Thực trạng công tác thu gom, quản lý rác thải sinh hoạt tại địa bàn bắc sông hương, thành phố huế tỉnh thừa thiên huế

Đề tài nhằm đánh giá thực trạng rác thải và công tác quản lý chất thải sinh hoạt của địa bàn Bắc sông Hương, thành phố Huế tỉnh Thừa Thiên Huế, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp trong công tác thu gom và quản lý chất thải rắn nói chung và rác thải sinh hoạt nói riêng.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HUẾ Khoa Tài nguyên đất và Môi trường Nông nghiệp

BÁO CÁO TỐT NGHIỆP

Lời cảm ơn

Được sự phân công của khoa Tài Nguyên Đất và Môi Trường Nông Nghiệp trường Đại Học Nông Lâm Huế và sự đồng ý của thầy hướng dẫn ThS Nguyễn Phúc Khoa tôi đã thực hiện đề tài “Thực trạng công tác thu gom, quản lý rác thải sinh hoạt tại địa bàn Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế.”

Để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp này tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tận tình hướng dẫn , giảng dạy trong suốt ba năm học tập, nghiên cứu và rèn luyện ở Trường Đại Học Nông Lâm Huế.

Xin chân thành cảm ơn thầy giáo ThS Nguyễn Phúc Khoa đã tận tình chu đáo, hướng dẫn tôi thực hiện báo cáo tốt nghiệp này.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách tốt nhất Song kinh nghiệm còn ít, trình độ cá nhân còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định mà bản thân chưa thấy được Tôi rất mong sự góp

ý của quý Thầy , Cô giáo và các bạn để báo cáo được hoàn chỉnh hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn.

Huế 8 tháng 5 năm 2016

Sinh Viên Trương Thị Minh Nguyệt

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Lượng phát sinh chất thải rắn ở một số nước 8 Bảng 2.2: Tỷ lệ CTR xử lí bằng các phương pháp khác nhau ở một số nước 9 Bảng 4.1 Dữ liệu khí hậu của Huế 19 Bảng 4.2: Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2013 phân theo các phường thuộc Thành phố Huế 20 Bảng 4.3: Các nguồn phát sinh chất thải rắn 24 Bảng 4.4: Tổng lượng rác thải sinh hoạt trong các năm gần đây của khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 25 Bảng 4.5:Thành phần rác thải thực hiện năm 2012 26 Bảng 4.6 Thống kê nhân viên và phương tiện thu gom rác thải 30 Bảng 4.7: Ý kiến của cộng đồng về tình hình thu phí vệ sinh môi trường tại khu vực phía Bắc sông Hương thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 31

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Sự hình thành chất thải rắn 5

Hình 4.1 : Bản đồ hành chính Thành Phố Huế 20

Hình 4.2 : Sơ đồ tổ chức của Công ty Môi trường và Công trình đô thị Huế 34

Hình 4.3 Quy trình thu gom rác thải 35

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Yêu cầu của đề tài 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài 2

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 3

2.1.1 Cơ sở pháp lý 3

2.1.2 Cơ sở lí luận 3

2.1.2.1 Khái niệm về chất thải 3

2.1.2.2 Khái niệm về chất thải rắn 4

2.1.2.3 Khái niệm về chất thải rắn sinh hoạt 4

2.1.2.4 Khái niệm về quản lý chất thải rắn 4

2.1.2.5 Thu gom chất thải rắn 4

2.1.2.6 Lưu giữ chất thải rắn 4

2.1.2.7 Vận chuyển chất thải rắn 4

2.1.2.8 Sự hình thành, phân loại và thành phần chất thải rắn sinh hoạt 4

2.1.2.9 Tác hại của rác thải 14

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 16

2.2.1 Hiện trạng quản lý rác thải trên thế giới 16

2.2.2 Hiện trạng quản lý rác thải tại Việt Nam 19

2.2.3 Hiện trạng quản lý rác thải tại Thành Phố Huế: 22

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 24

3.2 Phạm vi nghiên cứu: 24

3.3 Nội dung nghiên cứu 24

3.4 Phương pháp nghiên cứu 24

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 24

3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 24

3.4.3 Phương pháp chuyên gia 24

3.4.4 Phương pháp xác định khối lượng và thành phần rác thải 25

3.4.5 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu 26

PHẦN 4 : KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 27

4.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 27

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 28

4.1.1.1 Vị trí địa lý 28

4.1.1.2 Địa hình 28

4.1.1.3 Điều kiện khí tượng,: 29

4.1.1.4 Hệ thống thủy văn và nguồn nước 30

4.1.1.5 Các nguồn tài nguyên 30

4.1.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội 30

4.1.2.1 Dân số 30

4.1.2.2 Diễn biến đô thị hóa 32

4.1.2.3 Sức khỏe cộng đồng 32

4.1.2.4 Mạng lưới giao thông 32

4.1.2.5 Công trình giáo dục 32

4.1.2.6 Hệ thống văn hóa 33

4.1.2.7 Phát Triển Kinh Tế 33

4.2 Thực trạng công tác thu gom rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 35

4.2.1 Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 35

4.2.2 Lượng chất thải phát sinh và thành phần rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 36

4.2.2.1 Lượng phát sinh rác thải sinh hoạt của khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 36

4.2.2.2 Thành phần rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 38

4.2.3 Công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 39

4.2.3.1 Cơ cấu tổ chức của công ty 40

4.2.3.2 Hiện trạng công tác thu gom và vận chuyển 41

4.3 Thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 42

4.3.1 Tình hình quản lý rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế -tỉnh Thừa Thiên Huế bằng các biện pháp kinh tế - xã hội 42

4.3.1.1 Công tác thực hiện ban hành các văn bản quản lý nhà nước về rác thải 42

4.3.1.2 Vấn đề tài chính trong công tác quản lý và BVMT 43

4.3.1.3 Sự tham gia của các ban ngành, đoàn thể trong công tác quản lý rác thải 46

4.3.2 Tình hình quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế bằng các biện pháp kỹ thuật 51

4.3.2.1 Số lượng bãi rác tại thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 51

4.3.2.2 Loại hình xử lý 52

4.3.3 Đánh giá nhận thức của cộng đồng địa phương về công tác quản lý rác thải sinh hoạt

53

4.3.3.1 Ý kiến của cộng đồng về công tác quản lý và thu gom rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 53

4.3.3.2 Nhận thức của cộng đồng về công tác phân loại rác tại nguồn 54

4.3.4 Một số nhận xét về công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại khu vực phía Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế 54

4.3.4.1 Thuận lợi 54

4.3.4.2 Khó khăn 55

4.4 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu gom rác thải 55

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 58

5.1 Kết luận 58

5.2 Kiến nghị 58

TÀI LIỆU THAM KHẢO 59

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Khoản 1 Điều 3 - Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam Số: 55/2014/QH13ghi rõ: “ Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vậ”

