Giải quyết vấn đề việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân bị thu hồi đất ở thành phố huế

Nhằmđánh giá đúng thực trạng việc làm, thu nhập và đời sống của người bị thu hồi đất,làm cơ sở cho việc tiếp tục đổi mới chính sách trong quá trình đô thị hóa, bản thântôi đã lựa chọn vấ

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kết thúc thế kỷ XX, bước vào thế kỷ XXI, bối cảnh trong nước và quốc tế tiếp

tục có những thay đổi mau chóng Đảng ta đề ra mục tiêu: “Phấn đấu trong giai

đoạn 2001-2010 đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020, nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại” [11].

Đảng chủ trương: "Đẩy mạnh hơn nữa CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn,

giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân Phát triển toàn diện nông nghiệp, chuyển dịch mạnh cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng tạo ra giá trị gia tăng ngày càng cao, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường; thực hiện cơ khí hoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hóa, đưa nhanh tiến bộ khoa học

kỷ thuật và công nghệ sinh học vào sản xuất Khẩn trương xây dựng các quy họạch phát triển nông thôn và thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới Chú trọng dạy nghề, giải quyết việc làm cho nông dân, trước hết ở các vùng sử dụng đất nông nghiệp để xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ, giao thông, các khu đô thị mới Chuyển dịch cơ cấu lao động ở nông thôn theo hướng giảm nhanh tỉ trọng lao động làm nông nghiệp, tăng tỉ trọng lao động làm công nghiệp và dịch vụ Tạo điều kiện

để lao động nông thôn có việc làm trong và ngoài khu vực nông thôn, kể cả ở nước ngoài" [13].

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta cũng đi liền với quá trình đô thị hoá,quá trình nâng cấp, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng và các công trình phục vụ lợiích cộng đồng, lợi ích quốc gia Tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá càng nhanh thìtrình độ đô thị hoá càng cao, hệ thống cơ sở hạ tầng và các công trình công cộngcàng đồng bộ, càng hiện đại

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, trong những nămqua trên khắp các vùng miền của đất nước, nhiều khu công nghiệp với quy mô khácnhau được hình thành và đi vào hoạt động Cùng với xu hướng đó, quá trình xây dựng

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

các khu công nghiệp, khu đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhu cầu côngcộng và lợi ích quốc gia cũng đang diễn ra rất nhanh ở nước ta, không chỉ đối với cácthành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, thành phố HảiPhòng, mà đối với hầu hết các Tỉnh, Thành phố khác trên phạm vi cả nước trong đóthành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế cũng không nằm ngoài quy luật đó.

Xuất phát từ quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá đang diễn

ra và những tác động của nó đến cuộc sống của người dân thành phố Huế Nhằmđánh giá đúng thực trạng việc làm, thu nhập và đời sống của người bị thu hồi đất,làm cơ sở cho việc tiếp tục đổi mới chính sách trong quá trình đô thị hóa, bản thântôi đã lựa chọn vấn đề nghiên cứu: “Giải quyết vấn đề việc làm, nâng cao thu nhập

và đời sống cho người dân bị thu hồi đất ở thành phố Huế ” làm đề tài luận văn

thạc sĩ khoa học kinh tế của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đề tài có các mục tiêu chủ yếu sau đây

- Hệ thống hoá các vấn đề lý luận và thực tiễn về tác động của vấn đề thu hồi đấtđến việc làm, thu nhập và đời sống của người dân

- Đánh giá thực trạng sự tác động của vấn đề thu hồi đất ảnh hưởng đến việclàm, thu nhập và đời sống của người dân, chỉ ra những thành tựu, hạn chế, nguyênnhân của vấn đề này

- Đề xuất các quan điểm, giải pháp để giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập

và đời sống cho người dân bị thu hồi đất ở thành phố Huế trong những năm tới

3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Như tên đề tài đã chỉ rõ, đề tài tập trung nghiên cứu, giải quyết vấn đề việc làm,nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân bị thu hồi đất

Tuy nhiên, đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực kinh tế

-xã hội trên phạm vi toàn thành phố Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu như sau:

- Về phạm vi không gian

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng việc làm thu nhập và đời sống của người

có đất bị thu hồi ở tại 6 phường là An Đông, An Tây, Xuân Phú, Vỹ Dạ, An Hòa và

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Hương Sơ thuộc thành phố Huế Đó là những địa phương đang có tốc độ đô thị hoánhanh cũng như đang phát triển khu công nghiệp, cụm làng nghê tập trung, theo đó là

sự phát triển của hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội Hơn nữa, việc lựa chọn các địaphương này cũng mang tính đại diện cho các phường xã thuộc thành phố Huế Đâycũng là những địa phương đang có nhiều vấn đề bức xúc trong quá trình thu hồi đất.(phụ lục A: địa điểm của các đơn vị điều tra)

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân

bị thu hồi đất là một đề tài có tính ứng dụng cao Để thực hiện tốt nhiệm vụ, đề tài sửdụng tổng hợp một hệ thống các phương pháp nghiên cứu và các cách tiếp cận chủ yếusau đây:

4.1 Phương pháp thu thập tài liệu

4.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

Đối với tài liệu sơ cấp: đề tài thu thập từ niên giám thống kê các cấp, các báo cáotổng kết tình hình kinh tế xã hội của Thành phố, tình hình biến động diện tích đất củaphòng Đô thị thành phố, tình hình thu hồi đất của phòng Kinh tế thành phố, các trangWeb, các bài báo và tạp chí, Để rút ra những kết luận chung trong việc đánh giá thựctrạng việc làm, thu nhập và đời sống của người có đất bị thu hồi

4.1.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

Đề tài đã tiến hành thiết kế các loại phiếu điều tra các hộ gia đình bị thu hồi đất vàphiếu phỏng vấn cán bộ địa phương ở vùng có đất bị thu hồi (phụ lục B: phiếu điều tra

hộ và phiếu phỏng vấn cán bộ)

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

+ Các hộ gia đình có đất bị thu hồi được điều tra, phỏng vấn gồm có: Hộ sản xuấtnông nghiệp, hộ sản xuất nông nghiệp kiêm tiểu thủ công nghiệp, hộ gia đình kinh doanhthương mại- dịch vụ và các loại hộ khác Nội dung phỏng vấn các hộ gia đình có đất bịthu hồi gồm 18 câu hỏi (cả định tính và định lượng) liên quan trực tiếp đến các vấn đềnhư: đất đai của hộ bị thu hồi (bao gồm cả đất ruộng, đất màu, đất ở, đất vườn và các loạiđất khác); tình hình bồi thường cho hộ gia đình khi thu hồi đất; việc sử dụng tiền bồithường do thu hồi đất; thu nhập; việc làm của hộ gia đình sau khi bị thu hồi đất; chínhsách giải quyết việc làm ổn định đời sống của Tỉnh, Thành phố và doanh nghiệp đối với

hộ gia đình và lao động sau khi thu hồi đất, Tại mỗi phường, đề tài tiến hành điều tra,phỏng vấn 30 hộ Như vậy, toàn thành phố có 180 hộ gia đình được điều tra, phỏng vấn.Mục đích của việc điều tra là nhằm thu thập thông tin về việc làm, thu nhập và đời sốngcủa những người có đất bị thu hồi; xem xét, đánh giá chính sách đền bù, giải quyết việclàm và đời sống của các hộ khi bị thu hồi đất

+ Cùng với việc điều tra các hộ gia đình bị thu hồi đất, đề tài đã tiến hành phỏngvấn các cán bộ địa phương Nội dung phỏng vấn cán bộ địa phương gồm có 13 câu hỏiliên quan trực tiếp đến tình hình thu hồi đất ở địa phương, chính sách giải quyết việc làm,

ổn định và nâng cao thu nhập đối với người có đất bị thu hồi, kiến nghị của địa phương vềvấn đề hậu giải phóng mặt bằng, Đề tài phỏng vấn 50 người, bao gồm cán bộ cấp thànhphố 12, cán bộ cấp phường 36 người và cán bộ ban quản lý các khu công nghiệp, khu đôthị 2 người Mục đích của việc phỏng vấn cán bộ địa phương là nhằm thu thập ý kiến củacán bộ các cấp ở vùng có đất bị thu hồi về đánh giá thực trạng chính sách thu hồi đất, thựctrạng đời sống, việc làm của người dân bị thu hồi đất và kiến nghị của địa phương vềchính sách giải quyết lao động, việc làm, ổn định đời sống cho người có đất bị thu hồi

- Ngoài điều tra bằng bảng hỏi, nghiên cứu các trường hợp thì còn sử dụng phươngpháp đánh giá có sự tham gia của người dân, cán bộ địa phương để đảm bảo độ tin cậy vàhiệu lực của số liệu điều tra

- Thời gian điều tra được tiến hành trong tháng 4 và tháng 5 năm 2009

4.2 Phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu

Tổng hợp một số công trình đã nghiên cứu có liên quan, các bài viết đăng trêncác tạp chí khoa học, các bài báo, bài phát biểu về thực trạng thu hồi đất và việc làm,

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

đời sống, thu nhập của người có đất bị thu hồi ở một số địa phương trong thời giangần đây Phân tích, so sánh thực trạng việc làm, lao động và thu nhập phân tích sosánh chính sách đền bù của người có đất bị thu hồi ở một số phường xã, trong quátrình thu hồi đất và chính sách giải quyết việc làm Phương pháp phân tích thốmg kênhư đồ thị thống kê cũng được vận dụng để trình bày và phân tích tình biến độngdiện tích đất trước và sau điều tra, mức chênh lệch giá đất bồi thường của các hộ bịthu hồi đất ở các địa phương Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử:

để xem xét các vấn đề đặt ra một cách khách quan và khoa học

Trên cơ sở đó, đề tài rút ra một số vấn đề có tính lý luận và thực tiễn liên quan đếnnội dung nghiên cứu của đề tài

5 Công cụ xử lý và phân tích số liệu

Các phiếu điều tra phỏng vấn, các thông tin thu thập được đã được đề tài xử lýtrên máy tính bằng chương trình spss (Phụ lục C: kết quả xử lý số liệu điều tra,phỏng vấn tình hình đời sống việc làm của người có đất bị thu hồi)

Trên cơ sở tài liệu đã tổng hợp được, chúng tôi vận dụng các phương pháp đãđược thiết lập để phân tích trong spss để kiểm định và xác định mối quan hệ giữa cácyếu tố liên quan

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phụ lục (số liệu điều tra khảo sát), đề tài gồm các phầnlớn sau đây:

- Chương I: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hóa, tác động của việc

thu hồi đất

- Chương II: Đặc điểm địa bàn nghiên cứu, thực trạng thu hồi đất, thực trạng

bồi thường, thực trạng việc làm, giải quyết việc làm thu nhập và đời sống của người

có đất bị thu hồi từ kết quả điều tra thực tế của bản thân

- Chương III: Quan điểm và giải pháp về giải quyết việc làm, nâng cao thu

nhập và đời sống của người có đất bị thu hồi của Thành phố trong những năm tới

- Kết luận và kiến nghị

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

CHƯƠNG 1 CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ, ĐÔ THỊ HOÁ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA

VIỆC THU HỒI ĐẤT

1.1 CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ, ĐÔ THỊ HOÁ VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI THU HỒI ĐẤT

1.1.1 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá là quá trình phát triển của mọi quốc gia trên thế giới

