Biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật thái bình

Để đáp ứng nguồn nhân lực có chất l-ợng phục vụ cho sự nghiệp Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi chúng ta phải phát triển giáo dục, thực sự coi giáo dục là quốc sách hàng đầu.Nâng cao

Đại học Quốc gia Hà Nội

Khoa S- phạm

- -

Lê thị thanh thuý

biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên tr-ờng cao đẳng kinh tế kỹ thuật thái bình

luận văn thạc sĩ quản lí giáo dục

Hà nội – 2008

Đại học Quốc Gia hà nội

Khoa s- phạm -

Lê thị thanh thuý

biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên tr-ờng Cao đẳng kinh tế kỹ thuật thái bình

luận văn thạc sỹ quản lí giáo dục Chuyên ngành : Quản lí giáo dục

Mã số: 60 14 05

Cán bộ h-ớng dẫn: PGS-TS Bùi Văn Quân

Hà nội – 2008

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục ở bất cứ thời đại và quốc gia nào cũng có vị trí quan trọng trong

sự phát triển của xã hội.Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã quyết định đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để

đ-a n-ớc ta cơ bản trở thành một n-ớc công nghiệp theo h-ớng hiện đại vào năm

2020 Để đáp ứng nguồn nhân lực có chất l-ợng phục vụ cho sự nghiệp Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi chúng ta phải phát triển giáo dục, thực sự coi giáo dục là quốc sách hàng đầu.Nâng cao chất l-ợng giáo dục nhằm thực hiện nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi d-ỡng nhân tài là nhiệm vụ quan trọng, th-ờng xuyên, là mối quan tâm hàng đầu của các nhà tr-ờng.Chất l-ợng giáo dục phụ thuộc vào hoạt động Dạy của thầy và hoạt động Học của trò

Có nhiều con đ-ờng để một ng-ời nói chung và sinh viên nói riêng chiếm lĩnh đ-ợc tri thức và kỹ năng.Trong đó tự học là một ph-ơng pháp vừa cổ điển nhất, vừa hiện đại nhất và cũng là hiệu quả mạnh mẽ nhất.Tự học- tự đào tạo là con đ-ờng phát triển suốt đời của mỗi ng-ời, đó cũng là truyền thống quý báu

của dân tộc Việt nam như lời Bác Hồ đã căn dặn: ‚về cách học, phải lấy tự học

làm cốt”

Tự học là một vấn đề đang đ-ợc nhiều ng-ời quan tâm và đã đ-ợc nêu ra trong các văn kiện, văn bản của Đảng, nhà n-ớc cũng nh- của ngành giáo dục và

đào tạo nhằm phát huy nội lực của con ng-ời trong chiến l-ợc phát triển con ng-ời Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VIII và nghị quyết TW 2 khoá VIII đã

chỉ rõ: ‚Tập trung sức nâng cao chất l-ợng dạy và học, tạo ra năng lực tự học

sáng tạo của học sinh” “ …Phát triển mạnh mẽ phong trào tự học- tự đào tạo th-ờng xuyên và rộng khắp trong toàn dân , nhất là thanh niên”

Điều 5 Luật Giáo dục 2005 cũng đã qui định rõ ‚ Ph-ơng pháp giáo dục

phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, t- duy sáng tạo của ng-ời học; bồi d-ỡng cho ng-ời học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học

tập và ý chí vươn lên” Như vậy có thể nói ‚ coi trọng tự học‛ là một vấn đề

chiến l-ợc trong giáo dục- đào tạo ở n-ớc ta hiện nay

Theo xu h-ớng phát triển chung, Việt nam đang trong quá trình xây dựng một xã hội học tập; tạo môi tr-ờng và động lực để mỗi thành viên trong xã hội

có thể học tập suốt đời.Do đó tự học trở thành điều kiện thiết yếu để mỗi cá nhân phát triển hài hoà trong xã hội hiện đại

