Kết hợp truyền thống và hiện đại trong quá trình xây dựng nền văn hoá mới ở việt nam hiện nay

1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN ĐÌNH PHONG Kết hợp truyền thống và hiện đại trong quá trình xây dựng nền văn hoá mới ở Việt Nam hiện nay L

Trang 1

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN ĐÌNH PHONG

Kết hợp truyền thống và hiện đại trong quá trình xây

dựng nền văn hoá mới ở Việt Nam hiện nay

Luận văn ThS Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Mã số : 5 01 02

HÀ NỘI - 2004

Trang 2

2

MỤC LỤC

Trang

5 Cơ sở lý luận, nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu 3

Chương 1 Quan điểm mác - xít về văn hóa và quan hệ giữa các

yếu tố truyền thống - hiện đại trong quá trình phát triển văn hóa

5

1.1 Văn hóa và các yếu tố văn hóa truyền thống - hiện đại 5 1.2 Biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong quá trình phát

triển văn hóa

21

Chương 2: Kết hợp giữa truyền thống, hiện đại trong quá trình

phát triển văn hóa ở Việt Nam hiện nay- thực trạng, phương hướng, giải pháp

40

2.1 Thực trạng về kết hợp quá trình phát triển văn hóa ở nước ta

trong thời kỳ đổi mới

40

2.2 Phương hướng về sự kết hợp giữa truyền thống hiện đại trong

xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam

67

2.3 Giải pháp về sự kết hợp giữa truyền thống- hiện đại trong xây

dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam

75

Trang 3

3

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn hóa là nền tảng tinh thần của đời sống xã hội, đang đặt ra cho nhân loại nói chung, Việt Nam nói riêng nhiều vấn đề cần giải quyết Vấn

đề ở chỗ là giải quyết bằng cách nào và nhằm mục đích gì?

Song song với sự phát triển kinh tế, văn hóa đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển xã hội Văn hóa gắn liền với tri thức, ý chí, nghị lực, lối sống, nếp sống, suy nghĩ và hành động của con người Văn hóa tác động mạnh mẽ đến sự phát triển xã hội Văn hóa càng cao thì khả năng định hướng và sự lựa chọn phương thức hành động của con người càng đúng đắn, thúc đẩy xã hội phát triển càng nhanh Ngược lại văn hóa chậm biến đổi hoặc không biến đổi sẽ kìm hãm tiến trình phát triển xã hội

Thời đại ngày nay, quá trình toàn cầu hoá diễn ra mạnh mẽ trên tất

cả các lĩnh vực , trong đó có văn hoá Các nền văn hoá đan xen nhau, tương tác nhau, xâm nhập nhau, tiếp biến nhau…Văn hoá Việt Nam không nằm ngoài bối cảnh chung của thời đại, do đó phải đấu tranh ngăn chặn mặt trái của văn hoá, vừa chọn lọc, kế thừa mặt tích cực, mặt tinh tuý của văn hoá thời đại nhằm xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ở nước ta hiện nay

Hiện nay những yếu tố nội sinh của nền văn hóa Việt Nam là một nhân tố quan trọng, bảo đảm sự phát triển hài hòa bền vững của xã hội Việt Nam Hội nghị lần IV Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII khẳng định: "Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, một động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội đồng thời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội" [5, tr.18] Các nghị quyết của Đại hội VIII, IX tiếp tục khẳng định và cụ thể

Trang 4

4

hóa vai trò quan trọng của văn hóa Tuy nhiên trong quá trình phát triển văn hóa, cái truyền thống và cái hiện đại thiếu sự kết hợp hài hòa Khắc phục điều này là một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay

Chính vì lý do đó, tác giả luận văn chọn đề tài: "Kết hợp truyền

thống và hiện tại trong quá trình xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam hiện nay" để góp một phần nhỏ vào việc tìm ra những biện pháp thích hợp

trong phát triển văn hóa ở nước ta

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trước đây vì điều kiện chiến tranh kéo dài, do đó văn hóa xét ở khía cạnh nào đó có thể nói chưa được nghiên cứu thật đầy đủ

