Phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng (TT)

Thực tiễn trên kết hợp với niềm đam mê nghiên cứu khoa học vànhững hiểu biết mà tác giả có được; tác giả quyết định chọn đề tài “Phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng” để nghiên

MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu khái quát về công trình nghiên cứu

Từ những tri thức lý luận và thực tiễn có được, tác giả nhậnthấy biển và kinh tế biển có vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tếcác quốc gia có biển Đặc biệt, thế kỷ XXI được đánh giá là “Thế kỷcủa đại dương”, các quốc gia có biển đã và đang xây dựng cho mìnhmột chiến lược biển quốc gia với nhiều tham vọng theo hướng “lấy đạidương nuôi đất liền” Trước xu hướng đó việc triển khai một côngtrình nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế biển nói chung và kinh tế biểnHải Phòng nói riêng để kinh tế biển đóng góp tối đa vào sự nghiệp pháttriển kinh tế - xã hội, giữ vững chủ quyền biển đảo là một vấn đề có ýnghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn

Thực tiễn trên kết hợp với niềm đam mê nghiên cứu khoa học vànhững hiểu biết mà tác giả có được; tác giả quyết định chọn đề tài

“Phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng” để nghiên cứu với

mong muốn đóng góp phần công sức nhỏ bé cùng tập thể các nhà khoahọc luận giải một số vấn đề lý luận về kinh tế biển, cũng như đề xuấtcác quan điểm, giải pháp để phát triển kinh tế biển Trong quá trìnhnghiên cứu, luận án có sự kế thừa chọn lọc các quan điểm, công trìnhnghiên cứu cả trong và ngoài nước dưới sự hướng dẫn, định hướngcủa các thầy hướng dẫn và sự nỗ lực rất lớn của bản thân tác giả

2 Lý do lựa chọn đề tài

Nhận thức về vị trí chiến lược của biển, đảo và vai trò của phát triểnkinh tế biển trong phát triển kinh tế - xã hội đã trở thành quyết tâm chính trịchiến lược trong đường lối phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước ta.Quyết tâm chính trị đó được thể hiện rõ trong Nghị quyết của các kỳ Đại hộiĐảng; qua đó tạo ra thời cơ và vận hội to lớn cho các địa phương trong triểnkhai thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế biển

Hải phòng là một thành phố nằm ven bờ Tây Bắc vịnh Bắc Bộ

có vị trí địa chiến lược, là cửa ngõ, cầu nối cực kỳ quan trọng tronggiao thương với các nước trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.Thành phố Hải Phòng có chiều dài bờ biển khoảng 125 km, thềm lụcđịa rộng trên 100.000 km2, vùng biển Hải Phòng có diện tích khoảng4.000 km2, gấp 2,6 lần diện tích đất liền… Tất cả các yếu tố trên đãtạo cho Hải Phòng những lợi thế to lớn trong phát triển kinh tế biển.Quán triệt quan điểm chỉ đạo của Đảng, những năm qua, Đảng

bộ và nhân dân thành phố Hải Phòng đã thực sự coi trọng đầu tư pháttriển kinh tế biển; coi đây là ngành kinh tế mũi nhọn, đột phá trong

chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng của thànhphố Tổng kết thực tiễn cho thấy, Hải Phòng đã bước đầu thu hút đượccác nguồn lực cho đầu tư phát triển, khai thác được tiềm năng thếmạnh và lợi thế của kinh tế biển, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tếtheo hướng tích cực, tạo việc làm cho người lao động, từng bước thúcđẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định an ninh, quốcphòng Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, kinh tế biển ở thành phốHải Phòng vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: Cơ chế chính sách pháttriển kinh tế biển chưa thực sự đồng bộ và chưa đáp ứng được đòi hỏicủa thực tiễn; chất lượng các nguồn lực phát triển kinh tế biển cònthấp; hiệu quả phát triển kinh tế biển chưa tương xứng với tiềm năng.