‚Tự học‛ được hiểu theo nhiều cách khác nhau song ở đây chúng ta chưa dám bàn tới vấn đề ‚ tự động học tập‛ ‚ biến quá trình đào tạo thành quá trình tự

đào tạo‛ mà chỉ đi sâu vào vấn đề ‚ Tự học theo kế hoạch giảng dạy và học tập của nhà trường‛ Tự học gắn với qui trình học giảng dạy, có kiểm tra đánh giá theo từng giai đoạn học tập và đánh giá chung cho toàn bộ quá trình học tập

Lâu nay ở nhà tr-ờng, chúng ta đã quan tâm h-ớng dẫn các em tự học, học tập một cách chủ động Song sự chuyển biến trong cách học của các em tuy có tiến bộ nh-ng ch-a đáp ứng đ-ợc yêu cầu Các em vẫn ch-a quan tâm đúng mức

đến việc rèn luyện kỹ năng tự học, tự củng cố, tự trau dồi kiến thức mặc dù đã có nhiều sách tham khảo về vấn đề này.Tình trạng trên phản ánh công tác quản lý dạy- học ở các tr-ờng học nói chung và tr-ờng Cao đẳng nói riêng ch-a đ-ợc tốt

Là một tr-ờng trực thuộc tỉnh Thái bình, Tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật trong những năm qua đã cố nhiều cố gắng trong việc nâng cao chất l-ợng

đào tạo.Nhà tr-ờng đã có nhiều đổi mới trong hoạt động Dạy và Học nh-ng chất l-ợng học tập của sinh viên còn nhiều hạn chế, ch-a đáp ứng đ-ợc yêu cầu ngày càng cao của thị tr-ờng lao động Sinh viên ch-a có ph-ơng pháp và kỹ năng học tập ở bậc Cao đẳng đại học nên khả năng t- duy, tự nghiên cứu tìm tòi kiến thức còn yếu, vấn đề đổi mới ph-ơng pháp dạy học theo h-ớng phát huy tính tích cực, sánh tạo, nâng cao năng lực tự học cho sinh viên ch-a đ-ợc thực hiện đồng bộ, ch-a th-ờng xuyên; công tác quản lý, tổ chức của tr-ờng đối với hoạt động tự học của sinh viên ch-a đ-ợc quan tâm đúng mức; số l-ợng giáo viên cơ hữu của tr-ờng còn ít … Công tác quản lý hoạt động tự học của sinh viên trong thời gian qua còn nhiều hạn chế nh- việc h-ớng dẫn các em học tổ nhóm, seminar ch-a thực sự hiệu quả và th-ờng xuyên, sinh viên vẫn còn thờ ơ với việc trang bị tri

thức, l-ời đến th- viện, l-ời đọc sách, việc học tập còn mang tính chiếu lệ.Cơ sở vật chất, th- viện còn nghèo nàn ch-a đáp ứng đ-ợc yêu cầu học tập của các em

Chính vì vậy , việc tìm ra những biện pháp có hiệu quả để quản lý hoạt

động tự học của sinh viên Tr-ờng Cao Đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình là một nhiệm vụ cấp thiết đối với nhà tr-ờng hiện nay.Với những lý do trên, chúng tôi

chọn đề tài: ‚ Biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên tr-ờng Cao

đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt

động tự học của sinh viên tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình nhằm nâng cao kết quả của hoạt động tự học và nâng cao chất l-ợng giáo dục đào tạo của nhà tr-ờng

3 Khách thể và đối t-ợng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động tự học của sinh viên Tr-ờng

Cao Đẳng , Đại học

- Đối t-ợng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên

Tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái Bình

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động tự học nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục đào tạo bậc Cao đẳng

- Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tự học và các biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên nhằm nâng cao kết quả của hoạt động tự học và nâng cao chất l-ợng giáo dục đào tạo tại Tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình

5 Giả thuyết khoa học

Hiện nay hoạt động tự học của sinh viên Tr-ờng cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình còn nhiều hạn chế Thực trạng này do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan Nguyên nhân chủ quan là do sinh viên thiếu ý chí và nỗ lực; nguyên nhân khách quan là do công tác quản lý hoạt động tự học của sinh viên

còn ch-a đáp ứng yêu cầu nâng cao chất l-ợng tự học của sinh viên Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh bao quát

từ việc kế hoạch đến tổ chức , kiểm tra( bao quát đ-ợc động cơ nội lực của sinh viên, môi tr-ờng và có sự định h-ớng quản lí) thì chất l-ợng hoạt động học tập của sinh viên sẽ đ-ợc nâng cao và mục tiêu của nhà tr-ờng sẽ đ-ợc thực hiện tốt hơn

6 Ph-ơng pháp nghiên cứu

- Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu lý luận : Nghiên cứu, phân tích tổng hợp những t- liệu nh- t- liệu về giáo dục học- tâm lý học, lý luận về quản lý giáo dục, các văn bản về sinh viên.Tham khảo Luật giáo dục, các văn kiện của Đảng

và nhà n-ớc, tạp chí khoa học và giáo dục có liên quan đến luận văn

- Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu thực tiễn: Ph-ơng pháp quan sát, điều tra, tổng kết kinh nghiệm, lấy ý kiến chuyên gia Phân tích tổng hợp, đánh giá bằng ph-ơng pháp toán học thống kê

7 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt

động tự học của sinh viên

- Phạm vi khảo sát: 3 lớp Cao đẳng khoá 6 đang theo học ngành Kế toán của Tr-ờng ( 200 sinh viên đang học năm thứ 2)

8 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Đề tài làm sáng tỏ vai trò của công tác quản lý hoạt động tự học của sinh viên- một yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất l-ợng đào tạo

- Đề xuất một số biện pháp quản lý tốt hơn việc học tập của sinh viên, trong đó chú trọng khâu tự học tại Tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn dự kiến trình bày trong 3 ch-ơng:

- Ch-ơng 1: Cơ sở lý luận về tự học và quản lý hoạt động tự học

- Ch-ơng 2: Thực trạng tự học và quản lý hoạt động tự học của sinh viên Tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình

- Ch-ơng 3: Những biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên Tr-ờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình

Ch-ơng 1 Cơ sở lý luận về tự học và quản lý hoạt động tự học

của sinh viên cao đẳng 1.1.Lịch sử về vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Dạy học đ-ợc xem là con đ-ờng giáo dục cơ bản nhất để thực hiện mục đích của quá trình giáo dục tổng thể trong đó tự học là ph-ơng thức cơ bản để ng-ời học có đ-ợc những hệ thống tri thức phong phú và thiết thực.Trong lịch sử giáo dục, tự học là một vấn đề đ-ợc nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm Song trong từng giai đoạn lịch sử nhất định, nó đ-ợc đề cập d-ới các góc độ và hình thức khác nhau Các tác giả đã làm rõ vai trò của hoạt động tự học (HĐTH),

tự nghiên cứu tìm tòi, khám phá của bản thân ng-ời học, nó là cơ sở cho mọi sự

thành công trong học tập

Khổng Tử (551-479 tr-ớc công nguyên) rất quan tâm đến việc kính thích

sự suy nghĩ, sáng tạo của học trò Cách dạy của ông là gợi mở để học trò tìm ra chân lý Theo ông, thày giáo chỉ tìm ra cho học trò cái mấu chốt nhất, còn mọi vấn đề khác học trò phải từ đó mà tìm ra, ng-ời thầy giáo không đ-ợc làm thay hết cho học trò Ông đã từng nói với học trò của mình rằng: ‚ Bất phẫn, bất phải, bất phi, bất phát.Cứ bất ngung, bất dĩ tam ngung phản, tác bất phục dã‛ (Không giận vì muốn biết thì không gợi mở cho, không bực vì không rõ đ-ợc thì không bầy vẽ cho Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc, mà không suy ra ba góc kia thì không dạy nữa‛.( luận ngữ) [13, tr.55]

