LUẬN văn THẠC sĩ ĐẢNG CỘNG sản VIỆT NAM LÃNH đạo xây DỰNG đoàn kết LIÊN MINH CHIẾN đấu VIỆT NAM, lào và CAMPUCHIA TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG mỹ GIAI đoạn 1965 1975

Đoàn kết quốc tế là một vấn đề quan trọng trong quá trình đấu tranh cách mạng của các Đảng mácxít vì mục tiêu giải phóng các dân tộc bị áp bức, vì hoà bình, tiến bộ xã hội.Từ khi ĐCSVN ra đời và lãnh đạo công cuộc giải phóng dân tộc đã sớm nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của việc đoàn kết giữa ba nước Việt Nam Lào Campuchia để tạo nên sức mạnh tổng hợp chống kẻ thù chung.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đoàn kết quốc tế là một vấn đề quan trọng trong quá trình đấu tranh cáchmạng của các Đảng mácxít vì mục tiêu giải phóng các dân tộc bị áp bức, vì hoàbình, tiến bộ xã hội

Từ khi ĐCSVN ra đời và lãnh đạo công cuộc giải phóng dân tộc đã sớmnhận thức đúng đắn tầm quan trọng của việc đoàn kết giữa ba nước Việt Nam -Lào - Campuchia để tạo nên sức mạnh tổng hợp chống kẻ thù chung

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta, Đảng càngchú trọng, tích cực củng cố, tăng cường đoàn kết giữa ba nước trên bán đảo ĐôngDương Đặc biệt trong những năm từ 1965 đến năm 1975, Đảng lãnh đạo xâydựng đoàn kết Việt Nam với Lào và Campuchia tạo nên khối liên minh chiến đấuđặc biệt và là một trong ba tầng mặt trận rộng rãi để đoàn kết, phát huy sức mạnhtổng hợp tập trung mũi nhọn lực lượng cách mạng vào kẻ thù chung là đế quốc

Mỹ xâm lược Đây là một trong những nguyên nhân cơ bản quyết định thắng lợi

sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta Đúng như Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ IV của Đảng đánh giá: “Thắng lợi của chúng ta cũng là thắng lợicủa tình đoàn kết chiến đấu không gì lay chuyển nổi của nhân dân ba nước ViệtNam - Lào - Campuchia của mối quan hệ đặc biệt đã có từ lâu trong lịch sử vàđược thử thách trong ngọn lửa cách mạng chống kẻ thù chung của ba dân tộc”[31, tr.982] Và đây cũng là bài học kinh nghiệm quý báu của cách mạng ViệtNam dưới sự lãnh đạo của Đảng

Ngày nay, tình hình thế giới có nhiều thay đổi so với thời kỳ nhân dân ta tiếnhành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Thế giới hiện nay không ngừng vậnđộng trong những mối quan hệ phức tạp, đầy mâu thuẫn và tác động qua lại lẫn nhau

Sự phát triển của cách mạng khoa học công nghệ và xu hướng quốc tế hoá, toàn cầuhoá kinh tế đang ảnh hưởng mạnh mẽ đối với sự phát triển của cách mạng nước ta.Nhiều vấn đề trong nước và khu vực đang diễn ra hết sức đa dạng và phức tạp Trướctình hình đó, đòi hỏi Đảng ta phải biết vận dụng những bài học kinh nghiệm trong

lịch sử về phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh quốc tế nói chung đoàn kết banước Việt Nam với Lào và Campuchia nói riêng, vào công cuộc đổi mới để đưa sựnghiệp cách mạng đi đến thắng lợi Đúng như Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ VII của Đảng (6/1991) đã chỉ rõ: “Trong điều kiện mới càng phải coi trọngvận dụng bài học kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, sức mạnh trongnước với sức mạnh quốc tế, yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại để bảo vệ sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” [33, tr.88].

Do vậy, nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng về xây dựng đoàn kết, liênminh chiến đấu Việt Nam với Lào và Campuchia trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ, cứu nước từ năm 1965 đến năm 1975 là hết sức cần thiết Nghiêncứu vấn đề đoàn kết, liên minh Việt Nam với Lào và Campuchia từ năm 1965 đếnnăm 1975 không chỉ có giá trị lịch sử mà còn có giá trị hiện thực to lớn, đặc biệttrong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN ngày nay Thông qua đó đểchúng ta hiểu rõ hơn về nghệ thuật lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo củaĐảng trong quá trình tạo nên sức mạnh tổng hợp để chiến thắng kẻ thù Với ý

nghĩa đó, tôi chọn đề tài: “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Nam với Lào và Campuchia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ năm 1965 đến năm 1975” làm luận văn cao học lịch sử,

chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Từ khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta diễn ra vàgiành thắng lợi, cho đến nay đã có nhiều cơ quan, nhà khoa học ở trong và ngoàinước nghiên cứu ở các góc độ khác nhau Phần lớn các công trình đã tập trunglàm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng; làm rõ bản chất cách mạng khoa học của đườnglối kháng chiến; làm rõ nghệ thuật chỉ đạo đấu tranh vũ trang của Đảng, từ đó rút

ra bài học kinh nghiệm cho sự lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng trong giai đoạn mới.Vấn đề đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa Việt Nam với Lào vàCampuchia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã được thể hiện nhiềutrong các văn kiện của Đảng, các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các

đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các tướng lĩnh trực tiếp chỉ đạo chiến tranhthời kỳ này cũng như các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nướcđược công bố ở nhiều thể loại khác nhau Tiêu biểu có các công trình khoa họcsau:

- Nhóm các công trình mang tính chất tổng kết: Ban Chỉ đạo tổng kết chiến

tranh, trực thuộc Bộ Chính trị (1995), Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - thắng lợi và bài học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh, trực thuộc Bộ Chính trị (2000), Chiến tranh cách mạng Việt Nam

1945 -1975 thắng lợi và bài học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Ban tổng kết Lịch sử, thuộc Bộ Tổng tham mưu (1997), Thống kê số liệu chiến tranh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975), lưu tại Ban Tổng kết Lịch

sự Việt Nam tại Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954-1975), Nxb Quân

đội nhân dân, Hà Nội

- Nhóm các luận án, luận văn, tiêu biểu có: Luận án tiến sĩ khoa học lịch sử

của Hoàng Trang (1995), Chiến lược đại đoàn kết của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975)

Luận văn thạc sĩ khoa học lịch sử, Phạm Đức Thắng (1995), Học viện

chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Quan hệ Việt Nam - Campuchia, lịch sử và xu hướng vận động Luận văn thạc sĩ Lịch sử ĐCSVN, của tác giả Nguyễn Văn Bạo (2001), Học viện Chính trị quân sự về Đảng lãnh đạo kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao giành thắng lợi quyết định trong cuộc kháng chiến chống

Mỹ, cứu nước từ năm 1969 đến năm 1973 Luận văn thạc sĩ Lịch sử ĐCSVN, của tác giả Trịnh Văn Tuấn (2006), Học viện Chính trị quân sự về Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ 1965 đến năm 1975

Luận văn tốt nghiệp cao cấp lý luận chính trị, (2002) của tác giả Đào Văn

Hiếu, Viện Quan hệ quốc tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh về Quan

hệ Việt Nam - Campuchia và tác động của chế độ đa Đảng ở Campuchia đối với mối quan hệ này

- Nhóm các bài nghiên cứu, tiêu biểu như: Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam

Á (4 - 2002), Lê Đình Chỉnh, Vài nét về quan hệ Việt Nam - Lào trong thời kỳ

1954 - 1975 Tạp chí Lịch sử quân sự (12 - 2005), Ngô Quốc Tuấn, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh người đặt nền móng cho quan hệ đặc biệt Việt - Lào Tạp chí Lịch sử Đảng (số 11 - 2005), GS, TS Mạch Quang Thắng, Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản với việc vun đắp tình đoàn kết đặc biệt, sự liên minh chiến đấu và hợp tác toàn diện Lào - Việt Nam Tạp chí Lịch sử Đảng (số5 - 2007), PGS, TS Nguyễn Thanh Tâm, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Liên minh chiến đấu Việt - Lào - Campuchia trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954) Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á (số 4 - 2007), Nguyễn Viết Bình

và Lê Văn Phong, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Liên minh chiến đấu Lào Việt trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945-1975) Tạp chí Lý luận chính trị

-(số 6 - 2007), PGS, TS Nguyễn Hoàng Giáp, Viện Quan hệ quốc tế, Học viện

Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người đặt nền móng xây dựng mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào

Các tác giả nước ngoài đặc biệt là ở Mỹ cũng đã có rất nhiều bài viết, côngtrình nghiên cứu về cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam và Đông Dương Tiêu

biểu như cuốn Nước Mỹ và Đông Dương từ Rudơven đến Níchxơn (1985), Nxb

Thông tin lý luận, Hà Nội v.v

Nhìn chung, những công trình được công bố đã đề cập ở những mức độ,góc độ khác nhau về đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa Việt Nam với Lào vàCampuchia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Nhưng chưa có côngtrình khoa học nào đi sâu trình bày một cách có hệ thống những vấn đề lý luận vàthực tiễn về ĐCSVN lãnh đạo xây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Namvới Lào và Campuchia từ năm 1965 đến năm 1975 dưới góc độ lịch sử Đảng Tuyvậy, những công trình trên là những tư liệu lịch sử quý giá, tác giả có thể thamkhảo, kế thừa, để xây dựng luận văn

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích: Luận văn làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về ĐCSVN lãnh

đạo xây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Nam với Lào và Campuchia.Thông qua, rút ra kinh nghiệm vận dụng vào việc củng cố, phát triển mối quan hệ,hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam với Lào và Campuchia trong giai đoạn cách mạnghiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm sáng tỏ chủ trương của Đảng trong đoàn kết, liên minh chiến đấugiữa Việt Nam với Lào và Campuchia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứunước từ năm 1965 đến năm 1975

- Trình bày có hệ thống Đảng chỉ đạo thực hiện đoàn kết, liên minh chiếnđấu Việt Nam với Lào và Campuchia trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từnăm 1965 đến năm 1975

- Khẳng định những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong đoàn kết, liênminh chiến đấu Việt Nam với Lào và Campuchia Rút ra kinh nghiệm từ quá trìnhĐảng lãnh đạo xây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu ba nước Đông Dươngtrong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ năm 1965 đến năm 1975.

