Quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh hà nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- PHẠM QUỐC HƯNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

PHẠM QUỐC HƯNG

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

PHẠM QUỐC HƯNG

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ NAM

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS Phan Huy Đường

Hà Nội - 2015

MỤC LỤC

Danh mục các chữ viết tắt Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀ

CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO

SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tàiError! Bookmark not

defined

1.1.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam Error! Bookmark not defined.

1.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách Nhà nước cho sự nghiệp

giáo dục Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Sự nghiệp giáo dục và chi NSNN cho sự nghiệp giáo dụcError! Bookmark not

defined.

1.2.2 Quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục Error! Bookmark not defined.

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục

Error! Bookmark not defined.

1.2.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước liên quan đến chi ngân sách Nhà nước cho sự

nghiệp giáo dục của một số địa phương trong nước và bài học cho Hà Nam Error!

Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Nghiên cứu định tính Error! Bookmark not defined.

2.1.1 Phương pháp thu thập thông tin Error! Bookmark not defined 2.1.2 Phương pháp phân tích và xử lý thông tin Error! Bookmark not defined 2.1.3 Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp Error! Bookmark not defined.

2.2 Nghiên cứu các lý thuyết chi NSNN Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO SỰ

NGHIỆP GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ NAM Error! Bookmark not defined.

3.1 Khái quát đặc điểm kinh tế - xã hội và tình hình hoạt động giáo dục tỉnh Hà Nam

Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 3.1.2 Tình hình hoạt động của sự nghiệp giáo dục Error! Bookmark not defined 3.1.3 Cơ cấu nguồn vốn chi cho sự nghiệp giáo dục Error! Bookmark not defined.

3.2 Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách Nhà nước cho sự nghiệp giáo dục tỉnh

Hà Nam Error! Bookmark not defined.

3.2.1 Tình hình chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục Error! Bookmark not defined 3.2.2 Thực trạng quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dụcError! Bookmark not

defined.

3.2.3 Đánh giá tình hình chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam

Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NGÂN

SÁCH NHÀ NƯỚC CHO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC Error! Bookmark not defined TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ NAM Error! Bookmark not defined.

4.1 Định hướng phát triển sự nghiệp giáo dục của Nhà Nước và của tỉnh Hà Nam trong

thời gian tới Error! Bookmark not defined.

4.1.1 Định hướng phát triển sự nghiệp giáo dục của Việt NamError! Bookmark not

defined.

4.1.2 Định hướng phát triển sự nghiệp giáo dục của tỉnh Hà Nam trong thời gian tới

Error! Bookmark not defined.

4.2 Quan điểm hoàn thiện quản lý chi ngân sách Nhà nước cho giáo dục trên địa bàn

tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined.

4.2.1 Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cho sự nghiệp giáo dục tỉnh Hà Nam phải được tiến hành trên cơ sở đường lối chính sách phát triển nền kinh tế xã hội và

defined.

4.2.2 Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cho sự nghiệp giáo dục tỉnh Hà Nam phải gắn liền với việc quy hoạch lại mạng lưới giáo dục đào tạo nhằm thiết lập trật tự và phát triển khu vực này theo hướng xã hội hoá sự nghiệp giáo dục đào tạo

Error! Bookmark not defined.

4.2.3 Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục phải tiến hành đồng thời với công tác cải cách hành chính trong quản lý ngân sách

nói chung và quản lý ngân sách cho giáo dục đào tạo tỉnh Hà Nam nói riêng phù hợp

với tiến trình cải cách hành chính của Nhà nước Error! Bookmark not defined.

4.2.4 Phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các cấp trong việc quản lý chi ngân sách

nhà nước cho sự nghiệp giáo dục tỉnh Hà Nam theo hướng tiết kiệm và hiệu quả Error!

Bookmark not defined.

4.3 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN cho giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà

Nam Error! Bookmark not defined.

defined.

4.3.2 Hoàn thiện mô hình, cơ chế quản lý chi thường xuyên của NSNN cho sự nghiệp

not defined.

4.3.3 Hoàn thiện quy trình lập và phân bổ dự toán, cấp phát, thanh quyết toán các

nguồn kinh phí chi cho giáo dục đào tạo Error! Bookmark not defined.

4.3.4 Nâng cao năng lực, trình độ, phẩm chất của đội ngũ cán bộ quản lý tài chính

tại các cớ sở giáo dục đào tạo Error! Bookmark not defined.

4.3.5 Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN cho giáo dục

Error! Bookmark not defined.

4.3.6 Tăng cường việc huy động các nguồn vốn ngoài ngân sách Nhà nước để phát triển giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam, đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục

Error! Bookmark not defined.

