710) 42

Trường Đại học Kinh tế Huế

2.3.1.7 Xác định phương pháp chọn mẫu, cỡ mẫu (A810) 44

2.3.1.8 Tổng hợp kết quả kiểm toán 45

2.3.2 Thực hiện công việc kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương46 2.3.2.1 Kiểm toán số dư đầu năm tài chính 46

2.3.2.2 Thử nghiệm kiểm soát 47

2.3.2.3 Thử nghiệm cơ bản 48

2.3.3 Giai đoạn kết thúc kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương 63

2.3.3.1 Soát xét các giấy tờ làm việc của kiểm toán viên 63

2.3.3.2 Tổng hợp kết quả kiểm toán 64

2.3.3.3 Lập báo cáo kiểm toán và thư quản lý 65

CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN 67

3.1 Nhận xét về công tác kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương do công ty TNHH kiểm toán và kế toán AAC thực hiện 67

3.1.1 Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán 67

3.1.2 Giai đoạn thực hiện kiểm toán 68

3.1.3 Giai đoạn kết thúc kiểm toán 69

3.2 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương do công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện 70

Phần III:KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75

1 Kết luận 75

2 Kiến nghị 76

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78 PHỤ LỤC

GIẤY XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

Trường Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC KÝ HIỆU

Ký

√ Ký hiệu này điền trong ô vuông (□) để thể hiện có tài liệu lưu trong hồ sơ

kiểm toán hoặc thể hiện dữ kiện nêu ra là đúng

X Ký hiệu này điền trong ô vuông (□) để thể hiện không có tài liệu lưu trong hồ

sơ kiểm toán hoặc thể hiện dữ kiện nêu ra là sai

N/A Không áp dụng / None applicable

Khớp với số liệu trên BCKT năm trước/ Agreed to Previous year ‘s report:

Ký hiệu này đặt sau số liệu để thể hiện KTV đã đối chiếu số liệu đó phù hợpvới số liệu trên BCTC đã kiểm toán năm trước

TB

Khớp với số liệu trên Bảng CĐPS/ Agreed to trial balance: Ký hiệu này đặt

sau số liệu để thể hiện KTV đã đối chiếu số liệu đó phù hợp với số liệu trên

Bảng CĐPS

GL

Khớp với số liệu trên Sổ Cái/ Agreed to general ledger: Ký hiệu này đặt sau

số liệu để thể hiện KTV đã đối chiếu số liệu đó phù hợp với số liệu trên Sổ

Cái tài khoản

Trường Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của công ty AAC 31

Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức phòng Kiểm toán BCTC 32

Sơ đồ 2.3: Chu trình kiểm toán chung tại công ty AAC 35

Sơ đồ 2.4: Sơ đồ tổ chức công ty cổ phần XYZ 38

Trường Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Mức trọng yếu cho tổng thể BCTC 43

Bảng 2.2: Kiểm tra chính sách kế toán áp dụng 49

Bảng 2.3: Biến động số dư tài khoản lương và các khoản trích theo lương năm nay so với năm trước 50

Bảng 2.4: Phân tích biến động chi phí lương theo khoản mục 51

Bảng 2.5: Phân tích lợi nhuận trích lương 51

Bảng 2.6: Phân tích biến động chi phí lương theo tháng 53

Bảng 2.7: Kiểm tra chi tiết bảng lương 54

Bảng 2.8: Bảng tính quỹ lương năm 2015 55

Bảng 2.9: Kiểm tra các khoản trích theo lương (E444) 57

Bảng 2.10: Kiểm tra tỷ lệ trích các khoản trích theo lương 58

Bảng 2.11: Kiểm tra chứng từ nộp tiền 59

Bảng 2.12: Kiểm tra các khoản trích theo lương 60

Bảng 2.13: Kiểm tra tiền lương chi đến 31/3/2015 61

Bảng 2.14: Thống kê Thù lao HĐQT đã tính vào chi phí trong năm 62

Trường Đại học Kinh tế Huế

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU

Qua quá trình thực tập tại công ty TNHH kiểm toán và kế toán AAC kết hợp vớinhững kiến thức đã được học, em đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp của mình với đề

tài “Tìm hiểu quy trình kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương do

công ty TNHH kiểm toán và kế toán AAC thực hiện”

Khóa luận này về cơ bản đã đạt được những mục tiêu ban đầu đặt ra, đó là tổng hợp cơ

sở lý luận liên quan đến khoản mục lương và các khoản trích theo lương; thực hiệnkiểm toán khoản mục; đưa ra nhận xét, đánh giá và giải pháp hoàn thiện quy trìnhkiểm toán của công ty AAC cũng như công tác kế toán tại công ty cổ phần XYZ

Khóa luận bao gồm 3 phần, phần mở đầu nêu rõ lý do chọn đề tài, đối tượng, mục tiêu,phậm vi nghiên cứu và cấu trúc khóa luận, phần 3 kết luận và kiến nghị đúc kết lại quátrình thực hiện khóa luận và đưa ra kiến nghị chung nhằm hoàn thiện chất lượng cuộckiểm toán Nội dung chính của khóa luận tập trung vào phần 2, nội dung và kết quảnghiên cứu Phần 2 được trình bày qua 3 chương với những nội dung chính như sau:

Chương một trình bày ngắn gọn những vấn đề cơ bản về lý thuyết liên quan đến

khoản mục lương và các khoản trích theo lương và phương pháp kiểm toán khoản mụcnày trên cở sở tổng hợp những kiến thức từ giáo trình, bài giảng,… mà người viết tíchlũy được Chương này cung cấp cho người đọc cái nhìn bao quát, tổng quan về vấn đềnghiên cứu và tạo cơ sở để người đọc có thể theo dõi tiếp nội dung của chương hai

Chương hai trước hết cung cấp một số thông tin giới thiệu về công ty AAC và

công ty cổ phần XYZ, sau đó trình bày thực trạng quy trình kiểm toán lương và cáckhoản trích theo lương của AAC đối với công ty cổ phần XYZ Quy trình kiểm toánbao gồm 3 giai đoạn: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, kết thúc kiểm toán

được thể hiện chi tiết thông qua các giấy làm việc của KTV

Chương ba dựa trên thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục lương và các

khoản trích theo lương tại công ty AAC ở chương 2 để nhận xét ưu điểm, hạn chế củatừng giai đoạn trong quy trình Từ đó, đưa ra kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trìnhkiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương do công ty AAC thực hiện

Trường Đại học Kinh tế Huế

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã ký kết hàng loạt các hiệp định thươngmại tự do (FTA) cả song phương và đa phương quan trọng Nhiều nhà kinh tế ví năm

2015 là “năm của hội nhập” Những hiệp định trên sẽ mở ra cho Việt Nam cơ hội mới

để hội nhập và phát triển Để nắm bắt được cơ hội đó, Việt Nam cần có một thị trườngtrong nước, một môi trường kinh doanh, một khu vực sản xuất và hệ thống doanh

nghiệp tốt, thu hút vốn đầu tư nước ngoài Vì vậy, sự trung thực, minh bạch của các

thông tin tài chính đóng vai trò cực kỳ quan trọng, trở thành một trong những nhân tố

quyết định đối với sự thành công của doanh nghiệp cũng như đối với các nhà đầu tư

Đó cũng chính là lý do mà vị trí của ngành kiểm toán ngày càng được nâng lên và

khẳng định tầm quan trọng trong nền kinh tế Hoạt động kiểm toán góp phần khôngnhững đảm bảo sự tin cậy về thông tin kinh tế, tài chính cho các nhà đầu tư, các nhàquản lý mà còn giúp cho doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế biết và khắc phục đượcnhững khuyết điểm trong quản lý và thực thi pháp luật Như vậy, hoạt động kiểm toánkhông chỉ tạo niềm tin cho những người quan tâm đến tình hình tài chính của doanhnghiệp mà còn góp phần nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý của doanh nghiệp

Lương và các khoản trích theo lương là một vấn đề rất quan trọng trong bất cứ

một doanh nghiệp nào Tiền lương là yếu tố nhằm đảm bảo tái sản xuất sức lao động,

do đó nó là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển và đem lại nguồn lợi nhuận lớn

cho từng doanh nghiệp Nghiên cứu vấn đề về lương và các khoản trích theo lương làmột vấn đề cần thiết và giúp ích cho các doanh nghiệp trong việc quản lý nguồn lao

