Đánh giá chung và nguyên nhân hạn chế 61 Chương 3.BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ PHÒNG BAN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 3.1.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
LÊ ĐÌNH LƯƠNG
BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN
LÝ PHÒNG BAN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ -
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số : 60 14 05
Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Quốc Bảo
HÀ NỘI – 2008
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Luận văn được thực hiện và hoàn thành với sự sự giúp đỡ, hướng dẫn của các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ của Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia
Hà Nội; sự giúp đỡ, hợp tác của lãnh đạo, chuyên viên phòng ban Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, các đồng nghiệp và gia đình
Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội; xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đặng Quốc Bảo, người đã dành cho tác giả những lời chỉ bảo ân cần cùng với những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, giúp tác giả vững tin vượt qua mọi khó khăn, trở ngại trong quá trình thực hiện luận văn
Tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, hợp tác của các đồng chí lãnh đạo, các chuyên viên phòng ban Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin, tư liệu cho tác giả trong quá trình điều tra, nghiên cứu Xin cảm ơn tới bạn bè đồng nghiệp, những người thân trong gia đình về sự giúp đỡ vật chất và tinh thần
để tác giả yên tâm nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả kính mong nhận được sự chỉ dẫn quý báu các thầy giáo, cô giáo và sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp
Xin chân thành cảm ơn
Hà Nội, Ngày 8 tháng 12 năm 2008
TÁC GIẢ
Lê Đình Lương
Trang 3DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
Stt Từ nguyên gốc Từ viết tắt
1 Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CNH- HĐH
4 Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh ĐTNCSHCM
MỤC LỤC
Trang 4
Trang MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4
5 Giả thuyết nghiên cứu 4
6 Phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 5
8 Cấu trục luận văn 5
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 8
1.2.1 Quản lý 8
1.2.2 Đội ngũ cán bộ, cán bộ quản lý 13
1.2.3 Phát triển - Phát triển đội ngũ - Biện pháp phát triển 14
1.3 Lý luận về phát triển nguồn nhân lực và quản lý nhân sự 16
1.3.1 Phát triển nguồn nhân lực và quản lý nhân sự 16
1.3.2 Quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban chức năng trường đại học 28
1.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban trường đại học trong giai đoạn hiện nay 38
Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN QUẢN LÝ BỘ PHÒNG BAN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
Trang 5NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI 2.1 Khái quát về Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học
Quốc gia Hà Nội 42
2.1.1 Vài nét về Đại học Quốc gia Hà Nội 42
2.1.2 Trường Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội 42
2.2 Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội 47
2.2.1 Về số lượng 47
2.2.2 Về chất lượng 49
2.2.3 Cơ cấu 54
2.2.4 Thực trạng về một số kỹ năng quản lý đội ngũ cán bộ 55
2.3 Đánh giá chung và nguyên nhân hạn chế 61
Chương 3.BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ PHÒNG BAN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 3.1 Định hướng phát triển của nhà trường trong giai đoạn hiện nay 64
3.2 Nguyên tắc lựa chọn biện pháp 65
3.3 Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay 66
3.3.1 Tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò, yêu cầu của đội ngũ cán bộ phòng ban trong sự nghiệp phát triển nhà trường 67
3.3.2 Thực hiện quy hoạch đội ngũ cán bộ bảo đảm đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu 69
3.3.3 Phân công, sử dụng cán bộ bảo đảm phát huy khả năng, sở trường 71
3.3.4 Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nhất là khuyến khích cán bộ tự
Trang 6bồi dưỡng nâng cao trình độ, khả năng thích ứng 73
3.3.5 Thường xuyên kiểm tra, đánh giá cán bộ, trú trọng phát huy vai trò của các điển hình tiên tiến 75
3.4 Thăm dò ý kiến về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 79
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Kết luận 81
Khuyến nghị 82
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trang 7Thế giới hiện đại đang chứng kiến sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng và làm thay đổi sâu sắc nền kinh tế - xã hội trong từng quốc gia, từng khu vực Toàn cầu hoá kinh tế tạo ra những khả năng và cơ hội, hình thành những nhân tố mới cho sự phát triển trên từng lĩnh vực, từng thiết chế xã hội Sự thay đổi và phát triển mang tính toàn cầu đó tất yếu dẫn đến tới sự chuyển dịch định hướng giá trị Đối mặt với sự chuyển dịch này, giáo dục trên thế giới nhanh chóng thích ứng và đang đẩy nhanh tiến trình hiện đại hoá giáo dục với tổ chức, phương tiện và quản lý giáo dục hiện đại Xu thế mới của giáo dục đại học trong thế kỷ 21 là toàn cầu hoá, giáo dục xuyên biên giới, công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ thông tin, kinh tế tri thức, xã hội thông tin, xã hội học tập, học tập suốt đời