Qua định nghĩa trên ta thấy được môi trường có vai trò rất quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp tới con người Vì vậy, bảo vệ môi trường là việc được toàn cầu quan tâm và là vấn đề cấp bách Ngày nay, việc phát triển kinh tế và sự gia tăng dân số đã làm chất lượng môi trường bị đe dọa nghiêm trọng, đòi hỏi chúng

ta phải có những biện pháp bảo vệ môi trường cụ thể và kịp thời Bảo vệ môi trường không chỉ là việc của các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm của toàn thể cộng đồng Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta và gìngiữ cho sự phát triển bền vững của các thế hệ tương lai

Một trong những vấn đề nan giải nhất của Việt Nam hiện nay là công tác quản lý rác thải Dân số tăng nhanh, tập trung phần lớn tại các đô thị dẫn đến việc đô thị hóa tăng mạnh, nhu cầu của người dân được cải thiện cũng đồng nghĩa với lượng rác thải ngày càng tăng và thay đổi liên tục Trong quá trình sinh hoạt, một khối lượng chất thải khổng lồ chưa qua xử lý hoặc xử lý thô sơ được con người ném vào môi trường gây ô nhiễm Vì vậy, phát triển kinh tế, vănhóa - xã hội luôn đi đôi với việc quan tâm tới vấn đề rác thải, góp phần cải thiện môi trường sống trong sạch, lành mạnh

Cùng với quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước, thành phố Huế cũng đang phát triển mãnh mẽ, sự chuyển mình đó tạo nhiều công ăn việc làm, đời sống người dân được nâng cao Nhưng bên cạnh mặt tích cực đó xuất hiện nhiều vấn đề đáng quan tâm như: Nước thải chưa qua xử lý, khói bụi, rác thải nói chung… Trong đó, phải kể đến là lượng rác thải phát sinh ngày càng nhiều nếu không có biện pháp thu gom, xử lý sẽ gây ô nhiễm môi trường ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống, sức khỏe cộng đồng, làm mất cảnh quan văn hóa

đô thị và nông thôn

Nhờ hiểu được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, thành phố Huế trong những năm gần đây đó có các chính sách, biện pháp bảo vệ và giải quyết các vấn đề môi trường như: tuyên truyền giáo dục, thu gom, xử lý và áp dụng các công nghệ tiên tiến vào sản xuất sạch hơn

Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên cùng với sự hướng dẫn của Thầy giáo ThS.Nguyễn Phúc Khoa - giảng viên khoa Tài nguyên & Môi trường, tôi tiến

hành thực hiện đề tài: “Thực trạng công tác thu gom, quản lý rác thải sinh hoạt

tại địa bàn Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế”.

1.2 Mục đích của đề tài

Đề tài nhằm đánh giá thực trạng rác thải và công tác quản lý chất thải sinh hoạt của địa bàn Bắc sông Hương, thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp trong công tác thu gom và quản lý chất thải rắn nói chung và rác thải sinh hoạt nói riêng

1.3 Yêu cầu của đề tài

- Tìm hiểu được thực trạng rác thải và quản lý chất thải

- Đưa ra được những nhận xét về các vấn đề trên

- Số liệu thu thập phải khả quan, chính xác, trung thực

- Giải pháp đề xuất phải khả thi

1.4 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Nâng cao nhận thức, kỹ năng, khả năng thu thập và xử lý thông tin Củng cố thêm kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở

- Ý nghĩa trong thực tiễn: Đánh giá được toàn diện các vấn đề về công tác quản lý, thu gom rác thải sinh hoạt, từ đó đề xuất một số hướng xử lý, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho thành phố Huế

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Cơ sở pháp lý

- Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánhgiá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường có hiệu lực từ ngày 01 tháng 4 năm 2015

- Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực từngày 01 tháng 4 năm 2015

- Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 2015 của Chính phủ

về quản lý chất thải và phế liệu có hiệu lực từ ngày 15 tháng 6 năm 2015

- Thông tư số 26/2015/TT-BTNMT ngày 28 tháng 5 năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định đề án bảo vệ môi trường chi tiết, đề án bảo vệ môi trường đơn giản có hiệu lực từ ngày 15 tháng 7 năm 2015

- Thông tư số 27/2015/TT-BTNMT ngày 29 tháng 5 năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường có hiệu lực từ ngày 15 tháng 7 năm 2015

- Thông tư số 38/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai tháckhoáng sản có hiệu lực từ ngày 17 tháng 8 năm 2015

- Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về quản lý chất thải nguy hại có hiệu lực từ ngày 01 tháng 9 năm 2015

- Thông tư số 35/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về bảo vệ môi trường khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao có hiệu lực từ ngày 17 tháng 8 năm 2015

2.1.2 Cơ sở lí luận

2.1.2.1 Khái niệm về chất thải

Chất thải là sản phẩm được phát sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, du lịch, giao thông, sinh hoạt tại các gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hang, khách sạn Ngoài ra còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông đường bộ, đường thủy… Chất thải kim loại, hóa chất và các loại vật liệu

2.1.2.2 Khái niệm về chất thải rắn

Chất thải rắn được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạt động của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi không còn hữu dụng haykhi không muốn dùng nữa

2.1.2.3 Khái niệm về chất thải rắn sinh hoạt

Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng

Ví dụ như: Thực phẩm dư thừa hoặc quá hạn sử dụng, gạch ngói, đất đá,

gỗ, kim loại, cao su, chất dẻo, các loại cành cây, lá cây, vải, giấy, rơm rạ, vỏ trai,

vỏ ốc, xương động vật…

2.1.2.4 Khái niệm về quản lý chất thải rắn

Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý,

đầu tư xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người

Hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị là một cơ cấu tổ chức quản lý chuyên trách về CTR đô thị có vai trò kiểm soát các vấn đề có liên quan đến CTR liên quan đến vấn đề về quản lý hành chính, tài chính, luật lệ, quy hoạch và kỹ thuật

2.1.2.5 Thu gom chất thải rắn

Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận

2.1.2.6 Lưu giữ chất thải rắn

Lưu giữ chất thải rắn là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời gian

nhất định ở nơi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến cơ sở xử lý

2.1.2.7 Vận chuyển chất thải rắn

Vận chuyển chất thải rắn là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp cuối cùng

2.1.2.8 Sự hình thành, phân loại và thành phần chất thải rắn sinh hoạt

Cuộc cách mạng về công nghiệp đã mang lại nhiều lợi ích cho con người như nâng cao mức sống, công tác phục vụ ngày càng tốt hơn, nhưng đồng thời cũng sinh ra một lượng chất thải rắn khá lớn Những năm đầu của thập kỷ 80, chất thải rắn công nghiệp đặc biệt là chất thải độc hại đã trở thành vấn đề môi trường đang được quan tâm hàng đầu Cho đến những năm 1990, khi các thông tin khoa học đang trình bày các vấn đề có thể xảy ra thì chất thải rắn đã liên tục gây ảnh hưởng lớn đến môi trường và nhiều nước đã phải đầu tư không nhỏ để giải quyết vấn đề này bằng các chương trình môi trường đặc biệt