động Mỗi doanh nghiệp đều có chính sách lương khác nhau, chính sách lương thể

hiện chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp đối với người lao động và khuyến khích họgắn bó lâu dài với doanh nghiệp Làm thế nào để có một chính sách lương hợp lý đểkhuyến khích người lao động làm việc hiệu quả và tiết kiệm chi phí tối đa cho doanhnghiệp luôn là một câu hỏi lớn của các doanh nghiệp trên thị trường hiện nay

Trường Đại học Kinh tế Huế

Qua quá trình thực tập tại công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, em đãnhận ra tầm quan trọng của phần hành kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích

theo lương trong kiểm toán báo cáo tài chính xuất phát từ quá trình đi kiểm toán thực

tế tại các công ty khách hàng kết hợp với những kiến thức đã học trong nhà trường Vìvậy em quyết định chọn đề tài nghiên cứu “Thực trạng kiểm toán khoản mục lương vàcác khoản trích theo lương trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểmtoán và Kế toán AAC thực hiện” làm đề tài do luận văn tốt nghiệp của mình

2 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu Quy trình kiểm toán khoản mục lương và các khoản

trích theo lương do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Mục tiêu tổng quát:

Tìm hiểu thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán khoảnmục Lương và các khoản trích theo lương do công ty TNHH kiểm toán và kế toánAAC thực hiện

- Mục tiêu cụ thể:

- Hệ thống hóa lại cơ sở lý luận đối với khoản mục lương và các khoản trích

theo lương

- Tìm hiểu tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC nhằm giúp

người đọc hiểu rõ hơn về quy trình làm việc tại Công ty này

- Tìm hiểu thực trạng về quy trình kiểm toán khoản mục Lương và các khoản trích

theo lương của Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC tại công ty cổ phần XYZ

- Từ đó, đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện chất lượng kiểm toán của Công

ty nói chung và đối với kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương

- Thông qua việc phân tích, rút ra được những kiến thức thực tiễn, phục vụ cho

nghiên cứu cũng như chuẩn bị những hành trang ban đầu cho công tác sau này

Trường Đại học Kinh tế Huế

4 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Trong phạm vi khóa luận, đề tài tập trung nghiên cứu quy trìnhkiểm toán khoản mục Lương và các khoản trích theo lương do công ty TNHH kiểmtoán và kế toán AAC thực hiện tại Công ty cổ phần XYZ

- Về thời gian: Niên độ kế toán năm 2015 (từ 01/01/2015 đến 31/12/2015)

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài chủ yếu sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp đọc tài liệu: nghiên cứu hồ sơ kiểm toán các năm trước tại công

ty, các chuẩn mực kế toán, kiểm toán, khóa luận tốt nghiệp, các thông tin trên internet,tạp chí và các tài liệu về kế toán - kiểm toán có liên quan

- Phương pháp thu thập thông tin:

+ Thu thập thông tin sơ cấp: thu thập tài liệu liên quan đến kiểm toán BCTC nóichung và kiểm toán lương và các khoản trích theo lương nói riêng như: chuẩn mựckiểm toán, hồ sơ kiểm toán mẫu của VACPA, Quan sát, phỏng vấn một số nhân viêncông ty về cách thực hiện kiểm toán trong thực tế Thu thập tài liệu, quy trình, hồ sơkiểm toán liên quan đến khoản mục Lương và các khoản trích theo lương của Công tyTNHH Kiểm toán và Kế toán AAC Trực tiếp tham gia vào quy trình kiểm toán vớivai trò là một trợ lý kiểm toán

+ Thu thập thông tin thứ cấp: tham thảo một số đề tài về kiểm toán đã đượcthực hiện trước đây, thu thập giấy tờ làm việc do các KTV, trợ lý KTV của công tythực hiện kiểm toán tại công ty khách hàng

- Phương pháp tổng hợp, phân tích và xử lí số liệu:

+ Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê để xử lý và phân tích các số liệuthu thập được như các thống kê mô tả, phương pháp so sánh

+ Phương pháp so sánh giữa các số liệu nhằm tìm hiểu nguyên nhân biến động

và các phương pháp xử lí thích hợp

Trường Đại học Kinh tế Huế

+ Sử dụng các phương pháp chuyên môn và các kỹ thuật khác (phỏng vấn, quan

sát) để phân tích và đưa ra các kết luận về các chênh lệch phát hiện được khi so sánhdưới sự hướng dẫn của các KTV

+ Sau khi thu thập và nghiên cứu tài liệu, người viết tiến hành phân tích, tổnghợp, đối chiếu số liệu cũng như vận dụng những kiến thức và kinh nghiệp thực tế có

được để có các nhìn tổng quát về vấn đề nghiên cứu

6 Cấu trúc khóa luận

Phần I: Đặt vấn đề

Phần II: Nội dung và kết quả nghiên cứu

Chương I: Cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương.Chương II: Thực trạng kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theolương do công ty TNHH kiểm toán và kế toán AAC thực hiện

Chương III: Nhận xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm toán khoản

mục lương và các khoản trích theo lương do công ty TNHH kiểm toán và kế toán AACthực hiện

Phần III: Kết luận và kiến nghị

Trường Đại học Kinh tế Huế

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC

LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG

1.1 Đặc điểm khoản mục lương và các khoản trích theo lương có ảnh hưởng đến kiểm toán BCTC

1.1.1 Tiền lương

Tiền lương và các khoản trích theo lương là một vấn đề rất quan trọng trong bất

cứ một doanh nghiệp nào Tiền lương là yếu tố nhằm đảm bảo tái sản xuất sức lao

động, do đó nó là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển và đem lại nguồn lợi nhuận

lớn cho từng doanh nghiệp Nghiên cứu vấn đề về tiền lương và các khoản trích theo

lương là một vấn đề cần thiết và giúp ích cho các doanh nghiệp trong việc quản lý

nguồn lao động

1.1.1.1 Khái niệm

Tiền lương về bản chất là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động sống cầnthiết mà doanh nghiệp trả cho người lao động theo thời gian hoặc theo khối lượngcông việc, lao vụ mà người lao động đã đóng góp cho doanh nghiệp Tiền lương củamột doanh nghiệp bao gồm lương nhân viên hành chính, lương hưởng theo giờ lao

động, sản lượng công việc thực tế, các khoản thưởng, hoa hồng, các khoản phúc lợi, và

những khoản trích theo tiền lương theo quy định hiện hành của pháp luật hoặc theo sựthoả thuận của người lao động và chủ lao động

1.1.1.2 Các hình thức tiền lương

Khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp đều lựa chọncho mình hình thức tiền lương phù hợp dựa trên nguyên tắc phân phối theo lao độngnhằm kết hợp chặt chẽ giữa lợi ích chung của xã hội, lợi ích của doanh nghiệp và của

người lao động Do đó, việc tính và trả lương cho người lao động thể hiện theo nhiều

Trường Đại học Kinh tế Huế

hình thức khác nhau, tuỳ theo hoạt động kinh doanh, tính chất công việc và trình độquản lý của doanh nghiệp Nhưng mục đích của các hình thức này đều nhằm quán triệtnguyên tắc phân phối theo lao động Trên thực tế, các doanh nghiệp thường áp dụngcác hình thức tiền lương sau:

- Tiền lương theo thời gian lao động: là hình thức trả lương căn cứ theo thời

gian làm việc thực tế (theo tháng, tuần, ngày, giờ…):

