Thực tiễn thi hành án dân sự ở tỉnh ninh bình

Qua thời gian học tập, nghiên cứu tại khoa Luật- Đại học Quốc Gia Hà Nội, được sự hướng dẫn của Nhà giáo ưu tú.Phó Giáo Sư.Tiến sĩ Dương Đức Chính học viên chọn đề tài: "Thực tiễn thi hà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ MAI

THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

Ở TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ MAI

THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

Ở TỈNH NINH BÌNH

Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật

Mã số: 60 38 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS DƯƠNG ĐỨC CHÍNH

HÀ NỘI - 2016

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 98

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THI HÀNH

ÁN DÂN SỰ VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

1.1 Khái quát chung về thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

1.1.2 Đặc điểm của thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

1.1.3 Ý nghĩa và vai trò của thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

1.2 Một số nội dung cơ bản của pháp luật thi hành án dân sự qua

các giai đoạn Error! Bookmark not defined

1.2.1 Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1950 Error! Bookmark not defined

1.2.2 Giai đoạn từ năm 1950 đến năm 1980 Error! Bookmark not defined

1.2.3 Giai đoạn từ năm 1981 đến năm 1993 Error! Bookmark not defined

1.2.4 Giai đoạn từ 1993 đến nay Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở TỈNH NINH BÌNHError! Bookmark not defined 2.1 Đặc điểm về vị trí địa lý, kinh tế- xã hội ảnh hưởng đến việc

thực hiện thi hành án dân sự tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined

2.1.1 Đặc điểm về vị trí địa lý, tự nhiên Error! Bookmark not defined

2.1.2 Đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội Error! Bookmark not defined

2.1.3 Đặc điểm về dân cư, tôn giáo Error! Bookmark not defined

2.2 Thực tiễn công tác thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình từ

năm 2011 đến nay Error! Bookmark not defined

2.3 Đánh giá chung về công tác thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh

Bình từ năm 2011 đến nay Error! Bookmark not defined

2.3.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined

2.3.2 Những tồn tại, hạn chế Error! Bookmark not defined

2.3.3 Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG THI HÀNH ÁN Ở TỈNH NINH BÌNHError! Bookmark not defined

3.1 Phương hướng nâng cao chất lượng thi hành án dân sự ở tỉnh

Ninh Bình từ nay đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025Error! Bookmark not defined 3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng thi hành án dân sư từ nay đến

năm 2020 và tầm nhìn 2025 Error! Bookmark not defined

3.2.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt Nam

hiện nay Error! Bookmark not defined

3.2.2 Giải pháp nâng cao chất lượng thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined 3.3 Điều kiện để thực hiện giải pháp hoàn thiện nâng cao chất

lượng công tác thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

3.3.1 Phía Nhà nước Error! Bookmark not defined

3.3.2 Phía Cơ quan thi hành dân sự ở tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined

Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

98

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Thi hành án dân sự (THADS) là hoạt động đưa bản án, quyết định về dân sự của Tòa án, Trọng tài thương mại, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh

ra thi hành trên thực tế THADS bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

và lợi ích của nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước Chính vì vậy, Điều 106 Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định:

“Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành” [35]

Thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng, Hội đồng nhà nước trước đây, nay là Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 1989, Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 1993 và gần đây là Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004, Luật Thi hành án dân sự số 26/2008/QH12

và Nghị quyết về việc thi hành Luật Thi hành án dân sự số 24/2008/QH12, Luật số 64/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân

sự có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2015 với mục đích nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế về thi hành án dân sự, tạo cơ sở pháp lý cho sự chuyển biến cơ bản, bền vững, tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, góp phần bảo đảm thực hiện quy định của Hiến pháp năm 2013, theo đó bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành

99

Tuy nhiên, do tác động của nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế, các giao lưu dân sự trong nội bộ nhân dân và giữa các cơ sở kinh tế ngày càng

mở rộng và đa dạng dẫn tới tình trạng số vụ việc tranh chấp về dân sự và kinh

tế ngày càng tăng về số lượng và phức tạp về nội dung Kết quả là số lượng các bản án, quyết định phải thi hành ngày càng nhiều, tổng số tiền và hiện vật phải thi hành ngày càng lớn, trong đó có nhiều vụ việc rất khó khăn, phức tạp trong việc tổ chức thi hành Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cấp Ủy Đảng, chính quyền và sự cố gắng của đội ngũ cán bộ làm công tác thi hành án trong các cơ quan thi hành án từ Trung ương tới địa phương đã làm giảm đáng kể số lượng