4.4 Kiến nghị Error! Bookmark not defined.

4.4.1 Kiến nghị với cơ quan Trung ương Error! Bookmark not defined 4.4.2 Kiến nghị với địa phương Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

Tài liệu tham khảo 6

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu

Để đánh giá sự tiến bộ về văn hoá xã hội ngày nay người ta dựa trên các chỉ tiêu cơ bản như: thu nhập, tuổi thọ, trình độ giáo dục Các nước trên thế giới đều ý thức được rằng giáo dục - đào tạo không chỉ là phúc lợi xã hội,

mà thực sự là đòn bẩy phát triển kinh tế- xã hội nhanh và bền vững Quốc gia nào có giáo dục - đào tạo tốt, trình độ cao thì đạt được năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, ngược lại nạn thất học tăng lên sẽ làm đất nước nghèo đi và lắm

tệ nạn xã hội Trong xu hướng hội nhập, toàn cầu hoá đang mở ra trước mắt, một nền kinh tế tri thức đang hình thành và phát triển thì đòi hỏi phải có những con người có trình độ hiểu biết thực sự

Việt Nam đang trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa phấn đấu đưa đất nước trở thành một nước có nền công nghiệp hiện đại, nền văn hoá tiên tiến, gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội Muốn vậy phải có đội ngũ tri thức, các nhà kinh doanh, quản lý, chuyên gia giỏi ở nhiều lĩnh vực mà nền tảng của nó là giáo dục Giáo dục được coi là chìa khoá tiến vào tương lai Mặt khác, để có được đội ngũ cán bộ lao động có đủ năng lực tiếp cận với những công nghệ hiện đại, những phương pháp quản lý tiên tiến thì giáo dục - đào tạo phải luôn đi trước một bước đối với các ngành kinh tế khác, giáo dục - đào tạo phải là

cơ sở để tạo tiền đề cho sự phát triển nền kinh tế Để làm được điều đó phải quán triệt những quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của sự nghiệp giáo dục - đào tạo, phải nhanh chóng khắc phục những yếu kém của sự nghiệp giáo dục- đào tạo hiện nay để từ đó đảm bảo thực hiện được các mục tiêu kinh tế - xã hội

Giáo dục không thể thực hiện được trong một thời gian ngắn mà là một quá trình gắn kết của nhiều cấp, bậc học và diễn ra trong nhiều năm Chúng ta

2

cần phát triển giáo dục trên cả ba phương diện: mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả Điều đó đòi hỏi phải đưa sự nghiệp sự nghiệp giáo dục phát triển trong toàn xã hội, vào mọi ngành, mọi lĩnh vực, mọi địa phương và áp dụng cho mọi lứa tuổi, mọi trình độ Trong văn kiện của Đại hội IX, Đảng ta đã khẳng định: Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá, là điều kiện phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững

Chính vì tầm quan trọng đó của giáo dục cho nên những khoản chi NSNN cho giáo dục cũng đặc biệt được coi trọng Trong những năm qua nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chi cho giáo dục chiếm tỷ trọng lớn và là một khoản chi quan trọng của ngân sách nhà nước (NSNN) Tuy nhiên, có một thực tế phát sinh là: Mặc dù những khoản chi này rất lớn nhưng vẫn không đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu của ngành giáo dục như mua sắm đồ dùng, trang thiết bị dạy học, tiền lương chi trả cho cán bộ công nhân viên v.v… (hơn nữa, trong tương lai NSNN có xu hướng giảm các khoản chi thường xuyên để tăng cường cho các khoản chi đầu tư phát triển) Chính vì thế, để sự nghiệp giáo dục đào tạo phát triển, thì bên cạnh các khoản chi NSNN cần phải có những biện pháp mới thu hút thêm nhiều nguồn vốn đầu tư cho giáo dục, đồng thời cũng phải tăng cường công tác quản lý đối với các nguồn vốn này, tránh tình trạng sử dụng lãng phí kém hiệu quả

Trên phạm vi tỉnh Hà Nam, trong những năm qua, chi từ NSNN cho giáo dục - đào tạo luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi NSNN trên địa bàn tỉnh Đặc biệt, trong điều kiện của Hà Nam là một tỉnh có điểm xuất phát thấp, nguồn thu ngân sách còn hạn hẹp thì vấn đề quản lý chặt chẽ, tiết kiệm,

có hiệu quả các khoản chi ngân sách cho giáo dục đào tạo lại càng có ý nghĩa cực kỳ quan trọng là yêu cầu cấp bách đặt ra cho địa phương trong giai đoạn