 Lương tháng: thường áp dụng để trả lương cho nhân viên làm công tác quản

lý kinh tế, hành chính quản trị…

 Lương ngày: thường áp dụng để trả lương cho lao động trực tiếp hưởnglương thời gian, tính trả lương cho người lao động trong những ngày hội họp, học tập

và làm căn cứ để tính trợ cấp BHXH

 Lương giờ: Trả lương cho người lao động trực tiếp trong thời gian làm việc

mà không hưởng lương theo sản phẩm

- Tiền lương theo sản phẩm: là hình thức trả lương cho người lao động căn cứ

vào số lượng, chất lượng sản phẩm mà họ làm ra Hình thức trả lương này quán triệtnguyên tắc “làm theo năng lực hưởng theo lao động”, qua đó người lao động nhậnthức rõ lợi ích của mình nên đã không ngừng nâng cao năng suất, góp phần làm tănghiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Khi áp dụng hình thức trả lương theosản phẩm là doanh nghiệp phải xây dựng được các định mức kinh tế - kỹ thuật, từ đó

làm cơ sở xây dựng đơn giá tính lương cho từng loại sản phẩm, từng công việc một

cách hợp lý Trả lương theo sản phẩm có nhiều hình thức khác nhau tuỳ thuộc vào điềukiện cụ thể của từng doanh nghiệp mà vận dụng cho phù hợp: trả lương theo sản phẩmgián tiếp; hình thức tiền lương theo sản phẩm có thưởng, phạt rõ ràng; hình thức tiền

lương theo sản phẩm luỹ tiến… Hình thức lương này thường được áp dụng đối với các

doanh nghiệp hoạt động sản xuất

- Tiền lương khoán: là hình thức trả lương cho người lao động căn cứ vào số

lượng, chất lượng sản phẩm mà họ hoàn thành Hình thức trả lương này bắt buộcngười lao động không chỉ quan tâm đến kết quả của bản thân mình mà còn quan tâm

Trường Đại học Kinh tế Huế

đến kết quả mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Do đó nó phát huyđược sức mạnh tập thể trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh Hình

thức trả lương này thường được áp dụng đối với các doanh nghiệp cổ phần

1.1.1.3 Vai trò của tiền lương

Tiền lương và các khoản trích theo lương có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với

người lao động, doanh nghiệp và xã hội

- Đối với xã hội: Tiền lương là công cụ của chính sách phân phối và tái phânphối thu nhập

- Đối với doanh nghiệp: Tiền lương và các khoản trích theo lương là mộtkhoản chi phí sản xuất lớn, một yếu tố cấu thành nên giá trị sản phẩm dịch vụ dodoanh nghiệp sáng tạo ra Vì vậy, các doanh nghiệp phải sử dụng sức lao động sao chohiệu quả nhất nhằm tiết kiệm chi phí tiền lương, hạ giá thành sản phẩm dịch vụ, nângcao sức cạnh tranh của doanh nghiệp

- Đối với người lao động: Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao

động Khi người lao động tham gia sản xuất kinh doanh ở các doanh nghiệp thì họ phải

nhận được tiền lương Tiền lương chính là đòn bảy kinh tế để khuyến khích tinh thần

hăng hái lao động, kích thích và tạo mối quan tâm của người lao động đến kết quả

công việc của họ

1.1.1.4 Quỹ tiền lương

Quỹ tiền lương của doanh nghiệp là toàn bộ tiền lương của doanh nghiệp trảcho tất cả các loại lao động thuộc doanh nghiệp quản lý và sử dụng Thành phần quỹtiền lương bao gồm các khoản chủ yếu là tiền lương trả cho người lao động trong thờigian thực tế làm việc, tiền lương trả cho người lao động trong thời gian ngừng việc,nghỉ phép hoặc đi học, các loại tiền thưởng trong sản xuất, các khoản phụ cấp thường

xuyên…Trong quan hệ với quá trình sản xuất kinh doanh, kế toán phân loại quỹ tiềnlương của doanh nghiệp thành hai loại cơ bản:

Trường Đại học Kinh tế Huế

 Tiền lương chính: Là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian làm

nhiệm vụ chính đã được quy định, bao gồm: lương cấp bậc, các khoản phụ cấp thườngxuyên và tiền thưởng trong sản xuất

 Tiền lương phụ: Là tiền lương phải trả cho người lao động trong thời gian

không làm nhiệm vụ nhưng vẫn được hưởng lương theo chế độ quy định như tiền

lương trả cho người lao động trong thời gian nghỉ phép, thời gian đi làm nghĩa vụ xã

hội, đi học, hội họp…

Việc phân chia quỹ tiền lương như trên có ý nghĩa quan trọng trong hạch toán,phân bổ tiền lương theo đúng đối tượng và trong công tác phân tích tình hình sử dụngquỹ lương ở các doanh nghiệp Các doanh nghiệp cần phải quản lý chặt chẽ quỹ tiền

lương theo đúng quy định và đúng mục đích

Đối với doanh nghiệp chưa có lãi, chưa bảo toàn vốn thì tổng quỹ lương của

doanh nghiệp được phép chi không vượt quá tiền lương cơ bản tính theo số lượng lao

động thực tế tham gia vào quá trình sản xuất - kinh doanh Đối với doanh nghiệp kinh

doanh có lãi, đạt được tỷ suất cao thì được chi quỹ lương theo hiệu qủa đạt được củadoanh nghiệp

1.1.2 Các khoản trích theo lương

1.1.2.1 Bảo hiểm xã hội

Theo quy định tại Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội: Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảohay bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập

do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết,

trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội

Quỹ BHXH được hình thành do việc trích lập theo tỷ lệ quy định là trên tiền

lương phải trả công nhân viên trong kỳ Theo chế độ hiện hành, hàng tháng doanh

nghiệp tiến hành trích lập quỹ BHXH theo tỷ lệ 24% trên tổng số tiền lương thực tếphải trả công nhân viên trong tháng, trong đó: 18% tính vào chi phí sản xuất kinhdoanh của các đối tượng sử dụng lao động, 8% trừ vào lương của người lao động.Quỹ BHXH được trích lập tạo ra nguồn vốn tài trợ cho người lao động trong trường

Trường Đại học Kinh tế Huế

hợp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động Thực chất của BHXH là giúp mọi người đảmbảo về mặt xã hội để người lao động có thể duy trì và ổn định cuộc sống khi gặp khó

khăn, rủi ro khiến họ bị mất sức lao động tạm thời hay vĩnh viễn

Tại doanh nghiệp, hàng tháng doanh nghiệp trực tiếp chi trả BHXH cho côngnhân viên bị ốm đau, thai sản trên cơ sở các chứng từ hợp lệ Cuối tháng, doanhnghiệp phải quyết toán với cơ quan quản lý quỹ BHXH

1.1.2.2 Bảo hiểm y tế

BHYT là một khoản trợ cấp cho việc phòng chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ cho

người lao động Cơ quan bảo hiểm sẽ thanh toán về chi phí khám chữa bệnh theo tỷ lệ

nhất định mà Nhà nước quy định cho những người đã tham gia đóng bảo hiểm

Quỹ BHYT được hình thành từ việc trích lập theo tỷ lệ quy định trên tiền lươngphải trả công nhân viên trong kỳ Theo chế độ hiện hành, doanh nghiệp trích quỹBHYT theo tỷ lệ 4,5% trên tổng số tiền lương thực tế phải trả công nhân viên trong

tháng, trong đó 3% tính vào chi phí sản xuất kinh doanh của các đối tượng sử dụng laođộng, 1,5% trừ vào lương của người lao động Quỹ BHYT được trích lập để tài trợ chongười lao động có tham gia đóng góp quỹ trong các hoạt động khám chữa bệnh

Theo chế độ hiện hành, toàn bộ quỹ BHYT được nộp lên cơ quan chuyên mônchuyên trách quản lý và trợ cấp cho người lao động thông qua mạng lưới y tế

1.1.2.3 Bảo hiểm thất nghiệp

Bảo hiểm thất nghiệp là khoản tiền được trích để trợ cấp cho người lao động bịmất việc làm Theo Điều 81 Luật BHXH, người thất nghiệp được hưởng bảo hiểm thấtnghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:

- Đã đóng BHTN đủ 12 tháng trở lên trong thời gian hai mươi bốn tháng trướckhi thất nghiệp

- Đã đăng ký thất nghiệp với tổ chức BHXH

- Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày đăng ký thất nghiệp

Trường Đại học Kinh tế Huế

Theo điều 82 Luật BHXH, mức trợ cấp thất nghiệp hàng tháng bằng 60% mức bình

quân tiền lương, tiền công tháng đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp

Nguồn hình thành quỹ BHTN như sau:

- Người lao động đóng bằng 1% tiền lương,tiền công tháng đóng BHTN

- Người sử dụng lao động đóng bằng 1% quỹ tiền lương, tiền công tháng đóngBHTN của những người lao động tham gia BHTN