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng: Luận văn nghiên cứu đường lối và sự chỉ đạo của Đảng xây

dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Nam với Lào và Campuchia trong cuộckháng chiến chống Mỹ, cứu nước

* Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu về đoàn kết, liên minh chiến

đấu diễn ra trong cuộc kháng chiến chống Mỹ giữa ba nước Việt Nam với Lào vàCampuchia trong những năm từ 1965 đến năm 1975

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: Luận văn được xây dựng trên cơ sở của lý luận Mác

-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam về chủ nghĩa quốc tế vô sản, về đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Nam vớiLào và Campuchia

* Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử, phương

pháp lôgíc và sự kết hợp giữa hai phương pháp đó Đồng thời, sử dụng các phươngpháp khác như: phân tích, quy nạp, so sánh… để làm rõ nội dung nghiên cứu

6 Ý nghĩa luận văn

Thông qua nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng về xây dựng đoàn kết, liênminh chiến đấu giữa Việt Nam với Lào và Campuchia trong kháng chiến chống

Mỹ, cứu nước từ năm 1965 đến năm 1975, luận văn góp một phần nhỏ vào việctổng kết một nội dung quan trọng trong thời kỳ đặc biệt của cuộc kháng chiếnchống Mỹ, cứu nước của nhân dân Đông Dương

Qua nghiên cứu những kinh nghiệm chủ yếu từ quá trình ĐCSVN lãnh đạoxây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa Việt Nam với Lào và Campuchia từnăm 1965 đến năm 1975, có thể vận dụng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc XHCN hiện nay

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu giảng dạy Lịch sửĐảng trong các Học viện, Nhà trường trong và ngoài quân đội hiện nay.

7 Kết cấu luận văn

Luận văn gồm: mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu thamkhảo và phụ lục

Chương 1 QUÁ TRÌNH ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐOÀN KẾT, LIÊN MINH CHIẾN ĐẤU VIỆT NAM VỚI LÀO VÀ CAMPUCHIA TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN

CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1975

1.1 Đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Nam với Lào và Campuchia

là một yêu cầu khách quan trong những năm từ 1965 đến năm 1975

1.1.1 Cơ sở lý luận

Chủ nghĩa Mác - Lênin ra đời là một thành tựu vĩ đại của loài ngườitiến bộ, là vũ khí lý luận khoa học và cách mạng soi đường để giai cấp vô sản

và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đứng lên tự giải phóng mình

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định: giai cấp vô sản mỗi nước trước hếtphải tự giành lấy sự thống trị chính trị, phải tự mình trở thành dân tộc Nhưngsức mạnh đấu tranh ấy không bao giờ được tự giới hạn trong phạm vi dân tộc,

mà phải đặt trong mối quan hệ quốc tế Mặt khác, giai cấp vô sản mang bảnchất quốc tế, đây là cơ sở khách quan của sự đoàn kết, liên minh giữa giai cấpcông nhân, nhân dân lao động ở các dân tộc bị áp bức, bóc lột nhằm tạo sứcmạnh vô địch chiến thắng CNTB

Trong giai đoạn CNTB chuyển sang CNĐQ, khi mà hệ thống thuộc địacủa chúng bao trùm khắp thế giới thì vấn đề dân tộc càng trở thành một vấn

đề cực kỳ quan trọng trong cuộc cách mạng vô sản

Trong điều kiện mới, V.I.Lênin chỉ rõ: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” Khẩu hiệu đó là lời hiệu triệu của tình đoàn

kết quốc tế của giai cấp công nhân tất cả các nước, động viên hàng triệu quần

chúng bị áp bức bóc lột trên thế giới đấu tranh chống sự xâm lược, nô dịchcủa CNĐQ.

V.I.Lênin đã chỉ ra cách mạng giải phóng dân tộc phải gắn liền với cáchmạng vô sản Người còn khẳng định động lực của cách mạng vô sản trongthời kỳ mới là sự liên minh giữa giai cấp vô sản các nước và các dân tộc bị ápbức trên toàn thế giới Người đánh giá cao yếu tố dân tộc và vai trò của nótrong sự thắng lợi của cách mạng vô sản Đồng thời vẫn khẳng định vấn đềdân tộc chỉ có thể giải quyết thắng lợi nếu đem gắn với cuộc cách mạng vôsản

Nắm vững bản chất cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin,hiểu sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh

đã sớm nhận thức sức mạnh to lớn của dân tộc Đó là truyền thống tốt đẹp,những tinh hoa văn hoá của dân tộc Việt Nam; những thành tựu cách mạngdưới sự lãnh đạo của Đảng; là tiềm lực mọi mặt của dân tộc Đó là sức mạnhcủa lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh của đại đoàn kết toàndân, sức mạnh của con người, của chế độ XHCN Đồng thời, Người cũngkhẳng định sức mạnh đó sẽ được nhân lên nhiều lần khi biết đoàn kết với cácnước láng giềng, đoàn kết quốc tế, để tạo thành sức mạnh tổng hợp chiếnthắng mọi kẻ thù

Nguyễn Ái Quốc đến với Lênin và tiếp xúc với bản Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa Người đã

nhận thấy: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nàokhác con đường cách mạng vô sản” [52, tr.314]

Nếu như Nghị quyết Đại hội VI Quốc tế Cộng sản chủ trương: Chỉ có thểthực hiện hoàn toàn công cuộc giải phóng các thuộc địa và nửa thuộc địa khi giaicấp vô sản giành thắng lợi ở các nước tiên tiến, thì Nguyễn Ái Quốc đã nhận thấyrằng: “Ngày mà hàng trăm triệu người dân châu Á bị đoạ đầy và áp bức sẽ thứctỉnh và vứt bỏ sự bóc lột đê tiện của những tên thực dân tham lam vô độ, họ đãhình thành một lực lượng khổng lồ và có thể xoá bỏ một trong những điều kiện

tồn tại của Chủ nghĩa tư bản, Chủ nghĩa đế quốc, giúp cho những người anh em

họ ở phương Tây trong nhiệm vụ giải phóng hoàn toàn” [63, tr.206] Điều đó cónghĩa là Nguyễn Ái Quốc đã đưa cách mạng giải phóng dân tộc phương Đôngtrở thành một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới và có vị trí xứng đángcủa nó, chứ không phụ thuộc vào cách mạng chính quốc Bởi như Người đãkhẳng định tại Đại hội lần thứ V Quốc tế Cộng sản: “Vận mệnh của giai cấp

vô sản thế giới và đặc biệt là vận mệnh của giai cấp vô sản các nước đi xâmlược thuộc địa gắn chặt với vận mệnh của giai cấp bị áp bức các nước thuộcđịa [46, tr.273] Theo Nguyễn Ái Quốc muốn đánh bại các nước đếquốc,ảtước hết phải tước hết thuộc địa của chúng Như vậy, Nguyễn Ái Quốc

đã gắn cách mạng giải phóng dân tộc với cách mạng vô sản và xác định mốiquan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa hai dòng thác cách mạng Với Người, chủnghĩa yêu nước gắn kết với chủ nghĩa quốc tế vô sản một cách đương nhiên

Đó là điều cốt lõi của tư duy và hoạt động cách mạng nói chung và đường lốicách mạng nói riêng

Quá trình hoạt động cách mạng, Nguyễn Ái Quốc đã nhận ra: khiCNĐQ đã cấu kết với nhau trên thế giới để áp bức bóc lột giai cấp vô sản vàcác dân tộc thuộc địa, muốn giải phóng dân tộc, thì các lực lượng cách mạng

và quần chúng bị áp bức đoàn kết lại Người khẳng định: “vì hoà bình thếgiới, vì tự do, những người bị bóc lột mọi chủng tộc đoàn kết lại và chống ápbức” Để tăng cường đoàn kết của các dân tộc bị áp bức ở châu Á, từ kinhnghiệm thành lập tổ chức “Hội liên hiệp thuộc địa” ở Pháp trước đây, Nguyễn

Ái Quốc tiến hành thành lập “Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức Á Đông”.Ngày 9-7-1925, tại Quảng Châu - Trung Quốc, “Hội liên hiệp các dân tộc

bị áp bức Á Đông” được thành lập Tôn chỉ của hội ghi rõ: “Liên lạc với cácdân tộc bị áp bức cùng làm cách mạng nhằm đánh đổ đế quốc” Tuyên ngôn củaHội nhấn mạnh: con đường thoát duy nhất để xoá bỏ áp bức chỉ có thể là liênhiệp các dân tộc nhỏ yếu bị áp bức và giai cấp vô sản toàn thế giới, áp dụngnhững phương pháp cách mạng để lật đổ về căn bản CNĐQ cực kỳ hung ác

Đến đây cho thấy việc đoàn kết các dân tộc thuộc địa thành một mặt trận là tưtưởng nhất quán của Nguyễn Ái Quốc

Với vị trí của bán đảo Đông Dương, CNĐQ luôn coi đây là một địa bànchiến lược, thống nhất về chính trị, quân sự và đặt trong một chiến lượcchung Chính vì vậy, khi hoạch định đường lối cách mạng giải phóng dân tộc,

Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của tình đoàn kết,liên minh chiến đấu giữa ba nước Đông Dương

Trong những năm từ 1921 đến 1926, các bài viết về Đông Dương của Người

đã vạch trần tội ác kẻ thù và chỉ rõ: “Nguyên nhân đầu tiên gây ra sự suy yếu củacác dân tộc phương Đông, đó là sự biệt lập Họ hoàn toàn không biết đến nhữngviệc xảy ra ở các nước láng giềng gần gũi nhất của họ, do đó họ thiếu sự tin cậy lẫnnhau, sự phối hợp hành động và sự cổ vũ lẫn nhau” [47, tr.263] Từ năm 1926 đến

1928, Người mở nhiều lớp huấn luyện cán bộ chính trị ở Quảng Châu và Uđon(Xiêm), nhiều cán bộ đã được Người phái về Việt Nam, Lào, Campuchia hoạt độngxây dựng cơ sở nhờ đó chủ nghĩa Mác - Lênin được truyền bá vào Việt Nam, Lào,Campuchia Cùng với sự chuẩn bị về chính trị, tư tưởng, tổ chức cho việc thành lậpĐảng ở Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc hết sức giúp đỡ cách mạng Lào, Campuchia Tháng 6-1928 tại Xiêm, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Người, các chi bộHội Việt Nam cách mạng thanh niên ở Phì chít, Uđon và Noọng Khai được củng

cố vững chắc Mùa thu năm 1928, Người rời Xiêm sang Pắcxế, lên Xavanakhét,đến Thà khẹt trực tiếp tìm hiểu tình hình đấu tranh cách mạng ở Lào Nhữnghoạt động ấy đã góp phần phát triển cách mạng ở Lào Từ một chi bộ Hội ViệtNam cách mạng thanh niên ở Viêng Chăn đã hình thành 6 chi bộ cộng sản:Viêng Chăn, Pắcxế, Xavanakhét, Thà khẹt, Phông tiu và Bôneng, lúc đầu gồmcác đảng viên là Việt kiều sau đó kết nạp đảng viên là người Lào Các chi bộtrên là cơ sở để thành lập đảng bộ ĐCSĐD ở Lào (9-1934) Ở Campuchia, chi

bộ cộng sản đầu tiên được xây dựng ở Trường Trung học Xixôvát

Trong khi đề cao tinh thần ủng hộ, tương trợ lẫn nhau trong đấu tranh,

Hồ Chí Minh luôn coi trọng quyền dân tộc tự quyết cũng như tính độc lập và

chủ động của cách mạng mỗi nước Tại HNTƯ 8 (5-1941), Người khẳngđịnh: sau khi đánh đuổi Pháp - Nhật, ta phải thi hành đúng chính sách “dântộc tự quyết” cho dân tộc Đông Dương.

Nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ biệnchứng giữa yếu tố chủ quan và khách quan, Hồ Chí Minh khẳng định đoàn kếtliên minh phải dựa vào sức mình là chính Người khẳng định: Trước mắt phải làmcuộc cách mạng giải phóng dân tộc và yêu cầu không nói chung cho cả ĐôngDương mà phải nêu vấn đề của từng nước, cách mạng là của nhân dân từng nước,nhân dân mỗi nước phải tự làm lấy, phải hỗ trợ lẫn nhau, phải thành lập mặt trậndân tộc mỗi nước, trên cơ sở đó thành lập Mặt trận Đông Dương Tại Hội nghịchiến tranh du kích, Người nói: “Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ chờdân tộc khác giúp đỡ thì dân tộc đó không xứng đáng được độc lập” [50, tr.522].Theo Người: “Muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp mình đã” [48,tr.293]

Là lãnh tụ thiên tài nhìn xa trông rộng, Hồ Chí Minh hiểu rõ, các nướcĐông Dương đều là những quốc gia đa dân tộc, mỗi dân tộc dù lớn hay béđều có lòng tự tôn dân tộc một cách chính đáng và dễ bị mặc cảm Hơn nữa,

bọn thực dân xâm lược bao giờ cũng dùng quốc sách “chia để trị” Chúng

dùng mọi thủ đoạn để chia rẽ nhân dân ba nước, và chia rẽ các dân tộc Chonên hòn đá tảng trong quan hệ dân tộc trong tư tưởng và hành động củaNgười là đoàn kết giúp đỡ, tôn trọng lẫn nhau để đánh kẻ thù xâm lược

Tại hội nghị cán bộ Mặt trận Liên minh nhân dân Việt Nam Lào Campuchia, Hồ Chí Minh nói: “Việt Nam đoàn kết chặt chẽ, Lào đoàn kếtchặt chẽ, Campuchia đoàn kết chặt chẽ, cả ba nước đoàn kết chặt thì nhấtđịnh sẽ đánh bại bọn thực dân Pháp xâm lược và can thiệp Mỹ, giành độc lập

-tự do thực sự Đoàn kết ở đây, là đoàn kết trong lòng, đoàn kết trong hànhđộng, đoàn kết trong đấu tranh, chứ không đoàn kết miệng” [62, tr.53-54]

Hồ Chí Minh cũng khẳng định: “Việt Nam có kháng chiến thành côngthì Lào, Miên mới thắng lợi, và Lào, Miên có thắng lợi thì Việt Nam mớihoàn toàn thắng lợi” [44, tr.85].

Để đảm bảo thống nhất bền vững trong liên minh Việt Nam Lào Campuchia, Hồ Chí Minh sớm xây dựng những quan điểm, nguyên tắc liênminh đúng đắn sáng tạo Người khẳng định tình đoàn kết trong sáng giữa badân tộc Việt - Lào - Campuchia là trên tinh thần quốc tế vô sản: “Việt Nam,Lào, Campuchia như anh em một nhà, cả ba dân tộc đoàn kết chặt chẽ thìnhất định sẽ đánh bại thực dân Pháp Nhân dân Việt Nam hết lòng giúp đỡnhân dân Lào, nhân dân Miên một cách vô điều kiện Sự thật thì chưa tìm rachữ gì để thay thế chữ “giúp”, chứ thực ra không phải là giúp, mà là làmnghĩa vụ quốc tế” [44, tr.118]

-Theo Hồ Chí Minh, khi giúp bạn phải nắm vững nguyên tắc dân tộc tựquyết, việc gì cũng phải được bạn đồng ý rồi mới làm Người giải thích, “giúpbạn là tự giúp mình”, điều cốt lõi giúp bạn để bạn trưởng thành, tự làm lấymọi việc Chủ tịch Hồ Chí Minh với bản lĩnh và trí tuệ uyên bác, luôn vậndụng sáng tạo chủ nghĩa quốc tế trong sáng, kết hợp nhuần nhuyễn, đúng đắnlợi ích dân tộc với nghĩa vụ quốc tế trong quan hệ ba nước Đông Dương Trên

cơ sở phân tích một cách khoa học và sâu sắc tính tất yếu khách quan của tìnhđoàn kết giữa ba nước Đông Dương, Người chỉ rõ: “Vì mọi quan hệ khăngkhít về địa lý, quân sự, chính trị, v.v mà ta với Miên, Lào cũng như môi vớirăng Hai dân tộc Miên, Lào hoàn toàn giải phóng, thì cuộc giải phóng củachúng ta mới chắc chắn hoàn toàn Cho nên nhiệm vụ của ta phải ra sức giúp

đỡ kháng chiến Miên, Lào một cách tích cực, thiết thực hơn” [51, tr.452].Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên căn dặn, nhắc nhở quân tìnhnguyện Việt Nam ở Lào, Campuchia nội dung thực chất của việc giúp đỡcách mạng Lào, Campuchia “là một nhiệm vụ quốc tế” Đó là quan điểm,

tư tưởng chỉ đạo liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào - Campuchia trêntinh thần quốc tế vô sản trong sáng Tư tưởng này xuyên suốt trong toàn

bộ hoạt động của quân tình nguyện là cội nguồn sức mạnh của liên minhchiến đấu giữa ba Đảng, quân đội, nhân dân ba nước Hồ Chí Minh luôncăn dặn cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Việt Nam phải kiên trì bồi dưỡng giúpbạn nâng cao khả năng tự lực, với mục tiêu cơ bản là giúp bạn để bạn tựvươn lên làm chủ vận mệnh của mình Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉđánh giá cao sức mạnh của khối đoàn kết ba nước Đông Dương, mà còntin tưởng vào tương lai tươi sáng của khối đoàn kết Người cũng luôngiáo dục cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Việt Nam rằng đoàn kết phải thật thà,phải được thể hiện bằng những hành động cách mạng cụ thể, thiết thực,đoàn kết phải gắn liền với việc giúp đỡ lẫn nhau một cách có hiệu quả.Người cũng thường xuyên nhắc nhở rằng, càng đoàn kết giúp đỡ lẫn nhauhết lòng thì càng phải tôn trọng độc lập, chủ quyền của nhau, kiên quyếtđấu tranh với những tư tưởng, tác phong bao biện làm thay, thiếu kiên trìgiúp bạn Với hai nước bạn, phải ra sức giúp bạn vươn lên làm chủ, tránh

tự ti, đồng thời tránh ỷ lại

Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết, liên minh chiến đấu ViệtNam - Lào - Campuchia là đoàn kết tương trợ giúp đỡ lẫn nhau nhưng luônluôn đề cao tính độc lập, chủ động của mỗi nước, coi đó là nguyên tắc đảmbảo sự bền vững của của liên minh Đoàn kết quốc tế nói chung, đoàn kết banước Đông Dương nói riêng theo tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kế thừa, vậndụng sáng tạo và phát triển học thuyết Mác - Lênin trong điều kiện mới củacuộc đấu tranh cho độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội Tư tưởng Hồ Chí Minh vềđoàn kết quốc tế, đoàn kết ba nước Đông Dương có ý nghĩa lý luận và thựctiễn to lớn, là nguyên tắc cơ bản, quan trọng cho Đảng, Nhà nước ta xác địnhđường lối, chính sách đối nội, đối ngoại đúng đắn Đồng thời là phươnghướng lớn của cách mạng Việt Nam được thể hiện sâu sắc trong trong cuộckháng chiến chống Mỹ

1.1.2 Cơ sở thực tiễn

* Đoàn kết giữa ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia là truyền thống của ba dân tộc

Việt Nam, Lào và Campuchia là ba nước nằm trên bán đảo ĐôngDương, là những quốc gia độc lập có chủ quyền nhưng có quan hệ mật thiếtvới nhau một cách tự nhiên Mối quan hệ đó là do những điều kiện kháchquan về địa lý, lịch sử, văn hoá của các quốc gia quy định, nó trở thành nhucầu tất yếu của ba nước trên bán đảo Đông Dương

Mỗi quốc gia trên bán đảo Đông Dương đều có những điểm khác nhau,song có điểm chung nhất đều là những quốc gia nằm kề bên nhau trong vùngkhí hậu nhiệt đới, ở vị trí chiến lược quan trọng của vùng Đông Nam Á, cùngchung dãy Trường Sơn và dòng sông Mê Công trải dài nối liền ba nước Doquá trình hình thành lịch sử một cách tự nhiên của bán đảo Đông Dương nên

đã tạo cho ba dân tộc có những nét tương đồng về kinh tế, văn hoá, xã hội Vềkinh tế đều là những quốc gia có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, cả ba dântộc đều chịu dưới sự thống trị của các triều đại phong kiến kéo dài hàng thế

kỷ, nếu như đạo phật ở Campuchia trở thành quốc giáo thì đạo phật ở ViệtNam và Lào cũng trở thành phổ biến Trong lịch sử, mỗi dân tộc đều phải liêntục đương đầu với giặc ngoại xâm Chính từ những điều kiện tự nhiên, kinh

tế, xã hội và văn hoá của ba nước Đông Dương đã buộc ba nước phải đoànkết, liên minh lại và nó đã trở thành một quy luật trong quá trình dựng nước

và giữ nước của nhân dân ba nước Đông Dương

Có thể nói, riêng yếu tố về địa lý là điều kiện rất thuận lợi cho mối quan

hệ giữa Việt Nam với Lào và Campuchia Nhưng một vấn đề đặt ra phảichăng bất cứ ở nơi nào “núi liền núi, sông liền sông” và chỉ có nó là yếu tốduy nhất tạo nên sự gần gũi giữa các quốc gia dân tộc Thực ra đây chỉ là mộttrong những yếu tố góp phần hình thành mối quan hệ giữa ba nước ĐôngDương nhưng không phải là yếu tố quyết định duy nhất

Sau khi thực dân Pháp chiếm toàn cõi Đông Dương, chúng sáp nhập banước thành Liên bang Đông Dương và chia Đông Dương thành năm kỳ: Bắc

kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ (Việt Nam) và hai xứ Ai Lao và Cao Miên Rõ ràng

âm mưu của thực dân Pháp là “chia để trị” đối với ba nước trên bán đảo ĐôngDương và trong sự phân chia ấy đã cho ta thấy Pháp coi Việt Nam là địa bàntrọng yếu