1.1.1.1 Vai trò và tác động tích cực

Trong thời đại ngày nay, thời đại mà khoa học - công nghệ phát triển nhanhnhư vũ bão, kinh tế tri thức đang dần đi vào cuộc sống và toàn cầu hoá là một xu thếkhông gì có thể cưỡng lại được, thì công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa (HĐH) làcon đường giúp các nước chậm phát triển rút ngắn thời gian so với các nước đi trước

Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia trong những năm gần đây cho thấy,CNH, HĐH và đô thị hoá là nhân tố quyết định làm thay đổi căn bản phương thứcsản xuất, chuyển nền kinh tế từ sản xuất nông nghiệp truyền thống, tiểu nông sangphương thức sản xuất mới, hiện đại và do đó cũng làm thay đổi nội dung kinh tế – xãhội nông thôn Trong nền kinh tế hiện đại, CNH, HĐH và đô thị hoá có sự gắn bóchặt chẽ với nhau, tạo thành một tiến trình thống nhất thúc đẩy sự phát triển kinh tế –

xã hội Về mặt kinh tế, CNH, HĐH làm thay đổi phương thức sản xuất và cơ cấu nềnkinh tế, chuyển nền kinh tế sang một bước phát triển mới về chất, đó là nền kinh tếdựa trên nền đại công nghiệp và dịch vụ chất lượng cao Về mặt xã hội, đó là quátrình đô thị hoá Trong nền kinh tế hiện đại, đô thị hoá không chỉ đơn thuần là sựhình thành các đô thị mới mà đó là một nấc thang tiến hoá vượt bậc của xã hội vớimột trình độ văn minh mới, một phương thức phát triển mới Đó là cách thức tổchức, bố trí lực lượng sản xuất, cơ cấu lại nền kinh tế

Trong quá trình công nghiệp hoá, tiến trình phát triển xã hội đã có sự thay đổi

cơ bản, đó là:

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

- Phát triển đô thị kèm theo sự thu hẹp xã hội nông thôn;

- Làm thay đổi căn bản xã hội nông thôn theo hướng công nghiệp

Cùng với quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá được coi như một khía cạnhquan trọng của sự vận động đi lên của xã hội Đô thị hoá là một quá trình lịch sửtrong đó nổi lên một vấn đề kinh tế - xã hội là nâng cao vai trò của đô thị trong sựphát triển mọi mặt của xã hội Quá trình này bao gồm sự thay đổi trong phân bố lựclượng sản xuất, trước hết là trong sự phân bố dân cư, trong kết cấu nghề nghiệp - xãhội, kết cấu dân số, trong lối sống, văn hoá

Đô thị hoá là một quá trình tập trung dân cư đô thị Đồng thời đó là quá trìnhchuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất nông nghiệp giảm, sản xuất phi nôngnghiệp tăng Bộ mặt đô thị ngày càng hiện đại không gian đô thị mở rộng Hiệntượng đô thị hoá được coi là một trong những nét đặc trưng nhất của sự biến đổi xãhội trong thời đại ngày nay

Đô thị hóa là hiện tượng tất yếu, một quy luật mang tính khách quan và cótính toàn cầu với sự chuyển đổi mạnh mẽ, sâu sắc và toàn diện các lĩnh vực sản xuất,

cơ sở hạ tầng,… di dân từ nông thôn ra thành thị, sự tập trung dân cư tại các đô thịtheo tỷ lệ ngày càng cao Đô thị hoá là động lực cho sự phát triển với sự tăng trưởng

về năng suất lao động do tích tụ tập trung tài nguyên (lao động, vốn) và đem đến chongười dân nông thôn văn minh đô thị và lối sống công nghiệp

Như vậy, công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá là quá trình biến đổi và

phân bố các lực lượng sản xuất trong nền kinh tế quốc dân, bố trí dân cư, hình thành,phát triển các hình thức và điều kiện sống theo kiểu đô thị đồng thời phát triển đô thịhiện có theo chiều sâu trên cơ sở hiện đại hoá cơ sở vật chất kỹ thuật và tăng quy môdân số ở các đô thị

Các đô thị có vai trò to lớn trong việc tạo ra thu nhập quốc dân, tích luỹ củanền kinh tế và nguồn thu cho ngân sách quốc gia Các đô thị lớn đã trở thành nhữngvùng động lực có tốc độ tăng trưởng cao và có đóng góp quan trọng vào việc tăngquy mô của nền kinh tế, tăng giá trị công nghiệp, dịch vụ và xuất khẩu của cả nước.Các đô thị lớn thực sự là các trung tâm chính trị kinh tế văn hoá, khoa học kỹ thuật,

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

thương mại của các vùng và cả nước, là những đầu tàu trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt

là hợp tác và giao lưu quốc tế

Vai trò tích cực của phát triển đô thị được thể hiện trong sơ đồ dưới đây:

Sơ đồ 1.1 : Vai trò và tác động tích cực của phát triển đô thị

Phát triển

đô thị

Phát triển và phân

bố các ngành công nghiệp mới

Tăng việc làm

và dân số trong

vùng

Tạo ra các ngoại ứng tới các hoạt động kinh tế

Cung cấp kết cấu hạ tầng tốt hơn cho sản xuất

và đời sống Nâng cao

trình độ của lao động công nghiệp

Phát triển các ngành sản xuất đáp ứng nhu cầu đầu vào của công nghiệp

Mở rộng quy mô

và phát triển các ngành dịch vụ đáp ứng nhu cầu sản

Nâng cao phúc lợi

xã hội cho các vùng

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

1.1.1.2 Tác động tiêu cực của công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá

Đô thị hoá đã tạo tiền đề để CNH, HĐH đến lượt nó CNH, HĐH đã thúc đẩy

đô thị hoá với vận tốc ngày càng nhanh Thực tế, mặt trái công nghiệp hoá với mặttrái đô thị hoá cộng hưởng với mặt trái kinh tế thị trường, tạo ra thách thức không dễ

gì vượt qua được Bên cạnh những mặt thuận lợi đối với sản xuất và đời sống conngười, sự phát triển nhanh chóng các đô thị cũng là nguyên nhân chính gây ảnhhưởng đáng kể đến môi trường và tài nguyên thiên nhiên, đến môi trường sinh thái

do tài nguyên đất bị khai thác triệt để cho xây dựng đô thị, khối lượng rác thải và sửdụng nước sạch tăng, ô nhiễm các chất thải từ sản xuất công nghiệp và sinh hoạt,giảm diện tích cây xanh và mặt nước, bùng nổ giao thông cơ giới,…

Như đã nêu ở trên, CNH, HĐH và đô thị hoá là một quá trình tất yếu đối với bất

cứ một dân tộc nào, một quốc gia nào trong quá trình xây dựng và phát triển Quátrình đô thị hoá cũng là quá trình biến đổi sâu sắc về cơ cấu sản xuất, cơ cấu nghềnghiệp, cơ cấu tổ chức sinh hoạt xã hội, cơ cấu tổ chức không gian kiến trúc xâydựng từ dạng nông thôn sang thành thị Với rất nhiều thay đổi diễn ra trên các lĩnhvực kinh tế – xã hội, văn hoá Những vấn đề có tính quy luật thường phát sinh vàđồng hành với quá trình CNH, HĐH và đô thị hoá là:

- Hình thành nhanh chóng các điểm dân cư đô thị lớn, thậm chí cực lớn, gâymất cân đối trong sự phát triển hệ thống dân cư,

- Gia tăng áp lực đối với quy hoạch sử dụng đất đai đô thị,

- Thay đổi cơ cấu dân cư theo nhiều tiêu chí: độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp,trình độ học vấn, tầng lớp xã hội,

- Gia tăng khoảng cách chênh lệch về mức sống và thu nhập giữa các tầng lớpdân cư, hình thành các khu nhà ổ chuột và tầng lớp dân nghèo thành thị, gia tăng tìnhtrạng vô gia cư và nạn thất nghiệp,

- Áp lực thay đổi lối sống đô thị do sự du nhập lối sống của nhiều địa phương,vùng khác nhau,

- Gia tăng stress và các tệ nạn xã hội, ảnh hưởng tới tất cả các tầng lớp dân cưtrong đô thị,

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

- Kết cấu hạ tầng và các vấn đề môi trường (tắc nghẽn giao thông, ô nhiễmkhông khí, nước, chất thải rắn, thiếu nước sạch…),

- Gia tăng áp lực về khối lượng và tính chất phức tạp của quản lý đô thị trongtất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội

1.1.2 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá ở Việt Nam

1.1.2.1 Những thành tựu đạt được

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta cũng đi liền với quá trình đô thị hoá,quá trình nâng cấp, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng và các công trình phục vụ lợiích cộng đồng, lợi ích quốc gia Tốc độ CNH, HĐH càng nhanh thì trình độ đô thịhoá càng cao, hệ thống cơ sở hạ tầng và các công trình công cộng càng đồng bộ,càng hiện đại Chính vì thế, CNH, HĐH và đô thị hoá, sự phát triển của hệ thống cơ

sở hạ tầng và các công trình công cộng là những chỉ số cơ bản nói lên trình độ pháttriển của nền kinh tế nước ta

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta cũng chính là quá trình cơ cấu lạinền kinh tế theo hướng phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ, cơ cấu lại việc phân

bổ dân cư theo hướng tăng nhanh khối lượng dân cư sống ở khu vực thành thị vàgiảm mạnh số lượng và tỷ lệ dân cư sống ở khu vực nông thôn

Để làm được công việc ấy, tất yếu là phải phân bổ lại các nguồn lực phát triểnnền kinh tế, trong đó trước hết là nguồn nhân lực, đất đai và lao động Phải chuyểnmột bộ phận đất đai, trước hết là đất nông nghiệp sang phục vụ cho việc xây dựngcác khu công nghiệp, khu chế xuất, cho việc mở rộng các khu đô thị cũ và xây dựngcác khu đô thị mới, cũng như cho việc xây dựng, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng

và các công trình công cộng phục vụ lợi ích của cộng đồng và quốc gia Hiện nay,nền kinh tế nước ta đang ở giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đạihoá Đô thị hoá ở nước ta cũng đang diễn ra đồng thời cả hai quá trình: đô thị hoátheo chiều rộng và đô thị hoá theo chiều sâu Trong những năm gần đây và cho đếnnăm 2020, khi nền kinh tế nước ta cơ bản trở thành một nền kinh tế công nghiệp, đôthị hoá ở nước ta đã và sẽ tiếp tục diễn ra với quy mô lớn theo chiều rộng Một bộphận đất đai, mà chủ yếu là đất nông nghiệp sẽ được thu hồi, chuyển đổi mục đích sử

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

dụng để xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị và kết cấu hạ tầng kinh tế - xãhội Đồng thời, phải chuyển một bộ phận quan trọng lực lượng lao động của khu vựcnông nghiệp là khu vực có năng suất lao động thấp, sang khu vực công nghiệp vàdịch vụ là những khu vực có năng suất lao động cao hơn.

