Các yếu tố nguy cơ và đặc điểm suy thận cấp ở người lớn tuổi BS nguyễn bách

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ VÀ ĐẶC ĐIỂM SUY THẬN CẤP Ở NGƯỜI LỚN TUỔI BS Nguyễn Bách Khoa Thận- Lọc máu, Bệnh Viện Thống Nhất Tp HCM... - Tỉ lệ số cầu thận xơ hoá toàn bộ:↑ theo tuổi ngay cả kh

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI HỘI NGHỊ NỘI KHOA TOÀN QUỐC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THÁNG 7/ 2011

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ

VÀ ĐẶC ĐIỂM SUY THẬN CẤP

Ở NGƯỜI LỚN TUỔI

BS Nguyễn Bách Khoa Thận- Lọc máu, Bệnh Viện Thống Nhất Tp HCM

Chẩn đoán?

1 STC bệnh viện (Hospital Acquired AKI).

2 Nguyên nhân, yếu tố thúc đẩy ?

WHO: Vào viện nguy hiểm hơn cả đi máy bay

nhiễm trùng trong lĩnh vực y tế

người bệnh): "Nếu ngày mai bạn phải nhập viện, dù là đang sống ở nước nào đi chăng nữa thì nguy cơ gặp phải rủi ro do sơ xuất trong việc chăm sóc là 1/10 Còn nguy cơ tử vong sẽ là 1/300“

triệu hành khách

Nguồn: WHO- Đăng tải VN Express 25/7/2011

Nội tại: bệnh nhân

1 YẾU TỐ TỪ BỆNH NHÂN

1.1.Biến đổi cấu trúcGiảm trọng lượng:

P thận/ 80-90 tuổi= 75-80% P thận/ người trẻ

Sơ sinh (50 g)trưởng thành (400 g) Tuổi 90 (300 g)(1)

tuổi 70-79 vs 20-29 (2) nam: ↓19%; nữ ↓ 9%

trọng lượng thận người Châu Âu (↓ 32% ), người Nhật (↓ 43%)

 nhận thận ghép từ người cho lớn tuổi ?

(1) Linderman RD (1990) Renal physiology and pathophysiology of aging Am J Kidney Disease 16, 272-285

(2) Wald H (1937) The weight of normal adult human kidneys and its variability.Archive Pathol Lab Med 23, 493-55.

(3) Tauchi (1971) Age changes in the human kidney of the different races Gerontologia) 17: 87-97.

Tiểu cầu thận:

 ↓ số lượng (30-50%)

 xơ hoá từng điểm (1)

- Cơ chế: XVĐM mạch thận do RL lipid máu và hoạt động tăng bù

- Xơ hoá vùng vỏ, vùng tuỷ còn bảo tồn

- Tỉ lệ tiểu cầu thận bị xơ hoá từng điểm ↑ theo tuổi: < 5% (tuổi 40) 10-30% (tuổi 80)

- Tỉ lệ số cầu thận xơ hoá toàn bộ:↑ theo tuổi ngay cả khi không bị các bệnh lý như THA, ĐTĐ (2)

(1) Froncht A (1984) Renal diseases in the geriatric patient

J Am Geriatric Soc 32, 28-43.

(2) Hoang K (2003) Determinants of glomerular hypofiltration in aging humans.

Kidney Int 64, 1417-24.

 Màng cầu thận dày lên

 Giảm chức năng lọc

(1) Goyal VK (1982) Changes with age in the human kidney

Exp Gerontol 17,321-331

(1) Jocelyn W (2009) Podocytes and glomerular function with aging

Semin Nephrol 29, 587-593.

Mạch máu tại thận (1)

Xơ hoá tiểu động mạch hẹp động mạch thận

(1) Epstein M (1996) Aging and the kidney J Am Soc Nephrol 7, 1106-1122.

1.2.Biến đổi chức năng

Lưu lượng máu tưới thận (RBF)

Mức lọc cầu thận (GFR):

- Davis M (1): ↓ 50% ĐLCT tuổi 90 vs tuổi 30

- Rowe (2):↓ ĐLCT theo tuổi (0,8 ml/p/1.73 m/năm) nhưng 30% trường hợp bình thường kể cả người 90 tuổi

- Linderman (3): 36% không ↓ Cl cre theo tuổi, một số

(1) Davis M (1950) Age change in GFR, effective renal plasma flow and tubular excretory capacity in aldult males Journal Clin Invest 29,496-507

(2) Rowe (1976) The effect of age on creatinin clearance in man: A cross sectional and longitudinal study J Gerontology 31,155-163.