* Phân loại chất thải rắn

Các loại chất thải rắn thải ra từ các hoạt động khác nhau được phân loại theo nhiều cách

Nguyên vật liệuChế biến

Tiêu thụ

Thải bỏ

Chất thảiChất thải

- Theo vị trí hình thành: người ta phân biệt rác hay chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố, chợ…

- Theo thành phần hóa học và vật lý: người ta phân biệt theo các thành phần hữu cơ, vô cơ, cháy được, không cháy được, kim loại, phi kim loại, da , giẻvụn, cao su, chất dẻo…

- Theo bản chất nguồn tạo thành: Chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn côngnghiệp…

- Theo phương diện khoa học, có thể phân biệt các loại chất thải rắn sau:+ Chất thải thực phẩm bao gồm các thức ăn thừa, rau, quả…

+ Chất thải trực tiếp của người và động vật là phân

+ Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga cống rãnh, là các chất thải ra từ các khu vực sinh hoạt của dân cư

+ Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than , củi và các chất thải dễ cháy kháctrong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than.+ Các chất thải rắn từ đường phố có thành phần chủ yếu là các lá cây, que, củi, nilon, vỏ bao gúi…

- Theo mức độ nguy hại phân ra thành Chất thải nguy hại và chất thải

không nguy hại

tế, xây dựng, chăn nuôi, xác chết, rác đường phố…)

Các đặc trưng điển hình của chất thải rắn như sau:

- Hợp phần có nguồn gốc hữu cơ cao (50,27 - 62,22%)

- Chứa nhiều đất cát, sỏi đá vụn, gạch vỡ…

- Độ ẩm cao, nhiệt trị thấp (900kcal/kg )

2.1.2.9 Tác hại của rác thải

* Tác hại của rác thải sinh hoạt đến môi trường

- Môi trường đất

Rác thải sinh hoạt nằm rải rác khắp nơi không được thu gom sẽ lưu giữ lại trong đất, một số loại chất thải khó phân hủy như túi nilon, vỏ lon, hydrocacbon làm thay đổi cơ cấu và ảnh hưởng tới hệ vi sinh vật đất.

Nhiều loại chất thải như xỉ than, vôi vữa… làm cho đất bị đóng cứng, khả năng thấm nước, hút nước kém, đất bị thoái hóa

- Môi trường nước

Lượng rác thải rơi vãi nhiều, ứ đọng lâu ngày, khi gặp mưa các chất thải này sẽ theo dòng nước chảy và hòa lẫn trong nước, qua cống rãnh, ra ao hồ, sông ngòi, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và các thủy vực Khi các thủy vực bị ô nhiễm hoặc chứa nhiều rác thải có nguy cơ ảnh hưởng đến các loài thủy sinh vật,

do hàm lượng oxy hòa tan trong nước giảm, khả năng nhận ánh sáng của các tầng nước kém, dẫn đến ảnh hưởng tới khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh và làm giảm sinh khối của các thủy vực

Ở các bãi chôn lấp rác thải chất ô nhiễm trong nước rác là tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước ngầm trong khu vực và các nguồn nước ao hồ, sông suối lân cận Tại các bãi rác, nếu không tạo được lớp phủ bảo đảm hạn chế tối đa nước mưa thấm qua thì cũng có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt

- Môi trường không khí

Các trạm hoặc bãi trung chuyển rác xen kẽ với khu vực dân cư là nguồn gây ônhiễm môi trường không khí do mùi hôi từ rác, bụi cuốn lên khi xúc rác, bụi khói, tiếng ồn và các khí thải độc hại từ các xe thu gom, vận chuyển rác

Tại các bãi chôn lấp chất thải rắn thì mùi hôi thối, các khí độc hại từ các chất thải nguy hại gây ô nhiễm không khí

* Tác hại của rác thải sinh hoạt đối với sức khỏe con người

Tác hại của rác thải lên sức khỏe con người thông qua ảnh hưởng của chúng lên các thành phần môi trường Môi trường bị ô nhiễm tất yếu sẽ tác độngđến sức khỏe con người thông qua chuỗi thức ăn

Tại các bãi rác, nếu không áp dụng theo đúng các quy định về kỹ thuật chôn lấp và xử lý thì bãi rác trở thành nơi phát sinh ruồi, muỗi, là mầm mống lantruyền dịch bệnh Chưa kể đến chất thải độc hại tại các bãi rác có nguy cơ gây các bệnh hiểm nghèo đối với cơ thể người khi tiếp xúc, đe dọa đến sức khỏe cộng đồng xung quanh

Rác thải còn tồn đọng tại các khu vực và bãi rác không hợp vệ sinh là nguyên nhân làm phát sinh các ổ dịch bệnh, là nguy cơ đe dọa đến sức khỏe con người Theo nghiên cứu của tổ chức y tế thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh

ung thư ở các khu vực gần bãi chôn lấp rác thải chiếm tới 15,25 % dân số Ngoài

ra, tỷ lệ mắc bệnh ngoại khoa, bệnh viêm nhiễm ở phụ nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25 %

* Rác thải sinh hoạt làm giảm mỹ quan đô thị

Rác thải sinh hoạt nếu không được thu gom, vận chuyển đến nơi xử lý hoặcthu gom không hết, vận chuyển rơi vãi dọc đường, tồn tại các bãi rác nhỏ lộ thiên… gây mất vệ sinh môi trường và làm ảnh hưởng đến vẻ mỹ quan đường phố, thôn xóm

Một nguyên nhân nữa làm giảm mỹ quan đô thị là do ý thức của người dân chưa cao Tình trạng người dân đổ rác bừa bãi ra lòng lề đường và mương rãnh vẫn còn rất phổ biến, đặc biệt là ở khu vực nông thôn nơi mà công tác quản lý vàthu gom vẫn chưa được tiến hành chặt chẽ

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.2.1 Hiện trạng quản lý rác thải trên thế giới

Mức đô thị hoá cao thì lượng chất thải tăng lên theo đầu người, ví dụ cụ thểmột số quốc gia hiện nay như sau: Canda là 1,7kg/người/ngày; Australia là 1,6kg/người/ngày; Thụy Sỹ là 1,3kg/người/ngày; Trung Quốc là 1,3kg/người/ngày Với sự gia tăng của rác thải việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải là điều mà mọi quốc gia cần quan tâm Ngày nay, trên thế giới có nhiều cách xử lý rác thải như: công nghệ sinh học, công nghệ sử dụng nhiệt, công nghệ Seraphin Đô thị hóa và phát triển kinh tế thường đi đôi với mức tiêu thụ tài nguyên và tỷ lệ phát sinh chất thải rắn tăng lên tính theo đầu người Dân thành thị ở các nước phát triển phát sinh chất thải nhiều hơn ở các nước đang phát triển gấp 6 lần, cụ thể ở các nước phát triển

là 2,8kg/người/ngày; ở các nước đang phát triển là 0,5 kg/người/ngày Chi phí quản

lý cho rác thải ở các nước đang phát triển có thể lên đến 50 % ngân sách hàng năm