Cùng một cảnh ngộ, cùng chung một kẻ thù, nên ngay từ cuối thế kỷXIX, nhân dân ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia đã thường liên hệ vớinhau trong cuộc đấu tranh chung chống thực dân Pháp Sự liên hệ đó đã mởđầu cho truyền thống đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa ba dân tộc trong suốthơn một thế kỷ qua

Có một điều thực tế là từ khi thực dân Pháp đặt ách cai trị trên toàn cõiĐông Dương, đặt ba dân tộc Đông Dương trong sự thống nhất về chính trị,kinh tế thì chính nó lại là điều kiện làm cho nhân dân ba nước ngày càng tăngcường đoàn kết chiến đấu bên nhau Tuy nhiên, sự giúp đỡ, liên minh chiếnđấu của ba nước lúc đó chỉ mang tính chất tự phát, không có một chiến lược

và sách lược cụ thể nào

Sau thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga (năm 1917), Hồ ChíMinh là người cộng sản đầu tiên truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào ĐôngDương, đã đưa đến sự ra đời của ĐCSVN vào đầu năm 1930

Đây là sự kiện lịch sử có ý nghĩa rất quan trọng với phong trào cách mạng

ba nước Đông Dương bởi ngay trong cương lĩnh đầu tiên Đảng đã chỉ rõ: giaicấp vô sản và tất cả quần chúng bị áp bức trong ba xứ đó muốn đánh đổ bọn chủnghĩa đế quốc, lấy lại độc lập, đánh đổ vua quan địa chủ để giải phóng chomình, thì không thể nào đấu tranh riêng lẻ được Đảng Cộng sản Việt Nam rađời đã đặt cách mạng ba nước trong một chỉnh thể thống nhất, gắn bó với nhau

vì mục tiêu chung là chống ách thống trị của thực dân Pháp Từ đó, cuộc đấutranh của nhân dân ba nước Đông Dương bước vào một quá trình mới có tổchức hơn

Từ tháng 10-1930, ĐCSĐD lãnh đạo đã mở ra bước ngoặt mới trongquan hệ hợp tác, đoàn kết giữa các lực lượng yêu nước và cách mạng ba nước

Đông Dương Sự hợp tác đó có cương lĩnh, mục tiêu chiến lược và sách lượcchung rõ ràng Ngay từ đầu, ĐCSĐD đã xác định tính thống nhất gắn bó củacách mạng ba nước Đông Dương và nghĩa vụ quốc tế của cách mạng ViệtNam đối với cách mạng Lào và Campuchia Thực tế, mỗi bước trưởng thànhcủa cách mạng Lào và Campuchia đều không tách rời cách mạng Việt Nam.Dưới sự lãnh đạo của ĐCSĐD, cách mạng ba nước Đông Dương đã phát triểnmạnh mẽ và giành được những thắng lợi to lớn trong năm 1945

Ngày 30-10-1945, Hiệp định liên minh quân sự giữa Chính phủ Việt NamDân chủ Cộng hoà và Chính phủ Ítxala và Hiệp định thành lập liên quân Việt -Lào đã được ký kết Cuối năm 1945, đại diện Chính phủ Việt Nam và Ủy banCao Miên độc lập ra tuyên bố chung về “đoàn kết Việt - Miên - Lào chống Pháp”.Đây là cơ sở pháp lý đặt nền móng cho đoàn kết, liên minh chiến đấu Việt Nam -Lào - Campuchia trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ xâm lược

Trước sự phát triển và trưởng thành của lực lượng cách mạng banước, Đại hội II ĐCSĐD họp vào tháng 2-1951, đã quyết định thành lậpĐảng riêng của mỗi nước Tuy vậy, Đại hội tiếp tục khẳng định mối quan

hệ giữa ba Đảng, ba nước vẫn là yêu cầu khách quan và phải dựa vào nhau

để đánh đuổi kẻ thù chung

Nhằm đáp ứng yêu cầu kháng chiến để phối hợp chặt chẽ hơn trên chiếntrường Đông Dương, Ngày 11-3-1951, tại Hội nghị nhân dân Đông Dương chốngPháp, Mặt trận đoàn kết liên minh Việt - Miên - Lào chính thức thành lập Và đó làmột trong yếu tố góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dânPháp năm 1954

Ngay sau khi thực dân Pháp thất bại, Mỹ lập tức nhảy vào Đông Dương

để xâm lược ba nước trong một chiến lược chung, nhằm thực hiện kế hoạchtoàn cầu phản cách mạng mà Mỹ đã hoạch định

Đế quốc Mỹ xem Việt Nam là một địa bàn trọng điểm cần đánh chiếm,chúng ra sức phá hoại việc thi hành Hiệp định Giơnevơ, từng bước xâm lượcmiền Nam, với âm mưu biến MNVN thành thuộc địa kiểu mới Ở Lào, chúng

xây dựng, sử dụng lực lượng phản động Lào, đánh phá cách mạng, ngăn cảnviệc thành lập chính phủ liên hiệp với mưu đồ nắm Chính phủ Vương quốcLào, ngăn cản phong trào cách mạng Đông Dương Ở Campuchia, một mặtchúng ve vãn, lôi kéo Chính phủ Vương quốc, mặt khác ra sức uy hiếp, pháhoại nền trung lập tích cực của chính quyền Xihanúc, hòng lôi kéoCampuchia vào quỹ đạo của chúng, để cô lập cách mạng Việt Nam và cáchmạng Lào

Trước âm mưu và hành động xâm lược của đế quốc Mỹ, phát huytruyền thống đoàn kết có từ lâu đời trong lịch sử và trong kháng chiến chốngthực dân Pháp, nhân dân Việt Nam, Lào, Campuchia đều có chung nguyệnvọng cùng nhau đoàn kết chiến đấu chống kẻ thù chung để giữ nền độc lập,hoà bình cho đất nước, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc

Đoàn kết, liên minh giữa ba nước Đông Dương giai đoạn này đã tạonên sức mạnh tổng hợp để từng bước đánh bại chiến lược chiến tranh mộtphía, “chiến tranh đặc biệt” ở Việt Nam, ở Lào và sự can thiệp vàoCampuchia của đế quốc Mỹ

* Thực tiễn cuộc kháng chiến chống Mỹ từ năm 1965 đến năm 1975 của

ba nước đòi hỏi phải tiếp tục đoàn kết, liên minh chiến đấu

Sau khi thất bại trong chiến lược “chiến tranh đặc biệt” ở MNVN, Đếquốc Mỹ đẩy mạnh và mở rộng xâm lược ba nước Đông Dương Mỹ trực tiếpđưa quân viễn chinh xâm lược Việt Nam, đẩy mạnh chiến tranh ở Lào, mởrộng chiến tranh sang Campuchia Những thủ đoạn và biện pháp của Mỹ làtriệt để lợi dụng những khác biệt về dân tộc, tôn giáo và những vấn đề do lịch

sử để lại giữa các nước để chia rẽ, mua chuộc, cô lập từng nước; dùng lãnhthổ nước này làm bàn đạp và uy hiếp, xâm lược nước kia Tuỳ vào tình hình

cụ thể của mỗi nước mà Mỹ triển khai thời điểm xâm lược cho thích hợp Đếquốc Mỹ đã không từ bỏ một thủ đoạn nào, từ dùng không quân ném bom,bắn phá dã man vùng giải phóng Lào đến tiến hành đảo chính lật đổ Chínhphủ Vương quốc Campuchia của Xihanúc, đưa 10 vạn quân Mỹ, nguỵ Sài

Gòn xâm lược Campuchia nhằm thực hiện âm mưu tiêu diệt cơ quan đầu nãocủa cuộc kháng chiến MNVN, cắt đứt đường tiếp tế và cơ quan hậu cần của

ta, Đồng thời lôi kéo Campuchia vào quỹ đạo của Mỹ, biến Campuchia thànhthuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ

Trước những âm mưu và hành động leo thang mới của Mỹ, đặt ra yêu cầukhách quan ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia phải cùng nhau đoàn kết đểchống kẻ thù chung là đế quốc Mỹ Vượt qua mọi âm mưu và hành động pháhoại của kẻ thù, nhân dân ba nước cùng dựa vào nhau, giúp đỡ lẫn nhau, gắn bóthuỷ chung với nhau trong khó khăn, hoạn nạn Đảng, Chính phủ và Mặt trậnmỗi nước đều có sự chỉ đạo thống nhất và phối hợp với nhau về chính trị, quân

sự, ngoại giao

Như vậy, do yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ của cách mạng banước Đông Dương giai đoạn từ năm 1965 đến năm 1975 việc đoàn kết, liênminh chiến đấu giữa Việt Nam với Lào và Campuchia là yêu cầu khách quan,phù hợp với quy mô, tính chất của cuộc kháng chiến chống Mỹ đòi hỏi Đoànkết, liên minh chiến đấu giữa Việt Nam với Lào và Campuchia sẽ tạo nên sứcmạnh tổng hợp để ba nước chiến thắng đế quốc Mỹ, bảo vệ độc lập dân tộc,chủ quyền quốc gia của mỗi nước và của ba nước

1.2 Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng về xây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa ba nước trên bán đảo Đông Dương từ năm 1965 đến năm 1975

1.2.1 Đảng lãnh đạo đoàn kết, liên minh chiến đấu với Lào, tranh thủ sự giúp đỡ của Campuchia từ năm 1965 đến năm 1968

* Chủ trương của Đảng về đoàn kết, liên minh Việt Nam với Lào, tranh thủ sự giúp đỡ của Campuchia

Sau khi lên làm tổng thống, Giônxơn tiếp tục thực hiện đường lối leo thangchiến tranh xâm lược Việt Nam Việt Nam đã trở thành nơi thí điểm cái gọi là “sứcmạnh vô địch Hoa Kỳ” để răn đe phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc

Trên chiến trường chính miền Nam, chiến lược “chiến tranh đặc biệt”phát triển đến mức cao đã bị đánh bại Quân nguỵ ở MNVN đang đứng trướcnguy cơ sụp đổ, chương trình gom dân lập “ấp chiến lược” của Mỹ - nguỵ bịđẩy lùi một bước nghiêm trọng Sự chi viện của miền Bắc cho miền Namngày càng tăng So sánh lực lượng giữa ta và địch đang ở thế bất lợi chochúng.