Việt Nam đang có những tiềm năng to lớn mà không phải quốc gia nào cũng

có được, những lợi thế đó là: thứ nhất về vị trí địa lý, nằm ở trung tâm Đông Nam Á

là một trong các khu vực đang phát triển năng động nhất của thế giới, tiếp giáp vớimột thị trường khổng lồ có tốc độ tăng trưởng cao liên tục trong nhiều năm là TrungQuốc; thứ hai là khí hậu nhiệt đới thuận lợi cho phát triển nông – lâm – ngư nghiệp,

có một số tài nguyên thiên nhiên thiết yếu, bờ biển dài; thứ ba là, nguồn nhân lực dồidào, chăm chỉ, ham học hỏi tạo ra yếu tố đầu vào của sản xuất với giá hấp dẫn cácnhà đầu tư nước ngoài; và thứ tư là có xã hội ổn định, có quyết tâm chính trị và đồngthuận cao trong tiến trình đẩy nhanh CNH, HĐH, đô thị hoá và hội nhập quốc tế, thểhiện trong các chủ trương và quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước nhằm tận dụngmọi thời cơ để huy động và phân bố hợp lý các nội lực và ngoại lực cho phát triểnkinh tế - xã hội trên quy mô toàn quốc và các vùng miền

Khả năng đó của Việt Nam đã được thể hiện rất rõ trong các năm gần đây, đặcbiệt từ năm 2000 đến nay Thông qua các kênh như nguồn lực tài chính, sản xuấthàng hoá lớn theo các chuyên ngành, giao lưu văn hóa và con người, các lợi thế đóđồng thời cũng tạo ra các động lực chính cho phát triển đô thị Việt Nam Chỉ trong

20 năm đổi mới chúng ta đã xây dựng được một nền kinh tế năng động và hội nhập

Từ năm 1998 đến nay tỷ lệ đô thị hóa trên địa bàn cả nước đang tăng khá nhanh vàmạnh mẽ đến 2005 đạt trên 27 % Mạng lưới đô thị quốc gia đang được mở rộng vàphát triển, trong đó bao gồm các vùng duyên hải ven biển, hải đảo, biên giới, các trụchành lang kinh tế-kĩ thuật quốc gia, quốc tế quan trọng Tính đến cuối quý II, năm

2008, mạng lưới đô thị Việt Nam đã có 743 đô thị, trong 95 đô thị xếp từ loại IV trởlên có 2 đô thị loại đặc biệt, 3 đô thị loại I, 14 đô thị loại II, 42 đô thị loại III, 38 đôthị loại IV và các đô thị loại V, 160 khu công nghiệp tập trung, 10 đô thị mới, 27 khukinh tế ven biển và cửa khẩu Theo phân cấp quản lý hành chính có 5 thành phố trựcthuộc Trung ương, 90 thành phố, thị xã, thị trấn thuộc tỉnh [10]

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Hệ thống đô thị của nước ta rải đều trên khắp lãnh thổ với đủ các loại hình: đôthị công nghiệp, đô thị cảng, đô thị hành chính, đô thị du lịch, đô thị tổng hợp Quátrình hình thành các đô thị ở nước ta trong những năm gần đây có một số đặc điểmchủ yếu sau đây:

- Hình thành các trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ trong các đô thị lớn Sự hình thành các trung tâm có tính chất chuyên ngành trong những đô thị lớn là

xu thế nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đô thị, là biểu hiện của tính chuyênmôn hoá cao trong sản xuất, kinh doanh Các hoạt động sản xuất, kinh doanh có cùngđặc điểm, tính chất là được tập trung vào một khu vực tạo điều kiện đáp ứng các nhucầu tốt hơn, sản xuất với năng suất và hiệu quả cao hơn và tăng sức cạnh tranh củacác sản phẩm của đô thị, thị trường lao động phong phú hơn, tính hiệu quả tăng dotập trung mật độ của các cơ sở sản xuất kinh doanh và dịch vụ

- Hình thành các trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ ở các vùng ngoại ô Sự hình thành các trung tâm của mỗi vùng là tất yếu khách quan nhằm đáp

ứng các nhu cầu của sản xuất và đời sống ngày càng tăng của chính vùng đó và làhạt nhân lan toả sang các vùng khác Đó cũng là biểu hiện của tính tập trung hoátrong các hoạt động sản xuất, kinh doanh Tuy nhiên, quy mô sản xuất và hoạt độngthương mại - dịch vụ phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội và quy môdân số của vùng để đảm bảo sự hoạt động có hiệu quả Đồng thời, các trung tâm nàycòn là điểm nối, hay sự chuyển tiếp giữa các đô thị lớn làm cho tính hiệu quả của hệthống đô thị được nâng cao Trong quá trình đô thị hoá, các trung tâm này sẽ trởthành những đô thị vệ tinh của các đô thị lớn

- Mở rộng các đô thị hiện có Việc mở rộng các đô thị hiện có theo mô hình

làn sóng là xu thế tất yếu khi nhu cầu về đất xây dựng đô thị tăng và khả năng mởrộng có thể thực hiện tương đối dễ dàng Xu hướng này tạo sự ổn định và giải quyếtcác vấn đề quá tải cho đô thị hiện có

- Chuyển một số vùng nông thôn thành đô thị Đây là xu hướng hiện đại trong

quá trình công nghiệp hoá nông thôn ở nước ta

- Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất Cả hai hình thức đô thị hoá đều dẫn đến sự

chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất Hình thức phát triển theo chiều rộng đưa đến tình

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

trạng thu hẹp đất canh tác nông nghiệp nhanh chóng Một phần đất do Nhà nước thuhồi để xây dựng các công trình, một phần đất dân cư bán cho những người từ nơikhác tới để ở để làm cơ sở sản xuất, kinh doanh Hình thức phát triển theo chiều sâucũng dẫn đến tình trạng thay đổi mục đích sử dụng đất Trong quá trình đô thị hoá,Nhà nước chủ động chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhằm tạo tiền đề cho sự pháttriển kinh tế – xã hội.

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Trong quá trình đô thị hoá, cơ cấu ngành kinh

tế trong đô thị, trong vùng và cả nền kinh tế đều thay đổi là tăng nhanh tỷ trọng giátrị trong GDP của các ngành công nghiệp, xây dựng (gọi chung là công nghiệp) vàthương mại - dịch vụ (gọi chung là dịch vụ), đồng thời giảm dần tương đối tỷ trọnggiá trị trong GDP của các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp (gọi chung

là nông nghiệp) Cùng với quá trình chuyển dịch của cơ cấu kinh tế tất yếu sẽ dẫnđến những biến đổi kinh tế và xã hội theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá của

cơ cấu các vùng kinh tế, các thành phần kinh tế, các lực lượng lao động xã hội, cơcấu kinh tế đối nội, cơ cấu kinh tế đối ngoại,… cơ cấu kinh tế nông thôn chuyển dịchtheo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp

Cùng với tốc độ tăng cao liên tục và khá ổn định của GDP, cơ cấu ngành kinh

tế đã có sự thay đổi đáng kể theo hướng tích cực Đó là tỷ trọng trong GDP củangành nông nghiệp đã giảm nhanh từ 38,1% năm 1990 xuống 27,2% năm 1995;24,5% năm 2000; 20,9% năm 2005, và đến năm 2008 ước còn 20,6% Tỷ trọng côngnghiệp trong GDP đã tăng nhanh, năm 1990 là 22,7%; năm 1995 tăng lên 28,8%;năm 2000: 36,7%; năm 2005: 41% và đến năm 2008 ước tính sẽ tăng đến 41,6% Tỷtrọng dịch vụ trong GDP chưa biến động nhiều, năm 1990 là 38,6%; năm 1995:44,0%; năm 2000: 38,7%; năm 2005: 38,1%; năm 2008 sẽ là khoảng 38,7% [22]

Sự chuyển dịch về cơ cấu ngành nghề của lao động ở khu vực nông thôn diễn

ra nhanh hơn so với chuyển dịch cơ cấu ngành nghề của hộ Lao động nông nghiệpchiếm 65,5% giảm 10,4% so năm 2001, lao động công nghiệp - xây dựng chiếm12,5% tăng 5,1%, lao động dịch vụ chiếm 15,9% tăng 4,4% Trình độ chuyên môn

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

kỹ thuật của lao động nông thôn đã nâng lên Số lao động có trình độ chuyên môn kỹthuật từ sơ cấp trở lên chiếm tỷ lệ 8,2% so với 6,2% của năm 2001 [30].

- Thay đổi hình thái kiến trúc Hình thái kiến trúc đô thị được biểu hiện tập

trung ở các kiểu nhà ở Kiểu nhà ở phản ánh trình độ văn hoá, mức sống, đặc điểm

xã hội mỗi thời kỳ Tại các thành phố chúng ta có thể phân biệt những toà nhà cổ,những toà nhà xây dựng thời bao cấp, những toà nhà xây dựng thời kỳ đổi mới Tạicác vùng nông thôn các ngôi nhà kiểu thành thị đang dần thay thế cho nhà mái ngói

Ở các phường mới, quận mới, khu đô thị mới những toà nhà hiện đại đã và đangđược xây dựng

- Hình thành nhanh chóng cơ sở hạ tầng Quá trình đô thị hoá là quá trình

hình thành nhanh chóng cơ sở hạ tầng kỹ thuật mà bắt đầu bằng hệ thống giao thông,tiếp theo đó là hệ thống cấp điện, cấp thoát nước, hệ thống thông tin liên lạc, trườnghọc, bệnh viên, trung tâm thương mai, dịch vụ và cuối cùng là khu ở của dân cư.Theo kết luận của một bộ báo cáo mới của Ngân hàng Thế giới nhan đề “Việt Nam:những thách thức đối với cơ sở hạ tầng” Báo cáo ghi lại những thực tế đáng khen ngợitrong chiến lược cơ sở hạ tầng hiện tại của Việt Nam, trong đó có con số tổng đầu tưcho có sở hạ tầng của Việt Nam trong những năm gần đây giữ ở mức 10% GDP, rấtcao so với tiêu chuẩn quốc tế Chính vì vậy, mạng lưới đường bộ Việt Nam đã tănghơn gấp đôi chiều dài so với năm 1990, và chất lượng đường cải thiện rõ rệt Tất cảcác khu vực đô thị và 88% các hộ gia đình nông thôn có điện Số người được dùngnước sạch tăng từ 26% dân số năm 1993 lên đến 49% dân số năm 2002, và trong cùngkhoảng thời gian, số người có hố xí vệ sinh tăng từ 10% lến 25% dân số [14]

- Thay đổi lối sống Thay đổi tập quán sinh hoạt, lối sống, phương thức kiếm

sống là kết quả tất yếu của quá trình đô thị hóa Người dân đô thị sẽ nhanh chónglàm biến đổi tập quán phù hợp với lối sống đô thị hiện đại Những tập tục như machay, cưới xin sẽ theo kiểu đô thị để hợp với xã hội đô thị

- Thay đổi cơ cấu dân cư Trong quá trình đô thị hoá, cơ cấu dân cư theo

tuổi-giới, theo tầng lớp xã hội, theo nghề nghiệp cũng biến đổi theo Sự phân hoágiàu nghèo ngày càng rõ nét Thu nhập của dân cư nói chung tăng lên nhưng tốc độ

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

tăng của mỗi nhóm xã hội, mỗi nghề nghiệp rất khác nhau Cơ cấu giàu nghèo cóquan hệ chặt chẽ với cơ cấu nghề nghiệp, việc làm của người lao động

Hiện nay, tỷ lệ dân số đô thị ở nước ta dưới 40%, theo quy hoạch phát triểnđến năm 2010 con số này sẽ 56-60%, đến năm 2020 là 80% Theo dự báo của BộXây dựng, tỷ lệ đô thị hoá của Việt Nam vào năm 2020 sẽ đạt khoảng 40%, tươngđương với số dân cư sinh sống tại đô thị chiếm trên 45 triệu dân Mục tiêu đề ra chodiện tích bình quân đầu người là 100m2/người Nếu đạt tỷ lệ 100m2/người, Việt Namcần có khoảng 450.000ha đất đô thị, nhưng hiện nay, diện tích đất đô thị chỉ có105.000ha, bằng 1/4 so với yêu cầu [29]