Về mặt lý luận, chưa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu về kinh

tế biển và phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

Thực tế đó cho thấy hiệu quả và sự kỳ vọng phát triển của cácngành kinh tế biển ở Hải Phòng hoàn toàn chưa tương xứng với tiềmnăng mà Hải Phòng đang có Để khắc phục một cách triệt để nhữngtồn tại rào cản trên, tất yếu cần phải triển khai những nghiên cứu mangtính hệ thống, chuyên sâu cả về lý luận và thực tiễn

Xuất phát từ thực tiễn đó, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “Phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải phòng” làm luận án tiến sĩ chuyên

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận giải quan niệm, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đếnphát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

- Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của một số nướctrên thế giới và một số địa phương trong nước; trên cơ sở đó rút ra bàihọc kinh nghiệm cho phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

- Đánh giá thực trạng, nguyên nhân trong phát triển kinh tếbiển ở thành phố Hải Phòng

- Dự báo những ảnh hưởng của bối cảnh thế giới, khu vực vàtrong nước đến phát triển kinh tế biển và đề xuất các quan điểm, giảipháp phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng đến năm 2030

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Phát triển kinh tế biển.

* Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Nghiên cứu phát triển của kinh tế biển ở thànhphố Hải Phòng dựa trên nghiên cứu các lĩnh vực kinh tế biển trọng tâmbao gồm: (1) Hệ thống cảng, dịch vụ cảng, vận tải biển (2) Xây dựngkhu kinh tế, các khu công nghiệp, các khu đô thị ven biển (3) Côngnghiệp đóng mới, sửa chữa tàu thủy và phương tiện nổi (4) Kinh tếthủy sản (5) Du lịch biển

- Về không gian: Nghiên cứu phát triển kinh tế biển ở thànhphố Hải Phòng bao gồm cả các thực thể kinh tế biển thuộc quyềnquản lý của các bộ, ngành Trung ương và của thành phố Hải Phòng

- Về thời gian: Các số liệu được nghiên cứu trong giai đoạn từ

* Cơ sở thực tiễn

Kết hợp giữa việc nghiên cứu tài liệu, các báo cáo của các cơ quan

có liên quan với khảo sát điều tra của tác giả tại thành phố Hải Phòng

* Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp chung là phương pháp duy vậtbiện chứng và duy vật lịch sử; kết hợp với phương pháp trừu tượnghóa khoa học và các phương pháp khác như phân tích, tổng hợp,thống kê, so sánh, phương pháp chuyên gia Vận dụng các phươngpháp này đã giúp nghiên cứu sinh có cách tiếp cận, nghiên cứu vàphân tích các vấn đề trong mối liên hệ chung và sự tác động lẫn nhautrong quá trình phát triển bảo đảm được cơ sở khoa học, khách quancủa vấn đề nghiên cứu Trong đó:

Việc vận dụng phương pháp nghiên cứu đặc thù của chuyênngành kinh tế chính trị (phương pháp trừu tượng hóa khoa học) giúpnghiên cứu sinh gạt bỏ được những yếu tố ngẫu nhiên xảy ra trongquá trình nghiên cứu nhằm tìm ra những vấn đề chung nhất, tập trung

đi sâu vào các mối liên hệ bản chất, bền vững để nghiên cứu.

Việc vận dụng phương pháp chuyên gia sau khi kết thúc từng nộidung nghiên cứu đã giúp tác giả học tập lĩnh hội những kinh nghiệm,phương pháp đúng trong quá trình triển khai luận án; đồng thời giúp tácgiả nhận biết được rõ nét hơn những điểm mạnh, yếu trong luận án để cóhướng khắc phục, sửa chữa kịp thời và hiệu quả nhất

6 Những đóng góp mới của luận án

- Xây dựng quan niệm về phát triển kinh tế biển ở thành phố HảiPhòng Phân tích làm rõ nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến pháttriển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế biển ở thànhphố Hải Phòng giai đoạn 2004 - 2015 Trên cơ sở đó chỉ ra nguyênnhân thành tựu, hạn chế và những vấn đề mâu thuẫn cần giải quyết đểkinh tế biển ở thành phố Hải Phòng phát triển tương xứng với tiềmnăng trong thời gian tới

- Đề xuất các quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm pháttriển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng đến năm 2030

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

* Ý nghĩa lý luận

Góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận chung về kinh tế biển

và phát triển kinh tế biển, qua đó cung cấp luận cứ khoa học cho các nhàquản lý và hoạt động thực tiễn ở trong nước nói chung và thành phố HảiPhòng nói riêng tham khảo trong hoạch định chủ trương, chính sách pháttriển kinh tế biển