Trong bối cảnh đó, chính quyền Giônxơn buộc phải chuyển sang thựchiện chiến lược “chiến tranh cục bộ”, với biện pháp là: Đưa một lực lượnglớn quân đội viễn chinh Mỹ và chư hầu vào trực tiếp xâm lược MNVN; thựchiện chiến lược “tìm diệt và bình định” để “bẻ gãy xương sống của Việtcộng”, tiêu diệt lực lượng vũ trang giải phóng, tiến tới đánh bại phong tràocách mạng, kiểm soát toàn bộ miền Nam; mở rộng chiến tranh phá hoại ởmiền Bắc bằng không quân, hải quân, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắcvào miền Nam; tiếp tục hoạt động ngoại giao, thương lượng hoà bình, đánhlừa dư luận trong nước và quốc tế

Đối với Lào, để phối hợp với chiến lược “chiến tranh cục bộ” tạiMNVN, Mỹ đẩy mạnh chiến tranh xâm lược thực dân mới với chiến lược

“chiến tranh đặc biệt” lên đỉnh cao bằng lực lượng chiến lược chính là quânnguỵ Lào được sự chi viện trực tiếp về hoả lực của không quân Mỹ, nhằm:bình định vùng đồng bằng sông Mê Công; đánh phá ngăn chặn đường vậnchuyển chiến lược Bắc - Nam của ta; giành giật quyết liệt những địa bàntrọng yếu, kìm chân lực lượng Việt Nam, chia cắt vùng giải phóng Lào, làmsuy yếu thế và lực của cách mạng Lào; từng bước thực hiện câu kết chiếnlược với Thái Lan và Nam Việt Nam để chống phá cách mạng Lào và cáchmạng Việt Nam

Đối với Campuchia, Mỹ thấy rõ tầm quan trọng về hậu phương chiến lượctrực tiếp của Campuchia đối với chiến tranh cách mạng Việt Nam ở miền Nam,nhất là hành lang vận chuyển tiếp tế và các căn cứ “đất thánh” của ta trên đấtCampuchia Mỹ ráo riết dùng bọn tay sai Nam Việt Nam và Thái Lan, có hoả

lực chi viện trực tiếp của không quân Mỹ, tăng cường đánh phá uy hiếp biêngiới Campuchia, đẩy mạnh hoạt động lật đổ Chính phủ trung lập Xihanúc.

Đầu năm 1965, đế quốc Mỹ đã liều lĩnh thực hiện chiến lược “chiếntranh cục bộ” để xâm lược miền Nam, đồng thời mở cuộc chiến tranh pháhoại miền Bắc Việt Nam Đây là bước leo thang chiến tranh cực kỳ nguyhiểm của Mỹ và là thử thách to lớn đối với dân tộc ta Trước bối cạnh đó,ĐCSVN nhận định: Đế quốc Mỹ cầm đầu phe đế quốc Nếu trong bước leothang chiến tranh này chúng bị thất bại thì đây là một thất bại rất lớn, mangnhững hậu quả hết sức tác hại cho Mỹ lẫn phe đế quốc Chúng không chịuthất bại dễ dàng, trái lại rất ngoan cố

Trên cơ sở đường lối chung của cách mạng Việt Nam do Đại hội III đề

ra, căn cứ vào tình hình cụ thể của ta và địch, HNTƯ 11 (3-1965), đặc biệtHNTƯ 12 (12-1965) của Đảng đã hạ quyết tâm chiến lược, xác định nhiệm

vụ chống Mỹ, cứu nước hiện nay là:

Nhiệm vụ thiêng liêng của cả dân tộc ta, của nhân dân ta từ Nam chíBắc đoàn kết mọi lực lượng có thể đoàn kết, tranh thủ mọi lực lượng có thểtranh thủ, tập trung mũi nhọn chống đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai Toàn Đảng,toàn quân và toàn dân ta ở cả hai miền phải giữ vững và nêu cao quyết tâmđẩy mạnh cuộc chiến tranh nhân dân chống Mỹ, cứu nước, kiên quyết đánhbại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ trong bất cứ tình huống nào,kiên quyết chiến đấu đến thắng lợi cuối cùng [22, tr.637]

Phương châm chiến lược chung của Đảng ta trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ, cứu nước là “đánh lâu dài, dựa vào sức mình là chính” Nhưngchúng ta cần tranh thủ đến cao độ sự đồng tình và ủng hộ của các nướcXHCN, của các dân tộc Á, Phi, Mỹ Latinh và nhân dân thế giới, kể cả nhândân Mỹ Đảng ta nhấn mạnh, lúc này “vấn đề mở rộng và tăng cường Mặttrận nhân dân thế giới chống đế quốc Mỹ xâm lược, ủng hộ cuộc đấu tranhchính nghĩa của nhân dân Việt Nam là một vấn đề có tầm quan trọng rất lớn

Mặt trận đó phải tập hợp được tất cả các lực lượng tiến bộ trên thế giới và lấycác nước trong phe XHCN làm chỗ dựa vững chắc” [22, tr.641].

Đây là lần đầu tiên, Đảng ta đề cập chính thức trong một nghị quyết quantrọng của mình việc xác lập trên thực tế một “Mặt trận nhân dân thế giới chống đếquốc Mỹ xâm lược, ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam”.Khi đế quốc Mỹ thực hiện chiến lược “chiến tranh cục bộ” ở miền Nam,tăng cường chiến tranh phá hoại đối với miền Bắc Việt Nam; đồng thời xâmphạm biên giới, uy hiếp nền độc lập, trung lập của Campuchia và vũ trang canthiệp vào Lào Để biểu thị tinh thần đoàn kết chống Mỹ, chống âm mưu củaĐông Dương chia rẽ nhân dân ba nước Đông Dương, theo sáng kiến của N.Xihanúc, Hội nghị nhân dân Đông Dương đã họp (từ ngày 1 đến 9-3-1965) tạiPhnôm Pênh Hội nghị có sự tham gia của của đoàn đại biểu Mặt trận Tổ quốcViệt Nam, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Cộng đồng xã hộibình dân Campuchia, Neo Lào Hắc Xạt Lực lượng trung lập yêu nước Lào vàcác đoàn thể, tổ chức khác của ba nước Tại Hội nghị, N Xihanúc kịch liệt lên

án hành động chiến tranh mới của đế quốc Mỹ, “và nhấn mạnh sự cần thiết đốivới nhân dân các nước Đông Dương phải tăng cường đoàn kết hơn nữa trướcnguy cơ mở rộng chiến tranh do đế quốc Mỹ gây nên” [53, tr.402] Chủ tich HồChí Minh đã nhận xét: “Quan điểm trên đây của thái tử Quốc trưởng, mà Hộinghị nhân dân Đông Dương hoàn toàn tán thành, là một bằng chứng tỏ rõ ý chíthống nhất của nhân dân ba nước chúng ta là kiên quyết đấu tranh chống xâmlược của đế quốc Mỹ và ra sức bảo vệ hoà bình, độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnhthổ” [53, tr.402] Trong thư chào mừng Hội nghị, Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh:

“Nhân dân ba nước Việt Nam, Campuchia và Lào vốn đã luôn luôn cùngnhau sát cánh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa thực dân, đế quốc Đứng trướcmột cuộc chiến tranh mở rộng do Mỹ gây nên, nhân dân ba nước chúng tađoàn kết chặt chẽ chống đế quốc Mỹ, thì chúng ta nhất định thắng lợi” [54,tr.398]

Hội nghị đã thông qua một Nghị quyết chung khẳng định tình đoàn kếtcủa nhân dân ba nước Đông Dương kiên quyết đấu tranh chống Mỹ xâm lược

và ba Nghị quyết riêng về Việt Nam, Lào và Campuchia nhịêt liệt ủng hộcuộc đấu tranh vì độc lập, quyền tự quyết và toàn vẹn lãnh thổ của nhân dân

ba nước Hội nghị đã nhấn mạnh “sự cần thiết phải củng cố tình đoàn kếtchân thành và bền vững của các dân tộc Đông Dương” trong cuộc đấu tranhchống kẻ thù chung là đế quốc Mỹ xâm lược

Hội nghị nhân dân Đông Dương là một sự kiện quan trọng trong đờisống chính trị và trong cuộc chiến đấu vì độc lập, tự do của nhân dân ba nướcViệt Nam, Lào, Campuchia Thắng lợi của Hội nghị là thắng lợi của tình đoànkết chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương Hội nghị đã đánh dấu bướcphát triển quan trọng trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của nhândân ba nước Đông Dương, đồng thời đánh dấu một thất bại nặng nề của đếquốc Mỹ tay sai của chúng trong âm mưu chia rẽ các dân tộc Đông Dương để

dễ bề thôn tính từng nước

Đoàn kết nhân dân ba nước Đông Dương trong một mặt trận thống nhấtchống xâm lược là một đòi hỏi khách quan, phù hợp với quyền lợi của mỗidân tộc và nguyện vọng của nhân dân ba nước Đông Dương Mặt trận đó làmột bộ phận của Mặt trận nhân dân thế giới chống xâm lược

Chính vì vậy mà trong suốt cuộc kháng chiến, Đảng ta luôn đặt vấn đềđoàn kết, liên minh chiến đấu với nhân dân Lào và nhân dân Campuchia thànhvấn đề lớn thuộc về đường lối, chính sách trong trong toàn bộ đường lối, chínhsách cách mạng và kháng chiến

Chủ trương của Đảng về xây dựng đoàn kết, liên minh chiến đấu giữaViệt Nam với Lào và Campuchia nhằm mục tiêu chống đế quốc Mỹ xâm lược

là kịp thời, đúng đắn, phù hợp với thực tế và có cơ sở hiện thực

Bên cạnh việc cùng bạn sát cánh chiến đấu, chúng ta làm hết sức mình đểgiúp bạn xây dựng và phát triển thực lực kháng chiến, đáp ứng đòi hỏi ngày càngtăng cao của phong trào đấu tranh của mỗi nước Chúng ta không những giúp đỡ

bạn về cơ sở vật chất và phương tiện chiến đấu, xây dựng và mở rộng vùng giảiphóng mà còn giúp bạn phát triển lực lượng vũ trang, đào tạo đội ngũ cán bộ đểbạn đủ sức đảm đương trách nhiệm của mình Đó là sự giúp đỡ chí tình, vô tư,hiệu quả trên tinh thần quốc tế vô sản cao cả và trong sáng, theo lời dạy của Chủ

tịch Hồ Chí Minh “giúp bạn là tự giúp mình”.