Trong giai đoạn đổi mới hiện nay, nhiều nhà khoa học tập trung nghiên cứu vấn đề này Gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn

đề này Vụ Giáo dục lý luận chính trị thuộc Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung

ương đã nghiên cứu đề tài "Động lực văn hóa - xã hội của quá trình chuyển sang kinh tế thị trường ở nước ta" Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn quốc gia đã nghiên cứu vấn đề "Văn hóa với sự phát triển kinh tế xã hội", công trình "Tìm bản sắc văn hóa Việt Nam" của GS.TS Trần Ngọc Thêm Công trình của GS Phạm Xuân Nam về "Văn hóa vì sự phát triển" Công trình "Văn hóa với đời sống môi trường" do GS Chu Khắc Thuật và

TS Nguyễn Văn Thủ làm chủ biên đều làm nổi bật những quan điểm cơ bản về văn hóa, đồng thời nói lên hội nhập văn hóa Việt Nam vào nền văn hóa chung của thế giới Tuy nhiên, việc phân tích sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại trong quá trình phát triển văn hóa dưới góc độ triết học vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu và làm rõ thêm

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích: Thông qua việc phân tích sự kết hợp truyền thống và

hiện đại trong quá trình phát triển văn hóa, luận văn đề xuất một số phương

Trang 5

5

hướng và giải pháp cụ thể nhằm góp phần vào việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

* Nhiệm vụ: Để đạt được mục tiêu đặt ra, luận văn sẽ giải quyết

một số nhiệm vụ chủ yếu sau:

Thứ nhất: Hệ thống hóa và làm rõ các quan điểm mác - xít về văn

hóa

Thứ hai: Phân tích sự kết hợp truyền thống và hiện đại trong quá

trình phát triển văn hóa ở nước ta trong thời kỳ đổi mới

Thứ ba: Đề xuất một số phương hướng và giải pháp nhằm góp phần

xây dựng nền văn hóa mới ở nước ta hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Xác định sự kết hợp văn hoá truyền thống và văn hoá hiện đại trong xây dựng nền văn hoá mới nước ta hiện nay là đối tượng nghiên cứu chủ yếu của luận văn

Với trình độ có hạn và điều kiện hoàn cảnh cụ thể của bản thân, luận văn chỉ giới hạn trong phạm vi: kết hợp truyền thống và hiện đại trong quá trình xây dựng nền văn hóa mới ở nước ta hiện nay

5 Cơ sở lý luận, nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ nói trên, luận văn dựa vào phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Ngoài ra luận văn còn sử dụng các phương pháp cụ thể như: lôgíc và lịch sử, quy nạp và diễn dịch, phân tích, tổng hợp, khái quát

Nguồn tài liệu chính:

- Tác phẩm của các nhà khoa học

- Văn kiện Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam

- Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Tác phẩm kinh điển

- Thư viện quốc gia, thư viện Học viện Nguyễn Ái Quốc

Trang 6

6

6 Đóng góp của luận văn

* Về mặt lý luận:

- Góp phần hệ thống hóa quan điểm cơ bản chủ nghĩa Mác - Lênin

về văn hóa

- Góp phần khẳng định các giá trị văn hóa truyền thống và tác động của nhân tố hiện đại đến sự phát triển văn hóa ở nước ta

* Về mặt thực tiễn:

- Đánh giá một cách khái quát thực trạng văn hóa ở nước ta hiện nay

- Nêu một số giải pháp nhằm kết hợp truyền thống và hiện đại ở nước

ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm hai chương:

Chương 1: Quan điểm mác - xít về văn hóa và quan hệ các yếu tố

truyền thống, hiện đại trong quá trình phát triển văn hóa

Chương 2: Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại trong quá trình

phát triển văn hóa ở Việt Nam hiện nay - Thực trạng, phương hướng, giải pháp

Trang 7

7

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 PGS TS Trần Văn Bính (chủ biên) (1997), Văn hoá xã hội chủ nghĩa, tập bài giảng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

2 PGS.TS Trần Văn Bính (chủ biên) (2000), Giáo trình lý luận văn hoá

và đường lối văn hoá của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

3 Nguyễn Trọng Chuẩn (1998), "Vấn đề khai thác các giá trị truyền

thống vì mục tiêu phát triển", Tạp chí Triết học, (2)