* Ý nghĩa thực tiễn

Luận án cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý để thamkhảo khi xây dựng các giải pháp phát triển kinh tế biển ở thành phốHải Phòng Đồng thời có thể làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy,học tập một số nội dung liên quan đến kinh tế chính trị, địa lý kinh tế,kinh tế phát triển và một số môn học khác có liên quan

8 Kết cấu của luận án

Gồm phần mở đầu, tổng quan vấn đề nghiên cứu, 3 chương (9tiết), kết luận, danh mục các công trình nghiên cứu của tác giả đã công

bố liên quan đến luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài luận án

* Nhóm công trình nghiên cứu về tài nguyên biển

Có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau: Greer David với

cuốn “Blue genes: Sharing and conserving the World' s aquatic biodiversity” Công trình nghiên cứu về sinh vật biển của Castro, Peter với tựa đề “Marine biology” và Michael L với cuốn “From abundance to scarcity của Weber”.

* Nhóm công trình nghiên cứu về quản lý, khai thác tài nguyên biển; phát triển ngành du lịch và dịch vụ hàng hải

Tác giả P.Flewwelling với cuốn sách “Coastal resource management” Tác giả Christie Patrick với công trình nghiên cứu mang tên “Taking care of what we have” Tác giả Gelberg, Ludwik với cuốn “Maritime cooperation of the Baltic States” Công trình khoa học của Coe, J M với tiêu đề “Marine debris” Tác giả Dickinson, Robert H với cuốn sách “Selling the sea”.

2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước liên quan đến đề tài luận án

* Nhóm công trình nghiên cứu về lý luận phát triển kinh tế biển

Võ Nguyên Giáp với cuốn sách “Chiến lược về khoa học biển

và kinh tế biển” và “Bài viết chỉ đạo tổ chức Hội nghị khoa học về biển

và kinh tế biển lần 2 và lần 3” Tác giả Lê Cao Đoàn với cuốn “Đổi mới và phát triển vùng kinh tế ven biển” Đỗ Hoàn Nam với cuốn sách “Phát triển kinh tế - xã hội và môi trường các tỉnh ven biển Việt Nam” “Báo cáo Chiến lược phát triển kinh tế biển và vùng ven biển Việt Nam đến năm 2020” của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Quang Nguyễn với bài viết khoa học “Chiến lược biển đến năm 2020, cú hích cho phát triển kinh tế biển” Công trình nghiên cứu “Tổng quan tài nguyên và môi trường biển Việt Nam” của Trung tâm Thông tin tư liệu, Bộ

Khoa học công nghệ và Môi trường Tác giả Trần Thị Tuyết với bài

“Tài nguyên môi trường biển và thách thức đối với sự phát triển kinh

tế Việt Nam” Báo cáo chuyên đề khoa học “Tổng kết 10 năm phát triển kinh tế biển Hải Phòng, giai đoạn 2004 - 2014” của Cục Thống

kê Hải Phòng Phan Thị Dung với báo cáo khoa học “Phân tích các

nhân tố ảnh hưởng phát triển bền vững khai thác thủy sản vùng duyên hải Nam Trung Bộ” Cuốn “Kỷ yếu Diễn đàn kinh tế biển Việt Nam 2011 “Động lực và thách thức cho sự phát triển của các khu kinh tế ven biển” của Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Bộ Tài

nguyên và Môi trường

* Nhóm công trình nghiên cứu thực tiễn phát triển kinh tế biển ở Việt Nam và thế giới

Công trình nghiên cứu “Trung Quốc với vấn đề biển Đông”

của Trung tâm Thông tin Khoa học Công nghệ Môi trường, Bộ Quốc

phòng “Chính sách biển của một số nước” của Trung tâm Thông tin

tư liệu, Bộ Khoa học công nghệ và Môi trường Tác giả Bùi Thị

Thanh Hương với bài “Phát triển kinh tế biển: Kinh nghiệm quốc tế

và một số vấn đề đối với Việt Nam” Bài “Phát triển kinh tế biển của Singapore” của Lại Lâm Anh Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu

Đề tài Khoa học cấp Bộ năm 2010, Học viện Chính trị - Hành chính

Quốc gia Hồ Chí Minh bàn về “Khai thác tiềm năng kinh tế biển, đảo

ở các tỉnh duyên hải miền Trung - thực trạng và giải pháp” Cuốn

Kỷ yếu “Khai thác tiềm năng biển, đảo vì sự phát triển bền vững của Quảng Ngãi và miền Trung” do Trần Đình Thiên tập hợp và biên soạn Bài báo khoa học của Trần Văn Hùng bàn về “Thực trạng và giải pháp phát triển ngành đóng tàu tại Hải Phòng”

2.3 Nhóm công trình nghiên cứu quan điểm, giải pháp phát triển kinh tế biển

“Bài viết chỉ đạo tổ chức Hội nghị khoa học về biển và kinh tế biển lần 2 và lần 3” của Võ Nguyên Giáp Bùi Tất Thắng với bài “Về Chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam” Cuốn “Kinh tế biển ở các tỉnh Nam Trung Bộ Việt Nam trong hội nhập quốc tế” của Nguyễn Bá Ninh Tác giả Trương Minh Tuấn với bài “Phát triển kinh tế biển: Cần có tầm nhìn chiến lược” “Phát triển dịch vụ vận tải biển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế” của Lê Thị Việt Nga “Nghiên cứu giải pháp về vốn đầu tư khai thác cảng biển Việt Nam” của Bùi Bá Khiêm Công trình khoa học của Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam bàn về “Hợp tác quốc tế trong điều tra, nghiên cứu tài nguyên và môi trường biển” Tác giả Phùng Mạnh Cường với bài “Hợp tác quốc tế trong phát triển kinh tế biển và những vấn đề đặt ra ở nước ta”

3 Khái quát các công trình khoa học đã công bố liên quan đến

đề tài luận án và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết

3.1 Khái quát các công trình khoa học đã công bố liên quan đến đề tài luận án

Qua nghiên cứu các công trình khoa học ở trên cho thấy, kinh tế biển

là một vấn đề đã và đang được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứudưới các “lát cắt” khác nhau Tuy nhiên, chưa có một công trình nàonghiên cứu một cách toàn diện về hệ thống lý luận; đánh giá thựctrạng và đề xuất các quan điểm, giải pháp phát triển kinh tế biển ởthành phố Hải Phòng Do vậy, có thể khẳng định, phát triển kinh tếbiển là một vấn đề không mới, được nhiều nhà khoa học trong vàngoài nước nghiên cứu; tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên

không trùng với nội dung nghiên cứu của đề tài “Phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng” mà nghiên cứu sinh đang triển khai

nghiên cứu Khi triển khai thực hiện luận án, nghiên cứu sinh tậptrung giải quyết những vấn đề cơ bản sau:

Một là, luận án tiếp tục làm rõ một số vấn đề lý luận chung về

kinh tế biển và phát triển kinh tế biển Xây dựng quan niệm về pháttriển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng Phân tích làm rõ nội dung

và sự tác động ảnh hưởng của các nhân tố đến phát triển kinh tế biển

ở thành phố Hải Phòng Nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn trong pháttriển kinh tế biển ở 03 quốc gia và 03 địa phương trong nước; trên cơ

sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm trong phát triển kinh tế biển ởthành phố Hải Phòng

Hai là, dựa trên kết quả khảo sát thực tế và nghiên cứu các số

liệu lưu trữ trong giai đoạn 2004 - 2015, luận án nghiên cứu, đánh giáthực trạng phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng Trong đó,đặc biệt làm rõ những thành tựu, hạn chế; đồng thời chỉ rõ nguyênnhân và những vấn đề mâu thuẫn cần giải quyết trong thời gian tới đểkinh tế biển ở thành phố Hải Phòng phát triển tương xứng với tiềmnăng lợi thế đang có

Ba là, dự báo những ảnh hưởng của tình hình thế giới, khu vực và

trong nước tác động đến phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng; đềxuất các quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm góp phần phát triển kinh tếbiển ở thành phố Hải Phòng đến năm 2030

Chương 1 PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 1.1 Kinh tế biển, phát triển kinh tế biển và vai trò của phát triển kinh tế biển

1.1.1 Kinh tế biển

Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người cho thấy, biểnluôn gắn liền với cuộc sống sinh tồn của con người Trong sự pháttriển chung của xã hội loài người, quan niệm về kinh tế biển cũng có

sự phát triển đáng kể Hiện nay tuy có nhiều quan niệm khác nhau vềkinh tế biển, nhưng về cơ bản các nhà khoa học đều thống nhất với

quan niệm sau: “Kinh tế biển là toàn bộ các hoạt động kinh tế diễn

ra trên biển và các hoạt động kinh tế diễn ra trên đất liền trực tiếp liên quan đến khai thác tài nguyên biển”.