Tại HNTƯ 12, Đảng ta khẳng định: “Trong việc giúp đỡ cách mạng Lào,chúng ta cần giúp đỡ toàn diện, nhưng phải chú trọng trước hết đến Trung Lào và HạLào Cần tích cực giúp bạn củng cố vùng giải phóng, đồng thời phát triển chiến tranh

du kích, mở rộng vùng giải phóng ở nông thôn, ra sức giúp bạn về xây dựng lựclượng về chính trị, quân sự và kinh tế, từng bước cải thiện đời sống nhân dân” [22,tr.646]

Hội nghị BCHTƯ Đảng lần thứ 14 (tháng 1-1968) đánh giá tình hình địch vàcách mạng nước ta, cũng như cách mạng hai nước Lào và Campuchia Hội nghị đã

đề ra chủ trương: Trong khi tích cực bảo vệ miền Bắc, chi viện cho miền Nam, phải

ra sức giúp đỡ nhân dân Lào giành thắng lợi mới và ủng hộ mạnh mẽ nhân dânCampuchia chống mọi âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai

Để đoàn kết, liên minh chiến đấu có hiệu quả, tạo ra sức mạnh to lớn đánhđịch đều khắp trên cả ba nước, Đảng ta chủ trương giúp bạn nhanh chóng phát triểnlực lượng vũ trang, lực lượng chính trị, xây dựng cơ sở cách mạng, cơ sở khángchiến, đẩy mạnh chiến tranh trên đát bạn Đó là cơ sở để phối hợp chiến trường theoyêu cầu của cuộc chiến tranh, của chiến lược chung trên cả ba nước

Trên cơ sở chiến lược chung “Đông Dương là một chiến trường”, Đảng

ta chủ trương quyết tâm đánh bại chiến lược “chiến tranh cục bộ” của đế quốc

Mỹ, giành thắng lợi quyết định trên chiến trường chính MNVN; đồng thờigiúp quân, dân Lào đánh thắng “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ và taysai ở Lào Đảng ta cũng chủ trương phải ủng hộ mạnh mẽ nhân dânCampuchia chống mọi âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ và tranh thủ sựgiúp đỡ, ủng hộ của Đảng, nhân dân Campuchia đối với cuộc kháng chiến củata

Trước ý đồ chiến lược và hành động chiến tranh của đế quốc Mỹ là xâmlược, đặt ách thống trị lên cả ba nước Đông Dương, dùng người lãnh thổ nướcnày xâm lược nước kia, chia rẽ triệt để từng nước, cô lập nước này với nướckia, phá vỡ khối liên minh về chính trị, quân sự của ba nước Việt Nam - Lào -Campuchia Phát huy truyền thống lịch sử tốt đẹp, do quan hệ về địa lý, chínhtrị, kinh tế, văn hoá giữa ba dân tộc tạo nên; đặc biệt là đáp ứng yêu cầukhách quan của việc vận dụng những yếu tố, những quy luật để giành thắnglợi trong cuộc vận động cách mạng và chiến tranh cách mạng, Đảng ta đã làmhết sức mình để thực hiện ngay từ đầu việc đẩy mạnh đoàn kết, liên minh vớinhân dân Lào và nhân dân Campuchia trong cuộc chiến tranh liên minhchống kẻ thù chung là đế quốc Mỹ xâm lược

Như vậy, qua đây cho chúng ta thấy rằng quan điểm, tư tưởng của Đảng tangay từ đầu là kiên trì tăng cường đẩy mạnh đoàn kết, liên minh chiến đấu giữaViệt Nam với Lào và Campuchia Đoàn kết, liên minh với Lào và Campuchiatheo phương châm: đoàn kết đặc biệt, toàn diện, cơ bản, liên tục, mang tính chiếnlược lâu dài và trên tinh thần quốc tế vô sản

* Sự chỉ đạo của Đảng về đoàn kết, liên minh với Lào, tranh thủ sự giúp đỡ của Campuchia

Đế quốc Mỹ đã đẩy mạnh cuộc chiến tranh trên quy mô lớn ở chiếntrường Lào và Việt Nam Với chính sách vũ lực tàn bạo, đế quốc Mỹ đã huyđộng một khối lượng khổng lồ phương tiện chiến tranh và vũ khí hiện đại (trừbom nguyên tử), sử dụng tối đa sức mạnh của Mỹ cùng nhiều nước đồngminh khác để chống lại nhân dân các dân tộc Đông Dương

Để phối hợp với chiến lược “chiến tranh cục bộ” ở MNVN, đế quốc Mỹđẩy mạnh chiến tranh xâm lược ở Lào, tăng cường “chiến tranh đặc biệt”,phát triển các trung đoàn cơ động, thúc quân phái hữu tiến công bộ đội Pathét Lào, đồng thời huy động máy bay đánh phá, lấn chiếm vùng giải phóng

và tìm cách phá hoại Chính phủ liên hiệp Đế quốc Mỹ liên tiếp cải tổ Chínhphủ Viêng Chăn, gạt bỏ những tay sai bất lực, lập ra “trung tâm hành quân

liên hợp” do Mỹ trực tiếp nắm để dễ phối hợp với lực lượng nguỵ Lào, lựclượng Thái Lan và một bộ phận quân nguỵ Sài Gòn sang chiến đấu trên chiếntrường Lào; mặt khác kết hợp giữa hai lực lượng bộ binh và không quân Mỹ,nhằm tăng hiệu quả các hoạt động quân sự có qui mô lớn.

Trước diễn biến nhanh chóng của tình hình, tháng 5-1965, BCHTƯĐảng Nhân dân cách mạng Lào họp Hội nghị lần thứ 13, ra Nghị quyết đánhgiá tình hình và đề ra phương án nhiệm vụ mới Nghị quyết nêu rõ: Đẩy mạnhđấu tranh quân sự, phát động chiến tranh nhân dân sâu rộng, tiêu diệt và tiêuhao sinh lực địch, giữ vững và mở rộng vùng giải phóng có trọng điểm…, rasức củng cố và tăng cường xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, coi đó lànhiệm vụ hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân

Đối với việc xây dựng, củng cố lực lực lượng vũ trang, Nghị quyết HNTƯ

13 của Đảng nhân dân Cách mạng Lào xác định: Tăng cường chất lượng chính trị,bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp và toàn diện của Đảng đối với lực lượng

vũ trang, đi đôi với việc củng cố tổ chức, giải quyết tình trạng mất cân đối giữa bathứ quân

Quán triệt Nghị quyết HNTƯ lần thứ 13, Tổng Quân uỷ Lào tổ chứcnhiều cuộc họp bàn về nhiệm vụ xây dựng và chiến đấu của quân đội Theothoả thuận giữa ta và bạn, trong giai đoạn này, trên chiến trường Lào có Đoànchuyên gia quân sự 959 của Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục giúp ba cơquan: Tổng cục Chính trị, Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Hậu cần về phươnghướng, kế hoạch, tổ chức, trang bị và nội dung xây dựng quân đội, phát triểnlực lượng, đáp ứng yêu cầu chiến đấu của bạn trong giai đoạn mới

Nhằm đáp ứng kịp với tình hình của cách mạng Lào, BCT ta đã chỉ đạogiúp bạn khẩn trương phát triển lực lượng và gấp rút đưa một số đơn vị quântình nguyện và chuyên gia quân sự sang giúp bạn xây dựng, chiến đấu, củng

cố vùng giải phóng

Thực hiện sự chỉ đạo của BCT, ngày 18-5-1965, Đoàn chuyên gia quân

sự và quân tình nguyện Việt Nam mang phiên hiệu Đoàn 565 được thành lập

tại Đức Thọ, Hà Tĩnh (Trực thuộc Quân khu 4) Ngày 19-5-1965, Đoàn nhậnlệnh hành quân sang chiến trường Lào với nhiệm vụ:

Chuyên gia giúp địa phương xây dựng lực lượng từ tỉnh đến các đạiđội, cùng các địa phương trên địa bàn phát triển quần chúng xây dựng cơ sởcách mạng ở vùng giải phóng, trong vùng địch hậu Bộ đội tình nguyện phốihợp với lực lượng địa phương đánh địch lấn chiếm vùng giải phóng, diệt phỉ,bảo vệ và mở rộng địa bàn, bảo vệ tuyến hành lang 559, cùng bạn triển khaiđợt hoạt động quân sự tiến hành chiến tranh thu phục phỉ ở Khăm Muộn, bắcXavanakhét và đánh địch ở phía tây ven đường số 13 [13, tr.117]

Khi trả lời phỏng vấn hãng tin Nihông Enpa (Nhật Bản) tháng 4-1965,Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đế quốc Mỹ muốn biến các nước ĐôngDương thành một chiến trường thì nhân dân Đông Dương nhất định sẽ cùngđoàn kết chặt chẽ, kiên quyết đánh thắng chúng” [55, tr.70]

Nhằm thúc đẩy cách mạng hai nước phát triển, ngày 22-6-1965, đại diệnĐảng Lao động Việt Nam và đại diện Đảng Nhân dân cách mạng Lào tổ chức hộiđàm xác định những vấn đề cơ bản về đường lối,, nhiệm vụ cách mạng, xác định vịtrí quan trọng của chiến tranh nhân dân Việt Nam và chiến tranh cách mạng Lào.Hội nghị đã đề ra nhiệm vụ trước mắt đối với cách mạng Lào là khẩn trương tăngcường lực lượng cách mạng về mọi mặt, tiêu diệt sinh lực địch, củng cố và mở rộngvùng giải phóng; đẩy mạnh chiến tranh du kích ở vùng địch hậu, từng bước chuyểnbiến tương quan lực lượng ngày càng có lợi cho ta, quyết đánh bại chiến lược

“chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ Cuộc hội đàm đã thống nhất: Hai Đảng, haidân tộc, hai nước cần đoàn kết giúp đỡ nhau, chiến đấu chống kẻ thù chung là đếquốc Mỹ Hai nước phải đánh Mỹ và giành thắng lợi triệt để

Đi đôi với việc giúp Lào đánh địch, xây dựng lực lượng cách mạng mọi mặt,thì việc giúp Lào xây dựng đội ngũ cán bộ có khả năng đáp ứng yêu cầu của tìnhhình mới, có chỉ đạo từ trên xuống dưới là một nhiệm vụ chiếm vị trí hàng đầu.Như vậy, bước vào thời kỳ mới, hai Đảng, hai dân tộc tiếp tục đẩymạnh mối quan hệ đoàn kết, nhanh chóng nắm bắt tình hình, kịp thời bàn bạc

thống nhất ý kiến, kịp thời chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đề ra nhiệm vụchiến lược mới, thực hiện kháng chiến toàn dân, toàn diện cùng đấu tranhchống Mỹ và các thế lực thân Mỹ Biểu hiện tình đoàn kết giữa hai Đảngtrong giai đoạn này là ngoài sự thống nhất về đường lối chỉ đạo chiến lược, sựphối hợp trong đấu tranh quân sự, thì đấu tranh ngoại giao cũng có một bướcphát triển mới, giành thắng lợi từng bước đi đến giành thắng lợi hoàn toàn.Trong quá trình liên minh, một mặt, mỗi nước đã phát huy triệt để thế mạnhcủa dân tộc mình, mặt khác, kết hợp với sự giúp đỡ, ủng hộ lẫn nhau giữa hainước cùng với sự giúp đỡ của các nước XHCN, đặc biệt là Trung Quốc vàLiên Xô, tạo thành sức mạnh tổng hợp để thắng Mỹ.

