Biện pháp tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa tâm lý giáo dục học trường đại học hải phòng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƯ PHẠM NGUYỄN VĂN THÀNH BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN TẠI KHOA TÂM LÝ-GIÁO DỤC HỌC TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG LUẬT VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN THÀNH

BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA

GIẢNG VIÊN TẠI KHOA TÂM LÝ-GIÁO DỤC HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG

LUẬT VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI-2008

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN THÀNH

BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA

GIẢNG VIÊN TẠI KHOA TÂM LÝ-GIÁO DỤC HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI VĂN QUÂN

HÀ NỘI-2008

Lời cảm ơn

Bằng tấm lòng cảm ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo và đầy trách nhiệm của PGS.TS Bùi Văn Quân

Em xin chân thành cảm ơn thầy cô giáo trong khoa Sư phạm Đại học Quốc gia Hà Nội đã dạy dỗ em trong suốt quá trình học tập tại khoa

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể các giảng viên và các bạn sinh viên trường Đại hcọ Hải Phòng đã công tác giúp đỡ tôi trong suốt thời gian làm đề tài

Chắc chắn trong luận văn còn nhiều thiếu sót kính mong được

sự góp ý của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp

Hà Nội, tháng 12 năm 2008 TÁC GIẢ

NGUYỄN VĂN THÀNH

BẢN QUY ƯỚC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TS: Tiến sĩ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO CỦA CÁC KHOA TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC

7

1.3 Hoạt động giảng dạy của giảng viên trường đại học 21 1.3.1 Trường đại học trong hệ thống giáo dục quốc dân 21 1.3.2 Khoa và bộ môn - đơn vị quản lý trực tiếp hoạt động giảng dạy của giáo

viên

27

1.3.3 Hoạt động giảng dạy của giáo viên tại khoa và bộ môn 29 1.4 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên ở cấp khoa 32

1.4.2 Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở cấp khoa 35

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN TẠI KHOA TLGDH TRƯỜNG ĐHHP

39

2.1 Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của trường ĐHHP 39

2.2.1 Mục tiêu đào tạo của khoa 43 2.2.2 Cơ câud tổ chức và đội ngũ giảng viên của khoa 44 2.3 Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy của giảng viên tại khoa TLGDH 44 2.3.1 Thực trạng phân cấp quản lý hoạt động dạy ở cấp khoa trường ĐHHP 44 2.3.2 Đội ngũ giảng viên tham gia giảng dạy tại khoa TLGDH 47 2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên 48

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN TẠI KHOA TLGDH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

63

3.2 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa

TLGDH trong giai đoạn hiện nay

66

3.2.1 Biện pháp: Tăng cường công tác lập kế hoạchduản lý giảng dạy 66 3.2.2 Biện pháp 2: Cải tiến công tác chỉ đạo hoạt động giảng dạy của giảng viên 72 3.2.3 Biện pháp 3: Cải tiến công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội

ngũ giảng viên và năng lực quản lý của tổ trưởng bộ môn

78

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá và thanh tra chuyên

môn, thanh tra giảng dạy

81

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường CSVC, trang thiết bị phục vụ giảng dạy 84 3.3 Khảo nghiệm ý nghĩa và tính khả thi của biện pháp đề xuất 85 3.3.1 Khái quát về đánh giá ý nghĩa và tính khả thi của các biện pháp 85

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

92

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay chúng ta đang sống trong thời đại thông tin, thời đại công nghiệp hoá- hiện đại hoá phát triển như vũ bão, và đặc biệt là khi chúng ta đã ra nhập WTO đất nước ta đang từng ngày từng giờ thay da đổi thịt Bên cạnh rất nhiều những thuận lợi thì cũng có rất nhiều thách thức đòi hỏi chúng ta phải có cách giải quyết