1.1.2 Phát triển kinh tế biển

Trên cơ sở những phân tích, nghiên cứu đã trình bày trong luận

án, phát triển kinh tế biển được quan niệm: Là tổng thể các chủ trương, biện pháp, cách thức mà chủ thể phát triển kinh tế biển tác động nhằm làm gia tăng về quy mô, số lượng, chất lượng các lĩnh vực kinh tế biển theo hướng tiến bộ, hiện đại; từ đó tạo ra sự tăng trưởng

về kinh tế, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ, hiệu quả; góp phần nâng cao đời sống vật chất - tinh thần của nhân dân, bảo đảm an ninh, quốc phòng

1.1.3.Vai trò của phát triển kinh tế biển trong phát triển kinh

tế - xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng

Vai trò của phát triển kinh tế biển được thể hiện trên các nộidung cơ bản sau: Phát triển kinh tế biển sẽ tạo ra nguồn lực vật chấtđóng góp tỷ trọng trong cơ cấu kinh tế, góp phần thúc đẩy kinh tế -

xã hội phát triển; tạo ra cơ hội và điều kiện để khai thác được cáctiềm năng tài nguyên biển để phát triển kinh tế; là điều kiện để đẩymạnh hội nhập kinh tế quốc tế và góp phần bảo đảm an ninh, quốc

phòng giữ vững chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

1.2 Quan niệm, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

1.2.1 Quan niệm về phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

Từ kết quả nghiên cứu, nghiên cứu sinh đưa ra quan niệm: Phát triển kinh tế biển ở Hải Phòng hiện nay là tổng thể cơ chế, chính sách của Đảng, Nhà nước và sự quán triệt, tổ chức triển khai của thành phố

Hải Phòng nhằm làm gia tăng về số lượng, chất lượng và cơ cấu kinh

tế biển góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, tăng cường tiềm lực kinh tế và bảo vệ chủ quyền biển đảo Quan

niệm trên chỉ ra chủ thể, mục tiêu và phương thức phát triển kinh tếbiển ở Hải Phòng Các nhân tố trên có mối quan hệ biện chứng, chặtchẽ với nhau; trong đó nhân tố chủ thể phát triển kinh tế biển ở HảiPhòng giữ vai trò quan trọng nhất trong phát triển kinh tế biển

1.2.2 Nội dung phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

Từ quan niệm về phát triển kinh tế biển như đã nêu ở trên chothấy, nội dung phát triển kinh tế biển sẽ bao gồm sự phát triển về sốlượng, chất lượng và cơ cấu các ngành kinh tế biển Cụ thể:

Phát triển về số lượng chính là sự phát triển các chỉ số về quy mô

và tốc độ gia tăng của các ngành kinh tế biển chủ yếu ở Hải Phòng.Phát triển về chất lượng được biểu hiện ở mối quan hệ giữa cácnhân tố, các yếu tố cấu thành trong quá trình phát triển các ngành, lĩnhvực kinh tế biển ở Hải Phòng để từ đó tạo ra các dịch vụ và sản phẩm đầu

ra có giá trị cao Trong các yếu tố cấu thành đó thì nhân tố về vốn, nguồnnhân lực, khoa học và công nghệ đã và đang tác động, ảnh hưởng trựctiếp và mang tính quyết định đến chất lượng các dịch vụ và sản phẩm đầu

ra của các ngành kinh tế biển ở Hải Phòng

Phát triển kinh tế biển ở Hải Phòng hợp lý về cơ cấu được biểuhiện ở tỷ trọng của từng ngành kinh tế biển ở Hải Phòng tương ứng vớinhững giai đoạn nhất định Trong xu thế chung hiện nay, phát triển kinh

tế biển ở thành phố Hải Phòng về cơ cấu theo hướng CNH, HĐH, tăng

tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ; nâng cao năng suất, hiệuquả, sức cạnh tranh và tạo sự phát triển bền vững

