Tìm hiểu đặc điểm tự ý thức của thanh niên tái nghiện ma túy tại địa bàn hà nội

Trên cơ sở đó chúng tôi muốn góp phần nhỏ bé vào công việc có ý nghĩa to lớn này bằng cách nghiên cứu: “Tìm hiểu đặc điểm tự ý thức của thanh niên tái nghiện ma tuý tại địa bàn Hà Nội”,

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

********************

NGUYỄN HỮU TOÀN

TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM TỰ Ý THỨC CỦA THANH NIÊN TÁI NGHIỆN MA TÚY TẠI ĐỊA BÀN HÀ NỘI

Chuyên ngành : Tâm lý học

Mã số : 5.06.07

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC TÂM LÝ

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS LÊ KHANH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Hữu Toàn

CÁC CHỮ VIẾT TẮT SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

1 HCXH : Hoàn cảnh xã hội

3 ĐĐNC : Đặc điểm nhân cách

5 TNTNMT : Thanh niên tái nghiện ma tuý

6 NMT : Nghiện ma tuý

8 TYT TNTNMT : Tự ý thức thanh niên tái nghiện ma tuý

10 LĐTBXH : Lao động Thương binh Xã hội

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tệ nạn ma tuý đã và đang là hiểm họa của toàn cầu, việc lạm dụng, buôn bán các chất ma tuý trong mấy thập kỷ qua diễn ra hết sức phức tạp và ngày càng gia tăng ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, dẫn đến tình trạng nghiện ma tuý tràn lan, đặc biệt trong tầng lớp thanh thiếu niên Ở nước ta Đảng và Nhà nước đã thi hành nhiều biện pháp nhằm giúp những người mắc tệ nạn này nhanh chóng trở thành người có ích cho công cuộc xây dựng đất nước với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng văn minh”

Nghiện ma tuý là trái với đạo đức truyền thống của dân tộc, gây cản trở tới

sự phát triển kinh tế gia đình và xã hội, tác hại to lớn cho sức khoẻ của một số bộ phận nhân dân, ảnh hưởng xấu tới nòi giống dân tộc, để lại hậu quả nghiêm trọng cho các thế hệ sau Nghiện ma tuý làm biến dạng nhân cách con người, là một trong những nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm pháp Vì vậy công tác phòng chống tệ nạn nghiện ma tuý và chống tái nghiện đang là một nhiệm vụ cấp bách của toàn xã hội Theo báo cáo của Bộ Công an, tổng số người nghiện có hồ sơ quản lý qua các năm là:

1994: 55.445 người; 1995: 61.596 người; 1996: 69.195 người

1997: 71.013 người; 1998: 86.295 người; 1999: 90.195 người

2000: 92.617 người; 2003: 110.247 người

Trong thực tế, số người nghiện ma tuý ở nước ta ước tính đến hiện nay vào khoảng 113.903 đến 130.000 người và mỗi năm tiêu tốn khoảng 2000 tỷ đồng (theo VTV1 đưa tin ngày 26/06/2002) So sánh với năm 1982 cả nước có hơn 40.000 người nghiện [6, tr.61] thì số người nghiện tăng gấp hơn 3 lần

Điều đáng lưu ý là đa số người nghiện hiện nay là thanh thiếu niên (hơn 80%), những người đang làm chủ đất nước hôm nay và mai sau Số lượng điều tra

người, đến tháng 4 năm 2002 số người nghiện lên tới 11.962 người (theo VTV1 ngày 26/06/2002) Trong đó có trên 70% là dưới 30 tuổi (gần 30% số người nghiện còn lại, trong đó phần lớn cũng bắt đầu nghiện từ lứa tuổi này) Mặc dù Nhà nước ta

đã tốn rất nhiều tiền của cho việc tổ chức các hình thức cai nghiện song hiệu quả đem lại còn rất thấp Theo số liệu của Bộ Công an thì số người tái nghiện sau khi cai nghiện lên tới 70 – 80 %, thậm chí lên tới hơn 90%

Làm thế nào để nâng cao hiệu quả cai nghiện và chống tái nghiện cho những thanh niên đã sa ngã vào tệ nạn này, nhanh chóng đưa họ về với cuộc sống lao động sáng tạo, góp phần xây dựng cuộc sống gia đình hạnh phúc, tổ quốc giàu mạnh là một câu hỏi đặc biệt quan trọng Để giải quyết vấn đề này đòi hỏi có sự tham gia của toàn xã hội Trên cơ sở đó chúng tôi muốn góp phần nhỏ bé vào công việc có ý nghĩa to lớn này bằng cách nghiên cứu: “Tìm hiểu đặc điểm tự ý thức của thanh niên tái nghiện ma tuý tại địa bàn Hà Nội”, với hy vọng qua đó có thể đề xuất được một số khuyến nghị nhằm góp phần nhỏ trong việc làm tăng thêm hiệu quả trong quá trình giáo dục đối tượng nghiện ma tuý nói chung, thanh niên tái nghiện ma tuý nói riêng, nhằm đưa họ trở thành người công dân có ích cho gia đình và xã hội