1.1.2.2 Tác động của công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá đối với lao động, việc làm của người có đất bị thu hồi

Trong quá trình đô thị hoá, kinh tế ở các đô thị mới tăng trưởng nhanh chóngnhờ sự tập trung lực lượng sản xuất, tạo ra năng suất lao động cao, cách tổ chức laođộng hiện đại Thực chất quá trình tăng trưởng kinh tế đô thị là quá trình tăng việclàm ở các đô thị Quá trình đó vừa làm tăng tổng việc làm vừa làm chuyển đổi cơ cấukinh tế trong đô thị Ngược lại, việc chuyển đổi cơ cấu các ngành kinh tế đô thị làmtăng trưởng kinh tế đô thị theo chiều sâu, tăng năng suất lao động xã hội, tăng GDPbình quân đầu người tại đô thị

Từ góc độ lao động và việc làm, đô thị hoá là quá trình chuyển đổi cơ cấu laođộng và việc làm từ các hoạt động nông nghiệp sang các hoạt động công nghiệp vàthương mại, dịch vụ Khi đô thị mở rộng ra các vùng ngoại vi nhằm giải quyết vấn đềquá tải dân số, các khu dân cư đô thị ở ngoại vi sẽ hình thành và các hoạt độngthương mại, dịch vụ sẽ phát triển Ngoại thành là nơi có sự thay đổi mạnh mẽ về cáchoạt động thương mại và dịch vụ, một phần để đáp ứng yêu cầu của phát triển côngnghiệp, một phần để đáp ứng các nhu cầu dịch vụ giải trí cho dân cư nội thành

Những người nông dân trước đây gắn bó với ruộng vườn, sau khi trở thànhdân cư đô thị, họ bị mất phần lớn ruộng đất canh tác Với số tiền được Nhà nước đền

bù hoặc tiền bán đất cho các cư dân mới, họ dùng để tạo nghề mới, tìm việc làm mới,

… và nhiều vấn đề khác cũng thay đổi

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Người lao động cần việc làm, họ muốn có khoản tiền kiếm được từ công việc,

vì vậy họ cung cấp sức lao động của mình Các ngành kinh tế chỉ có thể vận hànhquá trình sản xuất có hiệu quả với sự tham gia của người lao động Người lao độngcũng là đối tượng sẽ tiêu dùng các loại hàng hoá, dịch vụ do các ngành kinh tế sảnxuất ra Vì vậy, các ngành cần đến lao động để phát triển cũng như người lao độngcần cung cấp sức lao động của mình Tuy vậy, lao động trong đô thị đòi hỏi có trình

độ chuyên môn hoá cao hơn và do vậy, giá cả lao động ở đô thị cũng cao hơn so với

ở nông thôn

Sự phát triển của các đô thị một mặt sẽ tạo ra một lượng lớn việc làm cho laođộng tại đô thị, đồng thời thu hút và làm giảm đáng kể lượng lao động nông nhàn ở cácvùng nông thôn, kém phát triển, góp phần làm tăng năng suất lao động tại các vùng này.Ngoài số lao động làm việc chính thức tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, còn phải kểđến một lực lượng lớn lao động làm việc trong các ngành dịch vụ, xây dựng cơ bản…vàcác khu vực phi chính thức khác phục vụ cho phát triển các đô thị này

Tuy nhiên, nhìn từ giác độ khác thì khi gia tăng quy mô thành phố bằng cácgiải pháp mở rộng không gian, hình thành các quận, phường mới sẽ làm cho một lựclượng đáng kể lao động nông nghiệp bị mất việc làm, dẫn đến gia tăng tình trạng thấtnghiệp Khi những khu đô thị mới mọc lên, nhiều hộ nông dân bị thu hồi đất ruộngvườn để xây dựng đô thị Tất nhiên, họ nhận được một khoản tiền đền bù về đất đai,hoa màu, nhưng số tiền Nhà nước đền bù từ thu hồi đất chưa được người nông dân

sử dụng đúng mục đích sẽ làm cho tỷ lệ thất nghiệp và các vấn đề xã hội khác giatăng nhanh chóng Nguyên nhân của tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm củanông dân bị thu hồi đất một phần là do sự phát triển của các ngành công nghiệp vàthương mại dịch vụ chưa đáp ứng đủ nhu cầu giải quyết việc làm cho người laođộng, mặt khác do chính bản thân người lao động, vốn xuất phát từ nông dân, cónhiều hạn chế về năng lực và trình độ văn hoá cũng như trình độ chuyên môn nghềnghiệp, chưa hình thành được tác phong lao động công nghiệp … nên không đáp ứngđược yêu cầu của thị trường lao động Không ít người sau một thời gian được nhậnvào làm việc tại các nhà máy, các khu công nghiệp do không đáp ứng được yêu cầu

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

công việc nên buộc phải thôi việc và lại rơi vào tình trạng không có việc làm Điềunày gây khó khăn cho cuộc sống của chính bản thân người lao động, đồng thời cũnggây ra khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc thu hút lao động và ổn định sảnxuất Hiện nay, tại nhiều đô thị đã xây dựng được các trung tâm giáo dục thườngxuyên, trung tâm dạy nghề … nhưng chưa đủ đáp ứng nhu cầu được đào tạo và giảiquyết việc làm cho người lao động.

Bên cạnh đó, dòng di chuyển quá lớn của lao động từ nông thôn ra thành phốtrong khi số lượng việc làm tại các khu vực đô thị không thể tăng nhanh để có thể thuhút hết sự tăng lên của dân số trong độ tuổi lao động và do di dân cũng là mộtnguyên nhân gây ra tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm với tỷ lệ khá cao

Vấn đề lao động và việc làm cần được quan tâm thường xuyên bởi vì quátrình đô thị hoá diễn ra thường xuyên và với tốc độ ngày càng nhanh Diện tích đất

đô thị tăng lên chủ yếu là do chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang.Điều này chắc chắn sẽ dẫn đến gia tăng nhu cầu về lao động và việc làm cho dân cư

đô thị Việc xây dựng các chương trình, dự án cụ thể để giải quyết vấn đề thấtnghiệp, chuyển đổi nghề, tạo việc làm mới trong quá trình đô thị hoá là rất cần thiết.Vấn đề đào tạo, tạo việc làm mới, chuyển đổi nghề và giải quyết thất nghiệp cần trởthành một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn hiện tại và thời

kỳ tới

1.1.2.3 Những vấn đề tồn tại, cần tập trung giải quyết

Ở Việt Nam, quá trình đô thị hoá nhanh chóng và mạnh mẽ cả về chiều rộng

và chiều sâu với tốc độ phát triển đô thị và dân số đô thị Việt Nam sẽ phải đối mặtvới ngày càng nhiều vấn đề phức tạp phát sinh từ quá trình đô thị hoá và cần quantâm giải quyết, đó là:

- Mở rộng diện tích đất đô thị và thu hẹp diện tích đất nông nghiệp, thực chất củaquá trình này là sự thay đổi mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang xây dựngnhà ở, sản xuất công nghiệp, kinh doanh thương mại, dịch vụ Quá trình này góp phầnlàm tăng hiệu quả sử dụng đất nhưng cũng gây ra không ít các vấn đề xã hội

- Vấn đề dân số, lao động và việc làm đối với nông dân trong quá trình đô thị hoá,ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

dân số và lao động ở các đô thị Việt Nam gia tăng với tốc độ nhanh do nhiều nguyênnhân: di dân nông thôn - đô thị, lao động nông nghiệp dôi dư do thu hẹp diện tích canhtác nông nghiệp Đặc biệt việc làm cho nông dân nói chung, cho những hộ nông dân bịthu hồi đất do phát triển công nghiệp và xây dựng các công trình công cộng nói riêng,

là vấn đề cần quan tâm và có những giải pháp nhanh chóng giải quyết

Theo quy hoạch sử dụng đất đến 2010 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, diệntích đất nông nghiệp sẽ tăng từ 8.973.783 ha (năm 2000) lên 9.363.063 ha (năm2010) Tuy nhiên, dân số nước ta từ hơn 77,6 triệu của năm 2000 sẽ tăng lên khoảng86,5 triệu vào năm 2010 [18]

Như vậy, diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người của cả nước sẽ giảm từ0,113 ha (năm 2000) xuống còn 0,108 ha (năm 2010) và trong vòng 10 năm, bình quânđất nông nghiệp trên đầu người đã giảm 50m², trung bình mỗi năm giảm 5m² [18]

Theo thống kê của Bộ NN-PTNT, trung bình mỗi hécta đất nông nghiệp thu hồiảnh hưởng tới việc làm của 13 lao động nông nghiệp Từ năm 2000 đến 2006, thựchiện thu hồi đất, đã có khoảng 4 triệu nông dân trên cả nước bị ảnh hưởng đến đờisống Tại một vài địa phương, có tỉnh 25-30% số lao động sau khi bị thu hồi đấtkhông có việc làm hoặc việc làm không ổn định Tại một số vùng đồng bằng sôngHồng, trước khi thu hồi đất chỉ có 10% lao động đi làm thuê, sau khi thu hồi đất tỷ lệnày là 17% [16]

- Các vấn đề môi trường, tài nguyên thiên nhiên và cân bằng sinh thái, tàinguyên đất bị khai thác triệt để cho xây dựng đô thị, làm giảm diện tích cây xanh vàmặt nước, gây ra ngập úng; Tăng cường khai thác nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất,dịch vụ… làm suy thoái tài nguyên nước; Gia tăng các chất thải rắn, lỏng, khí từ sinhhoạt và sản xuất, dịch vụ; Nhiều nhà máy, xí nghiệp gây ô nhiễm môi trường lớntrước đây nằm ở ngoại thành, nay lọt giữa khu dân cư đông đúc; Bùng nổ giao thông

cơ giới ở các đô thị lớn gây tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm môi trường không khí vàtiếng ồn,

Theo đánh giá của giới chuyên môn, hiện nay, không chỉ có lượng khí thảilớn từ các phương tiện giao thông đang xâm hại nghiêm trọng đến không khí Hà Nội,

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

mà còn có cả bụi Ô nhiễm bụi tại Hà Nội đã gấp ba lần tiêu chuẩn cho phép Thống

kê chưa đầy đủ của Sở TN&MT Hà Nội cho biết, mỗi năm, thành phố tiếp nhậnkhoảng 80.000 tấn bụi khói, 9.000 tấn khí SO2, 46.000 tấn khí CO từ hơn 400 cơ sởcông nghiệp Đó là chưa kể khói của hơn 100 ngàn ôtô và trên 1 triệu xe máy [17]

- Vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở khu vực ngoại thành, trong quá trình đôthị hoá, cơ cấu các ngành kinh tế thay đổi theo xu hướng tích cực và tiến bộ Đó làquá trình giảm tỷ trọng của các hoạt động nông nghiệp, tăng tỷ trọng của các hoạtđộng công nghiệp và thương mại, dịch vụ Ngoại thành là nơi sự chuyển dịch cơ cấukinh tế diễn ra mạnh mẽ nhất do chuyển đổi mục đích sử dụng đất và do sự gia tăngcác nhu cầu dịch vụ, giải trí của dân cư trong nội thành Vấn đề nảy sinh ở đây làchất lượng lao động tại chỗ thường không đáp ứng được yêu cầu của chuyển dịch cơcấu kinh tế, gây ra những khó khăn và cản trở nhất định đối với quá trình này Cơcấu sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn ở nhiều nơi chuyển dịch chậm, chănnuôi, công nghiệp, ngành nghề dịch vụ nông thôn phát triển còn chậm và chưa tươngxứng với tiềm năng