Mạnh Tử đòi hỏi ng-ời học phải tự suy nghĩ, không nên nhắm mắt theo sách ‚Tận tín thư bất như vô thư‛ (Tin cả ở sách thì chi bằng không có sách)

Ng-ời học phải cố gắng tìm hiểu [13, tr.55]

Socrate (469-390 trước công nguyên) đã từng nêu khẩu hiệu ‚Anh hãy tự biết lấy anh‛ qua đó ông muốn học trò phát hiện ra ‘chân lý’ bằng cách đặt câu hỏi để dần dần tìm ra kết luận [13, tr.55]

J.A Comenxki (1592 - 1670), ông tổ của nền giáo dục cận đại, ng-ời đặt nền móng cho sự ra đời của nhà tr-ờng hiện nay, nhà giáo dục lỗi lạc của Slovakia và nhân loại cũng đã nêu ra các nguyên tắc, ph-ơng pháp giảng dạy trong tác phẩm ‚Phép giảng dạy vĩ đại‛ nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh và ông c-ơng quyết phản đối lối dạy học áp đặt giáo điều làm cho học sinh có thói quen không tự giác trong học tập Theo ông , dạy học phải làm thế nào để ng-ời học thích thú học tập và có những cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức.Ông nói: ‚Tôi th-ờng bồi d-ỡng cho học sinh của tôi tinh thần độc lập trong quan sát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng tri thức vào thực tiễn‛.[13,tr.56]

Thế kỷ XVIII-XIX, nhiều nhà giáo dục nổi tiếng nh- J.J Rousseau (1712-1778); Pestalogie (1746-1827); Distecvec (1790-1866); Usinxki (1824-1873)

đều có chung quan điểm cần h-ớng cho học sinh tự nắm bắt kiến thức bằng cách

tự tìm tòi và sáng tạo

Những năm gần đây, trên cơ sở kế thừa có phê phán các t- t-ởng của các tác giả đi tr-ớc, các n-ớc ph-ơng Tây nổi lên cuộc cách mạng để tìm ph-ơng pháp giáo dục mới dựa trên tiếp cận ‚lấy người học làm trung tâm‛ để phát huy năng lực nội sinh của con ng-ời Đại diện cho t- t-ởng này John Dewey (1859-1952), nhà s- phạm nổi tiếng ng-ời Mỹ, ông phát biểu ‚Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục‛ Một loạt các phương pháp dạy học theo tư tưởng quan điểm này đã được đưa vào thực nghiệm: ‚Phương pháp tích cực‛, ‚phương pháp hợp tác‛, ‚phương pháp cá thể hoá‛ Nói chung đây là các ph-ơng pháp mà ng-ời học không chỉ lĩnh hội kiến thức bằng nghe thầy

giảng, học thuộc mà còn từ HĐTH, tự tìm tòi lĩnh hội tri thức Giáo viên là ng-ời trọng tài, đạo diễn thiết kế tổ chức giúp cho học sinh biết cách làm, cách học

Ông còn cho rằng: việc giảng dạy phải kích thích đ-ợc hứng thú, phải để trẻ em độc lập tìm tòi, thầy giáo là ng-ời thiết kế, cố vấn [13, tr.59].Cả hai đối t-ợng này đều là những cá thể tích cực học hỏi bằng cách đ-ơng đầu với những tình huống rắc rối nảy sinh trong những hoạt động của mình.T- duy là một ph-ơng tiện nhằm giải quyết những vấn đề trong thực nghiệm và tri thức đ-ợc

tích luỹ thông qua chính quá trình giải quyết những vấn đề đó

T Makiguchi, nhà s- phạm nổi tiếng ng-ời Nhật bản, trong những năm 30 của thế kỷ XX đã cho rằng ‚Mục đích của giáo dục là h-ớng dẫn quá trình học tập và đặt trách nhiệm học tập vào trong tay mỗi học sinh Giáo dục xét nh- là quá trình hướng dẫn học sinh tự học‛ [26]