- Hàng tháng, Nhà nước hỗ trợ từ ngân sách bằng 1% quỹ tiền lương,tiền công

tháng đóng BHTN của những người tham gia BHTN và mỗi năm chuyển một lần

1.1.2.4 Kinh phí công đoàn

Kinh phí công đoàn là khoản tiền được trích lập theo tỷ lệ quy định trên tổngquỹ lương thực tế phải trả cho toàn bộ công nhân viên trong doanh nghiệp nhằm chăm

lo, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động đồng thời duy trì hoạt động của

công đoàn tại doanh nghiệp

Theo chế độ hiện hành hàng tháng doanh nghiệp trích 2% kinh phí công đoàntrên tổng số tiền lương thực tế phải trả người lao động trong tháng và tính toàn bộ vàochi phí sản xuất kinh doanh của các đối tượng sử dụng lao động

Toàn bộ số kinh phí công đoàn trích được một phần nộp lên cơ quan công đoàn cấptrên, một phần để lại doanh nghiệp để chi tiêu cho hoạt động công đoàn tại doanh nghiệp

1.2 Mục tiêu của kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương

Khi tiến hành kiểm toán BCTC, việc đề ra các mục tiêu kiểm toán có ý nghĩahết sức quan trọng giúp kiểm toán viên thu thập đầy đủ các bằng chứng cần thiết để

đưa ra kết luận về BCTC của đơn vị khách hàng Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam

số 200: “ Mục tiêu của kiểm toán BCTC là giúp cho kiểm toán viên và công ty kiểmtoán đưa ra ý kiến xác nhận rằng BCTC có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế độ

kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận), có tuân thủ luật pháp kiên quan và có phảnánh trung thực và hợp lý tình hình tài chính trên các khía cạnh trọng yếu hay không ”

Trường Đại học Kinh tế Huế

Đó là mục tiêu trong cả cuộc kiểm toán, còn riêng đối với kiểm toán chu trình tiềnlương và nhân viên có các mục tiêu sau:

Mục tiêu chung: đối với khoản mục lương và các khoản trích theo lương là

kiểm toán viên phải thu thập các bằng chứng để khẳng định tính trung thực và hợp lýcủa nghiệp vụ về tiền lương và nhân viên, tất cả các thông tin tài chính trọng yếu cóliên quan tới chu trình đều được trình bày phù hợp với các nguyên tắc kế toán, chế độ

kế toán tài chính

Mục tiêu về sự hiện hữu và có thực: Mục tiêu về sự hiện hữu và có thực đối với

các nghiệp vụ tiền lương có nghĩa rằng các nghiệp vụ tiền lương đã được ghi chép thìthực sự đã xảy ra và rằng các khoản chi phí tiền lương và khoản tiền lương chưa thanhtoán thực sự tồn tại

Mục tiêu đầy đủ: Mục tiêu về sự đầy đủ đối với các nghiệp vụ tiền lương hướng

tới việc tất cả các nghiệp vụ tiền lương đã xảy ra đều được ghi chép một cách đầy đủ

Trong trường hợp ngược lại, chi phí tiền lương và các khoản phải thanh toán cũng như

các tài sản liên quan sẽ bị trình bày không đúng với thực tế

Mục tiêu phát sinh: Đảm bảo các khoản chi phí, phân bổ lương và các khoản

trích theo lương, chi thanh toán là thật sự phát sinh trong kỳ

Mục tiêu đánh giá: Mục tiêu đánh giá với các nghiệp vụ tiền lương và các

khoản trích theo lương và các số dư có liên quan nhằm đạt được mục tiêu các giá trị đãghi chép về các nghiệp vụ tiền lương là hợp lệ và đúng Các giá trị đó có thể đượcphản ánh không đúng đắn do nhiều lý do khác nhau Tất cả các sai phạm về sự đo

lường tính toán trong các nghiệp vụ tiền lương đều dẫn tới làm tăng hay giảm so với

thực tế số chi phí tiền lương và số tiền lương phải thanh toán cũng như các tài sản cóliên quan khác

Mục tiêu chính xác: Các nghiệp vụ về lương và các khoản trích theo lương

được tính toán, ghi chép chính xác, thống nhất giữa các sổ và báo cáo

Mục tiêu trình bày và công bố: Mục tiêu này đối với các nghiệp vụ về tiền

lương là việc các khoản chi phí về tiền lương và khoản thanh toán cho công nhân viên

Trường Đại học Kinh tế Huế

phải được phân loại và trình bày trên báo cáo tài chính đúng theo chuẩn mực và quy

định hiện hành

1.3 Các hành vi gian lận với khoản mục

Khai khống nhân viên: là hành vi tính toán, thanh toán cho người lao động

không làm việc ở đơn vị hoặc đã chấm dứt hợp đồng, không còn làm việc ở đơn vịnữa Thường thì người tiến hành hành vi gian lận này là nhân viên phụ trách tiền

lương, chấm công đó có thể ghi giờ hằng ngày cho nhân viên và chứng nhận vào thẻ

thời gian vào lúc cuối kỳ Nếu người này cũng làm công tác thanh toán lương cho nhânviên thì có nhiều cơ hội để gian lận xảy ra

Khai khống số giờ làm việc là hành vi ghi sổ số giờ làm việc nhiều hơn thực tế.

Thường thì khách hàng dễ ngăn ngừa hình thức gian lận này bằng các quá trình kiểm

soát thích hợp như: sử dụng máy ghi giờ, đưa bảng chấm công về cho các các bộ phận

để bộ phận đó tiến hành công tác chấm công và công bố công khai cho các nhân viêntrong phòng…hơn là để kiểm toán viên phát hiện ra nó

Hành vi gian lận dưới hình thức tính toán bảng lương không chính xác thường

xảy ra trong trường hợp người lập bảng lương cũng phụ trách việc phát lương chonhân viên

Bên cạnh đó, trong thực tế tại rất nhiều đơn vị thường có sự vi phạm quy định

về lao động và tiền lương như: quy trình tuyển dụng không đúng, hợp đồng lao động

ký sai, xác định mức lương, hệ số lương, đơn giá lương, thời điểm tính lương khôngđúng quy định

1.4 Kiểm soát nội bộ đối với khoản mục lương và các khoản trích theo lương

Là khoản chi phí quan trọng, chiếm tỷ trọng tương đối lớn ở đa số các doanhnghiệp, nhất là đối với các doanh nghiệp sản xuất, gia công Do các chi phí ngày đềuquan trọng nên nếu sai sót sẽ đến những sai lệch trọng yếu trên BCTC Vì vậy, kiểmsoát nội bộ đối với khoản mục tiền lương và các khoản trích theo lương nhằm ngăn

Trường Đại học Kinh tế Huế

chặn các gian lận thường xảy ra như đã nêu trên Các thủ tục kiểm soát doanh nghiệp

có thể áp dụng:

- Kiểm soát bằng chi phí tiền lương

Một cách hữu hiệu để kiểm soát chi phí tiền lương là hoạch định và theo dõiviệc thực hiện các bảng dự toán lương Mỗi bộ phận (phòng ban, phân xưởng, cửa

hàng,…) đều cần lập dự toán chi phí tiền lương của mình vào đầu niên độ Hàng tháng,

kế toán sẽ tổng hợp, so sánh chi phí tiền lương thực tế với dự toán, mọi biến độngtrọng yếu đều cần được phát hiện để kịp thời xử lý

- Công tác kế toán thực hiện theo quy định của Nhà nước

Tổ chức nghiêm túc công tác ghi chép và lập báo cáo cho cơ quan chức năngcủa nhà nước theo các quy định về lao động, tiền lương, các khoản trích theo lương.Việc này không những giúp doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ với nhà nước mà còngiúp phát hiện những sai phạm trong công tác lao động và tiền lương

- Phân công, phân nhiệm trong công tác lao động và tiền lương

Một vấn đề rất quan trọng là phải có sự phân nhiệm giữa các chức năng để giảmbớt khả năng sai phạm Thường thì cần có sự tách biệt giữa các chức năng:

 Chức năng theo dõi nhân sự, tuyển dụng, ký hợp đồng và quản lý hồ sơ

 Chức năng theo dõi lao động: quản lý lao động và chấm công

 Chức năng tính lương và ghi chép lương: tính lương và các khoản khấu trừ lương

 Chức năng phát lương: phát lương cho người lao động và kiểm soát chặt chẽ

các khoản tiền lương người lao động chưa nhận

- Kiểm soát quá trình lập bảng chấm công và các tài liệu liên quan để tính lương

 Lập các chứng từ ban đầu: thẻ bấm giờ, bảng theo giõi lao động, bảng chấm

công, bảng kê khối lượng sản phẩm hoàn thành, bảng kê thời gian vượt giờ

 Kiểm tra đầy đủ và tính chính xác của chứng từ ban đầu về lương

- Kiểm soát quá trình tính lương và các khoản trích theo lương

 Ban hành chính sách lương rõ ràng

Trường Đại học Kinh tế Huế

 Bộ phận nhân sự phải thông báo kịp thời mọi biến động về nhân sự và tiềnlương, bộ phận tính lương phải thường xuyên cập nhật các biến động.