- Vấn đề phát triển kết cấu hạ tầng, quá trình đô thị hoá luôn đòi hỏi sự hìnhthành và phát triển nhanh chóng của hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội nhưcấp điện, cấp thoát nước, hệ thống thông tin liên lạc, trường học, bệnh viện, hệ thốngchợ và siêu thị, các khu nhà ở của dân cư, hệ thống giao thông động và tĩnh, các khuvui chơi giải trí v.v…Tuy nhiên, ở hầu hết các đô thị Việt Nam, các yếu tố kết cấu hạtầng thường không được hình thành đồng bộ và phát triển chậm hơn so với nhu cầu thực

tế của đô thị

- Vấn đề văn hoá - xã hội, đô thị hoá góp phần nâng cao đời sống vật chất vàvăn hoá tinh thần cho dân cư, hình thành lối sống công nghiệp, xây dựng xã hội mới.Thay đổi tập quán, lối sống, phương thức kiếm sống là kết quả tất yếu của quá trình

đô thị hoá Sự thay đổi đó cùng với những gia tăng số lượng dân cư và các hình thứcquần cư, gia tăng các nhu cầu y tế, giáo dục, giải trí… góp phần làm cho phân hoágiàu nghèo diễn ra nhanh chóng; tỷ lệ thất nghiệp và các vấn đề xã hội khác (trộmcướp, nghiện hút, mại dâm…) cũng gia tăng

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

- Thay đổi hình thái kiến trúc, hình thái kiến trúc đô thị được biểu hiện tậptrung ở các kiểu nhà ở, kiểu nhà ở phản ánh trình độ văn hoá, mức sống, đặc điểm xãhội ở từng thời kỳ phát triển Tại các vùng nông thôn ngoại thành, các nhà mái ngóitruyền thống đang được thay dần bằng các nhà kiểu thành thị; Các toà nhà thiết kếhiện đại, đầy đủ tiện nghi, các khu chung cư … đã và đang được xây dựng, đặc biệt

là ở các quận, phường mới, các khu đô thị mới Tuy vậy, vẫn không tránh được tìnhtrạng xây dựng manh mún, lấn chiếm không gian đô thị và các kiểu thiết kế nhà ởpha tạp nhiều loại hình kiến trúc làm ảnh hưởng xấu đến bộ mặt đô thị

- Những vấn đề về quản lý hành chính, đô thị hoá theo chiều rộng dẫn đến sựbiến động liên tục về ranh giới các đơn vị hành chính, về diện tích, dân số của đô thị

và từng quận, phường dẫn đến những khó khăn đối với bộ máy quản lý đô thị vốncòn nhỏ yếu Quá trình đô thị hoá cũng làm xuất hiện những mâu thuẫn giữa cơ cấukinh tế - xã hội hiện thực với thể chế quản lý hành chính Nhà nước Thực tế này đòihỏi đổi mới, tổ chức lại quản lý Nhà nước trên địa bàn đô thị theo đúng quy định [2]

1.2 CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ, ĐÔ THỊ HOÁ VÀ THU HỒI ĐẤT Ở THÀNH PHỐ HUẾ

1.2.1 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá ở thành phố Huế

Bước vào thế kỷ 21 khi đã hội đủ mọi điều kiện về chính trị, kinh tế, văn hoá,một bước ngoặt mới đã đến: công nghiệp hoá, đô thị hoá thành phố bắt đầu được đẩymạnh, đô thị hoá lúc này bắt đầu tăng tốc

Xác định vị trí, vai trò quan trọng của thành phố Huế trong khu vực kinh tếtrọng điểm miền Trung và trong định hướng quy hoạch tổng thể phát triển đô thị toànquốc với ý nghĩa là một trong 5 đô thị trung tâm cấp quốc gia; kết hợp tốt giữa xâydựng phát triển với bảo vệ và tôn tạo, nhằm xây dựng cố đô Huế trở thành một thànhphố mang đặc tính dân tộc, hiện đại, đậm đà bản sắc và truyền thống; trở thành mộttrung tâm văn hoá - du lịch của cả nước, trung tâm giáo dục đào tạo và trung tâm y tếchuyên sâu của khu vực kinh tế trọng điểm miền Trung, đồng thời là trung tâm chínhtrị, kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật của tỉnh Thừa Thiên Huế [26]

Định hướng phát triển, tập trung đầu tư, sớm hoàn thiện và hiện đại hóa hệthống kết cấu hạ tầng, hoàn thiện xây dựng các công trình lớn Chú trọng phát triển

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

bền vững và giải quyết tốt các công tác môi trường ngay trong quy hoạch và điềuhành Đầu tư phát triển thành phố Huế thành hạt nhân tăng trưởng, làm nòng cốt thúcđẩy sớm đưa tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương [1].

Trong hướng phát triển đó, mấy năm nay thành phố Huế không ngừng mởrộng các khu đô thị vệ tinh ra cả bốn phía Cùng với việc xây dựng cơ sở kết cấu hạtầng thành phố; hệ thống các trường trung cấp, cao đẳng, đại học đã được đầu tưnâng cấp cả về chất lượng đào tạo; đã có nhiều trung tâm nghiên cứu chuyên sâu củaquốc gia về văn hóa nghệ thuật, y tế, khoa học công nghệ, tin học, tôn giáo, hìnhthành lên từ Huế, kèm theo đó là sự cần thiết phải thu hồi đất [27]

Việc thu hồi đất để xây dựng các khu công nghiệp, cụm làng nghề, khu đô thị,xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và nhu cầu công cộng ở thành phố đượctiến hành mạnh mẽ

1.2.2 Tình hình thu hồi đất ở thành phố Huế

Trong những năm qua, do sự phát triển của đô thị đất sản xuất nông nghiệptrên địa bàn thành phố dần bị thu hẹp để nhường chỗ cho việc triển khai xây dựngcác khu công nghiệp và khu đô thị xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhu cầucông cộng của thành phố

Căn cứ vào quỹ đất năm 2005 của thành phố được tổng hợp như sau:

Tổng diện tích đất tự nhiên: 7.098,80 hécta

Trong đó: - Đất nông nghiệp: 2.241.06 hécta

- Đất phi nông nghiệp: 4.751,69 hécta

- Đất chưa sử dụng: 106,05 héctaQua hiện trạng sử dụng đất cho thấy đất đã sử dụng toàn thành phố chiếm98,51% trong tổng số, phần lớn đã được sử dụng ổn định và có hiệu quả Tuy nhiên,

do yêu cầu phát triển chuyển hướng theo định hướng du lịch - dịch vụ, công nghiệptiểu thủ công nghiệp (CN-TTCN) nên ngoài một số diện tích chưa sử dụng đưa vào sửdụng thì phần lớn đất đai phục vụ cho nhu cầu phát triển là do chuyển đổi mục đích sửdụng đất giữa các loại đất với nhau để phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xãhội của thành phố

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Về kinh tế: các cơ chế, chính sách bước đầu thu hút, khuyến khích đặc biệt,tạo lập môi trường đầu tư kết hợp với việc bố trí sử dụng đất sản xuất kinh doanhhợp lý thuận lợi đã đem lại cho thành phố Huế sự tăng trưởng tương đối bền vững.

Về xã hội: đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước ổn định vànâng cao nhờ vào sự phát triển cơ sở hạ tầng, các công trình công cộng, các côngtrình y tế, văn hoá, giáo dục,

Biểu 1.1: Tình hình biến động đất nông nghiệp toàn thành phố giai đoạn 2005-2008

Đơn vị tính: ha

2005

Năm 2006

Năm 2007

Năm 2008

2008 so 2005 Đất nông nghiệp 2.241,06 2.138,90 2.124,10 2.105,24 -135,82

1) Đất trồng cây hàng năm 1.579,98 1.564,60 1.549,50 1.531,44 -48,54Trong đó

- Đất trồng lúa 1.146,95 1.135,52 1.127,17 1.116,93 -30,02

- Đất trồng cây hàng năm khác 433,03 429,09 422,36 414,51 -18,52

2) Đất trồng cây lâu năm 217,02 196,73 196,73 196,73 -20,293) Đất lâm nghiệp 436,41 370,11 370,1 369,37 -67,044) Đất nuôi trồng thuỷ sản 7,65 7,65 7,70 7,70 0,05

Nguồn: Phòng Tài nguyên môi trường thành phố Huế

Theo số liệu của phòng Tài nguyên môi trường thành phố, tính đến năm 2005thành phố chỉ có 2.241,06 hécta đất nông nghiệp, trong đó có 1.146,98 hécta đấttrồng lúa, tuy nhiên diện tích này lại đang giảm một cách nhanh chóng Trung bìnhtrong 3 năm gần đây mỗi năm, nông dân thành phố phải nhường hơn 45 hécta đấtnông nghiệp để xây dựng các công trình nhà ở, đô thị và khu công nghiệp và cơ sở

hạ tầng,

Biểu 1.1 cho thấy, tổng cộng 4 năm giảm 135,82 hécta giảm ở các loại đất đấtnông nghiệp và phân bổ chi tiết như sau: đất trồng cây hàng năm giảm 48,54 hécta;đất trồng cây lâu năm 20,29 hécta và đất lâm nghiệp giảm 67,04 hécta, do chuyển đổimục đích sử dụng đất

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Biểu 1.2: Tình hình biến động đất phi nông nghiệp toàn thành phố giai đoạn

Năm 2007

Năm 2008

2008 so 2005 Đất phi nông nghiệp 4.751,69 4.783,1 4.801,00 4.817,00 65,08

- Đất sản xuất, kinh doanh

phi nông nghiệp 80,89 90,53 91,75 99,91 19,02

- Đất có mục đích công cộng 1.157,12 1.164,95 1.179,53 1.186,79 29,67

3) Đất tôn giáo, tín ngưỡng 148,98 148,96 148,93 148,86 -0,124) Đất nghĩa trang, nghĩa địa 620,67 614,20 612,56 612,2 -8,475) Đất sông suối và mặt

nước chuyên dùng 578,55 578,55 578,62 578,62 0,076) Đất phi nông nghiệp khác 6,03 6,03 6,03 6,03 0,00

Nguồn: Phòng Tài nguyên môi trường thành phố Huế

Riêng giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2008 đối với đất ở tại nông thôn giảm274,25 hécta; đất ở tại đô thị tăng 292,55 hécta (đất ở nông thôn thành phố giảm và

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

đất ở đô thị tăng lên là do quá trình đô thị hoá đã chuyển 2 xã Thuỷ An và Hương Sơvùng ven thành phố thành 4 phường nội thị là An Đông, An Tây, An Hoà và HươngSơ) và một phần là do chuyển đổi mục đích từ đất nông nghiệp sang Đất chuyêndùng tăng 55,30 ha; phân bổ theo các chỉ tiêu chính như: đất dùng vào mục đíchcông cộng tăng 29,67 ha; đất dùng vào mục đích kinh doanh phi nông nghiệp 19,02ha; đất xây dựng trụ sở cơ quan công trình sự nghiệp 6,3 ha chứng tỏ rằng tốc độcông nghiệp hoá và đô thị hoá của thành phố trong những năm gần đây là rất lớn.