Cơ sở hạ tầng tiêu huỷ an toàn rác thải thường rất thiếu thốn Khoảng 30% - 60% rácthải đô thị không được cung cấp dịch vụ thu gom

Tiêu chuẩn tạo rác trung bình theo đầu người đối với từng loại chất thải rắnmang tính đặc thù của từng địa phương và phụ thuộc và mức sống, văn minh dân cư ở mỗi khu vực Tuy nhiên, dù ở khu vực nào cũng có xu hướng chung của thế giới là mức sống càng cao thì lượng chất thải phát sinh càng nhiều Theobáo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB,2004), tại các thành phố lớn như New York tỷ lệ phát sinh chất thải rắn là 1,8 kg/người/ngày, Singapo, Hồng Kụng là 0,8-10 kg/người/ngày

Ngày 6/6/2012, Ngân hàng Thế giới (WB) đã cảnh báo về một cuộc khủng hoảng rác thải đang ngày càng nghiêm trọng và tạo gánh nặng khổng lồ về tài

chính cũng như môi trường cho chính phủ các nước.

Trong báo cáo "Đánh giá toàn cầu về quản lý rác thải rắn," WB nhận định khối lượng rác thải ngày càng lớn của cư dân đô thị đang là một thách thức lớn không kém gì tình trạng biến đổi khí hậu, và chi phí xử lý rác thải sẽ là gánh nặng đối với các quốc gia nghèo khó, đặc biệt là ở châu Phi

Các chuyên gia WB ước tính đến năm 2025, tổng khối lượng rác cư dân thành thị thải ra sẽ là 2,2 tỷ tấn/năm - tăng 70% so với mức 1,3 tỷ tấn hiện nay, trong khi chi phí xử lý rác thải rắn dự kiến lên tới 375 tỷ USD/năm, so với mức

205 tỷ USD ở thời điểm hiện tại

Với sự bùng nổ dân số thành thị sử dụng than đá và gỗ làm nguồn cung cấpnăng lượng, châu Phi có thể sẽ "đóng góp" ít nhất 55% trong tổng lượng chất thải gây ô nhiễm của thế giới vào năm 2030

Theo WB, những số liệu này cần được nhìn nhận như hồi chuông cảnh tỉnh

về một cuộc khủng hoảng rác thải trong tương lai, trong bối cảnh chất lượng cuộc sống đô thị đang ngày một được cải thiện và tình trạng bùng nổ dân số gia tăng

Các chuyên gia của WB kêu gọi các nhà hoạch định chính sách trên thế giới đưa ra các kế hoạch xử lý và tái chế rác thải nhằm hạn chế các khí gây hiệu ứng nhà kính, đồng thời tăng cường xử lý chất thải rắn, đặc biệt là ở các thành phố có tốc độ đô thị hóa nhanh và các quốc gia thu nhập thấp

Bảng 2.1: Lượng phát sinh chất thải rắn ở một số nước

(% tổng số)

LPSCTRĐT hiện nay (kg/người/ngày)

Hàn Quốc 81,3 1,59

(Nguồn: Bộ môn sức khoẻ môi trường, 2006)

Trên thế giới, các nước phát triển đó có những mô hình phân loại và thu gom rác thải rất hiệu quả cụ thể:

California: nhà quản lý cung cấp đến từng hộ gia đình nhiều thùng rác khácnhau Kế tiếp rác sẽ được thu gom, vận chuyển, xử lý hoặc tái chế, rác được thu gom 3 lần/tuần với chi phí phải trả là 16,39 USD/tháng Nếu có những phát sinh khác như: khối lượng rác gia tăng hay các xe chở rác phải phục vụ tận sâu trong các toà nhà lớn, giá phải trả sẽ tăng thêm 4,92 USD/tháng Phí thu gom rác đượctính dựa trên khối lượng rác, kích thước rác, theo cách này có thể hạn chế được đáng kể lượng rác phát sinh Tất cả chất thải rắn được chuyển đến bãi rác với giá32,38 USD/tấn Để giảm giá thành thu gom rác, thành phố cho phép nhiều đơn

vị cùng đấu thầu việc thu gom và chuyên chở rác

Nhật Bản: các gia đình Nhật Bản đã phân loại chất thải thành 3 loại riêng biệt và cho vào 3 túi với màu sắc theo quy định: rác hữu cơ, rác vô cơ, giấy, vải, thuỷ tinh, rác kim loại Rác hữu cơ được đưa đến nhà máy xử lý rác thải để sản xuất phân vi sinh Các loại rác còn lại: giấy, vải, thuỷ tinh, kim loại, đều được đưa đến cơ sở tái chế hàng hoá Tại đây, rác được đưa đến hầm ủ có nắp đậy và được chảy trong một dòng nước có thổi khí rất mạnh vào các chất hữu cơ và phân giải chúng một cách triệt để Sau quá trình xử lý đó, rác chỉ còn như một loại cát mịn và nước thải giảm ô nhiễm Các cặn rác không còn mùi sẽ được đem nén thành các viên gạch lát vỉa hè, chúng có tác dụng hút nước khi trời mưa

Mỹ: hàng năm, rác thải sinh hoạt của các thành phố Mỹ lên tới 210 triệu tấn Tính bình quân mỗi người dân Mỹ thải ra 2 kg rác/ngày Hầu như thành phần các loại rác thải trên đất nước Mỹ không có sự chênh lệch quá lớn về tỷ lệ, cao nhất không phải là thành phần hữu cơ như các nước khác mà là thành phần chất thải vô cơ (giấy các loại chiếm đến 38%), điều này cũng dễ lý giải đối với nhịp điệu phát triển và tập quán của người Mỹ là việc thường xuyên sử dụng cácloại đồ hộp, thực phẩm ăn sẵn cùng các vật liệu có nguồn gốc vô cơ Trong thành phần rác thải sinh hoạt thực phẩm chỉ chiếm 10,4% và tỷ lệ các loại kim loại cũng khá cao là 7,7% Như vậy trong rác thải sinh hoạt Mỹ các loại có thể qua phân loại, xử lý để tái sinh sử dụng chiếm tỷ lệ khá cao (các loại khó hoặc không phân giải được như kim loại, thuỷ tinh, gốm, sứ) chiếm khoảng hơn 20%

Hiện nay có rất nhiều các phương pháp khác nhau để xử lý rác thải Tỷ lệ rác thải được xử lý theo phương pháp khác nhau của một số nước trên thế giới được giới thiệu ở bảng sau:

Bảng 2.2: Tỷ lệ CTR xử lí bằng các phương pháp khác nhau ở một số nước

2.2.2 Hiện trạng quản lý rác thải tại Việt Nam

Ở Việt Nam, tốc độ phát sinh rác thải tùy thuộc vào từng loại đô thị và daođộng từ 0,35 – 0,8 kg/người.ngày Rác thải là sản phẩm tất yếu của cuộc sống được thải ra từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác như khám chữa bệnh, vui chơi giải trí của con người Cùng với mức sống của nhân dân ngày càng được nâng cao và công cuộc công nghiệp hoángày càng phát triển sâu rộng, rác thải cũng được tạo ra ngày càng nhiều với những thành phần ngày càng phức tạp và đa dạng Xử lý rác thải đã và đang trở thành một vấn đề nóng bỏng ở các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.Theo báo cáo môi trường quốc gia năm 2011, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh tại các đô thị trên toàn quốc tăng trung bình 10-16% mỗi năm, chiếm khoảng 60-70% tổng lượng chất thải rắn đô thị và tại một số đô thị tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt phát sinh chiếm đến 90% tổng lượng chất thải rắn đô thị Chất thải rắn sinh hoạt đô thị phát sinh với khối lượng lớn tại hai đô thị đặc biệt

là thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, chiếm tới 45,24% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ tất cả các đô thị Chỉ số phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bình quân trên đầu người ở mức độ cao từ 0,9-1,38 kg/người/ngày

ở thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số đô thị phát triển về du lịch như: thành phố Hạ Long, thành phố Đà Lạt, thành phố Hội An,…Chỉ số

phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bình quân trên đầu người thấp nhất tại thành phố Đồng Hới, thành phố Kon Tum, thị xã Gia Nghĩa thuộc tỉnh Đăk Nông, thành phố Cao Bằng từ 0,31-0,38 kg/người/ngày.

Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn quốc năm 2014

khoảng 23 triệu tấn tương đương với khoảng 63.000 tấn/ngày, trong đó, chất thảirắn sinh hoạt đô thị phát sinh khoảng 32.000 tấn/ngày Chỉ tính riêng tại thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh là: 6.420 tấn/ngày và 6.739 tấn/ngày

Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt hiện nay tại khu vực nội thành của các

đô thị trung bình đạt khoảng 85% so với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh

và tại khu vực ngoại thành của các đô thị trung bình đạt khoảng 60% so với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực nông thôn còn thấp, trung bình đạt khoảng 40-55% so với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh, tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại các vùng nông thôn ven đô hoặc các thị trấn, thị tứ cao hơn tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại các vùng sâu, vùng xa

Tại các đô thị, việc thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt do Công ty môi trường đô thị hoặc Công ty công trình đô thị thực hiện Bên cạnh đó, trong thời gian qua với chủ trương xã hội hóa trong lĩnh vực môi trường của Nhà nước, đã có các đơn vị tư nhân tham gia vào công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt tại đô thị Nguồn kinh phí cho hoạt động thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt đô thị hiện nay do Nhà nước bù đắp một phần từ nguồn thu phí vệ sinh trên địa bàn Mức thu phí vệ sinh hiện nay từ 4000-6000

đồng/người/tháng hoặc từ 10.000-30.000 đồng/hộ/tháng tùy theo mỗi địa

phương Mức thu tại các cơ sở sản xuất, dịch vụ từ 120.000-200.000 đồng/cơ sở/tháng tùy theo quy mô, địa phương

Tại khu vực nông thôn, việc thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt phần lớn là do các hợp tác xã, tổ đội thu gom đảm nhiệm với chi phí thu gom thỏa thuận với người dân đồng thời có sự chỉ đạo của chính quyền địa phương Mức thu và cách thu tùy thuộc vào từng địa phương, từ 10.000-20.000

đồng/hộ/tháng và do thành viên hợp tác xã, tổ đội thu gom trực tiếp đi thu Hiện

có khoảng 40% số thôn, xã hình thành các tổ, đội thu gom chất thải rắn sinh hoạt

tự quản, công cụ phục vụ cho công tác thu gom, vận chuyển hầu hết do tổ đội tự trang bị Tuy nhiên, trên thực tế tại khu vực nông thôn không thuận tiện về giao thông, dân cư không tập trung còn tồn tại hiện tượng người dân vứt bừa bãi chất thải ra sông suối hoặc đổ thải tại khu vực đất trống mà không có sự quản lý của

chính quyền địa phương.

Nhìn chung, chất thải rắn sinh hoạt được xử lý chủ yếu bằng hình thức chôn lấp, sản xuất phân hữu cơ và đốt

Theo thống kê tính đến năm 2013 có khoảng 458 bãi chôn lấp chất thải rắn

có quy mô trên 1ha, ngoài ra còn có các bãi chôn lấp quy mô nhỏ ở các xã chưa được thống kê đầy đủ Trong số 458 bãi chôn lấp có 121 bãi chôn lấp hợp vệ sinh và 337 bãi chôn lấp không hợp vệ sinh Các bãi chôn lấp không hợp vệ sinhphần lớn là bãi rác tạm, lộ thiên, không có hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác, đang là nguồn gây ô nhiễm môi trường

Một số cơ sở xử lý bằng hình thức chôn lấp hợp vệ sinh hiện đang hoạt động như: Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước thuộc Công ty TNHH xử

lý chất thải rắn Việt Nam; Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc Củ Chi thuộc Công ty TNHH MTV môi trường đô thị thành phố Hồ Chí Minh; Khu xử

lý chất thải Nam Sơn thuộc Công ty TNHH MTV môi trường đô thị Hà Nội,…Trên thực tế, tại nhiều cơ sở xử lý chất thải rắn bằng hình thức chôn lấp, quá trình kiểm soát ô nhiễm chưa thực sự đem lại hiệu quả trong công tác bảo vệ môi trường, hiện vẫn đang là vấn đề gây bức xúc trong xã hội Bên cạnh đó, chưa có cơ sở xử lý chất thải rắn bằng hình thức chôn lấp nào tận thu được nguồn năng lượng từ khí thải thu hồi từ bãi chôn lấp chất thải, gây lãng phí nguồn tài nguyên