3

hiện nay Do đó, công tác quản lý chi ngân sách cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo tỉnh Hà Nam cần được quản lý chặt chẽ theo pháp luật, khoa học, phù hợp với điều kiện và khả năng cân đối ngân sách địa phương

Xuất phát từ thực tế đó nên tôi đã quyết định chọn đề tài: “Quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam” làm luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý kinh tế

1.2 Sự phù hợp của tên đề tài với chuyên ngành đào tạo

Là học viên cao học ngành Quản lý Kinh tế, với các kiến thức đã được học và từ thực tiễn công tác của mình, học viên tổng hợp, phân tích, luận giải chính sách và các hoạt động quản lý kinh tế có liên quan đến việc nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân để đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2015 - 2020 Tác giả thấy đây là đề tài phù hợp với chuyên ngành Quản lý kinh tế mà mình được đào tạo

1.3 Câu hỏi nghiên cứu của học viên đối với vấn đề nghiên cứu

Công tác quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam hiện nay như thế nào?

Giải pháp nào để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2015 - 2020?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý chi NSNN cho giáo dục, đề tài tập trung làm rõ thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2015 -

2020

4

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Luận giải cơ sở lý luận về quản lý chi NSNN cho giáo dục

+ Phân tích thực trạng quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam trên cơ sở lý luận đã xây dựng

+ Làm rõ những thành tựu, hạn chế trong quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam và nguyên nhân của những hạn chế

+ Đề xuất những giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN cho giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quản lý chi NSNN cho giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

+ Về không gian: Nghiên cứu quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trong phạm vi tỉnh Hà Nam

+ Về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục tỉnh Hà Nam giai đoạn 2010 - 2014

+ Vấn đề nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng quản lý chi NSNN cho giáo dục tỉnh Hà Nam những năm 2010-2014 và định hướng chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục đến năm 2020 cùng những giải pháp để đạt được định hướng đó

4 Ý nghĩa khoa học của công trình nghiên cứu

Sau khi luận văn được hoàn thành, đề tài luận văn được thực hiện sẽ

đem lại các kết quả sau:

- Đề tài làm rõ thực trạng về quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam

- Đề xuất được phương hướng và một số giải pháp để nâng cao việc

5

quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam

- Làm tài liệu tham khảo cho học tập nghiên cứu các ngành liên quan đến quản trị kinh doanh, cho các cán bộ hoạch định chính sách quản lý chi

NSNN

5 Bố cục của luận văn

Với mục đích và đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ nghiên cứu đã được xác định, ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Tài liệu tham khảo, luận văn được thiết

kế thành 4 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan và cơ sở

lý luận, thực tiễn về Quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn

cấp tỉnh

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam

Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN cho

sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Nam

6

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Văn Biểu, 2005 Một số ý kiến về công tác kiểm soát chi ngân

sách qua KBNN Tạp chí Quản lý ngân quỹ quốc gia, số 42 tr.35-36

2 Bộ Tài chính, 2005 Chế độ Kế toán ngân sách nhà nước và hoạt động

nghiệp vụ Kho bạc Nhà nước Hà Nội: Nxb Tài chính

3 Bộ Tài chính, 2003 Thông tư số 59/2003/TT-BTC hướng dẫn thực hiện

Nghị định số 60/2003/NĐ-CP của Chính Phủ, ngày 23/06/2003 Hà Nội

4 Bộ Tài chính, 2003 Thông tư 79/2003/TT-BTC của Bộ Tài chính về

hướng dẫn chế độ quản lý, cấp phát, thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN, ngày 13/08/2003 Hà Nội

5 Bộ Tài chính, 2006 Chế độ Kế toán ngân sách nhà nước và hoạt động

nghiệp vụ Kho bạc Nhà nước Hà Nội

6 Bộ Tài chính, 2006 Thông tư 03/2006/TT-BTC hướng dẫn chế độ kiểm

soát chi đối với các cơ quan nhà nước thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính, ngày 13/03/2006 Hà Nội

7 Bộ Tài chính, 2006 Thông tư 81/2006/TT-BTC hướng dẫn chế độ kiểm

soát chi đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính, ngày 06/09/2006 Hà Nội

8 Bộ Tài chính, 2007 Tài liệu bồi dưỡng kế toán trưởng đơn vị kế toán nhà

nước Hà Nội: Nxb Tài chính

9 Bộ Tài chính, 2007 Thông tư 57/2007/TT-BTC Quy định chế độ chi tiêu

đón tiếp khách nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam, chi tiêu tổ chức các