Biểu 1.3: Tình hình thu hồi đất giai đoạn 2005-2008 của toàn thành phố

2005

Năm 2006

Năm 2007

Năm 2008

Tổng cộng

Tổng diện tích thu hồi ha 11,27 120,31 17,89 21,15 170,62

Số hộ thu hồi đất nông nghiệp hộ 233 521 230 265 1.249

Nguồn: Phòng Kinh tế thành phố Huế

Biểu 1.3 trên cho thấy, trong 4 năm từ năm 2005 đến năm 2008, thành phố đãthu hồi đến 170,62 hécta gồm các loại đất đất để phục vụ cho việc xây dựng các khucông nghiệp, khu đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhu cầu côngcộng Trong đó lượt hộ bị thu hồi đất nông nghiệp là 1.249 hộ và số hộ bị thu hồi đất

ở là 431 hộ điều đó cho thấy rằng việc xây dựng các chương trình, dự án cụ thể đểgiải quyết vấn đề thất nghiệp chuyển đổi nghề tạo việc làm mới, nâng cao thu nhập

và đời sống cho người dân bị thu hồi đất trên địa bàn thành phố trong những năm qua

là nhiệm vụ hết sức nặng nề, là chủ trương lớn của các cấp uỷ đảng, chính quyền vàtoàn xã hội trong giai đoạn hiện tại và thời kỳ tới

Tuy nhiên, việc thu hồi đất không diễn ra đồng đều ở các phường xã thuộcthành phố, mà chỉ tập trung ở một số phường xã có điều kiện thuận lợi, nhất là cácphường xã ở phía Nam và phía Bắc nơi gần các đầu mối giao thông

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Biểu 1.4: Tình hình thu hồi đất nông nghiệp ở một số phường xã thuộc thành

phố giai đoạn 2005-2008

Phường

Diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi (ha)

Số hộ bị thu hồi dưới 30%

(hộ)

Số hộ bị thu hồi dưới 30%- 49%

(hộ)

Số hộ bị thu hồi từ 50%-dưới 70%

(hộ)

Số hộ bị thu hồi từ trên 70% (hộ)

có 572 hộ bị thu hồi đất dưới 30%; 193 hộ bị thu hồi từ 30% đến dưới 49%; 214 hộ

bị thu hồi từ 50% đến dưới 70% và đặc biệt có đến 173 hộ được xem như bị thu hồihết đất sản xuất nông nghiệp (biểu 1.4)

Sau khi Luật Đất đai năm 2003 và Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày3/12/2004 của Chính phủ có hiệu lực thi hành [9], Uỷ ban nhân dân Tỉnh đã banhành Quyết định số 3721/2005/QĐ-UBND ngày 01/11/2005 về việc bồi thường, hỗtrợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế [42] để

sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và lợiích phát triển kinh tế thay cho Quyết định số 225/2001/QĐ-UB ngày 30/01/2001 của

Uỷ ban nhân dân Tỉnh [39] Đồng thời, sau khi có Nghị định số 17/2006/NĐ-CP

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

ngày 27/1/2006 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị địnhhướng dẫn thi hành Luật Đất đai [5] và Nghị định số 187/2004/NĐ-CP ngày16/11/2004 của Chính phủ về việc chuyển công ty Nhà nước thành công ty cổ phần[7], Uỷ ban nhân Tỉnh tiếp tục ban hành Quyết định số 2689/2006/QĐ-UB ngày23/11/2006 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều và đơn giá bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất [44] tại Quyết định số 3721/2005/QĐ-UBND ngày01/11/2005 của Uỷ ban nhân dân Tỉnh có quy định mức hỗ trợ như sau:

- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị Nhà nước thu hồitrên 30% diện tích đất nông nghiệp thì được hỗ trợ ổn định đời sống với mức hỗ trợbằng tiền cho 01 nhân khẩu/01 tháng, tương đương với 30 kilôgam gạo với giá trungbình tại thời điểm bồi thường Thời gian hỗ trợ từ 03 tháng đến 12 tháng [42]

- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị Nhà nước thu hồitrên 30 % diện tích đất nông nghiệp mà không được bồi thường bằng diện tích đấtnông nghiệp tương ứng thì được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp bằng hình thức hỗtrợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm theo quy định sau:Số lao động nôngnghiệp được hưởng chế độ hỗ trợ được tính theo tỷ lệ đất nông nghiệp bị thu hồi nhưsau: Bị thu hồi từ 30% đến 50% diện tích đất nông nghiệp được giao, được tính 01suất hỗ trợ cho 01 lao động; hộ gia đình bị thu hồi từ 50% đến 70% diện tích đấtnông nghiệp được giao, được tính 02 suất hỗ trợ cho 2 lao động; hộ gia đình bị thuhồi từ trên 70% diện tích đất nông nghiệp được giao, được tính suất hỗ trợ bằng tổng

số lao động nông nghiệp thực tế cho người trong độ tuổi lao động có tên trong hộkhẩu của hộ đó (trừ các trường hợp đã có việc làm hoặc thành lập gia đình ở riêngnhưng chưa chuyển hộ khẩu) [42]

1.2.2.1 Tác động tích cực của việc thu hồi đất ở thành phố Huế

Đất đai được thu hồi đã góp phần rất to lớn vào việc phát triển kinh tế - xãhội, bảo đảm an ninh quốc phòng của thành phố Trong khuôn khổ của đề tài này,chúng tôi chỉ phân tích một cách khái quát tác động tích cực của việc thu hồi đất đểxây dựng khu công nghiệp, khu đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội vànhu cầu công cộng ở thành phố những năm gần đây

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Biểu 1.5: Một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu từ năm 2005-2008 ở thành phố Huế

2005

Năm 2006

Năm 2007

Năm 2008

GDP bình quân đầu người

(giá hiện hành ) USD 650 700 811 940

Giá trị hàng xuất khẩu triệu USD 12,3 14,7 25,0 35,0Thu ngân sách Thành phố tỷ đồng 196,24 214,94 235,29 333,07Tổng vốn đầu tư trên địa bàn tỷ đồng 2.168 2.610 2.500 2.000

Nguồn: UBND thành phố Huế Thứ nhất, thông qua thu hồi đất, tạo cho kinh tế thành phố phát triển góp phần

giải quyết công ăn việc làm, giảm bớt lao động dư thừa hiện nay, giải quyết việc làm

ổn định cho hàng ngàn lao động với thu nhập tương đối khá, giúp họ từng bước cảithiện và nâng cao đời sống vật chất, cũng như tinh thần của bản thân và gia đình(biểu 1.5 cho thấy thu nhập GDP bình quân đầu người tăng dần qua từng năm, từ

650 USD năm 2005 lên 940 USD năm 2008, giá trị hàng hoá xuất khẩu năm 2008bằng 284% năm 2005) [36]

Thứ hai, thu hồi đất và tạo cơ chế thông thoáng trong đầu tư nên thu ngân

sách thành phố tăng dần qua từng năm, trong đó đẩy mạnh công tác bán đấu giá đất,triển khai thực hiện Nghị định 09/NĐ-CP của Chính phủ về sắp xếp các trụ sở cơquan hành chính đã tổ chức chuyển đổi đấu giá quyền sử dụng đất nên thu tiền sửdụng đất ngày càng tăng ( thu ngân sách thành phố từ 196,24 tỷ đồng năm 2006 lên333,07 tỷ đồng năm 2008) [35], [36]

Thứ ba, nhờ có đất thu hồi, thành phố đã xây dựng được các cụm công nghiệp làng

nghề, các khu du lịch, các khu dân cư,… thu hút được hàng trăm dự án đầu tư ở trong vàngoài nước với hàng ngàn tỷ đồng cho phát triển kinh tế - xã hội của thành phố (biểu 1.5cho thấy, tổng vốn đầu tư trên địa bàn là trong 4 năm gần đây là 9.278 tỷ đồng) [33]

Thứ tư, đã nâng cấp và xây dựng mới được khu đô thị mới An Cựu city, An Vân

Dương, khu công nghiệp và cụm làng nghề Hương Sơ khá đồng bộ và tương đối hiệnđại Hệ thống đường xá được mở rộng và nâng cấp, như đường Trường Chinh, Tự

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Đức - Thuỷ Dương, Dương Văn An, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Linh, Tản Đà,

để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng

Thứ năm, với số tiền được Nhà nước đền bù hoặc tiền bán đất cho các cư dân

mới, họ dùng để tạo nghề mới, tìm việc làm mới,… việc thu hồi quyền sử dụng đấttrong những năm qua tạo nên một dòng vốn tài chính lớn chảy vào cộng đồng dân

cư Nhờ đó, mà việc xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở đã không chỉ làm chuyển đổikhông gian vật thể của vùng ven thành phố thành một công trường xây dựng mà cònlàm biến đổi môi trường xã hội của vùng ven từ một làng “bình thường”’ thành mộtcộng đồng “khá giả”

Thứ sáu, việc thu hồi đất để xây dựng khu công nghiệp, khu đô thị, xây dựng

kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở thành phố đã tác động đến việc “sốt đất” ở hayminh chứng giá đất ở tăng nhanh như thế nào trong một thời gian ngắn Nói cáchkhác, giá trị trao đổi của mảnh đất từng mảnh đất này đã tăng lên hàng trăm lần trongvòng gần một thập kỷ

Thứ bảy, hệ thống thông tin, liên lạc, bưu chính viễn thông được phát triển và

hiện đại hóa rất nhanh, thoả mãn được yêu cầu ngày càng cao của các cấp, các ngành

và nhân dân, kịp thời phục vụ chỉ đạo, điều hành và các hoạt động sản xuất - kinhdoanh - dịch vụ và đời sống

Thứ tám, thu hồi đất để công nghiệp hoá, đô thị hoá thành phố tạo điều kiện

cải biến con người thuần nông vùng ven sang người thành thị, có tính công nghiệpcao hơn

1.2.2.2 Một số vấn đề bức xúc trong quá trình thu hồi đất ở thành phố Huế

Mặc dù đã có tác động rất tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội như đãnêu khái quát ở trên, nhưng cho đến nay, thu hồi đất đang là vấn đề “nóng”, bức xúc

ở nhiều phường xã Gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng đã đề cập nhiềuđến vấn đề này và thực tế là, trong các khiếu kiện của người dân hiện nay thì phầnlớn là về đất đai, trong đó có vấn đề thu hồi đất Vấn đề thu hồi đất để xây dựng cáckhu công nghiệp, khu đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, nhu cầu côngcộng và lợi ích quốc gia đang diễn ra rất phức tạp Bên cạnh kết quả đã đạt được như

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

đã nêu ở trên, việc thu hồi đất ở thành phố đang còn tồn tại rất nhiều vấn đề cần đượcgiải quyết một cách đồng bộ như: việc làm, đời sống, của người bị thu hồi đất;chuyển đổi nghề nghiệp cho những người bị mất tư liệu sản xuất; chính sách đền bù,giải phóng mặt bằng; vấn đề tái định cư; vấn đề sử dụng hợp lý đất đã thu hồi, Trong phạm vi của đề tài, sau đây chúng tôi chỉ nêu khái quát một vấn đề bức xúc vềviệc làm thực trạng thu nhập và đời sống của người có đất bị thu hồi.