Xu thế toàn cầu hoá của nền kinh tế thế giới đòi hỏi giáo dục đại học phải hội nhập với giáo dục trong khu vực và thế giới, tất yếu giáo dục đại học phải tự đổi mới để hội nhập, điểm mấu chốt là phải phấn đấu vươn tới chuẩn chung
Nước ta trong công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước đang thúc đẩy hội nhập quốc tế Mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001 – 2010
“Đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rết đời sống đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước
ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại ” Đảng ta xác
định, phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để tạo ra lợi thế cạnh tranh quốc tế của Việt Nam về nguồn lực con người trong quá trình toàn cầu hoá Giáo dục đại học phải có nhiệm
vụ nâng cao chất lượng toàn diện, tìm ra những giải pháp cơ bản nhằm vượt qua những thách thức Thách thức nổi bật là sự đòi hỏi được học đại học ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng, trong khi đó điều kiện đầu tư cho giáo dục, đội ngũ giáo viên, quản lý giáo dục chưa tương xứng Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, của hệ thống chính trị xã hội, của toàn dân, trong đó các nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là những người trực tiếp thực hiện và
Trang 8vì vậy giữ vai trò quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục và sự phát triển của hệ thống giáo dục quốc dân
Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là giải pháp quan trọng Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu rõ sự cần thiết của việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục Tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội
khoá XI đã ra Nghị quyết số 37/2004/QH11 có nhấn mạnh: “Tập trung xây dựng đội ngũ nhà giáo và các bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đồng bộ về
cơ cấu, đạt chuẩn về trình độ đào tạo, đặc biệt nâng cao về bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức, lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp” Như vậy, trong hệ
thống các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, vấn đề cốt lõi mang tính đột phá là xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục Đây là hai mặt của một vấn đề, mặt trí tuệ và mặt quản lý trí tuệ; đội ngũ nhà giáo là tài sản trí tuệ lớn nhất, còn đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là người quản lý lớn nhất khối trí tuệ đó, đó là hai nhân tố chi phối quyết định đến chất lượng giáo dục
Trong giai đoạn hiện nay, nhu cầu xã hội cần có nguồn nhân lực có trình độ cao, có trình độ ngoại ngữ ngoại ngữ là vấn đề bức thiết Việc sử dụng ngoại ngữ là phương tiện cần thiết, cho phép họ thuận lợi trong giao lưu, giao tiếp hợp tác và làm việc bằng các phương tiện hiện đại; và chính là cho đất nước hội nhập trong nền kinh tế toàn cầu, hoạt động trong môi trường hợp tác, cạnh tranh
Trường đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội có sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực có trình độ ngoại ngữ cao cho hệ thống giáo dục quốc dân
và các cơ quan, tổ chức xã hội hoạt động trong các lĩnh vực; với bề dày thành tích đào tạo hơn 50 năm xây dựng và phát triển, nhà trường là cơ sở đào tạo ngoại ngữ sớm nhất (từ 1955), trong suốt nhiều năm nhà trường là cơ sở duy nhất đào tạo giáo viên ngoại ngữ cho cả nước và luôn khảng định vai trò của trường đầu ngành ngoại ngữ Để hoàn thành sứ mạng và mục tiêu của mình,
Trang 9một trong những vấn đề cơ bản, quan trọng là nhà trường phải quản lý phát huy được đội ngũ cán bộ, viên chức tại các phòng chức năng Đội ngũ này chính là những chuyên gia nghiên cứu về các lĩnh vực quản lý, tham mưu đề xuất, giúp việc đắc lực cho người lãnh đạo, quản lý; chính họ là những người
tổ chức thực hiện, kiểm tra trong quá trình quản lý nhà trường Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý đội ngũ cán bộ, viên chức tại các phòng ban chức năng, những năm qua Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội đã có những chủ trương, biện pháp phát huy vai trò của họ Nhưng đứng trước những yêu cầu mới, công tác quản lý phát huy đội ngũ này còn không ít những hạn chế và bất cập, đặc biệt trong việc phát huy tính chủ động, sáng tạo, khả năng thích ứng với bối cảnh mới, tinh thần giám nghĩ, giám làm, giám chịu trách nhiệm với công việc mà họ đảm nhiệm
Vấn đề trên, chính là sự quan tâm không chỉ của tác giả, mà còn là các Cấp uỷ đảng, lãnh đạo các cấp trong nhà trường Do đó tác giả chọn đề tài
“Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban ở Trường Đại học
Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay” làm vấn đề
nghiên cứu cho Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực trạng về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban của nhà trường trong giai đoạn hiện nay
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích đề ra, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường đại học
- Khảo sát thực trạng đội ngũ cán bộ phòng ban, tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân
Trang 10- Đề xuất biện pháp cơ bản để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1 Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban ở trường đại
học
4.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng
ban ở Trường đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
5 Giả thuyết nghiên cứu
Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban của Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời gian vừa qua tuy đã có những kết quả tích cực nhất định, nhưng vẫn còn có những hạn chế, thiếu xót
và bất cập Trong bối cảnh hiện nay, việc quản lý để phát huy tinh thần trách nhiệm, trí tuệ, năng lực và hiệu quả làm việc của đội ngũ cán bộ phòng ban là vấn đề quan trọng, yêu cầu cấp thiết của nhà trường Nghiên cứu tìm biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ một cách cụ thể, khoa học, phù hợp với thực tế nhà trường sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác của đội ngũ, góp phần quan trọng cho sự phát triển của nhà trường trong giai đoạn phát triển giáo dục hiện nay
6 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu
Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ phòng ban ở Trường đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội từ năm 2004 đến nay; tập trung vào cán bộ quản lý phụ trách các công việc cụ thể của Phòng chức năng và được giới hạn
từ cấp chuyên viên trở lên
7 Phương pháp nghiên cứu: Để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu đề ra, tác giả sử dụng một số phương pháp dưới đây:
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
Trang 11Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá các tài liệu về lý luận quản lý, để xây dựng khung lý thuyết và cấc khái niệm công cụ làm luận cứ lý luận cho vấn đề nghiên cứu
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát, điều tra xã hội học, trao đổi kinh nghiệm, phỏng vấn; phân tích, thống kê số liệu, dữ liệu
- Thăm dò kiểm chứng về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
8 Cấu trúc luận văn
Dự kiến cấu trúc luận văn: Ngoài phần mở đầu, kết luận và những khuyến nghị, Luận văn được cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban ở Trường Đại học
Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban ở Trường
Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng tiến hành công cuộc đổi mới, sau hơn 20 năm đã thu được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực của
Trang 12đời sống xã hội, ngày nay đang tiến hành sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, chính thức hội nhập với nền kinh tế thế giới, với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 đưa đất nước cơ bản trở thành nước công nghiệp hiện đại Cùng với hệ thống giáo dục và đào tạo, giáo dục đại học, với vai trò vốn có của
nó, Đảng đã có những chủ trương, chính sách đổi mới cơ bản, toàn diện, quan tâm xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, vì suy cho cùng mọi thành công hay thất bại trong giáo dục đều bắt nguồn và có nguyên nhân từ công tác quản lý giáo dục
Ở Việt Nam ta, tuy khoa học quản lý giáo dục vấn còn là một ngành khoa học mới, nhưng lại có sự quan tâm đặc biệt, nên phát triển nhanh cả về lý luận và thực tiễn Các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả Nguyễn Quốc Chí, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Xuân Hải, Trần Khánh Đức Trần Kiểm, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Ngọc Quang và một số tác giả khác về công tác quản lý giáo dục đã thật sự góp phần không nhỏ trong sự nghiệp phát triển nền giáo dục nước nhà
Những năm gần đây, một số học viên đã chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực trong lĩnh vực giáo dục làm luận văn tốt nghiệp Một số tác giả nghiên cứu về vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý cấp cao hoặc phòng giáo dục cấp quận, huyện Chẳng hạn: tác giả Nguyễn
Văn Thêm nghiên cứu ”Các biện pháp quản lý của phòng giáo dục trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục phổ thông huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang” Tác giả Nguyễn Thị Bích Thuỷ nghiên cứu ”Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường mầm non tỉnh Bình Định đến năm 2010” Tác giả Nguyễn Văn Toàn nghiên cứu ”Các giải pháp quản lý của phòng giáo dục nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản
lý trường tiểu học”
Một số tác giả nghiên cứu quản lý xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên hoặc đội ngũ cán bộ viên chức của các trường đại học, cao đẳng như: Tác