Hiện nay, các cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt thành phân hữu cơ sử dụng công nghệ ủ hiếu khí, một số cơ sở xử lý đang hoạt động: Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Nam Bình Dương thuộc Công ty TNHH MTV cấp thoát nước và môi trường Bình Dương; Nhà máy xử lý và chế biến chất thải Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh thuộc Công ty TNHH MTV quản lý công trình đô thị Hà Tĩnh; Nhà máy xử lý rác Tràng Cát, thuộc Công ty TNHH MTV môi trường đô thị HảiPhòng; Nhà máy xử lý chất thải rắn Nam Thành, Ninh Thuận thuộc Công ty TNHH xây dựng thương mại và sản xuất Nam Thành;…Hệ thống thiết bị trong dây chuyền công nghệ của các cơ sở xử lý được thiết kế chế tạo trong nước hoặccải tiến từ công nghệ nước ngoài Một số công nghệ mới được nghiên cứu và áp dụng trong nước đáp ứng được tiêu chí hạn chế chôn lấp nhưng việc hoàn thiện công nghệ và triển khai nhân rộng còn gặp nhiều khó khăn do vốn đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế; tính đồng bộ, hiện đại, mức độ tự động hóa của hệ thống thiết bị trong dây chuyền công nghệ chưa cao; các công nghệ

xử lý chất thải rắn chưa được sản xuất ở quy mô công nghiệp Một số địa

phương sử dụng nguồn vốn ODA để nhập khẩu từ nước ngoài các công nghệ xử

lý chất thải rắn sinh hoạt thành phân hữu cơ nhưng công nghệ xử lý chưa đạt được hiệu quả như mong muốn: dây chuyền xử lý chất thải rắn sinh hoạt chưa phù hợp với điều kiện Việt Nam, tỉ lệ chất thải rắn được đem chôn lấp hoặc đốt sau xử lý rất lớn từ 35-80%, chi phí vận hành và bảo dưỡng cao,…Ngoài ra, sản phẩm phân hữu cơ sản xuất ra hiện nay khó tiêu thụ, chỉ phù hợp với một số loạicây công nghiệp.

Tại Việt Nam hiện nay đang có xu hướng đầu tư đại trà lò đốt chất thải rắn sinh hoạt ở tuyến huyện, xã Do vậy, đang tồn tại tình trạng mỗi huyện, xã tự đầu tư lò đốt công suất nhỏ để xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn Theo báo cáo của các địa phương, trên cả nước có khoảng 50 lò đốt chất thải rắn sinh hoạt, đa số là các lò đốt cỡ nhỏ, công suất xử lý dưới 500kg/giờ, các thông số chi tiết về tính năng kỹ thuật khác của lò đốt chất thải chưa được thống kê đầy đủ Trong đó có khoảng 2/3 lò đốt được sản xuất, lắp ráp trong nước

Một số cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt sử dụng công nghệ đốt công suất lớn, hiện đang hoạt động: Nhà máy xử lý chất thải Sơn Tây thuộc Công ty cổ phần dịch vụ môi trường Thăng Long; Xí nghiệp xử lý chất thải rắn và sản xuất phân bón tại cụm công nghiệp Phong Phú thuộc Công ty TNHH MTV môi trường đô thị Thái Bình;…

Việc đầu tư lò đốt công suất nhỏ là giải pháp tình thế, góp phần giải quyết nhanh chóng vấn đề chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn, đặc biệt với khu vực nông thôn Tuy nhiên, một số lò đốt công suất nhỏ không có hệ thống

xử lý khí thải và trên ống khói không có điểm lấy mẫu khí thải; không có thiết

kế, hồ sơ giấy tờ liên quan tới lò đốt Nhiều lò đốt công suất nhỏ được đầu tư xây dựng trên địa bàn dẫn tới việc xử lý chất thải phân tán, khó kiểm soát việc phát thải ô nhiễm thứ cấp vào môi trường không khí Ngay cả với một số lò đốt công suất lớn thì hiện còn tồn tại các vấn đề: phân loại, nạp liệu chưa tối ưu; chưa thu hồi được năng lượng từ quá trình xử lý chất thải; kiểm soát ô nhiễm chưa đảm bảo; chưa có hệ thống thu hồi nước rác; không có hệ thống xử lý nước

rỉ rác; xử lý mùi, côn trùng chưa triệt để

Qua khảo sát thực tế cho thấy nhiều lò đốt hiệu quả xử lý chưa cao, khí thảiphát sinh chưa được kiểm soát chặt chẽ, có nguy cơ phát sinh khí Dioxin, Furan,

là nguồn gây ô nhiễm môi trường không khí xung quanh

2.2.3 Hiện trạng quản lý rác thải tại Thành Phố Huế:

Trong vấn đề thu gom, hiện nay, tại tỉnh Thừa Thiên Huế chỉ có hoạt động thu gom chât thải rắn sinh hoạt của Công ty TNHH NN MTV Môi trường và

Công trình đô thị Huế được thực hiện tại thành phố Huế, vùng lân cận thuộc thị

xã Hương Trà và thị xã Hương Thủy đảm bảo theo đúng quy định về thu gom và

xử lý Một số địa phương có bãi rác trung chuyển và có hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt, tuy nhiên, quy mô, cơ chế vận hành, cũng như tổ chức thu gom tại các khu vực này còn rất nhiều vấn đề cần được hỗ trợ như kỹ thuật, kinh phí,

tổ chức để đảm bảo yêu cầu Tại một số nơi khác có hoạt động thu gom chất thải sinh hoạt theo hình thức tổ, nhóm, hợp tác xã có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và nguồn kinh phí hoạt động từ phí rác thải sinh hoạt do các hộ dân đóng góp nhưng mang tính tự nguyện, tự phát, vì vậy có rất nhiều hạn chế và hoạt động thu gom hiện đang chỉ là mang tính giải pháp tình thế

Qua tìm hiểu tại Chi cục Bảo vệ môi trường và tại các địa phương có thể thấy rằng, vấn đề thu gom và xử lý rác thải được các ngành, các cấp ngày càng quan tâm hơn Nhiều địa phương đã cố gắng tìm nhiều biện pháp để giải quyết

và cũng đã đạt được một số kết quả nhất định Tuy nhiên, do ý thức của cộng đồng dân cư chưa cao với nhận thức việc giữ gìn vệ sinh môi trường không phải

là việc của chính quyền và cá nhân mà là việc của xã hội, nhiều người còn giữ tưtưởng “sạch nhà ta, mặc nhà hàng xóm”, thử hỏi trong chúng ta ai chưa một lần

vô tư vất một mẫu thuốc lá hay một bì ni lông ra đường Bên cạnh đó, chính quyền các cấp thiếu các điều kiện để thực hiện nhất là vấn đề kinh phí nên việc thu gom và xử lý rác thải vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn Các khu xử lý rác thải

ở các địa phương còn thiếu đồng bộ, kém hiệu quả, ngay cả việc đóng cửa các bãi rác tạm thời, tự phát, không đúng quy hoạch hiện gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại một số địa phương chưa được thực hiện dứt điểm; nguồn kinh phí thu từ phí vệ sinh môi trường còn thấp Đặc biệt, ý thức của các cá nhân, cộng đồng, tổ chức, doanh nghiệp về thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt còn rất nhiều hạn chế; công tác kiểm tra giám sát và xử lý các vi phạm về vệ sinh môi trường, nhất là các vi phạm của người dân và các tổ chức chưa được xử lý một cách nghiêm túc Làm chuyển biến để nâng cao ý thức cho cộng đồng dân cư là vấn đề quan trọng nhưng công tác truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức về thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, vệ sinh môi trường còn nghèo cả về nội dung

và hình thức nên chưa tạo được ý thức và sự chuyển biến trong nhận thức của người dân Công tác quản lý chất thải nông thôn, nhất là rác thải sinh hoạt được các cấp, các ngành và cộng đồng hiểu chưa đủ, chưa đúng, đặc biệt là nhận thức của người dân về xử lý rác thải sinh hoạt chưa cao, chưa xác định được công tác Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ của các cấp, các ngành, của toàn dân và của toàn

xã hội

Với sự nỗ lực của cơ quan quản lý chuyên ngành trong việc nắm bắt thực trạng tình hình, tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương về vấn