4 PGS.TS Thành Duy (2004), Góp phần nghiên cứu văn hoá Việt Nam dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

5 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần VII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

6 Đảng Cộng sản Việt Nam (1993), Văn kiện Hội nghị lần tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

tr.48

7 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

8 Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội

9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

10 Phạm Văn Đồng (1994), "Văn hóa và đổi mới", Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội

11 Đỗ Huy (1996), Văn hoá Việt Nam trong sự thống nhất và đa dạng

Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

12 Như Hoa (2002), Văn hoá vì sự phát triển xã hội, Nxb Văn hoá Thông

tin, Hà Nội

Trang 8

8

13 Vũ Khiêu (1993), Mấy vấn đề văn hóa phát triển ở Việt Nam hiện nay,

Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, tr.175-176

14 Lương Đình Khuê (1995), Văn hóa thẩm mỹ và nhân cách, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội

15 Thanh Lê (1998), “Văn hoá với đời sống xã hội”, Tạp chí nghiên cứu

16 Trường Lưu (1998), Văn hoá đạo đức và sự tiến bộ xã hội, Nxb Văn

hoá - Thông tin, Hà Nội

17 Lênin (1977), Toàn tập, tập 41, Nxb Tiến bộ, M, tr.361

18 Lênin (1977), "Bàn về cách mạng tư tưởng và văn hóa", Nxb Sự thật,

Hà Nội, tr.254

21 Hồ Chí Minh (1985), Toàn tập, tập 1, Nxb Sự thật, Hà Nội,

tr.478-479

22 Hồ Chí Minh (1985), Về công tác tư tưởng, Nxb Sự thật, Hà Nội, tr.138

23 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, tr.171-172

24 Hồ Chí Minh (24/11/1946), Báo Cứu quốc

25 Mác - Ăngghen (1977), "Phoi ơ bắc", Nxb Sự thật, Hà Nội, tr.76

26 Mác - Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, tr.11

27 Phan Ngọc (1994), Văn hoá Việt Nam và cách tiếp cận mới, Nxb Văn

hoá - thông tin, Hà Nội

28 Phan Ngọc (1998), "Văn hóa Việt Nam", Nxb Văn hóa - thông tin, Hà

Nội

29 Phạm Xuân Nam (1998), "Văn hóa và phát triển", Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội

30 Lê Huy Ngọ, Hoàng Đức Nhuận (2000), "Văn hóa Việt Nam truyền thống và hiện đại", Nxb Văn học, Hà Nội

Trang 9

9

31 Hồ Sĩ Quý (1999), "Tìm hiểu về văn hóa văn minh", Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

32 Tạp chí Cộng sản (8/2001), (16)

33 Tạp chí văn hoá nghệ thuật (2004), (1)

39 Tạp chí Văn học nghệ thuật (2000), "Hỏi và đáp về văn hóa Việt Nam", Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội, tr.20

40 PGS.TS Trần Ngọc Thêm (1990", "Tìm về bản sắc văn hóa", Nxb Sự

thật, Hà Nội, tr.185

41 Nguyễn Chí Tình (chủ biên) (2003), Văn hoá và thời đại - Các bài tổng quan thông tin nghiên cứu, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

42 PGS.PTS Lại Văn Toàn (chủ biên) (1999), Truyền thống và hiện đại,

43 Minh Tranh (1957), "Tìm hiểu lịch sử phát triển xã hội Việt Nam",

Nxb Giáo dục Hà Nội

44 Hà Xuân Trường (1994), "Văn hóa khoa học và thực tiễn", Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội

45 Tạ Văn Thành (1990), " Tìm hiểu về cách mạng tư tưởng văn hóa",

Nxb Sự thật, Hà Nội

46 Viện Thông tin khoa học - xã hội (1999), "Truyền thống và hiện đại trong văn hóa, Hà Nội”

47 Vụ Giáo dục chính trị, (1990) "Động lực văn hóa xã hội của quá trình chuyển sang thị trường", Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	311,61 KB