 Phân công người có thẩm quyền phê duyệt các thay đổi trong việc tính lương,

phê duyệt bảng lương

 Bảng lương và các chứng từ chi lương phải chuyển đầy đủ và kịp thời để kế

toán ghi chép

 Định kỳ, nhà quản lý đối chiếu chi phí lương thực tế với quỹ lương kế hoạch

- Kiểm tra độc lập việc thực hiện

Định kỳ người đứng đầu đơn vị nên tiến hành kiểm tra các công việc mà các bộ

phận đã thực hiện như kiểm tra quy trình tuyển dụng, việc ký hợp đồng lao động,chấm công, tính lương và trả lương…Có thể đối chiếu số liệu của phòng nhân sự vớiphòng kế toán, giữa phòng kế toán với bộ phận trực tiếp sử dụng lao động nhằm kịpthời phát hiện các sai phạm và tăng cường ý thức kỷ luật của các bộ phận này

1.5 Quy trình kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương trong Kiểm toán BCTC

1.5.1 Lập kế hoạch kiểm toán

Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán Nó cóvai trò rất quan trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của cuộc kiểm toán.Theo chuẩn mực kiểm toán số 4 trong 10 chuẩn mực kiểm toán được thừa nhận rộng

rãi (GASS): “ Công tác kiểm toán phải được lập kế hoạch đầy đủ và các trợ lý kiểm

toán, nếu có, phải được giám sát đúng đắn” Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300

cũng nêu rõ: “Kiểm toán viên và công ty kiểm toán cần lập kế hoạch để có thể đảmbảo rằng cuộc kiểm toán được tiến hành một cách có hiệu quả” Theo đó, việc lâp kếhoạch kiểm toán được tiến hành qua các bước sau:

 Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán:

Quy trình kiểm toán được bắt đầu khi kiểm toán viên và công ty tiếp nhận mộtkhách hàng Trên cơ sở xác định được đối tượng khách hàng, công ty kiểm toán sẽ tiếnhành các công việc cần thiết để chuẩn bị lập kế hoạch kiểm toán bao gồm: Đánh giá

Trường Đại học Kinh tế Huế

khả năng chấp nhận kiểm toán, nhận diện các lý do kiểm toán, lựa chọn đội ngũ nhânviên và ký hợp đồng kiểm toán.

- Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán, kiểm toán viên thực hiện:

 Xem xét hệ thống kiểm soát chất lượng

 Tính liêm chính của ban giám đốc khách hàng

 Liên lạc với kiểm toán viên tiền nhiệm

- Nhận diện lý do kiểm toán của công ty khách hàng: Là việc xác định người

sử dụng BCTC và mục đích sử dụng của họ

- Lựa chọn đội ngũ nhân viên thực hiện kiểm toán: Lựa chọn đội ngũ nhânviên kiểm toán thích hợp không chỉ hướng tới hiệu quả của cuộc kiểm toán mà còntuân thủ các chuẩn mực kiểm toán

- Hợp đồng kiểm toán: Là sự thoả thuận chính thức của công ty kiểm toán vàkhách hàng về việc thực hiện kiểm toán và các dịch vụ khác có liên quan

 Thu thập thông tin cơ sở:

Sau khi ký kết hợp đồng kiểm toán, kiểm toán viên tiến hành lập kế hoạch kiểm

toán Trước hết, kiểm toán viên sẽ thu thập thông tin về ngành nghề và hoạt động kinh

doanh của khách hàng, tìm hiểu về hệ thống kế toán, kiểm soát nội bộ và các bên liên

quan để đánh giá rủi ro và lên kế hoạch kiểm toán

Theo chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 310: “Để thực hiện kiểm toán báo cáotài chính, kiểm toán viên phải có hiểu biết cần thiết, đầy đủ về tình hình kinh doanhnhằm đánh giá và phân tích được các sự kiện, nghiệp vụ và thực tiễn hoạt động của

đơn vị được kiểm toán”

Khi kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương, kiểm toán viêncần thu thập tài liệu về tình hình tăng giảm nhân sự, bảng tổng hợp tiền lương và chiphí theo tháng, bảng phân bổ chi phí tiền lương vào giá thành, các loại sổ liên quan

đến tiền lương và các khoản trích trên tiền lương

 Thu thập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng:

Công việc này giúp cho kiểm toán viên nắm được quy trình mang tính pháp lý có

ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh củ khách hàng Thông tin này gồm những loại sau:

- Giấy phép thành lập và điều lệ công ty

Trường Đại học Kinh tế Huế

- Các báo cáo tài chính, báo cáo kiểm toán, thanh tra hay kiểm tra của năm hiệnhành hoặc trong vài năm trước.

- Biên bản đại hội cổ đông, hội đồng quản trị và ban giám đốc

- Các hợp đồng, cam kết quan trọng

- Tài liệu về hợp đồng, định mức lao động quan trọng, các văn bản liên quan

đến tiền lương…

 Thực hiện thủ tục phân tích:

Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, sau khi đã thu thập được thông tin và

nghĩa vụ pháp lý của khách hàng, kiểm toán viên tiến hành thực hiện các thủ tục phân

tích đối với các thông tin đã thu thập được nhằm hỗ trợ cho việc lập kế hoạch về bản

chất, thời gian và nội dung các thủ tục kiểm toán sẽ được sử dụng để thu thập bằngchứng kiểm toán

 Đánh giá mức trọng yếu:

Ở các bước trên kiểm toán viên mới thu thập được các thông tin mang tính chất

khách quan về khách hàng Đến bước này, kiểm toán viên sẽ đánh giá, nhận xét vềnhững thông tin đó nhằm lập một kế hoạch phù hợp, trong đó kiểm toán viên phải đưa

ra ước lượng ban đầu về mức trọng yếu – là lượng tối đa mà kiểm toán viên tin tưởng

rằng ở mức đó báo cáo tài chính có thể bị sai lệch nhưng vẫn chưa ảnh hưởng đến cácquyết định của người sử dụng thông tin tài chính Sau đó, kiểm toán viên tiến hànhphân bổ ước lượng ban đầu về mức trọng yếu cho khoản mục tiền lương và các khoản

trích theo lương Mục đích của việc phân bổ giúp cho kiểm toán viên xác định được sốlượng bằng chứng kiểm toán thích hợp phải thu thập ở mức chi phí thấp nhất có thể mà

vẫn bảo đảm tổng hợp các sai số trên BCTC không vượt quá mức ước lượng ban đầu

- Quy mô của tiền lương, các khoản trích theo lương và các tỷ trọng của nótrong chi phí sản xuất.