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu nhằm tìm hiểu một số đặc điểm tự ý thức nổi trội của thanh niên tái nghiện ma túy tại địa bàn Hà Nội (trong độ tuổi 18 đến 30 tuổi)

Trên cơ sở kết quả thu được qua nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị về phương diện giáo dục nhằm đóng góp một phần nhỏ vào công việc nâng cao hiệu quả cai nghiện, giảm số người tái nghiện ma tuý

3 ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Tự ý thức của thanh niên tái nghiện ma tuý

3.2 Khách thể nghiên cứu

4 NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1.1 Nghiên cứu tài liệu làm sáng tỏ nội hàm một số khái niệm có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

4.1.2 Điều tra nghiên cứu thực tiễn nhằm trả lời cho câu hỏi:

- Đặc điểm tự ý thức của thanh niên tái nghiện ma tuý có đ ặc điểm gì?Cụ thể

là tìm hiểu xem:

+ Họ tự nhận thức về bản thân như thế nào?

+ Đánh giá và tỏ thái độ với bản thân ra sao ?

+ Tự điều khiển, điều chỉnh hành vi của mình như thế nào ? Khả năng tự vạch ra được kế hoạch để tự điều khiển, điều chỉnh mình theo những quy tắc hành

vi và chuẩn mực xã hội hay không ?

- Việc tự ý thức đó có liên quan gì đến việc họ tái nghiện ma tuý ?

4.1.3 Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thu được rút ra một số kết luận và từ đó đưa ra một số khuyến nghị về phương diện giáo dục nhằm góp phần nhỏ vào công tác nâng cao hiệu quả cai nghiện, chống tái nghiện

4.2 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Giới hạn về mặt nội dung: Tự ý thức của con người là một phạm trù rất rộng

mà nghiên cứu này không bao hết được, chúng tôi chỉ đề cập đến một số đặc điểm

tự ý thức nổi trội của TNTNMT

Giới hạn về không gian: Nghiên cứu chỉ được tiến hành tại trung tâm giáo

dục số số 02 và số 04 thuộc địa bàn xã Yên Bài - huyện Ba Vì - tỉnh Hà Tây

5 GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU

Đặc điểm tự ý thức của TNTNMT có nhiều khiếm khuyết biểu hiện ở chỗ: TNTNMT tự ý thức chưa đúng vị trí của mình, khả năng tự kiểm soát thấp, tự đánh giá mình cao hơn thực tế của bản thân, khả năng tự giáo dục thấp, không tự vạch ra được kế hoạch để tự điều khiển, điều chỉnh mình theo những quy tắc hành vi và chuẩn mực xã hội, do đó khả năng tái nghiện ma túy rất cao

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để hoàn thành những nhiệm vụ nêu trên chúng tôi kết hợp sử dụng những phương pháp sau:

6.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Phương pháp này nhằm tìm hiểu về mặt lý luận và thực tiễn đã được đúc kết

về các vấn đề có liên quan đến đề tài

6.2 Phương pháp điều tra thực tiễn

- Phương pháp trắc nghiệm 16 yếu tố nhân cách Cattell (16PF)

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi cá nhân

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phỏng vấn sâu, đàm thoại trực tiếp

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Số liệu thu được sau điều tra chính thức được xử lý bằng chương trình thống

kê SPSS dùng trong môi trường Window, phiên bản 9.0

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Sách:

1 Afaraxep Con người trong quản lý xã hội tập 2 Hà Nội 1979 [tr.90]

2 Checxnôcôva.I- Tự ý thức của cá nhân (trong “Những vấn đề về tâm lý học nhân cách”) M1974 [tr.183]

3 TS Văn Thị Kim Cúc (Chủ biên) Những tổn thương tâm lý của thiếu niên do

bố mẹ ly hôn NXB khoa học xã hội Hà Nội - 2003

4 Ths Nguyễn Minh Đức Tìm hiểu luật phòng chống ma túy NXB Chính trị Quốc gia 2002

5 Vũ Dũng Từ điển Tâm lý học NXB khoa học xã hội, Hà nội 2000

6 Vũ Dũng Tâm lý học xã hội NXB Khoa học xã hội, Hà nội 2000

7 Phạm Hoàng Gia Sách giáo khoa dùng cho các trường CĐSP NXB Giáo dục,

Hà Nội 1982

8 Phạm Hoàng Gia Sách giáo khoa dùng cho các trường CĐSP NXB Giáo dục,

Hà Nội - 1982

9 Phạm Hoàng Gia - Thế Trường dịch Tâm lý học quân sự NXB Quân đội nhân dân, Hà nội, 1982

10 Bùi Văn Huệ Giáo trình Tâm lý học NXB Đại học Quốc gia Hà Nội tháng 5 năm 2000 [tr.39]

11 Chủ biên: PTS Hồ Ngọc Hải – PTS Vũ Dũng Các phương pháp của tâm lý học

Xã hội Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội 1996

12 GS.TS Nguyễn Duy Hùng (Chủ biên) Giáo trình Công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy của lực lượng cảnh sát Nhân dân ĐHCSND - 1997