đề thu gom và xử lý rác thải đã mang về những kết quả nhất định Song, để giải quyết ”vấn nạn” này cần phải có một quá trình lâu dài và có những giải pháp mang tính bền vững cùng với sự chú trọng của các ngành, các cấp và của cả cộng đồng dân cư Thực tế cho thấy rằng, một số giải pháp đã được triển khai như tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức; lập các dự án để đầu

tư bãi chôn lấp hợp về sinh và đóng cửa các bãi rác tạm thời đang gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; xây dựng Đề án thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt đểtriển khai thực hiện một cách bài bản

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Rác thải sinh hoạt tại thành phố Huế – tỉnh TT Huế

3.3 Nội dung nghiên cứu

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế

Thực trạng công tác thu gom rác thải sinh hoạt tại thành phố Huế

Thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Huế

Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu gom rác thải

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập, tổng hợp tài liệu có liên quan như: điều kiện tự nhiên, kinh tế xãhội của địa phương; hiện trạng rác thải sinh hoạt, công tác thu gom, vận chuyển thông qua các cơ quan của thành phố Huế

- Tìm hiểu qua sách báo, mạng internet…

3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phương pháp khảo sát thực địa để thấy được tình hình chung về rác thải trên địa bàn

- Phỏng vấn bằng phiếu điều tra nhằm thu thập ý kiến của các hộ gia đình

về tình hình quản lý rác thải sinh hoạt tại địa phương

3.4.3 Phương pháp chuyên gia

- Hình thức thực hiện phương pháp này thông qua các buổi gặp gỡ, trao đổi

và thảo luận với các cán bộ tại địa phương và giáo viên hướng dẫn nhằm tháo gỡnhững thắc mắc

3.4.4 Phương pháp xác định khối lượng và thành phần rác thải

* Phương pháp xác định lượng rác thải được thu gom:

Tiến hành theo dõi việc tập kết rác thải tại các điểm tập kết rác thải của từng phường, xã để đếm số xe đẩy tay chứa rác trong một ngày, tuần và trong tháng Các xe đẩy tay được chở đến điểm tập kết vào đúng giờ quy định và cho

lên xe chở rác chuyên dùng của công ty môi trường đô thị Với phương pháp đếm số xe và cân để xác định thành phần, tỷ lệ rác thải sẽ giúp biết được khối lượng rác thải phát sinh hàng ngày Do lượng rác thải thường là ổn định từ các nguồn thải, rất ít bị biến động Nên tiến hành xác định khối lượng và sau đó tính trung bình.

* Phương pháp xác định lượng rác thải bình quânn/người/ngày và thành phần rác thải tại các phường:

- Đối với rác hộ gia đình và khu dân cư: mỗi phường lựa chọn ngẫu nhiên khoảng 10 hộ để theo dõi được thuận lợi và dễ dàng Việc lựa chọn các hộ theo tiêu chí cân đối về tỷ lệ giữa các hộ là công nhân, viên chức (50%); hộ kinh doanh, buôn bán (40%); hộ làm nghề khác (10%) Trên cơ sở số liệu điều tra củatừng UBND các phường về tỷ lệ nghề nghiệp của người dân trên địa bàn

+ Tiến hành phát cho các hộ 2 túi màu khác nhau để phân loại rác ngay tại nguồn và để rác thải lại để cân

+ Đến từng hộ gia đình thí điểm cân rácc vào giờ cố định trong ngày 1lần/ngày.+ Số lần cân rác của mỗi hộ gia đình lặp lại 3 lần/tháng (cân trong 2 tháng) Giữa các ngày cân rác trong tuần, trong tháng có sự luân chuyển để cân được vào cácngày đầu tuần, giữa tuần, cuối tuần trong tháng Rác sau khi thu gom được đổ vào xethu gom vào các điểm tập trung rác của từng phường

+ Từ kết quả cân thực tế rác tại các hộ gia đình, tính được lượng rác thải trung bình của 1 hộ/ngày, và lượng rác thải bình quân/người/ngày

+ Phân loại rác tập trung tại bãi rác khu dân cư tiến hành phân loại rác trong 1 tháng, mỗi tuần 2 lần vào 2 ngày cố định trong tuần thu gom, cân trọng lượng rác thải vô cơ, hữu cơ quy thành tỷ lệ % trọng lượng

- Đối với rác tại các chợ: Dựa trên việc nghiên cứu điều tra về đặc điểm cácchợ ở từng phường: số lượng các chợ, thời gian họp chợ, chu kỳ họp chợ là thường ngày hay theo phiên và từ đó làm như sau:

+ Nếu phường nào được thu gom rác thải tập trung thì tiến hành đếm số xe đẩy tay chở rác trong ngày, tháng Sau đó ước tính khối lượng trung bình lượng rác/ngày/tháng, sẽ biết được lượng phát sinh và thu gom

+ Nếu phường nào chưa tổ chức thu gom rác: sau mỗi lần họp chợ, khi rác được thu gom thành đống thì tiến hành cân và tính khối lượng trung

bình/ngày/thang

- Đối với rác tại các cơ quan công sở, trường học: Do các đặc điểm nghề nghiệp và tính chất công việc, nên thành phần là khá giống nhau Đầu tiên tiến

hành điều tra về số lượng các cơ quan, trường học, ở các phường, các thông tin về: số nhân viên, số học sinh, sinh viên, số cán bộ giáo viên, loại hình sản xuất, đặc thù rác thải của cơ quan, trường học Sau đó căn cứ vào quy mô, lượng người của từng nhóm công sở, trường học để ước tính khối lượng rác thải cho những nhóm có đặc điểm tương tự nhau: lựa chọn một số cơ quan, trường học (mẫu giáo, tiểu học, trung học, UBND) và sau đó cân thí điểm rồi tính trung bìnhlượng rác/ngày/tháng hoặc tiến hành đếm các xe thu gom (nếu có thể) Rồi ước tính khối lượng rác được thu gom, phát sinh và sau đó tính trung bình lượng rác/ngày/tháng.