Thực hiện chủ trương của hai Đảng, Quân uỷ Trung ương ta tăng cườngcông tác chỉ đạo giúp bạn hoàn thành hệ thống chuyên gia quân sự từ BộTổng Tư lệnh trở xuống các huyện đội và phân đội kỹ thuật, tăng cường lựclượng quân tình nguyện sang Lào giúp bạn đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trung

sơ cấp về quân sự, chính trị, hậu cần Đến tháng 6-1965, tổng số lượng tasang giúp Lào là 10.000 người, gồm 10 tiểu đoàn quân tình nguyện, 2 tiểuđoàn pháo cao xạ, 17 đội công tác; đồng thời ta nhận giúp Lào đào tạo, bồidưỡng 479 cán bộ trung sơ cấp về quân sự, chính trị, hậu cần

Ngày 3-7-1965, BCT Đảng ta có Nghị quyết về giúp đỡ cách mạng Lào

và đẩy mạnh hoạt động trong thời gian tới Nghị quyết nhấn mạnh:

Hiện nay, trước âm mưu đẩy mạnh chiến tranh xâm lược của Mỹ vàtay sai, vận mệnh của hai dân tộc và sự nghiệp cách mạng của hai nước đangđứng trước những thử thách nghiêm trọng, đòi hỏi có sự phối hợp chặt chẽhơn nữa giữa cách mạng hai nước và sự giúp đỡ tích cực hơn nữa của haiĐảng, Chính phủ, Quân đội và nhân dân ta đối với cách mạng Lào Ta cầnphải nỗ lực đáp ứng đến mức cao nhất mọi yêu cầu đối với công cuộc pháttriển cách mạng của bạn [58, tr.28]

Quán triệt Nghị quyết BCT, ngày 17-9-1965, Tổng Cục Chính trị quân đội

ta ra chỉ thị về nhiệm vụ công tác đảng, công tác chính trị đối với bộ đội đang

phối hợp chiến đấu với lực lượng vũ trang cách mạng Lào Chỉ thị nhấn mạnh:Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng uỷ các cấp, của chi bộ Đảng, tăng cường giáodục chính trị, lãnh đạo tư tưởng làm cho cán bộ, chiến sĩ quán triệt sâu sắc đặcđiểm tình hình nhiệm vụ cách mạng Lào; nhiệm vụ quốc tế của quân đội ta, mốiquan hệ khăng khít giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng Lào; nắm vữngmục đích, yêu cầu, nội dung, phương châm nguyên tắc giúp bạn; nắm vững vàvận dụng sáng tạo quan điểm về chiến tranh nhân dân, lực lượng vũ trang nhândân vào điều kiện cụ thể của Lào; xây dựng quyết tâm chống Mỹ, cứu nước…Đoàn kết, liên minh chiến đấu với bạn đến thắng lợi hoàn toàn [40, tr.190].

Về một số công tác cụ thể, chỉ thị yêu cầu phải coi trọng hoạt động giáodục, lãnh đạo tư tưởng bộ đội, trước hết là cán bộ, đảng viên thông suốt trongmọi chủ trương, nhiệm vụ giúp bạn, thực sự gương mẫu về mọi mặt để dẫndắt quần chúng cùng thực hiện tốt nhiệm vụ quốc tế vô tư, trong sáng, coi sựnghiệp cách mạng của nước bạn như sự nghiệp cách mạng của Việt Nam.Thường xuyên chăm lo củng cố, tăng cường đoàn kết nội bộ, đoàn kết giữa

bộ đội ta với quân và dân Lào, tất cả vì thắng lợi chung Thực sự khiêm tốn,tôn trọng bạn, kiên nhẫn, tận tình hướng dẫn giúp đỡ bạn tiến bộ, thực hiệnmiệng nói tay làm, đồng cam cộng khổ cùng quân và dân bạn chiến đấu, côngtác và sản xuất Kiên quyết chống mọi biểu hiện tư tưởng nước lớn, ban ơn,xem thường bạn, tạm bợ, ngại khó ngại khổ, thiếu an tâm làm nhiệm vụ giúpbạn

Quán triệt những yêu cầu, nhiệm vụ công tác đảng, công tác chính trịđối với quân tình nguyện và chuyên gia quân sự trực tiếp giúp bạn, cấp uỷ,lãnh đạo chỉ huy, cơ quan các đơn vị tổ chức bộ đội thực hiện đúng quanđiểm quốc tế chân chính, hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng và quân đội giaophó

Cuối năm 1965, theo đề nghị của Tổng Quân uỷ, Trung ương bạnquyết định tiến hành cuộc vận động “Toàn dân tham gia xây dựng lựclượng vũ trang” Đoàn chuyên gia quân sự 959 phối hợp với với chuyên

gia dân chính xuống từng địa phương giúp bạn tổ chức tuyên truyền, giáodục rộng rãi trong nhân dân; phân công cán bộ, đảng viên ở từng địaphương cùng bộ đội thâm nhập, vận động từng gia đình Quần chúnghưởng ứng tích cực, động viên con em đi bộ đội, tham gia du kích Ngaytrong từng vùng bị tạm chiếm cũng có nhiều thanh niên bí mật ra vùng giảiphóng xin nhập ngũ Tuy “dân số vùng giải phóng của bạn chỉ có 80 vạndân, nhưng bước đầu công cuộc vận động đã có 5.000 thanh niên vào bộđội và gần 20.000 tham gia lực lượng du kích, đưa tổng số quân đội Pa thétLào năm 1966 lên 22.500 người và 44.000 du kích (có 8.700 du kích nữ)”[13, tr.121] Thắng lợi đó có ý nghĩa rất quan trọng, tăng cường được lựclượng, bảo đảm quân số cho các đơn vị chiến đấu và khắc phục dần tìnhtrạng mất cân đối giữa ba thứ quân Đặc biệt, lực lượng vũ trang địaphương (bộ đội địa phương, dân quân du kích) đã phát triển củng cố thêm,làm nguồn bổ sung và hỗ trợ tác chiến với quân chủ lực chống các âm mưu

và hành động lấn chiếm phá hoại vùng giải phóng của Mỹ và tay sai

Nhằm khắc phục khó khăn về phương tiện cơ động lực lượng và tạo thếtrận tại chỗ, chủ động đối phó với các tình huống của chiến tranh, nhất là ởnhững địa bàn quan trọng, Đoàn chuyên gia 959 đề nghị bạn bố trí các tiểuđoàn chủ lực ở từng khu vực Ở Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng bố trí 10tiểu đoàn, trong đó có 7 tiểu đoàn bộ binh và 3 tiểu đoàn binh chủng Ở NamLào có 8 tiểu đoàn Ở Sầm Nưa 3 tiểu đoàn bộ binh và một tiểu đoàn pháocao xạ 37 ly Ở Bắc Lào, 2 tiểu đoàn bộ binh Số lượng đơn vị nhiều, nhưngquân số thiếu hụt nghiêm trọng, sức chiến đấu hạn chế Các đơn vị của bạnchỉ mới đánh nhỏ, chưa quen đánh hợp đồng quy mô lớn

Để khắc phục những hạn chế đó, chúng ta vừa phải phối hợp cùng bạnchiến đấu, vừa có kế hoạch xây dựng nâng cao trình độ chính trị, quân sự chocán bộ chiến sĩ của bạn Cán bộ đoàn chuyên gia, quân tình nguyện khẩntrương giúp bạn chuẩn bị về nội dung huấn luyện và cải tiến phương pháphuấn luyện cho phù hợp với đối tượng tác chiến và thực tế chiến trường

Với phương châm tất cả để giúp bạn nâng cao trình độ toàn diện, cán bộcủa ta đã tranh thủ thời gian huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức quân sự giúpbạn Tháng 1-1966, tại Sầm Nưa và Xiêng Khoảng, ta giúp bạn: “mở 5 lớphuấn luyện quân sự cho hơn 400 cán bộ cấp đại đội, tiểu đoàn và cán bộ tỉnhđội, thời gian từ 10 đến 20 ngày; đồng thời tổ chức bồi dưỡng tập huấn chocán bộ đại đội, trung đội ở một số đơn vị cơ động” [13, tr.123].

Trong hai năm 1965-1966, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đãgiúp bạn xây dựng và phối hợp với bạn đánh địch, thu phục phỉ, củng cố vùng giảiphóng, loại khỏi vòng chiến đấu 16.000 tên địch, thu phục, gọi hàng 4000 tên phỉ, bắnrơi 391 chiếc máy bay Mỹ-nguỵ Riêng mùa khô 1965-1966, ta đã giải phóng Tông sơ(Tỉnh Mường Say), Hứa Mường, Mường Miền, Nhọt Phát, Nọng Khang (Sầm Nưa),

Na Kay (Khăm Muộn), Tha Teng (Sa La Van), Át Ta Pư

Các đơn vị chuyên gia quân sự, quân tình nguyện Việt Nam đã giúp bạnliên tiếp đập tan các cuộc tấn công lấn chiếm của địch, bảo vệ vững chắcvùng giải phóng và mở rộng vành đai giải phóng Phong trào đấu tranh chínhtrị và chiến đấu du kích trong vùng địch kiểm soát phát triển mạnh mẽ, sâurộng, uy tín của cách mạng lan rộng trong các tầng lớp nhân dân Lào

Tháng 4-1966, Tổng cục Chính trị quân đội ta tổ chức Hội nghị cán bộ lãnhđạo và chỉ huy các Đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự 959, 559, 565

và 463, đánh giá về hoạt động giúp bạn Sau khi đánh giá tình hình những nămqua và nhận định bước phát triển từ năm 1966 trở đi, Hội nghị đề ra nhiệm vụgiúp bạn Lào:

1 Lãnh đạo bộ đội giúp bạn ổn định chỗ ở cho nhân dân, hướng dẫnnhân dân sản xuất đảm bảo đời sống; tổ chức cứu đói và chữa bệnh cho dân

2 Tích cực tuyên truyền nâng cao ý thức cảnh giác của nhân dân, giúpbạn tổ chức lùng biệt kích; phối hợp với bạn quét thổ phỉ, biệt kích ở nhữngtrọng điểm trong hành lang vận chuyển của đoàn 559 và vùng căn cứ tỉnh,huyện của lực lượng cách mạng Lào, để đảm bảo an ninh chung

3 Tăng cường giúp bạn xây dựng củng cố chính quyền, tổ chức cácđoàn thể quần chúng ở những nơi còn yếu hoặc chưa thiết lập hoàn chỉnh, để

mở rộng cơ sở một cách vững chắc hơn

Thực hiện nhiệm vụ nói trên, lãnh đạo, chỉ huy, cơ quan chính trị cácđơn vị quân tình nguyện và chuyên gia đã giáo dục cán bộ, chiến sĩ nhận rõ ýnghĩa quan trọng của sự phối hợp hành động chặt chẽ trong công tác vậnđộng quần chúng xây dựng cơ sở cách mạng giúp bạn, nhiệm vụ quốc tế của

ta càng đạt hiệu quả tốt

Từ ngày 20 đến ngày 30-7-1967, Tổng quân uỷ và Bộ chỉ huy tối caoLào triệu tập Hội nghị cán bộ quân chính trong toàn quân tại Na Cay (SầmNưa) Để đáp ứng yêu cầu phát triển cả lực lượng vũ trang cách mạng, Hộinghị đã quyết định đổi tên Bộ đội Pa thét Lào thành Quân đội giải phóngnhân dân Lào, do đồng chí Khăm Tày Xi-phăn-đon làm tư lệnh tối cao