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

Phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng chịu tác độngchi phối bởi hệ thống các nhân tố gồm: Điều kiện tự nhiên, tàinguyên và môi trường biển; cơ chế, chính sách phát triển kinh tếbiển; các nguồn lực phát triển kinh tế biển; thị trường; an ninh, quốcphòng trên biển, ven biển nói riêng, của quốc gia nói chung và hợptác quốc tế về kinh tế biển

Mỗi một nhân tố có vị trí vai trò và sự tác động ảnh hưởng khácnhau, nhưng có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ với nhau, tác động chiphối lẫn nhau Do vậy, trong tổ chức thực tiễn cần phát huy vai trò tíchcực, hạn chế những tác động tiêu cực của hệ thống các nhân tố trên, có

như vậy mới tạo nên sự tác động tích cực mang tính toàn diện để kinh tếbiển ở Hải Phòng phát triển.

1.3 Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển ở một số quốc gia, địa phương trong nước và bài học rút ra cho thành phố Hải Phòng

1.3.1 Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển ở một số quốc gia

và địa phương trong nước

1.3.1.1 Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển ở một số quốc gia

Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của Trung Quốc: TrungQuốc đã thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững và đã giảiquyết tốt mối quan hệ giữa hướng nội và hướng ngoại trong phát triểnkinh tế biển

Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của Malaysia: Malaysia đãphát huy được lợi thế để tập trung đột phá tạo ra sản phẩm mũi nhọn,

có thương hiệu mạnh trên thị trường; đồng thời tạo nên nét bản sắcriêng, độc đáo thu hút khách du lịch thông qua kết hợp giữa phát triểncác sản phẩm du lịch cao cấp với đặc trưng văn hóa Malaysia theohướng phát triển bền vững

Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của Singapore: Đã thực sự coitrọng và đầu tư phát triển nguồn nhân lực và khoa học kỹ thuật trong pháttriển kinh tế biển

1.3.1.2 Kinh nghiệm ở một số địa phương trong nước

Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của tỉnh Quảng Ninh:Kinh nghiệm thành công là Quảng Ninh đã thực sự chú trọng pháttriển hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế biển đặc biệt là kết cấu hạ tầnggiao thông và cảng biển theo hướng có trọng tâm, trọng điểm Đồngthời định hướng phát triển bền vững kinh tế biển trên cơ sở đa dạng

hóa các loại hình kinh tế du lịch Kinh nghiệm chưa thành công ở

Quảng Ninh đó là Quảng Ninh còn thiếu một chiến lược phát triểndài hạn, tổng thể và một sự đầu tư đúng tầm cho ngành công nghiệp

chế biến thủy sản

Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của thành phố Đà Nẵng: Đãlựa chọn xây dựng “Thương hiệu biển” làm khâu đột phá để khai tháchiệu quả tiềm năng biển và phát triển kinh tế biển bền vững; đồngthời cần phải xây dựng một chiến lược phát triển dài hạn, kết hợp với pháttriển đồng bộ các yếu tố tác động đến kinh tế thủy sản

Kinh nghiệm phát triển kinh tế biển của tỉnh Khánh Hòa: Tập

trung nguồn lực có trọng điểm vào một ngành kinh tế biển có thế mạnhnhất để tạo ra thương hiệu và sức lan tỏa trong phát triển kinh tế biển và

chọn nhiệm vụ gìn giữ và bảo vệ môi trường là khâu đột phá, thentrốt để phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững Kinh nghiệmchưa thành công ở Khánh Hòa chính là sự thiếu quyết liệt trong quản lýmột số dịch vụ du lịch và xây dựng môi trường văn minh ở Khánh Hòa.

1.3.2 Một số bài học rút ra đối với thành phố Hải Phòng về phát triển kinh tế biển

Phát triển kinh tế biển thành phố Hải Phòng theo hướng CNH,HĐH, gắn với mục tiêu phát triển bền vững dựa trên một chiến lược

và quy hoạch dài hạn; huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồnlực cho phát triển kinh tế biển, đồng thời cần làm tốt công tác quảng

bá, xúc tiến thương mại và phát triển thị trường Cần có những cơ chếchính sách đủ mạnh và kiên quyết giải quyết dứt điểm các tồn tại, phátsinh trong thực tiễn phát triển kinh tế biển