Với tốc độ phát triển như vũ bão đó của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ thì trí thức chiếm hàm lượng chủ yếu trong nhiều sản phẩm hàng hoá Nền kinh tế thế giới hiện nay đã chuyển sang nền kinh tế tri thức Nguồn nhân lực có chất lương cao với tiềm năng trí tuệ trở thành yếu tố quyết định cho sự phát triển của mỗi quốc gia Với yêu cầu đó đòi hỏi ngành giáo dục phải có sự đổi mới một cách toàn diện, trong đó đổi mới về quản lý nhằm năng cao chất lượng nguồn nhân lực đang là nhiệm vụ có tính chiến lược và có tính cấp bách ở nước ta hiện

nay

Đào tạo nguồn nhân lực cao với khả năng định hướng nhân văn - đây là một trong những mục tiêu quan trọng của ngành giáo dục và đào tạo và được thể hiện trong các nội dung sau: (1) Đảm bảo kiến thức nền tảng tối thiểu cần thiết; (2) Tạo ra những phương pháp tư duy tổng quát, hệ thống, có thể áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau; (3) Cung cấp cho người học những khả năng lao động sáng tạo với định hướng nhân văn; (4) Cung cấp cho người học những khả năng thích nghi cao với những biến động, khả năng đổi mới tư duy, khả năng độc lập

ra quyết định với tầm nhìn mang tính chiến lược

Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục theo hướng hiện đại hoá

và thích ứng với yêu cầu nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế- xã hội của đất

nước đã được ghi nhận là giải pháp đầu tiên trong chiến lược phát triển giáo dục

do Thủ tướng chính phủ phê duyệt ngày 28-12-2001 Và vài năm qua, việc đổi mới đã bắt đầu được thực hiện tốt đối với một số cấp học và môn học Một chiến lược giáo dục cho thế kỷ mới phải nhằm đào tạo những con người sống, hoạt động và góp phần vào sự nghiệp phát triển xã hội, đất nước trong thế kỷ mới Và trong thế kỷ mới, tiếp nối những thành tựu to lớn đã dạt được, nhiều thành tựu mới xuất hiện để giúp con người tiếp tục củng cố và hoàn thiện những cách nhìn mới, những cách nghĩ mới, những cách xử sự mới trước moị biến động của thiên nhiên và xã hội Tiếp thu và làm chủ được những thành tựu trí tuệ đó, trên cơ sở

đó tiếp tục đổi mới cách nghĩ, cách nhìn và có thêm năng lực sáng tạo để chủ động thích nghi với mọi yêu cầu phát triển của thời đại

Chiến lược giáo dục ở nước ta 2001 – 2010 đã khẳng định: Cần đổi mới

cơ bản phương thức và tư duy quản lý giáo dục… Tập trung làm tốt ba nhiệm vụ chủ yếu là: xây dựng chiến lược quy hoạch và kế hoạch phát triển giáo dục, xây dựng cơ chế chính sách và quy chế quản lý nội dung chất lượng đào tạo, tổ chức kiểm tra thanh tra… Chiến lược nhấn mạnh bảy nhóm giải pháp lớn cần tập trung thực hiện để đạt được mục tiêu chung, trong đó đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục là các giải pháp trọng tâm, đổi mới quản lý giáo dục là khâu đột phá

Ngay từ Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam Lần thứ IX đã xác định phương hướng mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo là: Đổi mới căn bản và toàn diện, đổi mới nội dung phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống giáo dục, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, phục vụ quá trình chuyển đổi cơ cấu ngành nghề, cơ cấu trình độ, cơ cấu xã hội

Đảng công sản Việt Nam đã xác định giáo dục và đào tạo là động lực của

sự phát triển đất nước, giáo dục đào tạo được đặt lên vị trí hàng đầu và phải đi trước một bước cung cấp nguồn nhân lực có khả năng hoà nhập, thích ứng với nhu cầu phát triển ngày càng cao của xã hội