Raja Roy Singh, nhà giáo dục ấn độ trong tác phẩm ‚Giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của Châu á Thái Bình Dương‛ đã đưa ra quan điểm về quá trình ‚Nhận biết dạy - học‛ và ông chủ trương rằng người học phải là người tham gia tích cực vào quá trình ‚Nhận biết dạy - học‛ ông cho rằng: ‚Sự học tập do người học chủ đạo‛ [23, tr.110] Trong hệ thống dạy học, ng-ời học vừa là chủ thể vừa là mục đích của quá trình học tập ‚Vị trí của người học ở trung tâm hay ngoại biên là nét đặc tr-ng phân biệt hệ thống giáo dục này với giáo dục khác‛ [23, tr.111]

Trong dự thảo báo cáo về con ng-ời của thế kỷ 21, các Nhà giáo dục và nhân văn Châu Âu, Châu Mỹ và Châu á đều có quan điểm thống nhất: xem thái độ học tập và kỹ năng ứng dụng của giới trẻ đang diễn biến ra sao Tuỳ theo đồ thị tăng tr-ởng ấy nh- thế nào, sẽ biết đ-ợc diện mạo của lớp trẻ trong t-ơng lai và cả g-ơng mặt của xã hội ngày mai Trong đó các tác giả đã đ-a ra bốn thái độ học tập và m-ời kỹ năng ứng dụng học vấn vào đời sống xã hội, một trong m-ời

kỹ năng đó là: Kỹ năng Tự học, tự nâng cao trình độ cá nhân trong mọi tình

huống [13, tr.4]

Nh- vậy vấn đề tự học của học sinh - sinh viên đã đ-ợc nghiên cứu từ rất sớm trong lịch sử giáo dục và nó vẫn còn là vấn đề nóng bỏng cho các nhà nghiên cứu giáo dục hiện tại và t-ơng lai bởi vì tự học có vai trò rất quan trọng, quyết định mọi sự thành công trong học tập, là điều kiện đảm bảo cho hiệu quả, chất l-ợng của mọi quá trình giáo dục đào tạo

1.1.2.ở Việt Nam

ở Việt nam, trong công cuộc đổi mới nền kinh tế – xã hội của đất n-ớc,

đã đặt ra những yêu cầu mới cho Giáo dục, đòi hỏi phải đổi mới Giáo dục Một trong những ph-ơng h-ớng đổi mới đó là đổi mới ph-ơng pháp dạy học Trong những năm gần đây chúng ta nói nhiều đến ph-ơng pháp dạy học tích cực, lấy ng-ời học làm trung tâm với ý t-ởng cốt lõi là ng-ời học phải tích cực, độc lập,

tự chủ, sáng tạo trong quá trình học tập Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết TW2 (khóa 8) về Giáo dục : ‚Đổi mới mạnh mẽ phương pháp Giáo dục & Đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành

nề nếp t- duy sáng tạo của ng-ời học Từng b-ớc áp dụng các ph-ơng pháp tiên tiến và và ph-ơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học Phát triển

mạnh phong trào tự học, tự đào tạo th-ờng xuyên và rộng khắp trong toàn nhân

dân, nhất là trong thanh niên‛

Tinh thần của Nghị quyết đã đ-ợc cụ thể hoá trong Luật giáo dục, Mục 2,

Điều 4 ‚ Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục” đã nêu rõ: “Phương

pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, t- duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”;

Khoản b, Mục 1, Điều 36: ‚Yêu cầu về nội dung phương pháp giáo dục đại học

và sau đại học‛ cũng nêu: ‚Ph-ơng pháp giáo dục đại học phải coi trọng việc