Một là, thu hồi đất đã đẩy hàng ngàn người, trong đó chủ yếu là nông dân vùng

ven thành phố lâm vào cảnh không có việc làm, đời sống gặp nhiều khó khăn Trong quátrình đô thị hoá thành phố Huế, kinh tế tăng trưởng nhanh chóng nhưng với nhữngngười nông dân thành phố trước đây gắn bó với ruộng vườn, sau khi đô thị hoá, họ bịmất một phần hoặc mất toàn bộ ruộng đất canh tác Theo số liệu biểu 1.1 trong vòng

4 năm qua diện tích nông nghiệp bị thu hồi 135 hécta tương ứng với số lao động bịthất nghiệp là 1.755 lao động (tạm thời chấp nhận cách tính toán của Bộ LĐ-TBXH),trong số đó hiện nay nhiều người vẫn chưa có việc làm và rơi vào tình trạng thấtnghiệp toàn phần

Có thể nói, mất việc vì đất bị thu hồi, không tìm được việc làm mới do không đượcđào tạo nghề, vì thế không có thu nhập hoặc thu nhập thấp, không ổn định, đời sốngngày càng khó khăn, đó là điểm bức xúc nhất hiện nay của người có đất bị thu hồi

Khi những khu hành chính mới như Xuân Phú, khu đô thị mới như An Cựucity, khu An Vân Dương, khu công nghiệp Hương Sơ,… mọc lên thì hàng ngàn hộnông dân bị thu hồi đất ruộng, vườn để xây dựng Tất nhiên, họ nhận được mộtkhoản tiền đền bù về đất đai, hoa màu, nhưng số tiền Nhà nước đền bù từ thu hồi đấtchưa được người nông dân thành phố sử dụng đúng mục đích sẽ làm cho các vấn đề

xã hội khác gia tăng nhanh chóng

Hai là, giá đất đền bù cho người dân không thoả đáng kể cả các loại đất chẳng

hạn như đất nông nghiệp đền bù cho người nông dân trước năm 2005 là 1.250đồng/m2từ năm 2005 đến nay bình quân là 38.500 đồng/m2[38],[46]

Ba là, việc đào tạo nghề, giúp giải quyết việc làm cho những người bị thu hồi

đất làm chưa được nhiều Đối với các hộ bị thu hồi đất nông nghiệp dưới 30% thì họ

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

vẫn tiếp tục sản xuất nông nghiệp thu nhập của họ có bị giảm sút, bị thu hồi từ 30%đến 49% gặp khó khăn trong việc ổn định sản xuất và đời sống, đặc biệt đối vớinhững hộ có diện tích đất sản xuất bị thu hồi trên 50% các hộ này phần lớn phải tựchuyển đổi nghề nghiệp Do trình độ chuyên môn và tay nghề quá kém không tìmđược việc làm, làm cho một lực lượng đáng kể lao động nông nghiệp bị mất việclàm, dẫn đến gia tăng tình trạng thất nghiệp.

Bốn là,, Việc thu hồi diện tích đất nông nghiệp trong những năm qua để chuyển

đổi mục đích sử dụng chưa thực hiện đồng bộ, chưa liền vùng liền thửa gây khó khăn choviệc tổ chức sản xuất ở những lô đất còn lại như gây ngập úng, ách tắc kênh mương,…ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, gây phiền hà cho nông dân, tốn kém chi phí màkhông có các giải pháp xử lý kèm theo

bộ Mặt tích cực không tự đến và mặt tiêu cực của đô thị hoá không tự mất đi nên rấtcần sự nghiên cứu nhận diện đúng và đề ra các giải pháp nhằm hạn chế đổ vỡ trongquá trình này

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, VIỆC LÀM, THU NHẬP VÀ ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI CÓ ĐẤT BỊ THU HỒI Ở THÀNH PHỐ HUẾ TỪ

KẾT QUẢ ĐIỀU TRA CỦA ĐỀ TÀI

2.1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

2.1.1 Vị trí địa lý

Thành phố Huế nằm ở trung tâm của tỉnh Thừa Thiên Huế, phía Bắc giáphuyện Hương Trà, phía Nam giáp huyện Hương Thuỷ, phía Đông giáp huyện PhúVang, phía Tây giáp huyện A Lưới, với diện tích tự nhiên là 68 km2

Toạ độ địa lý: 107o31‘45‘‘-107o38' kinh Ðông và 16o30'‘45‘‘-16o24' vĩ Bắc.Thành phố Huế nằm ở vị trí trung tâm của đất nước, trên trục Bắc - Nam của các tuyếnđường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển, gần tuyến hành lang Đông -Tây của tuyến đường xuyên Á Cách Hà Nội 675 km về phía Bắc, cách Thành phố HồChí Minh 1.060 km về phía Nam, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung vớicác trung tâm kinh tế đang phát triển nhanh như khu khuyến khích phát triển kinh tế -thương mại Chân Mây, Thành phố Đà Nẵng, khu kinh tế mở Chu Lai, khu côngnghiệp Dung Quất, có hệ thống giao thông thuận lợi kết nối dễ dàng với Thủ đô HàNội, Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành khác trong cả nước [37]

Thành phố Huế nằm ở vị trí có điều kiện thiên nhiên, hệ sinh thái đa dạng,phong phú và diện mạo riêng tạo nên một không gian hấp dẫn, được xây dựng trongkhông gian phong cảnh thiên nhiên kỳ diệu từ núi Ngự Bình, dồi Thiên An - VọngCảnh, Thành phố hội đủ các dạng địa hình: đồi núi, đồng bằng, sông hồ, tạo thànhmột không gian cảnh quan thiên nhiên-đô thị-văn hoá lý tưởng để tổ chức các loạihình Festival và các hoạt động du lịch thể thao khác nhau Thành phố Huế là địa bàn

lý tưởng gắn kết các tài nguyên văn hoá truyền thống đặc sắc với du lịch mà khôngmột Thành phố, địa danh nào ở nước ta có được và là một trong 5 trung tâm du lịchquốc gia Huế nằm ở vị trí trung tâm của các di sản văn hoá thế giới của Việt Nam(Hội An, Mỹ Sơn, động Phong Nha-Kẻ Bàng) và gần với các Thành phố cố đô của

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

các nước Thành phố Huế nằm trong một vùng đất gần biển, có núi, có sông, có ao hồ

và đồi núi rất hữu tình [25]

Trong quá khứ, mảnh đất Phú Xuân - Huế đã được chọn để đóng đô thành củacác chúa Nguyễn ở Đàng Trong, rồi đến kinh đô Đại Việt của nhà Tây Sơn NguyễnHuệ, sau nữa là kinh đô Việt Nam thống nhất dưới thời họ Nguyễn Phúc trị vì vàcuối cùng trở thành cố đô từ sau Cách mạng Tháng 8.1945 Huế đã và đang là thànhphố Festival - một thành phố lễ hội mang nhiều thành tố văn hóa đặc trưng của ViệtNam theo một quy chế đặc biệt [25]

Theo thuật phong thuỷ của người xưa thì Kinh thành Huế nằm ở vị trí rất đắcđịa, có núi Ngự Bình là tiền án làm bình phong che chở cho Kinh thành, có sôngHương như một hào nước tự nhiên chạy ngang qua mặt ngoài phía trước kinh thànhgiữ vai trò hộ thành khi bị tấn công Giữa sông lại mọc lên hai cù lao gọi là Tả ThanhLong, Hữu Bạch Hổ là hai linh vật mạnh mẽ bảo vệ chốn Vương cung

Nếu lấy sông Hương làm phân giới thì 27 phường xã của thành phố được chialàm hai khu vực

- Khu vực bờ Bắc có: phường Phú Hoà, Thuận Hoà, Tây Lộc, Phú Cát, PhúBình, Phú Thuận, Phú Hậu, Phú Hiệp, Thuận Thành, Thuận Lộc, Kim Long, Hương

Sơ, An Hoà và xã Hương Long

- Khu vực bờ Nam có: phường Phú Hội, Phường Đúc, Trường An, PhúNhuận, Vĩnh Ninh, An Cựu, Vỹ Dạ, Phước Vĩnh, An Đông, An Tây, Xuân Phú xãThuỷ Xuân, Thuỷ Biều

Nếu chia theo khu vực trung tâm và ngoại thành thì:

- Khu vực trung tâm có: phường Phú Hoà, Thuận Hoà, Tây Lộc, ThuậnThành, Thuận Lộc, Phường Phú Hội, Phường Đúc, Phú Nhuận, Trường An, PhúHiệp, Vĩnh Ninh, An Cựu

- Khu vực ngoại thành có: là những phường, xã còn lại

Phần lớn dân cư ở khu vực nội thành làm nghề thủ công, buôn bán nhỏ, dịch vụ

và một số nghề khác Dân cư ở ngoại thành làm nghề nông và một số nghề thủ công

Ngày 24.8.2005 tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số209/2005/QĐ-TTg công nhận thành phố Huế là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thừa

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Thiên Huế “Đây là sự ghi nhận hết sức quan trọng của Chính phủ và các Bộ, Ngành

Trung ương đối với sự phát triển về chất của đô thị Huế và cũng là tiền đề quan trọng

để Huế vươn lên phát triển xứng đáng là một trong sáu đô thị cấp quốc gia” [27].

2.1.2 Khí hậu, thuỷ văn

Do vị trí địa lý ở gần biển, sát dãy Trường Sơn hùng vĩ chạy dọc Việt Nam và

ăn sát ra biển Đông ở đoạn đèo Hải Vân nên khí hậu của Huế có những nét rất đặctrưng so với các vùng khác trong cả nước đó là chịu ảnh hưởng thường xuyên củamưa bão và lụt

Khí hậu thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa, mang tính chuyển tiếp từ á xích đạođến nội chí tuyến gió mùa, chịu ảnh hưởng khí hậu chuyển tiếp giữa miền Bắc vàmiền Nam nước ta [37]

- Chế độ nhiệt: thành phố Huế có mùa khô nóng và mùa mưa ẩm lạnh Nhiệt

độ trung bình hàng năm vùng đồng bằng khoảng 24°C - 25°C

+ Mùa nóng: từ tháng 5 đến tháng 9, chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam nênkhô nóng, nhiệt độ cao Nhiệt độ trung bình các tháng nóng là từ 27°C - 29°C, thángnóng nhất (tháng 5, 6) nhiệt độ có thể lên đến 38°C- 40°C

+ Mùa lạnh: từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, chịu ảnh hưởng của gió mùaĐông bắc nên mưa nhiều, trời lạnh Nhiệt độ trung bình về mùa lạnh ở vùng đồngbằng là 20°C - 22°C

- Chế độ mưa: lượng mưa trung bình khoảng 2500mm/năm Mùa mưa bắt đầu

từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau, tháng 11 có lượng mưa lớn nhất, chiếm tới 30%lượng mưa cả năm

- Độ ẩm trung bình 85%-86%

- Đặc điểm mưa ở Huế là mưa không đều, lượng mưa tăng dần từ Đông sangTây, từ Bắc vào Nam và tập trung vào một số tháng với cường độ mưa lớn do đó dễgây lũ lụt, xói lở

- Gió bão: chịu ảnh hưởng của 2 hướng gió chính:

+ Gió mùa Tây Nam: bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 8, gió khô nóng, bốc hơimạnh gây khô hạn kéo dài

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

+ Gió mùa Đông Bắc: bắt đầu từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau, gió thườngkèm theo mưa làm cho khí hậu lạnh, ẩm, dễ gây lũ lụt.