(3) Linderman RD (1990) Renal physiology and pathophysiology of aging Am J Kidney Disease 16, 272-285 (4) Andrew D (2010) The association between age and nephroslerosis on renal biopsy among healthy aldults Ann Intern Med 152,561-567

16 (22-20)

28 (24-32)

44 (38-50)

58 (47-67)

73 (43-90)

Biến đổi S cre, ĐLCT và tỉ lệ phần trăm cầu thận bị xơ hoá theo từng nhóm tuổi (1)

(3) Andrew D (2010) The association between age and nephroslerosis on renal biopsy among healthy aldults Ann

Intern Med 152,561-567

Chức năng điều chỉnh nước, muối

 Rowe (1): ALTT nước tiểu tối đa 1.109 mosmol/kg

(20-39 tuổi) vs 882mosmol/kg (60-79 t)

(1).Linderman RD (1990) Renal physiology and pathophysiology of aging Am J Kidney Disease 16, 272-285

(2).Sunderam (1983) Hyponatremia in the elderly Age aging 12, 77-80.

THT và bài tiết K, acid ống thận:

Chức năng nội tiết: SX erythropoetin, cân bằng Ca – P, ↓

Tăng sinh và tái tạo mô biểu mô thận ↓ hồi phục chậm

↑ chết theo chương trình: (1) ↓chức năng thận.

↓yếu tố tăng trưởng (growth factor) ↓ hồi phục

↑ yếu tố gây xơ hoá cầu thận tuổi (AII,TGF β, NO, AGE,

↓ sửa chữa tổn thương và tái tạo mô  ↓ khẳ năng phục

 Roland (1): BN > 65 tuổi nguy cơ không hồi phục chức năng thận cao hơn người trẻ là 20-30%

Tắt, teo mạch

- Phì đại bù trừ

- Tăng siêu lọc ở phần tuỷ thận

- ↓ tái hấp thu G, điện giải ở OLG

- ↓ khẳ năng cô đặc và hoà loãng

Người lớn tuổi / Đái tháo đường/ Bệnh thận mạn

Vòng xoắn bệnh lý gây suy thận cấp ở người lớn tuổi

Giảm khối lượng thận

Thuốc độc thận

Yếu tố ngoại lai

Suy cấp thận Thay đổi chức năng

Khẳ năng hồi phục thận

bị tổn thương ở người lớn tuổi

Giảm lưu lượng máu thận

Giảm độ lọc cầu thận

Giảm dụ trữ thận

Tăng kháng lực tĩnh mạch thận

↑ chết theo chương trình

↓yếu tố tăng trưởng

↓ quá trình sửa chữa tổn thương

Biến đổi cấu trúc

Các yếu tố góp phần gây STC và khẳ năng hồi phục chức năng thận ở NLT

Biến đổi Hệ quả lâm sàng

- tái hấp thu và bài tiết nước

Tóm tắt những biến đổi chức năng thận và các ảnh hưởng lâm sàng

Sharon Anderson, Basil Eldadah, Jeffrey B Halter, William R et al (2011) Acute Kidney Injury in older aldults.

J Am Soc Nephrol 22: 28-38

Bệnh kết hợp (TĐ, tim mạch)

Giảm chức năng thận

theo tuổi xơ hoá, giảm trọng lượng,Thay đổi cấu trúc:

Xơ mạch thận

Dinh dưỡng Giảm Albumin máu

Can thiệp điều trị:

Thuốc, phẫu thuật

Nhiễm khuẩn

Dễ xảy ra STC ở NLT

2 YẾU TỐ NGOẠI LAI (Thuốc)

2.1 Yếu tố nguy cơ của nhiễm độc thận do thuốc

- Giảm albumin máu

- Liều thuốc cao so với ĐLCT

Thận trọng khi kê đơn

2.2 Thuốc có liên quan nhiễm độc thận ở NLT

- ACEI, ARB: giảm tưới máu thận

- Thuốc điều trị K: Cisplatin,Ifosfamide, Mitomycin C,

Azacitidine, Gemcitabine, Pentostatin, Methotrexate,

Interleukin 2, Biphosphonates, Bevacizumab…: ống thận

Cơ chế bệnh sinh nhiễm độc thận do aminoglycoside

Mark APerazella (2010) AJKD Vol55, N2,399-409

Các thuốc ít dùng hơn

- Acyclovir

2.3 Biểu hiện lâm sàng của nhiễm độc thận do thuốc

4 KẾT LUẬN

Giảm chức năng thận: thường gặp

Yếu tố nguy cơ NLT dễ bị STC:

Biểu hiện LS nổi bật STC ở NLT:

- Dễ bị thiếu dịch

- Dễ bị quá tải nước 

- Dễ bị toan máu nặng

- Thường có biểu hiện thiếu máu

Khi đã xảy ra STC: khẳ năng hồi phục chậm, không hoàn toàn



Lưu ý khi điều trị

Theo dõi lâu dài chức năng thận

ở BN có tiền sử STC

XIN CÁM ƠN

SỰ CHÚ Ý THEO DÕI CỦA HỘI NGHỊ