13 Lê Văn Hồng – Lê Ngọc Lan – Nguyễn Văn Thàng: Tâm lý học lứa tuổi và tâm

lý học sư phạm NXB Đại Học Quốc Gia Hà nội

14 Phạm Minh Hạc Nhập môn tâm lý học NXB Giáo Dục HN 1980

15 Phạm Minh Hạc; Lê Khanh; Trần Trọng Thuỷ Tâm lý học Tập 1 Nhà xuất bản giáo dục Hà Nội 1988

17 Phạm Quốc Kinh: Các chất ma tuý ở Việt Nam Nhà xuất bản khoa học và kỹ thuật Hà Nội 1995

18 A.N Leonchiev Hoạt động, ý thức, nhân cách Nxb Giáo dục, 1989

19 Một số vấn đề về phòng chống tệ nạn xã hội ở nước ta hiện nay Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1997

20 Nguyễn Hồng Minh – Lại thế Sử Những điều tuổi trẻ cần biết về Ma túy TW

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Trung tâm giáo dục dân số – sức khỏe-môi trường,

1994

21 Tác giả Nikki babbit Nguyên nhân và cách chữa trị chứng nghiện rượu và ma tuý NXB Y học 2002

22 TS Vũ Thị Nho Tâm lý học phát triển NXB Đại học quốc gia Hà Nội 1999

23 PETROVSKI (Chủ biên) Người dịch Đặng Xuân Hoài Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Tập I NXB Giáo dục 1982

24 PETROVSKI (Chủ biên) Người dịch Đặng Xuân Hoài Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Tập II NXB Giáo dục 1982

25 Phòng chống ma tuý trong thanh thiếu niên Trung ương đoàn thanh niên Hà Nội 1994

26 Tác giả Trương Văn Phong Người dịch Nguyễn Khắc Khoái Cuộc chiến chống

ma tuý của thế giới đương đại NXB Trẻ 2001

27 Rubinstêin S.L - Những cơ sở TLH đại cương

28 Sổ tay truyền thông về ma tuý NXB Thành Phố Hồ Chí Minh 2001

29 Tác giả Dr Fitzhugh Dodson Leo Paur Biên soạn Nguyễn Hạc Đạm Thư Giúp con từ chối ma tuý NXB phụ nữ 2000

30 Thái Duy Tuyên (chủ biên) Tìm hiểu về định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường Hà Nội 1994

31 Thông tin khoa học xã hội Tệ nạn xã hội căn nguyên – biểu hiện – phương thức khắc phục Hà Nội 1997 Chuyên đề – Viện thông tin khoa học xã hội

34 Viết Thực Giã từ ma túy mại dâm NXB lao động 2002

35 Người dịch: Đức Uy Sự sai lệch chuẩn mực xã hội Tập 1 - Nhập môn lý luận chung Nhà xuất bản thông tin lý luận Hà Nội 1986

36 Nguyễn Quang Uẩn - Nguyễn Thạc - Mạc Văn Trang Đề tài KX 07 – 04: Giá trị

- Định hướng giá trị nhân cách và giáo dục giá trị (chương trình khoa học công

nghệ cấp Nhà nước KX – 07) Hà Nội 1995

37 Từ điển Tâm lý học Nguyễn Khắc Viện chủ biên Nhà xuất bản văn hoá thông tin Hà Nội 2001

Luận án và luận văn

38 Nghiêm Đình Đạt Tự đánh giá thái độ học tập môn văn của học sinh trường trung học phổ thông Mỹ Đức A - Hà Tây Luận văn thạc sĩ Tâm lý học Khoa Tâm lý giáo dục - Trường Đại học sư phạm I Hà Nội 2001

39 Sinh viên Nguyễn Công Dũng - Đề tài: Điều tra sự thay đổi định hướng giá trị của người chưa thành niên phạm pháp trong thời gian tại trường giáo dưỡng số 2 Ninh Bình Nơi bảo vệ: Khoa tâm lý học – Trường ĐHKHXH – NV Hà Nội

1998

40 Franz.S Nghiên cứu khả năng tự đánh giá phù hợp của học sinh lớp 5, lớp 7, lớp

9 với thái độ học tập và thái độ tập thể Luận án tiến sĩ Potstan 1979 Tr43]

41 Nguyễn Thị Hà Nhận thức của sinh viên Hà Nội về ma tuý và cách phòng chống Luận văn cử nhân Khoa tâm lý học – Trường Đại học KHXH-NV Hà nội 1997

42 Phan Mai Hương Tìm hiểu đặc điểm nhân cách, hoàn cảnh xã hội của thanh niên nghiện ma túy và mối tương quan giữa chúng Luận án tiến sĩ Tâm lý học

Hà Nội 2002

Báo - Tạp chí

43 Tạp chí khoa học thanh niên số 4 – 1999

44 Tạp chí Tâm lý học số 4 năm 2003

45 Nguyễn Hữu Long Mô hình hóa hệ thống phương pháp nghiên cứu nhân cách

46 Tạp chí đại học và Giáo dục chuyên nghiệp số 12/1992