+ Bão thường xuất hiện từ tháng 8 đến tháng 9 -10

Tuy nhiên, trong sự thuận lợi lớn lao đó thì thành phố Huế, với vị trí địa lý,điều kiện khí hậu thuỷ văn của mình cũng phải đương đầu với những khó khăn thửthách lớn của điều kiện thời tiết khí hậu đặc biệt khắc nghiệt Nó khắc nghiệt đến nổi

ít ai dám gắn bó lâu dài với vùng đất này để ấp ủ hoài bảo làm ăn lớn, nhiều đoànkhảo sát đầu tư ngoại quốc đến thăm Huế rối lại lắc đầu một đi không trở lại, nhiềungười có năng lực lại bỏ xứ ra đi rồi sau đó như một hạt giống tốt lại gặt hái nhiều vụmùa bội thu ở những vùng đất có mưa thuận gió hoà Lâu đài thành quách đã bị rêuphong xói mòn dẫn tới bị hư hại nặng, cơ sở hạ tầng ở trong trạng thái phải chỉnhtrang và phục hồi thường xuyên sau bão lụt

2.1.3 Kinh tế - xã hội

Trong những năm qua, kinh tế thành phố không ngừng tăng trưởng cao, cơcấu kinh tế phát triển đúng hướng, các thành phần kinh tế phát triển năng động, thuhút đầu tư, phát huy thế mạnh thành phố văn hoá-du lịch dịch vụ-thương mại - côngnghiệp tiểu thủ công nghiệp (CN-TTCN)

Biểu 2.1: Một số chỉ tiêu cơ bản của thành phố giai đoạn 2005-2008

Đơn vị tính: triệu đồng

Giá trị sản xuất công nghiệp 1.534.448 1.762.676 2.017.839 2.361.747Giá trị sản xuất nông nghiệp 92.114 101.546 114.519 143.340Tổng mức bán lẻ hàng hoá 3.041.520 3.864.500 4.678.600 6.384.600Doanh thu du lịch 373.560 493.800 591.500 791.300

Nguồn :Tính từ số liệu của niên giám thống kê thành phố Huế

Đầu tư phát triển CN-TTCN tạo được hàng hoá có sức cạnh tranh đáp ứngnhu cầu trong nước và góp phần xuất khẩu; tốc độ tăng trưởng cao, giá trị sản xuất

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

công nghiệp trên địa bàn năm sau cao hơn năm trước, bình quân tăng 15 %, năm

2008 đạt 2.361,747 tỷ đồng Hiện nay có 3.881 cơ sở sản xuất CN-TTCN thu hút15.822 lao động [21]

Về nông nghiệp và nông thôn, mặc dù bị ảnh hưởng thiên tai, diện tích sảnxuất nông nghiệp giảm mạnh do đô thị hoá nhưng quá trình công nghiệp hoá - hiệnđại hoá nông nghiệp nông thôn, chuyển dịch theo cơ cấu kinh tế đô thị đã đạt đượcnhững kết quả tốt Đầu tư chuyển đổi cây trồng vật nuôi và phát triển ngành nghề,ứng dụng khoa học công nghệ ở nông thôn chuyển biến tích cực nhằm tạo ra giá trịcao, đặc biệt cây thanh trà đã tạo ra giá trị lớn 100 triệu đồng/năm/ha Chương trìnhkiên cố hoá kênh mương được đẩy mạnh Đầu tư kết cấu hạ tầng nông thông theohướng đô thị hoá: điện, nước, trường học, chợ, giao thông nông thôn, trạm xá, gópphần nâng cao chất lượng đời sống dân cư [12]

Giá trị sản xuất nông nghiệp tăng bình quân 11%, giá trị sản xuất nông nghiệpnăm 2008 đạt 143,34 tỷ đồng [21]

Thương mại phát triển khá phong phú: hoạt động có qui mô ngày càng lớn,các hoạt động bán buôn có quy mô ngày càng được mở rộng, thị trường vươn xa,tổng mức bán lẻ hàng hoá tăng nhanh qua từng năm 2008 là 6.384,6 tỷ đồng tănghơn 2 lần năm 2005 [21]

Ngành du lịch đã thu hút đầu tư của các thành phần kinh tế nên có bước pháttriển nhanh, chất lượng tốt và đa dạng Doanh thu du lịch 2008 đạt 791,3 tỷ đồng,tăng 2,1 lần so năm 2005, tăng bình quân 28%/năm Thu hút 36.120 lao động tăng1,2 lần so với năm 2005 [21]

Hệ thống ngân hàng, bảo hiểm tài chính phát triển mạnh, tăng năng lực, khảnăng cạnh tranh và tạo thuận lợi trong giao dịch tài chính vốn đầu tư [10]

Bưu chính viễn thông mở rộng đầu tư và hiện đại hoá, tạo ra nhiều loại hìnhdịch vụ mới; đảm bảo hệ thống thông tin liên lạc trong và ngoài nước nhanh, tiện lợi

Tỷ lệ máy điện thoại đạt 12 máy/100 dân Giao thông vận tải và các dịch vụ kỹ thuậtphát triển đa dạng [12]

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Biểu 2.2: Phân bổ lao động của thành phố giai đoạn 2005-2008

lao động

Lao động nông nghiệp

Lao động công nghiệp

Lao động dịch vụ Số

lượng

Cơ cấu

Cơ cấu %

Số lượng

Cơ cấu %

2005 63.772 19.120 29,98 14.944 23,43 29.708 46,58

2006 65.128 17.552 26,95 15.976 24,53 31.600 48,52

2007 65.643 16.933 25,80 15.752 24,00 32.958 50,21

2008 68.042 16.100 23,66 15.822 23,25 36.120 53,08

Nguồn :Tính từ số liệu của niên giám thống kê thành phố Huế

Cơ cấu lao động chuyển dịch theo xu hướng tiến bộ: lao động trong nôngnghiệp giảm dần (từ 29,98% năm 2005 xuống còn 23,66% năm 2008), lao độngtrong lĩnh vực dịch vụ tăng dần qua từng năm (từ 46,58 năm 2005 tăng lên 53,08%năm 2008) Tuy nhiên, lao động trong lĩnh vực nông nghiệp giảm nhẹ và lao độngtrong công nghiệp thay đổi không đáng kể Điều này phản ánh tỷ lệ lao động nôngthôn ở thành phố như vậy là còn quá cao, tốc độ thu hút lao động khỏi nông nghiệpcủa khu vực phi nông nghiệp (công nghiệp, xây dựng và dịch vụ) vẫn còn chậm

Biểu 2.3: Chỉ tiêu tài chính của thành phố giai đoạn 2005-2008

Đơn vị tính: triệu đồng

Nguồn :Tính từ số liệu của niên giám thống kê thành phố Huế

Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá ổn định, Luật Ngân sách, chính sách tài chínhmới cùng với sự phân cấp của Tỉnh đã tạo điều kiện cho thành phố chủ động trongthu chi ngân sách Tổng thu năm 2008 đạt 1.191,7 tỷ đồng, so với năm 2005 tăng446,71 tỷ đồng Tổng chi cho 4 năm gần đây 3.298,319 tỷ đồng, năm 2008 là 1.034,9

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

tỷ đồng [21], chi chủ yếu cho xây dựng kết cấu hạ tầng đô thị, sự nghiệp phát triểnkinh tế, văn hoá - xã hội, giáo dục đào tạo đảm bảo quốc phòng an ninh Thực hiệnthu chi ngân sách đúng luật, có hiệu quả kinh tế - xã hội cao.

Cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa là quá trình đô thị hoá, năm

2005 dân số thành thị ở thành phố là 263.087 người trong tổng số 326.264 người (tỷ

lệ đô thị hoá là 80,64%), đặc biệt năm 2007 đến nay, đô thị hoá ở thành phố diễn ravới tốc độ nhanh (tỷ lệ đô thị hoá chiếm trên 90%), tính đến 31/7/2007 toàn thànhphố có đến 24 phường và 3 xã) [21]

Biểu 2.4: Dân số trung bình của thành phố giai đoạn 2005-2008

Tốc độ phát triển dân số chung (lần)

Tốc độ phát triển dân số

Nguồn :Tính từ số liệu của niên giám thống kê thành phố Huế

2.2 THỰC TRẠNG THU HỒI ĐẤT CỦA CÁC HỘ ĐIỀU TRA

Thực trạng thu hồi đất điều tra được biểu hiện qua các chỉ tiêu như: biến độngđất đai của hộ qua các năm, diện tích từng loại đất thu hồi bình quân một hộ và tìnhhình sử dụng đất thu hồi của hộ Về thời gian, đề tài xem xét sự biến động chủ yếu ởgiai đoạn 2005 - 2008 Đây là giai đoạn đô thị hoá thành phố diễn ra với tốc độnhanh, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội và các công trình phục vụ lợi ích quốcgia khác được xây dựng nhiều Kết quả điều tra cho thấy:

2.2.1 Biến động đất đai của các hộ điều tra

Biến động đất đai được xem xét theo 2 chiều hướng tăng và giảm Trongchiều hướng giảm, đất thu hồi và bán đi là 2 hướng chính được xem xét; trong chiềuhướng tăng: đất được cấp mới, và mua thêm cũng được xem là sự biến động chính

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Việc xem xét những xu hướng biến động trên nhằm đánh giá tác động của sự thu hồiđất đến biến động đất đai của hộ.

Biểu đồ 2.1: Cơ cấu đất năm 2005 của hộ trong diện điều tra

Cơ cấu đất năm 2005 của các hộ điều tra

Nguồn: Số liệu điều tra Ghi chú: Số liệu được tính bình quân cho các hộ điều tra, đơn vị %.

Biểu đồ 2.2: Cơ cấu đất năm 2008 của các hộ trong diện điều tra

Cơ cấu đất năm 2008 của các hộ điều tra

Nguồn: Số liệu điều tra Ghi chú: Số liệu được tính bình quân cho các hộ điều tra, đơn vị %.

Trong tất cả các hộ được điều tra ở các phường đều có sự biến động giảmkhông có sự biến động tăng trong tổng số đất của các hộ điều tra (mẫu điều tra chỉtiến hành với người nông dân) Trong biến động giảm, biến động do thu hồi đất là

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

chủ yếu chiếm đến 95,96%, biến động do bán đi chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trongtổng đất đai của hộ Chiều hướng biến động giảm một mặt làm cho quỹ đất của các

hộ giảm mạnh (năm 2003 là 3.363,3 m2, năm 2008 chỉ còn 1.756,2 m2, giảm 1.607,1

m2 mặt khác cũng làm cho cơ cấu đất đai của hộ thay đổi ( biểu đồ 2.1và 2.2)

Diễn biến trên là phù hợp với tình hình chung của các hộ nông dân toàn thànhphố trong diện thu hồi đất và phản ánh đúng tình trạng hạn hẹp của quỹ đất thành phố kể

cả những vùng có quỹ đất bình quân đầu người xét trên phạm vi toàn thành phố đượccoi là khá cao như An Tây, An Đông và Xuân Phú Đây là điều mà thành phố cần lưu ýkhi quy hoạch các khu công nghiệp và khu đô thị Bởi vì, khi người dân bị thu hồi đấtkhông có nguồn đất bổ sung, những vấn đề về việc làm, thu nhập và đời sống của họ sẽ

bị ảnh hưởng Nếu không có giải pháp hỗ trợ sẽ nẩy sinh những vấn đề kinh tế - xã hộiphức tạp Những vấn đề trên sẽ được đề tài phân tích kỹ ở phần sau

Biểu 2.5: Biến động diện tích của các hộ điều tra giai đoạn 2005-2008

tăng Thu hồi Bán đi

CP ngày 27/9/1993 về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổnđịnh lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp [3] được các phường xã quản lý kháchặt chẽ, riêng việc bán đi các loại đất ở, đất vườn do “sốt đất” mặc dù các hộ chưa

có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn bán trao tay, đặc biệt là các loại đất khácbán đi như đất nghĩa địa các hộ ở phường An Tây, đất lấn chiếm của các hộ phường

An Hoà, Hương Sơ trong thực tế có xảy ra (do tế nhị trong điều tra, phiếu điều tra

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