- Sự xét đoán nghề nghiệp của kiểm toán viên: Thông thường tổng thể đượcchọn để xác định mức trọng yếu đối với khoản tiền lương và các khoản tính theo lương

là doanh thu hoặc giá vốn

Bên cạnh đó, ở giai đoạn này kiểm toán viên phải xác định rủi ro kiểm toánmong muốn cho toàn bộ BCTC được kiểm toán Nếu mức trọng yếu càng cao thì rủi rokiểm toán càng thấp và ngược lại

 Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ và đánh giá rủi ro kiểm soát:

Theo chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400: “Kiểm toán viên phải có đủ hiểubiết về hệ thống kiểm toán và kiểm soát nội bộ của khách hàng để lập kế hoạch kiểmtoán và xây dựng cách tiếp cận kiểm toán có hiệu quả” Như vậy, việc nghiên cứu hệthống kiểm soát nội bộ của khách hàng và đánh giá rủi ro kiểm soát là một việc hết sứcquan trọng mà kiểm toán viên phải thực hiện trong một cuộc kiểm toán

 Thiết kế chương trình kiểm toán:

Đây là giai đoạn kiểm toán viên xác định các công việc kiểm toán cần thực

hiện, thời gian hoàn thành và sự phân công lao động giữa các kiểm toán viên cũng như

dự kiến về các tư liệu, thông tin sử dụng và thu thập Trọng tâm của chương trình kiểmtoán là các thủ tục kiểm tra cần được thực hiện đối với khoản mục tiền lương và cáckhoản trích theo lương Trong đó, kiểm toán viên cần chú trọng đến các thủ tục kiểmsoát, thủ tục phân tích Việc thiết kế các thủ tục kiểm toán giúp kiểm toán viên thựchiện cuộc kiểm toán đạt kết quả cao nhất

1.5.2 Thực hiện kiểm toán

Thực hiện kế hoạch kiểm toán là quá trình sử dụng các phương pháp kỹ thuậtkiểm toán thích ứng với từng đối tượng kiểm toán cụ thể để thu thập các bằng chứngkiểm toán nhằm đưa ra ý kiến xác thực về tính trung thực và hợp lý của các thông tin

về khoản mục tiền lương và các khoản phải trích theo lương trên Bảng cân đối kế toán

Trường Đại học Kinh tế Huế

phải tiến hành các thủ tục kiểm toán Các thủ tục kiểm toán này rất đa dạng songchúng dựa trên các loại trắc nghiệm trong kiểm toán và tuỳ thuộc vào kết quả đánh giá

độ tin cậy của hệ thống kiểm soát nội bộ mà kiểm toán viên sẽ quyết định các trắc

nghiệm sẽ sử dụng Đối với khoản mục lương và các khoản trích theo lương các thủtục kiểm toán thường được sử dụng bao gồm:

 Th ử nghiệm kiểm soát:

Thử nghiệm kiểm soát chỉ được thực hiện khi hệ thống kiểm soát nội bộ có hiệulực Khi đó, thử nghiệm kiểm soát được tiến hành với mục đích là thu thập bằng chứngkiểm toán về thiết kế và vận hành của hệ thống kiểm soát nội bộ ở mỗi đơn vị Trongchu trình tiền lương và nhân viên, các chứng từ ban đầu là các chứng từ nội bộ doanhnghiệp Hơn thế nữa, chính sách tiền lương ở mỗi đơn vị có đặc điểm khác nhau vàcũng khác nhau ở từng loại hình tiền lương trong từng đơn vị Do đó, việc tìm hiểu hệthống kiểm soát nội bộ là hết sức quan trọng Nó được thực hiện theo các chức năngcủa chu trình tiền lương và nhân viên

- Đối với chức năng tổ chức nhân sự: Kiểm toán viên tiến hành tìm hiểu về

việc tuyển dụng, thuê mướn lao động, phê chuẩn mức lương và tính độc lập giữa bộphận nhân sự với bộ phận theo dõi thời gian làm việc cũng như hạch toán, thanh toántiền lương cho người lao động Để thực hiện những mục tiêu đó, kiểm toán viên thuthập các tài liệu thông tin về tuyển dụng, thuê mướn lao động, các văn bản, các quyết

định phê chuẩn mức lương và các quyết định khen thưởng nếu có Đồng thời, kiểm

toán viên tiến hành quan sát, kiểm tra thực tế để khẳng định sự tách biệt về tráchnhiệm của các bộ phận trên

- Đối với công tác theo dõi thời gian lao động, khối lượng sản phẩm hoàn

thành, lập bảng tính lương và các khoản trích theo lương: Đây là chức năng quan

trọng nhất trong chu trình tiền lương và nhân viên Nó ảnh hưởng trực tiếp đến việchạch toán ghi sổ các chi phí về tiền lương cũng như các khoản trích theo lương tạidoanh nghiệp Kiểm toán viên cần xem xét, đánh giá các quá trình kiểm soát đượcthiết kế trong doanh nghiệp nhằm ngăn ngừa và phát hiện các sai phạm trong chấm

Trường Đại học Kinh tế Huế

công, xác nhận công việc hoàn thành, hạch toán và ghi sổ các khoản thanh toán về tiền

lương, BHXH, BHYT, KPCĐ và thuế TNCN

Để đạt được những mục tiêu trên kiểm toán viên cần thực hiện:

 Xem xét hệ thống tổ chức chấm công lao động hoặc kiểm nhận sản phẩm

hoàn thành về tính thường xuyên cũng như mức độ tin cậy của những người được giaotrách nhiệm

 Kiểm tra các thủ tục kiểm soát tại doanh nghiệp đối với việc kê khai, chấm

công tại từng đơn vị sản xuất

 Kiểm tra thủ tục kiểm soát liên quan tới việc phê chuẩn, quyết định các mứclương, tiền thưởng, thanh toán làm thêm giờ…

- Đối với công tác thanh toán tiền lương và các khoản trích theo lương: Để

xác định hệ thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp có hiệu quả trong việc phát hiện

và ngăn ngừa các hành vi gian lận tài sản thông qua việc thanh toán lương, kiểm toánviên xem xét tính độc lập trong việc phân công công việc giữa người tính lương, người

chi trả lương và nguời theo dõi chấm công Bên cạnh đó kiểm toán viên đánh giá việc

tổ chức chi trả, đặc biệt đối với các khoản tiền lương chưa thanh toán được theo dõi

như thế nào

Trên cơ sở các thông tin thu được về hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán viên

sẽ tiến hành các nghiệp vụ khảo sát đối với khoản mục lương và các khoản trích theo

lương Các khảo sát thường được tiến hành như sau:

 Khảo sát tiền lương khống:

Trong lĩnh vực tiền lương và nhân sự có nhiều cách khác nhau để nhân viênthực hiện hành vi gian lận Tuy nhiên hình thức phổ biến nhất vẫn là hình thức lươngkhống Lương khống có thể biểu hiện dưới hình thức là số nhân viên khống hoặc sốgiờ lao động, số lượng sản phẩm hoàn thành khống

- So sánh tên của nhân viên trên phiếu chi, bảng thanh toán tiền lương với bảngchấm công, bảng kê khai sản phẩm hoàn thành hoặc các loại giấy tờ liên quan đến chữ

ký phê chuẩn và tính hợp lý của các chữ ký Tiến hành đối chiếu chữ ký của người lĩnhtiền với chữ ký trên hồ sơ nhân viên để tím ra những bất thường hoặc chữ ký xuất hiệnnhiều lần trên Bảng thanh toán lương, đó là những dấu hiệu của gian lận

- Kiểm tra một số hồ sơ nhân viên từ sổ nhân sự nhằm phát hiện ra những nhân

viên đã thôi việc hoặc đã mãn hạn hợp đồng nhưng vẫn có tên trên bảng thanh toánlương hay không? Đồng thời xem xét các khoản mãn hạn hợp đồng có phù hợp với

chính sách của công ty không?

- Kiểm tra việc thanh toán lương cho nhân viên để đảm bảo việc thanh toán

lương được thực hiện đúng nguyên tắc

 Khảo sát số giờ, khối lượng công việc, sản phẩm lao vụ hoàn thành khống:

Hình thức khai tăng số giờ làm việc, số lượng sản phẩm lao vụ hoàn thành dễxảy ra khi việc theo dõi thời gian, giám sát và quản lý không được thực hiện chặt chẽhoặc do có sự thông đồng giữa nhân viên và người giám sát họ Để phát hiện ra hiện

tượng này kiểm toán viên thực hiện các thủ tục kiểm toán sau:

- Xem xét tổng số giờ công hoặc số lượng công việc, sản phẩm hoàn thành đượcthanh toán thực tế với số liệu độc lập do các bộ phận kiểm soát sản xuất ghi chép

- Kiểm toán viên có thể tiếp cận với quản đốc nhằm theo dõi việc chấm côngcủa quản đốc và phỏng vấn nhân viên về việc kiểm soát giờ giấc của quản đốc Trongquá trình tiến hành công việc kiểm toán viên cần thực hiện thận trọng không nên để

ảnh hưởng đến quá trình thực hiện kiểm toán

 Khảo sát việc phân bổ chi phí tiền lương vào các đối tượng sử dụng lao động:

Việc tính và phân bổ không đúng tiền lương cho các đối tượng sử dụng lao

động sẽ dẫn đến việc đánh giá sai lệch các giá trị tài sản trên bản cân đối kế toán, sai

lệch về chỉ tiêu trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Vì vậy khi khảo sát vấn đềnày kiểm toán viên có thể thực hiện một số thủ tục sau:

Trường Đại học Kinh tế Huế

- Phân loại các đối tượng lao động theo các bộ phận chức năng và đối với danh

sách lao động trên bảng tính lương nhằm bảo đảm việc hạch toán chi phí tiền lương làđúng đối tượng

- Xem xét tính nhất quán trong việc hạch toán chi phí giữa các kỳ kế toán đốivới việc phân loại bộ phận (Bộ phận trực tiếp sản xuất, bộ phận bán hàng, bộ phậnquản lý doanh nghiệp…)

- Kiểm tra sơ đồ hạch toán xem có đúng quy định hiện hành và chính sách đề rakhông Kiểm toán viên cũng có thể đối chiếu khối lượng công việc hoàn thành của một vàicông nhân viên xem có phù hợp với việc hạch toán vào các tài khoản liên quan không

 Khảo sát các khoản trích trên lương:

Các quỹ BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ là các khoản được trích trên tiền lương

Đôi khi vì một lý do nào đó có thể là cố ý hoặc không cố ý doanh nghiệp đã trích các

khoản trích trên lương không đúng nhằm giảm nghĩa vụ phải nộp đối với nhà nước, cơquan bảo hiểm và tổ chức công đoàn

Đối với các khoản này kiểm toán viên cần phải thực hiện một số thủ tục sau:

- Xác định tính chính xác của quỹ lương để làm cơ sở tính toán cho các khoảnBHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ

- Đồng thời kiểm toán viên phải so sánh chi tiết thông tin trên bảng kê khai cáckhoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ phải nộp để đánh giá tính hợp lý của các khoảnphải nộp

- So sánh các khoản đã thanh toán với các khoản kê khai để xác định doanhnghiệp có kê khai đúng không và thủ tục quyết toán với các cơ quan có liên quan xem

có đúng không

 Th ực hiện phân tích:

Thủ tục phân tích là quá trình so sánh, đối chiếu, đánh giá các mối quan hệ để

xác định tính hợp lý của các số dư trên tài khoản Các mối quan hệ gồm:

Trường Đại học Kinh tế Huế

Quan hệ giữa các thông tin tài chính với nhau, quan hệ giữa thông tin tài chính

và thông tin phi tài chính

Việc sử dụng thủ tục phân tích trong chu trình tiền lương và nhân viên có vaitrò rất quan trọng giúp cho kiểm toán viên phát hiện ra những sai phạm hoặc những

điểm nghi ngờ cần tiến hành kiểm tra chi tiết cũng như tăng cường hay thu hẹp đốitượng điều tra Một số thủ tục phân tích thường áp dụng khi kiểm toán tiền lương và

các khoản trích theo lương là:

- So sánh số liệu của tài khoản chi phí liên quan đến tiền lương với niên độ

trước Việc so sánh này nhằm mục đích phát hiện ra những biến đổi bất thường để tập

trung kiểm tra chi tiết đối với các khoản bất thường Trong quá trình so sánh, kiểmtoán viên phải tính đến sự thay đổi của mức lương, của khối lượng công việc hoànthành và của quỹ lương cho phép giữa các kỳ kế toán

- So sánh tỷ lệ chi phí về tiền công nhân viên trực tiếp trong tổng số chi phí sảnxuất kinh doanh hoặc doanh thu với các năm trước Việc so sánh này là rất cần thiết vìchi phí nhân công trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất kinh doanh Nếu

tỷ lệ chi phí này biến động lớn sẽ ảnh hưởng đáng kể đến giá thành sản xuất từ đó ảnh

hưởng đến giá bán sản phẩm và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Tuynhiên, khi so sánh đối chiếu tỷ lệ này kiểm toán viên cũng phải tính đến điều kiện thực

tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

- So sánh tỷ lệ chi phí tiền lương trong tổng chi phí bán hàng giữa các kỳ kế toánhoặc so sánh với định mức Nếu có biến động lớn thì đó là điều không bình thường

- So sánh số dư các tài khoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ của kỳ này với kỳ trướcnhằm phát hiện ra những sai phạm về các khoản trích theo tiền lương của doanh nghiệp

 Th ực hiện thủ tục kiểm tra chi tiết về tiền lương :

Kiểm tra chi tiết là việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật cụ thể của trắc nghiệmtin cậy thuộc trắc nghiệm công việc và trắc nghiệp trực tiếp số dư để kiểm tra từngkhoản mục và các nghiệp vụ tạo nên số dư trên khoản mục này Thủ tục kiểm tra chi

Trường Đại học Kinh tế Huế

tiết được sử dụng tập trung vào khả năng sai phạm mà thủ tục phân tích đã chỉ ra trên

cơ sở kết quả của việc đánh giá hệ thống kiểm soát của đơn vị được kiểm toán

Thông thường, nếu kết quả cuộc kiểm soát chỉ ra rằng các nghiệp vụ tiền lương

đã được tính toán và ghi sổ đúng đắn, các sổ nhật ký tiền lương và bảng tính lương, sổcái, các báo cáo khác có liên quan đều thống nhất và được lập chính xác thì việc kiểm

tra chi tiết sổ sẽ tốn ít thời gian Ngược lại, nếu rủi ro kiểm soát vượt quá mức tối đacho phép thì kiểm toán viên sẽ mở rộng các thử nghiệm cơ bản Trong trường hợp đơn

vị khách hàng có sự thay đổi đáng kể về thủ tục kiểm soát hoặc áp dụng phương pháphạch toán mới thì kiểm toán viên phải bổ sung thêm các thử nghiệm tuân thủ để đánhgiá hệ thống kiểm soát nội bộ hoặc là đánh giá rủi ro kiểm soát quá cao và không cầnxem xét hệ thống kiểm soát nội bộ mà thực hiện ngay các thử nghiệm cơ bản cần thiết

Mục tiêu của thử nghiệm cơ bản về tiền lương là nhằm kiểm tra, xem xét cáckhoản mục tính dồn về tiền lương và các khoản trích theo lương có được đánh giá

đúng hay không, đồng thời cũng xác định xem các nghiệp vụ về khoản mục lương và

các khoản trích theo lương có được thanh toán và ghi sổ đúng kỳ hạn không

Trình tự tiến hành kiểm kiểm tra chi tiết các tài khoản trong chu trình tiền lương

và nhân viên được thực hiện như sau:

Đối với tài khoản “Phải trả người lao động –TK334” việc kiểm tra được thực

hiện thông qua số dư tiền lương, tiền thưởng, và các khoản thanh toán khác phải trảcông nhân viên

Về số dư tiền lương tính dồn thực chất là các khoản lương phát sinh khi người

lao động không nhận lương vào những ngày làm việc cuối kỳ và để lại thanh toán lần

sau Thời hạn tính và trả lương phụ thuộc vào chính sách của từng doanh nghiệp Vềnguyên tắc thì các doanh nghiệp phải thực hiện các chính sách đó một cách nhất quánngay từ đầu Nếu có sự thay đổi thì phải giải trình trên BCTC

Để tiến hành thử nghiệm trực tiếp số dư tiền lương, kiểm toán viên cần nắm

chắn các chính sách, chế độ thanh toán tiền lương của doanh nghiệp để kiểm tra tínhhiện hữu, tuân thủ và nhất quán của các chính sách này Khi các chính sách đã được áp

Trường Đại học Kinh tế Huế

dụng nhất quán thì kiểm toán viên cần quan tâm đến thời hạn tính và độ tin cậy của số

dư trên TK334 Khả năng sai sót có thể xảy ra là đơn vị trích quỹ lương sai lệch so với

thực tế số trả cho công nhân theo khối lượng công việc hoàn thành Kiểm toán viêncần chọn mẫu tính toán lại số thực trả, số chưa nhận, số đã nhận…và kiểm toán viêncần xem xét tính kịp thời trong việc ghi sổ các khoản đó thông qua việc việc kiểm tra

sự phê duyệt của Ban giám đốc

Đối với các khoản phải trả cho công nhân viên bao gồm các khoản được chia từ

quỹ phúc lợi, tiền nghỉ ốm, thai sản, bảo hiểm… mà người lao động hưởng, kiểm toánviên cần xem xét tính nhất quán trong cách tính dồn giữa các kỳ kế toán Sau đó kiểmtoán viên tiến hành kiểm tra các chứng từ gốc có liên quan và tính toán lại chi tiết đểkiểm tra độ tin cậy của các số liệu