- Đánh giá về lợi ích tái chế, tái sử dụng rác thải: Điều tra về lượng rác thải

có thể tái chế tại các bãi rác của thành phố: điều tra, phỏng vấn trực tiếp những người nhặt rác (khoảng 15 – 20 người), và những chủ hộ thu mua rác ở khu vực gần bãi rác Sau đó tính trung bình khối lượng, chủng loại các thành phần rác có thể tái chế và giá mua (bán) từng loại Mặt khác căn cứ vào tỷ lệ từng loại rác cóthể tái chế trong tổng lượng rác phát sinh để ước tính khối lượng thành phần các rác tái chế Sau đó ước tính hiệu quả mang lại của rác thải sinh hoạt

* Phương pháp xác định thành phần rác thải: Căn cứ vào đặc điểm chung

của các phường ta chọn các điểm tập kết rác tại 2 phường để phân loại rác, rồi cân từng thành phần sau đó tính tỷ lệ Mỗi phường ta cân và phân loại thí điểm tại 1 điểm tập kết

3.4.5 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu

+ Tổng hợp tất cả các số liệu thu thập được từ các phương pháp trên

+ Xử lý số liệu bằng Excel

PHẦN 4 : KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của thành phố Huế tỉnh Thừa Thiên Huế.

của các tuyến đường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển, gần tuyếnhành lang Đông - Tây của tuyến đường Xuyên Á và có toạ độ địa lý:

- Kinh độ Ðông: 107o31’45’’- 107o38’

- Vĩ độ Bắc: 16o30’45’’- 16o2’'

- Cách Hà Nội 675 km về phía Bắc, cách Thành phố Hồ Chí Minh 1.060

km về phía nam

- Phía Bắc và phía Tây giáp huyện Hương Trà, phía Nam giáp thị xã

Hương Thủy phía Đông giáp thị xã Hương Thuỷ và huyện Phú Vang Tọa lạc hai bên bờ dòng sông Hương về phía Bắc đèo Hải Vân, cách Đà Nẵng 112km, cách biển Thuận An12 km, cách sân bay quốc tế Phú Bài 15 km và cách Cảng nước sâu Chân Mây 50 km

- Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ với các trung tâm kinh tế đang phát triển nhanh như khu khuyến khích phát triển kinh tế - thương mại Chân Mây, Thành phố Đà Nẵng, khu kinh tế mở Chu Lai, khu công nghiệp Dung Quốc , có hệ thống giao thông thuận lợi kết nối dễ dàng với Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành khác trong cả nước

4.1.1.2 Địa hình

Thừa Thiên - Huế nằm trên một dải đất hẹp với chiều dài 127 km, chiều rộng trung bình 60 km với đầy đủ các dạng địa hình rừng núi, gò đồi, đồng bằngduyên hải, đầm, phá và biển tập trung trong một không gian hẹp, thấp dần từ Tây sang Đông, phía Tây là dãy núi cao, phía giữa là đồi núi thấp và phía Đông

là dải đồng bằng nhỏ hẹp Phần phía Tây chủ yếu là đồi núi, chiếm tới 70% Núi chiếm khoảng 1/4 diện tích tự nhiên, nằm ở biên giới Việt – Lào và vùng tiếp giáp với Đà Nẵng Phần lớn các đỉnh núi có độ cao từ 800 đến hơn 1.000 m, trong đó có núi Bạch Mã và Hải Vân là những địa danh du lịch nổi tiếng Địa hình phần đồi phân bố chủ yếu ở vùng trung du, trong các thung lũng, chiếm khoảng ¼ diện tích tự nhiên, độ cao phần lớn dưới 500 m, có đặc điểm chủ yếu

là đỉnh rộng, sườn thoải 20 – 250m

Nằm tựa lưng vào dãy núi Trường Sơn, khu vực thành phố Huế là đồng bằng thuộc vùng hạ lưu sông Hương và sông Bồ, có độ cao trung bình khoảng 3

- 4 m so với mực nước biển và thường bị ngập lụt khi đầu nguồn của sông

Hương (trên Dãy trường Sơn) xảy ra mưa vừa và lớn Khu vực đồng bằng này tương đối bằng phẳng, tuy trong đó có xen kẽ một số đồi, núi thấp như núi Ngự Bình, đồi Thiên An - Vọng Cảnh

Thành phố Huế nằm ở vị trí có điều kiện thiên nhiên, hệ sinh thái đa dạng, phong phú và diện mạo riêng, thành phố hội đủ các dạng địa hình: đồi núi, đồng

bằng, sông hồ, tạo thành một không gian cảnh quan thiên nhiên-đô thị-văn hoá

lý tưởng để tổ chức các loại hình Festival và các hoạt động du lịch thể thao khác nhau

Thành phố Huế là địa bàn lý tưởng gắn kết các tài nguyên văn hoá truyền thống đặc sắc với du lịch mà không một Thành phố, địa danh nào ở nước ta có được và là một trong 5 trung tâm du lịch quốc gia Huế nằm ở vị trí trung tâm của các di sản văn hoá thế giới của Việt Nam (Hội An, Mỹ Sơn, động Phong Nha-Kẻ Bàng) và gần với các Thành phố cố đô của các nước trong khu vực

4.1.1.3 Điều kiện khí tượng,:

Thành phố Huế là địa bàn lý tưởng gắn kết các tài nguyên văn hoá truyền thống đặc sắc với du lịch mà không một Thành phố, địa danh nào ở nước ta có được và là một trong 5 trung tâm du lịch quốc gia Huế nằm ở vị trí trung tâm của các di sản văn hoá thế giới của Việt Nam (Hội An, Mỹ Sơn, động Phong Nha-Kẻ Bàng) và gần với các Thành phố cố đô của các nước trong khu vực.Khí hậu thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa, mang tính chuyển tiếp từ á xích đạo đến nội chí tuyến gió mùa, chịu ảnh hưởng khí hậu chuyển tiếp giữa miền Bắc và miền Nam nước ta

Chế độ nhiệt: Thành phố Huế có mùa khô nóng và mùa mưa ẩm lạnh Nhiệt độ trung bình hàng năm vùng đồng bằng khoảng 24°C - 25°C

+ Mùa nóng: từ tháng 5 đến tháng 9, chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam nên khô nóng, nhiệt độ cao Nhiệt độ trung bình các tháng nóng là từ 27°C - 29°C, tháng nóng nhất (tháng 5, 6) nhiệt độ có thể lên đến 38°C- 40°C

+ Mùa lạnh: Từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, chịu ảnh hưởng của gió mùaĐông bắc nên mưa nhiều, trời lạnh Nhiệt độ trung bình về mùa lạnh ở vùng đồng bằng là 20°C - 22°C

- Chế độ mưa: Lượng mưa trung bình khoảng 2500mm/năm Mùa mưa bắt đầu

từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau, tháng 11 có lượng mưa lớn nhất, chiếm tới 30%lượng mưa cả năm

- Độ ẩm trung bình 85%-86%

- Đặc điểm mưa ở Huế là mưa không đều, lượng mưa tăng dần từ Đông sang Tây, từ Bắc vào Nam và tập trung vào một số tháng với cường độ mưa lớn

do đó dễ gây lũ lụt, xói lở

- Gió bão: Chịu ảnh hưởng của 2 hướng gió chính:

+ Gió mùa Tây Nam: Bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 8, gió khô nóng, bốc hơi mạnh gây khô hạn kéo dài