án phải thi hành hàng năm, nhưng số vụ việc và số tiền phải thi hành chuyển

kỳ sau vẫn còn rất lớn, có xu hướng tăng lên Đáng lo ngại là trên thực tế nhiều vụ việc không thể thi hành được còn tồn tại rất nhiều Trong những năm qua, ngành thi hành án đã đạt được những kết quả nhất định nhưng lượng án tồn đọng vẫn còn đáng kể Riêng ở Ninh Bình, công tác thi hành án đã đạt được kết quả cao theo đúng chỉ tiêu mà Bộ Tư pháp cũng như Tổng cục thi hành án dân sự đặt ra, năm 2015 việc chiếm 94% (vượt 6% so với chỉ tiêu quốc hội giao, tiền đạt 82% (vượt 5% so với chỉ tiêu Quốc hội giao) Kết quả đạt được nói trên phản ánh sự nỗ lực, cố gắng của đội ngũ cán bộ thi hành án ở tỉnh Ninh Bình, sự quan tâm, chỉ đạo của cấp Ủy Đảng, chính quyền địa phương; sự phối hợp chặt chẽ của các ngành hữu quan trong thi hành án dân sự

Tuy nhiên bên cạnh những ưu điểm còn bộc lộ nhiều tồn tại, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, vẫn còn trong tình trạng các bản án, quyết định cuả Tòa án đã có hiệu lực nhưng chưa được nghiêm chỉnh thi hành, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với cơ quan bảo vệ pháp luật Qua thời gian học tập, nghiên cứu tại khoa Luật- Đại học Quốc Gia Hà Nội, được sự hướng dẫn của Nhà giáo ưu tú.Phó Giáo Sư.Tiến sĩ Dương Đức

Chính học viên chọn đề tài: "Thực tiễn thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh

Bình" làm đề tài luận văn Thạc sỹ của mình

100

Học viên mong muốn qua luận văn này đưa ra được những thực trạng cũng như những đề xuất, kiến nghị trong thực tiễn nhằm phát huy hơn nữa vai trò của thi hành án dân sự trong việc đưa bản án, quyết định về dân sự của Tòa án, Trọng tài thương mại, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh ra thi hành trên thực tế Đây là một vấn đề cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với lĩnh vực thi hành án dân sự nhằm xây dựng và hoàn thiện các quy định của pháp luật thi hành án dân sự góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong những năm gần đây, công tác thi hành án dân sự đang được đặt

ra và là nhiệm vụ cấp bách của Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội và tất cả công dân Việt Nam Thi hành án dân sự là một lĩnh vực tương đối rộng và phức tạp, vì vậy trước những đòi hỏi khách quan của công tác thi hành án dân

sự, đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề thi hành án dân sự,

cụ thể là: Đề tài nghiên cứu cấp Bộ: “Mô hình quản lý thống nhất công tác thi

hành án”, mã số 96-98-207/ĐT do Cục quản lý thi hành án dân sự Bộ Tư

pháp chủ trì thực hiện; Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Những cơ sở lý

luận và thực tiễn về chế định Thừa phát lại”, mã số 95-98-114/ĐT do Viện

nghiên cứu khoa học pháp lý- Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí

Minh chủ trì thực hiện; Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước: “Luận cứ

khoa học và thực tiễn của việc đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án ở Việt Nam trong giai đoạn mới” do Viện nghiên cứu khoa học pháp lí thuộc

Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện năm 2003; và công trình nghiên cứu khác, như:

Luận án tiến sĩ luật học của Hoàng Thế Anh (2015), "Giám sát thi hành án dân

sự", Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội; Luận văn thạc sĩ luật học của

Nguyễn Công Long (2000): “Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự

Thực tiễn áp dụng và hướng hoàn thiện”; Luận văn thạc sĩ luật học của

101

Nguyễn Thanh Thủy (2001): “Hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự”; Luận văn thạc sĩ luật học của Trần thị Bích Thủy: “Đổi mới tổ chức bộ máy

cơ quan thi hành án dân sự thực tiễn tại thành phố Hồ Chí Minh”; Luận văn

thạc sĩ luật học của Cù Hoàng Hanh (2008): “Đổi mới tổ chức và hoạt động

của cơ quan thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Thừa Thiên Huế”; Luận văn

thạc sĩ luật học của Đỗ Thị Lý (2010): “Thực tiễn thi hành án dân sự ở tỉnh

Thái Bình”; Hoàng Thọ Khiêm (2006): “Đổi mới tổ chức cơ quan thi hành án”, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội; Đề tài khoa học cấp cơ sở: “Triển khai