Tuy nhiên một thực tế mà chúng ta thấy, đồng thời cũng được dư luận quan tâm nhiều nhất đó là nguồn nhân lực của chúng ta còn yếu và chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế xã hội Trước thực trạng đó nền giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đang có những thay đổi rất mạnh mẽ đặc biệt là thay đổi về nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy để đào tạo ra nguồn nhân lực chât lượng cao đáp ứng được nhu cầu của xã hội Trong đó:

Giáo dục đại học là khâu trực tiếp tạo ra nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp

hóa, hiện đại hoá nước nhà, là đòn bẩy đảm bảo thực hiện đầy đủ và chất lượng Chiến lược phát triển giáo dục2001 – 2010

Trường Đại học Hải Phòng là một trường thuộc hệ thống các trường Đại học và Cao Đẳng trên cả nước đã và đang đào tạo đội ngũ nguồn nhân lực có chất lượng cao phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế xã hội Trường tuy được thành lập chưa lâu (trước là trường Cao đảng sư phạm Hải Phòng) nhưng trong vài năm trở lại đây nhà trường đã có bước phát triển vượt bậc, trường đã mở rông quy mô cả vể lĩnh vực đào tạo( đào tạo khối sư phạm và ngoài sư phạm) và cơ sở vật chất Hàng năm thu hút một lượng lớn học sinh, sinh viên chính quy và không chính quy của Hải Phòng và các tỉnh lân cận đến đào tạo tại 18 Khoa, trung tâm đào tạo, 3 trường thực hành và 1 trường THPT trực thuộc

Khoa Tâm lí - Giáo dục học(TLGDH) trường Đại học Hải Phòng là một khoa tương đối non trẻ ngoài việc tham gia đào tạo môn Tâm lí, môn Giáo dục

và môn Công Tác Đội cho khối sư phạm thì hiện nay đang đào tạo một chuyên ngành Công Tác Xã Hội Với đội ngũ cán bộ giảng viên gồm 20 người, trong đó

2 tiến sĩ, 2 nghiên cứu sinh và 15 Thạc sĩ 1 Cử nhân đã phần nào đáp ứng được nhu cầu đào tạo hiện nay Tuy nhiên trong thời gian tới nếu không có biện pháp tốt thì khoa TLGDH sẽ khó có thể đáp ứng được nhu cầu đào tạo cho chuyên ngành mới Do vậy cần có sự đổi mới hơn nữa trong quản lý, tổ chức để làm chuyển biến một bước quan trọng thì mới đáp ứng được không chỉ về số lượng

mà quan trọng hơn là chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy để từ đó nâng cao chất lượng đào tạo của khoa

Xuất phát từ những lý do trên và mong muốn đi tìm câu trả lời cho vấn đề này mà người viết đã chọn hướng đi nghiên cứu đề tài:

Biện pháp tăng cường quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa Tâm lý-Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất biện pháp quản tăng cường lý hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng

3 khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giảng dạy tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng bước đầu đã có kết quả, song còn một số hạn chế

về biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên trong khoa Việc hoàn thiện đổi mới một số biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên có căn cứ khoa học, thực tiễn và khả thi sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của khoa trong giai đoạn hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giảng dạy ở cấp khoa thuộc trường Đại học Hải Phòng

- Khảo sát thực trạng quản lý giảng dạy của khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng, đánh giá và chỉ ra ưu điểm và những hạn chế, lý giải nguyên nhân của những hạn chế đó

- Đề xuất một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy phục vụ yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực góp phần phát triển kinh tế xã hội của nước ta trong thời kỳ CNH, HĐH

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quá trình quản lý giảng dạy tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng nằm trong

hệ thống các trường đào tạo của nước Cộng hoà XHCN Việt nam Từ đó đề xuất một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở khoa Tâm lí – Giáo dục học trường ĐHHP

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp này dùng để sưu tầm, hệ thống hoá các vấn đề lý luận về quản

lý và hoạt động dạy của khoa Tâm lí – Giáo dục học trường ĐHHP

Mặt khác tìm hiểu cơ sở lý luận phù hợp với quản lý khoa Tâm lí – Giáo dục học trong giai đoạn hiện nay