Kết luận chương 1

Đối với những quốc gia có biển, trong thế kỷ XXI kinh tế biểnngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế và trở thànhđộng lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Trong quátrình phát triển, quan niệm về kinh tế biển cũng đang từng bước hoànthiện và phát triển theo thực tiễn Mặt khác, kinh tế biển luôn chịu sựchi phối, tác động của các nhân tố Mỗi một nhân tố tuy có vị trí vaitrò khác nhau, nhưng luôn có mối quan hệ biện chứng, gắn kết rấtchặt chẽ với nhau do vậy trong tổ chức thực tiễn cần phải biết nắmchắc các nhân tố, từ đó phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cựccủa từng nhân tố

Mặt khác, thực tiễn phát triển kinh tế biển của các quốc gia vàđịa phương có điều kiện tương đồng sẽ luôn là bài học có giá trị, hữuích để thành phố Hải Phòng học tập, vận dụng Tuy nhiên, quá trình đórất cần sáng tạo dựa trên những điều kiện thực tế mà thành phố HảiPhòng đang có; từ đó tạo ra lợi thế cho sự phát triển của kinh tế biển.Trong xu thế chung của thời đại, dưới tác động mạnh mẽ củaChiến lược phát triển kinh tế biển mà Đảng, Nhà nước ta đã hoạchđịnh; biết nắm bắt thời cơ và vận hội và phát huy hiệu quả sức mạnhnội lực… kinh tế biển thành phố Hải Phòng sẽ hội tụ đủ các điều kiệncần thiết để bứt phá phát triển tương xứng với tiềm năng mà thànhphố Hải Phòng đang có và thực sự trở thành một ngành kinh tế trọngđiểm trong phát triển kinh tế của Thành phố

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN

Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội tác động đến phát triển kinh

tế biển ở thành phố Hải Phòng

Hải Phòng là một thành phố có vị thế địa chính trị - địa kinh tế

- địa quân sự trọng yếu của miền Bắc và cả nước; là nơi có nhiều ditích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh nổi, cùng với nhiều lễ hộitruyền thống mang đậm nét đặc trưng miền biển; là một địa phương

có tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định Về kinh

tế, trong giai đoạn 2010 - 2015, Hải Phòng có mức đầu tư cho tăngtrưởng phát triển cao và duy trì được mức tăng bình quân so với nămtrước đạt 10,24%/năm

Tổng vốn đầu tư cho các ngành kinh tế biển trên địa bàn thànhphố trong 5 năm (1010 - 2014) ước đạt 37.788,5 tỷ đồng Những đặcđiểm thuận lợi ở trên đã và đang tác động tích cực đến quá trình pháttriển của các ngành kinh tế biển ở Hải Phòng Tuy nhiên, thực tế cũngcho thấy những khó khăn nhất định như: Nguồn lực đầu tư cho pháttriển chưa đáp ứng được thực tiễn, tốc độ tăng trưởng, phát triển kinh

tế - xã hội nói chung và đối với các ngành kinh tế biển nói riêng chưabền vững, chưa tương xứng với tiềm năng… Do vậy, để kinh tế biểnthực sự phát triển, việc giải quyết những khó khăn trên là một nhiệm

vụ, một yêu cầu của thực tiễn

2.2 Thành tựu và hạn chế về phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

2.2.1 Thành tựu về phát triển kinh tế biển ở thành phố Hải Phòng

2.2.1.1 Thành tựu trong phát triển hệ thống cảng biển:

Hải Phòng được đánh giá là một trong những địa phương đi đầutrong việc đầu tư hiện đại hóa hệ thống cảng biển, thực hiện tốt lộ trìnhđưa cảng biển tiến dần về phía biển Hệ thống hạ tầng cảng được đầu

tư phát triển; đã triển khai áp dụng tốt các phần mềm và các chươngtrình quản lý tiên tiến, kết nối bằng hệ thống trao đổi dữ liệu điện tửvới các hãng tàu, giúp cho công tác khai thác giữa cảng và các hãngtàu được đồng bộ và nâng cao được năng lực phục vụ của cảng

Về sản lượng hành hóa thông qua cảng năm sau luôn cao hơnnăm trước Trong đó, tổng sản lượng hàng hóa thông qua cảng năm

2012 là 48,9 triệu tấn, năm 2013 là 51,94 triệu tấn và năm 2014 là60,3 triệu tấn; năm 2015 là 69 triệu tấn Trong giai đoạn từ 2010 –