áp dụng Luật thi hành án +dân sự trong công tác đào tạo nghiệp vụ thi hành án” do TS Lê Thu Hà, trưởng khoa đào đạo Chấp hành viên và các chức danh

tư pháp khác làm chủ nhiệm; “Những vướng mắc từ thực tiễn thi hành Luật

Thi hành án dân sự”, của Nguyễn Thị Khanh, Tạp chí Dân chủ và pháp luật,

số 05/2010; “Công tác cán bộ thi hành án dân sự - Một số vấn đề từ thực

tiễn” của Đinh Duy Bằng, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 09/2010; “Vướng mắc trong hoạt động thi hành án dân sự” của Ngọc Biên, Tạp chí Dân chủ và

pháp luật, số 09/2011; “Một số khó khăn sau hai năm áp dụng Luật Thi hành

án dân sự” của Lạc Phong, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 02/2012;

“Nguyên nhân của tình trạng án dân sự tồn đọng” của Hoàng Thế Anh, Tạp

chí Dân chủ và pháp luật, 06/2012; Giáo trình Luật thi hành án dân sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội; Giáo trình kỹ năng thi hành án dân sự của Học viện tư pháp và một số bài viết trên Tạp chí Dân chủ và pháp luật,

Tạp chí luật học, Tạp chí Nhà nước và pháp luật; Tin thi hành án dân sự,…

Các công trình nêu trên đã có nội dung nghiên cứu về thi hành án dân

sự ở những góc độ, khía cạnh và mức độ khác nhau Các công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu sâu về những vấn đề chung về thi hành án dân sự; những vấn đề mang tính tổng thể hay những khía cạnh, phạm vi cụ thể khác nhau của thi hành án dân sự trên phạm vi toàn quốc Nhưng đến nay, chưa có

102

công trình nghiên cứu nào dưới góc độ lý luận và thực tiễn về công tác thi hành án dân sự ở một địa phương cụ thể với những đặc thù riêng biệt của địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh như tỉnh Ninh Bình Do vậy, việc lựa chọn đề

tài "Thực tiễn thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình" được xem là một trong

những công trình đầu tiên nghiên cứu về thực tiễn công tác thi hành án dân sự

ở một địa phương cụ thể

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Mục đích khoa học của Luận văn là lãm rõ cơ sở lý luận cũng như thực tiễn công tác thi hành án dân sự ở Ninh Bình Trên cơ sở đó thấy được thực trạng của công tác thi hành án dân sự, đánh giá đúng và nghiêm túc về vai trò, vị trí của công tác thi hành án dân sự, để đưa ra các yêu cầu và giải pháp tăng cường hơn nữa vai trò của công tác hoạt động thi hành án dân sự, đảm bảo mọi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án phải được đưa ra thi hành góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình nói riêng và thi hành án dân sự cả nước nói chung trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Để đạt được mục đích trên cần phải giải quyết các nhiệm vụ sau:

- Luận giải hệ thống lý luận về thi hành án dân sự

- Đánh giá thực trạng hoạt động công tác thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động công tác thi hành án đưa ra phương hướng, yêu cầu và giải pháp để nâng cao chất lượng thi hành án dân sự

3.3 Đối tượng nghiên cứu

Việc nghiên cứu được thực hiện trên quy định về thi hành án dân sự trong pháp luật hiện hành và thực tiễn công tác thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình hiện nay

103

3.4 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu của Luận văn: Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về thi hành án và hoạt động thực tiễn công tác thi hành

án dân sự ở tỉnh Ninh Bình Từ đó đưa ra các yêu cầu và giải pháp nâng cao chất lượng công tác thi hành án dân sự Về thời gian nghiên cứu: Thời gian nghiên cứu đề tài từ năm 2011-2015 Ngoài thời gian nghiên cứu trên luận văn còn mở rộng nghiên cứu các khoảng thời gian lịch sử để có thêm số liệu, đánh giá, so sánh, minh họa cho các luận cứ trong luận văn

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp cơ bản được sử dụng trong việc nghiên cứu, hoàn thiện luận văn: Phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật Các phương pháp cụ thể được sử dụng kết hợp, đó là: Phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp

5 Những đóng góp mới về khoa học của luận văn

Thứ nhất: Luận văn đã nghiên cứu tương đối toàn diện và đầy đủ về

“Thực tiễn thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình” Kết quả nghiên cứu của luận

văn góp phần làm sáng rõ những vấn đề lý luận về pháp luật thi hành án dân

sự ở Việt Nam nói chung và Ninh Bình nói riêng

Thứ hai: Luận văn đã đi sâu nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng pháp luật thi hành án dân sự hiện hành và liên hệ thực tiễn ở tỉnh Ninh Bình, chỉ ra những kết quả đạt được, nguyên nhân của những kết quả đạt được cũng như những tồn tại, hạn chế trong việc thực thi pháp luật thi hành án dân sự

Thứ ba, luận văn đưa ra các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng công tác thi hành án dân sự ở tỉnh Ninh Bình hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự từ ngay đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2025