Phương pháp nghiên cứu lý luận gồm: Phân tích, tổng hợp các tài liệu, văn kiện rút ra những luận điểm quan trọng có tính chất chỉ đạo trong quá trình nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp này dùng để nghiên cứu thực trạng của khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng, làm cơ sở cho việc đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo là:

- Công tác quản lý chương trình, kế hoạch đào tạo của khoa TLGDH

- Quản lý dạy của giáo viên và học của học sinh trong khoa

- Quản lý các phương tiện, thiết bị và các điều kiện phục vụ qúa trình dạy học cuả khoa

7.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tổng kết các kinh nghiệm dạy và học của khoa Tâm lí – Giáo dục học

7.4 Phương pháp chuyên gia

Toạ đàm, trao đổi kinh nghiệm, lấy ý kíên của các chuyên gia có kinh nghiệm trong công tác quản lý giáo dục đào tạo nhằm tìm hiểu các vấn đề bức xúc trong công tác quản lý khoa Tâm lí – Giáo dục học cũng như tổng kết kinh nghiệm trong công tác quản lý dạy học ở khoa của các trường Đại học hiện nay

7.4 Phương pháp điều tra khảo sát thực tế

Sử dụng phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp về các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động giảng dạy tại khoa TLGDH trường ĐHHP

7.5 Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn

dự kiến trình bày trong 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận về biện pháp tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy cảu các khoa trong trường Đại học

Chương 2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy của giảng

viên tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng

Chương3 Biên pháp tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên tại khoa Tâm lí – Giáo dục học trường Đại học Hải Phòng

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN

LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO CỦA CÁC KHOA TRONG TRƯỜNG ĐẠI

HỌC

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong thời đại hiện nay – thời đại của nền kinh tế tri thức chỳng ta đó được chứng kiến ngày cành nhiều những thành tựu về khoa học kỹ thuật, cụng nghệ thụng tin, cụng nghệ vật liệu, cụng nghệ Zen Cuối thế kỷ XX và đầu thế

kỷ XXI những phỏt minh sỏng kiến đó vượt xa những năm trước đú cộng lại, trong đú vai trũ của Giỏo dục là hết sức rừ rệt Giỏo dục – đào tạo đó gúp phần khụng nhỏ trong cụng cuộc xõy dựng và phỏt triển của mỗi quốc gia trong đú cú Việt Nam Tuy nhiờn mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau luụn tồn tại một nền giỏo dục khỏc nhau và đi theo nú là một cung cỏch quản lý khỏc nhau Trong giai đoạn hiện nay đối mặt với một nền giỏo dục hiện đại thỡ cũng đũi hỏi phải cú biện quản lý phự hợp với sự phỏt triển giỏo dục – đào tạo mà xó hội yờu cầu Xuất phỏt từ thực tế đú mà từ lâu các nhà khoa học trong và ngoài nước đó cú rất nhiều cụng trỡnh nghiờn cứu về quản lý GD trong đó quản lí hoạt động giảng dạy luôn là sự quan tâm hàng đầu của các nhà khoa học, các nhà quản lý giáo dục

Ở nước ta một số công trỡnh nghiên cứu như: ―Những khái niệm cơ bản

về quản lý giỏo dục‖ của cỏc tỏc giả Nguyễn Ngọc Quang; ― Quản lý, quản lý giỏo dục tiếp cận từ những mụ hỡnh‖ của Đặng Quốc Bảo Những công trỡnh nghiờn cứu về quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động dạy nói riêng

đó đóng góp lớn trong sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà

Những năm gần đây vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở các trường cao đẳng, đại học đã có nhiều tác giả nghiên cứu, nhiều luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục như: ― Giải phỏp quản lý hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở trường Cao đẳng sư phạm Bắc Giang‖ của tác giả