Đối với tài khoản “phải trả phải nộp khác – TK338” có liên quan tới các khoản

trích nộp trên lương như: BHXH, BHYT, BHTN KPCĐ thì kiểm toán viên có thểkiểm tra bằng cách so sánh số dư trên sổ chi tiết với số dư trên bảng tính, trích cáckhoản này và số liệu trên bảng kê khai các tài khoản phải nộp về BHXH, BHYT,BHTN, KPCĐ cho các cơ quan chức năng Tiến hành chọn mẫu kiểm tra các chứng từchi tiền mặt phát sinh liên quan đến các quỹ sử dụng tại đơn vị Ngoài ra kiểm toánviên cần kiểm tra thời hạn tính và trích các khoản trên tiền lương, thời hạn thanh quyếttoán các khoản đó

Đối với các khoản chi phí liên quan tới chu trình tiền lương và nhân viên

(TK622, TK627, TK641, TK642):

Kiểm toán viên tiến hành so sánh chi phí tiền lương giữa kỳ này với kỳ trướcnhằm phát hiện những biến động bất thường trong đó cần quan tâm đến tính chính xáctrong việc phân bổ chi phí tiền lương cho các đối tượng chịu chi phí hoặc hướng vàocác khoản chi trả tiền lương do làm thêm giờ, tăng ca, bồi dưỡng Vì vậy, kiểm toánviên cần kiểm tra tổng số giờ làm ca, làm thêm giờ có phù hợp với thực tế hay khôngthông qua việc kiểm tra các bảng kê có xác nhận của người có trách nhiệm trên bảng

kê đó và tiến hành điều tra, phỏng vấn nhân viên

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.5.3 Kết thúc kiểm toán

Sau khi thực hiện các thủ tục kiểm toán trong từng phần hành kiểm toán, kiểmtoán viên tiến hành tổng hợp kết quả kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán Để bảo đảmtính thận trọng trong quá trình kiểm toán, kiểm toán viên cần thực hiện các công việcsau: Xem xét các sự kiện xảy ra sau ngày khoá sổ kế toán, xem xét tính liên tục hoạt

động của khách hàng, đánh giá soát xét kết quả kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán

 Xem xét các s ự kiện sau ngày khoá sổ kế toán:

Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 560 “ Các sự kiện phát sinh sau ngày khoá sổ

kế toán lập Báo cáo tài chính” quy định:

“Các sự kiện phát sinh sau ngày khóa sổ kế toán lập Báo cáo tài chính là những

sự kiện có ảnh hưởng đến Báo cáo tài chính đã phát sinh trong khoảng thời gian từ saungày khóa sổ kế toán lập Báo cáo tài chính để kiểm toán đến ngày ký báo cáo kiểmtoán Có 2 loại sự kiện: Những sự kiện cung cấp thêm bằng chứng về các sự kiện đãtồn tại vào ngày khoá sổ kế toán lập Báo cáo tài chính; Những sự kiện cung cấp dấuhiệu về các sự việc đã phát sinh sau ngày khoá sổ kế toán lập Báo cáo tài chính.”

Trong giai đoạn này, kiểm toán viên sử dụng một số kỹ thuật thu thập bằng

chứng như phỏng vấn, điều tra và thực hiện một số thủ tục kiểm soát nhằm xem xétmột số sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ kế toán như:

- Sự thay đổi bất thường về chính sách, quy chế, hình thức tính và trả lương từphía Hội đồng quản trị hay Ban giám đốc công ty

- Sự thay đổi về nhân sự do mâu thuẫn bất đồng nội bộ ảnh hưởng đến quá trìnhsản xuất kinh doanh

- Những vụ kiện tụng, đình công, yêu cầu tăng lương, giảm giờ làm, cải thiện

điều kiện làm việc của tập thể người lao động…

 Xem xét tính liên t ục hoạt động của khách hàng:

Kiểm toán viên phải phân tích, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới tính liên tụchoạt động của khách hàng như:

Trường Đại học Kinh tế Huế

- Các dấu hiệu tài chính: Các khoản phải thu quá hạn lớn không có khả năng thuhồi; Lỗ kinh doanh lớn; Không thể trả các khoản nợ đến hạn…

- Các dấu hiệu khác: Doanh nghiệp đang có những vụ kiện có thể có kết cụcxấu đến sự tồn tại của doanh nghiệp; Sự thay đổi trong luật pháp hay chính sách củaChính phủ

 Đánh giá soát xét kết quả kiểm toán.

Sau khi xem xét các sự kiện phát sinh sau ngày khoá sổ kế toán, kiểm toán viêntiến hành đánh giá lại tất cả các bước đã thực hiện đối với toàn bộ cuộc kiểm toán nóichung và kiểm toán khoản mục lương và các khoản trích theo lương nói riêng để đảmbảo rằng kiểm toán viên đã thực hiện đầy đủ công việc của mình như kế hoạch đề ra.Muốn vậy, người soát xét thực hiện một số công việc sau:

- Phân tích, đánh giá tính hợp lý của các số liệu kiểm toán

- Soát xét hồ sơ kiểm toán và giây tờ làm việc của kiểm toán viên

- Tập hợp các bút toán điều chỉnh và phân loại, trao đổi với ban giám đốc vềvấn đề này

- Thu thập thư giải trình của giám đốc

 L ập báo cáo kiểm toán.

Báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính thực chất là bản thông báo về kết quảcuộc kiểm toán cho người sử dụng báo cáo tài chính

Khi kết thúc cuộc kiểm toán, kiểm toán viên phải lập báo cáo kiểm toán về Báocáo tài chính trình bày ý kiến của kiểm toán viên về tính trung thực, hợp lý của các

thông tin định lượng và sự trình bày các thông tin định lượng này trên Báo cáo tàichính do đơn vị mời kiểm toán đã lập

Có 4 loại ý kiến mà kiểm toán viên có thể trình bày trên báo cáo kiểm toán vềbáo cáo tài chính tuỳ thuộc vào kết quả cuộc kiểm toán

- Ý kiến chấp nhận toàn phần

Trường Đại học Kinh tế Huế

Trường Đại học Kinh tế Huế

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC LƯƠNG

VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG DO CÔNG TY TNHH

KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN

2.1 Khái quát về công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

- Tên công ty: Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán (AAC)

- Tên tiếng anh: Auditing and Accounting Co, Ltd (AAC)

- Trụ sở chính: Lô 78-80, Đường 30/4, Quận Hải Châu, Thành phố Đà Nẵng

 Tel: +84 (511) 3 655 866; Ext: 513

 Fax: +84 (511) 3 655 887; Mobile: 0912 613 579

 Website:http://www.aac.com.vn

- Chi nhánh: Tòa nhà Hoàng Đan (tầng 4)

 47-49 Hoàng Sa, Quận 1, TP Hồ Chí Minh

 Tel: +84 (8) 3 910 2235

 Fax: +84 (8) 3 910 2349

 Quá trình hình thành và phát triển

Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC (thành viên của PrimeGlobal) trước

đây là một trong năm công ty kiểm toán đầu tiên trực thuộc Bộ Tài chính, được thành

lập từ tháng 4 năm 1993 và tái cơ cấu vào tháng 3 năm 1995

Đến tháng 5 năm 2007, AAC chuyển đổi hình thức sở hữu từ doanh nghiệp Nhànước trực thuộc Bộ Tài chính thành Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tháng 9 năm 2008,

AAC trở thành thành viên của tổ chức kiểm toán quốc tế PrimeGlobal - một trong số ítcác tổ chức kiểm toán hàng đầu trên thế giới, có trụ sở chính tại Hoa Kỳ

Hiện nay AAC có văn phòng chính tại Thành phố Đà Nẵng, chi nhánh tạiThành phố Hồ Chí Minh và có đại diện tại nhiều tỉnh thành trong cả nước AAC có

150 nhân viên chuyên nghiệp Trong đó có 27% là kiểm toán viên cấp quốc gia (CPA),

Trường Đại học Kinh tế Huế