Như vậy, được sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Bộ Tổng tưlệnh Quân đội nhân dân Việt Nam và Bộ chỉ huy tối cao Quân đội Pa thétLào, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã nỗ lực giúp bạncủng cố cơ sở, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân Bộ đội chủ lực, bộ độiđịa phương, dân quân du kích được phát triển cả về số lượng và chất lượng,tạo điều kiện cho quân và dân Lào có thể tự lực, tự cường, từng bước vươnlên hoàn thành nhiệm vụ cách mạng của mình

Cùng với việc giúp bạn xây dựng lực lượng vũ trang, giữ vững và mởrộng vùng giải phóng, xây dựng chính quyền ở các cấp nhằm phát triểnthực lực cách mạng, chúng ta còn phối hợp chặt chẽ với bạn chiến đấu đạthiệu quả cao trên khắp chiến trường, trong từng chiến dịch và trên từng địabàn, từng bước đánh bại chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ và các thếlực thân Mỹ

Sự phối hợp chặt chẽ trên các chiến trường giữa Việt Nam và Lào đãtạo điều kiện để quân và dân Việt Nam giành thắng lợi trong hai cuộc phản

công mùa khô 1965-1966, 1966-1967, mặt trận Đường số 9 - Khe Sanh, nhất

là thắng lợi trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968

Đầu năm 1968, ta chủ trương mở hoạt động lớn ở Mặt trận Đường số 9

- Khe Sanh, xem đó là một trong những chiến dịch quan trọng của cuộc Tổngtiến công và nổi dậy Xuân 1968, là đòn chính của bộ đội chủ lực ta nhằm thuhút quân cơ động Mỹ Đêm 20 rạng ngày 21-1-1968 ta nổ súng tấn côngtrước vào Khe Sanh, vào hầu hết vị trí trên Đường số 9, tiêu diệt một bộ phận,vây hãm và giam chân tiêu hao chúng, tạo thế cho các chiến trường khác nhất

là Huế, Đà Nẵng tiến công và nổi dậy

Trên chiến trường Lào, quân và dân Lào liên tiếp giành thắng lợi lớn,từng bước làm thất bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt” ở Lào Đặc biệt làđòn tiến công quân sự trong chiến dịch Nậm Bạc (năm 1968 ở) Thượng Lào.Sau nửa tháng xiết chặt vòng vây (15-1-1968), lực lượng vũ trang Việt Nam

và Lào tiến công tiêu diệt đại bộ phận quân địch ở đây, kết thúc thắng lợichiến dịch (27-1-1968), tiêu diệt và làm tan rã gần 4 binh đoàn cơ động chínhquy của nguỵ Lào (gần 50% quân chính quy nguỵ Lào) ở Nậm Bạc Chiếnthắng Nậm Bạc có ý nghĩa to lớn và toàn diện cả về quân sự và chính trị, đốivới Lào cũng như đối với ta, làm cho so sánh lực lượng thay đổi nhanh chóng

có lợi cho cách mạng Lào Vùng căn cứ được mở rộng và nối liền từ Phong

Sa Lỳ qua U Đom Say, Nậm Bạc tới Sầm Nưa Chiến thắng đó đã đánh dấu

sự trưởng thành nhanh chóng của lực lượng vũ trang Lào (nhất là quân chủlực), cổ vũ mạnh mẽ và thắt chặt thêm tinh thần đoàn kết chiến đấu giữa quân

và dân hai nước Việt - Lào, phối hợp nhịp nhàng với cuộc Tổng tiến công vànổi dậy đồng loạt trên chiến trường miền Nam diễn ra chỉ mấy ngày sau đó.Đêm giao thừa Tết Mậu Thân 1968, ta Tổng tiến công và nổi dậy đồng loạttrên chiến trường miền Nam, tấn công địch ở 4 thành phố, 37 thị xã, hàng trăm thịtrấn, đánh vào hầu hết cơ quan đầu não trung ương, địa phương cả Mỹ lẫn nguỵ,làm cho sinh lực và phương tiện chiến tranh của địch bị tổn thất nặng nề

Qua ba đợt tổng tiến công và nổi dậy, mục tiêu chiến lược giành “thắnglợi quyết định” đề ra trong Nghị quyết Trung ương 14 chưa thực hiện được.Tuy vậy, qua 200 ngày đêm tiến công và nổi dậy ta đã loại khỏi vòng chiếnđấu 63.000 tên địch, phá huỷ 13.000 xe quân sự, bức hàng, bức rút 15.000đồn bốt, chi khu, 1.200 ấp chiến lược bị phá Về phía ta, do tiến công và nổidây liên tục, kéo dài trên quy mô rộng lớn để buộc Mỹ xuống thang chiếntranh, thực hiên toàn bộ chính quyền về tay nhân dân, nên lực lượng của ta bịthiệt hại nặng làm cho “111.306 cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang và chínhtrị ở miền Nam bị thương và hy sinh, hàng vạn quần chúng cách mạng đã ngãxuống” [74, tr.472].

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân có ý nghĩa đặc biệt quantrọng, là một đòn tấn công bất ngờ lớn đánh vào các trung tâm sào huyệt Mỹ -nguỵ, “làm lung lay ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ”, làm phá sản chiến lược

“chiến tranh cục bộ” của Mỹ

Thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân củaquân và dân ta đã tác động mạnh mẽ ở nước Mỹ “Trong cuộc chiến tranh

ở Việt Nam, không có cú đánh nào choáng váng nước Mỹ bằng Mậu Thân”[37, tr.322] Nước Mỹ rối bời và bị cô lập Đêm 31-3-1968, Tổng thốngGiônxơn đã phải ra lệnh ngừng các cuộc tiến công của không quân và hảiquân vào Bắc Việt Nam; chấp nhận đàm phán với Việt Nam Dân chủ Cộnghoà, rút bỏ cam kết đưa quân Mỹ vào cuộc chiến tranh trên bộ ở MNVN,Tổng thống Giônxơn thừa nhận chiến lược “chiến tranh cục bộ” bị thất bại

và đi vào xu thế không thể cưỡng lại là xuống thang chiến tranh - thực hiện

“phi Mỹ hoá” cuộc chiến tranh Đồng thời Giônxơn tuyên bố không ratranh cử Tổng thống nhiệm kỳ tiếp theo

Ngày 31-10-1968, Tổng thống Giônxơn phải tuyên bố ngừng hoàn toàn việcném bom miền Bắc Việt Nam và các hành động chiến tranh khác chống nước ViệtNam Dân chủ Cộng hoà và chấp nhận mở Hội nghị đàm phán ở Pari

Nhân dịp này, ngày 3-11-1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi

cả nước, Người khẳng định:

Đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ trên miền Bắcnước ta Đó là một thắng lợi có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự nghiệpkháng chiến chống Mỹ, toàn dân đoàn kết quyết chiến quyết thắng, thắng lợicủa chế độ xã hội chủ nghĩa tốt đẹp Đó là thắng lợi chung của quân và dân ta

ở cả hai miền Nam - Bắc Đó là thắng lợi của nhân dân các nước anh em vàbầu bạn khắp năm châu [56, tr.406-407]

Song đó chỉ mới là thắng lợi bước đầu “Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàndân là lúc này phải nâng cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, quyết giải phóng miềnNam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoàn thành thống nhất Tổ quốc Hễ còn một tên xâm lượctrên đất nước ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét sạch nó đi” [56, tr.407]

Đối với Campuchia, giai đoạn này đế quốc Mỹ đã tìm mọi cách ép Xihanúc đưaLonnon lên làm thủ tướng Đồng thời sử dụng quân Thái Lan và quân nguỵ MNVN đánhphá uy hiếp biên giới Campuchia, dùng không quân đánh phá đường vận chuyển chiếnlược của ta trên đất Campuchia

Chính phủ do Xihanúc đứng đầu vẫn giữ vững đường lối trung lập tíchcực do Việt Nam có chính sách ngoại giao đúng đắn Năm 1962, Xihanúc cắtquan hệ ngoại giao với chính quyền Sài Gòn - tay sai của Mỹ và tới tháng 12-

1963, thì khước từ viện trợ của Mỹ Tiếp đó, Chính quyền Xihanúc đã cắtquan hệ ngoại giao với Mỹ tháng 5-1965 và giương cao ngọn cờ chống Mỹ,ủng hộ Việt Nam, công nhận Mặt trận dân tộc giải phóng MNVN

Ở giai đoạn này Đảng và nhân dân ta đã khai thác tốt tư tưởng chống

Mỹ và tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của chính quyền trunglập Xihanúc đối với cuộc kháng chiến của nhân dân ta Chúng ta đã thu muađược một số vật chất, nhất là lương thực, thực phẩm của Campuchia để cungcấp cho chiến trường Nam Bộ và Tây Nguyên Ta sử dụng cảng Xihanúcvin

để nhận hàng viện trợ theo đường biển quốc tế: trả tiền quá cảnh cho phíachính quyền Vương quốc theo luật quốc tế, thuê lực lượng vận tải quân đội để

vận chuyển tới các khu tiếp nhận của ta, “40% gạo xuất cảng của Campuchiagiao cho ta, 70% đồ tiếp tế của ta đi qua cảng Xihanúcvin [8, tr.183] Chínhnhờ “con đường này mà ta đã kịp thời chuyển được một số lớn súng đạn tớichiến trường, trong đó có B40, 12,7 ly để đánh bại cuộc hành quân GianxơnCyti năm 1967” [2, tr.22].

Như vậy, giai đoạn 1965 đến năm 1968, là giai đoạn dưới sự điều hànhcủa Bộ Tổng tư lệnh đã có sự phối hợp chặt chẽ, toàn diện giữa chiến trường

ở Việt Nam, chiến trường Lào để phá chiến lược “chiến tranh cục bộ” củađịch đồng thời đối với Campuchia, về quân sự, ta chấp hành và vận dụng tốtđường lối đối ngoại của Đảng, nên đã thúc đẩy mặt tích cực của Chính phủCampuchia, giữ vững chính sách tích cực giúp ta giải quyết việc chi việnbằng đường biển và mua lương thực, thực phẩm cho chiến trường miền Nam

1.2.2 Đảng lãnh đạo xây dựng đoàn kết, liên minh Việt Nam với Lào

và Campuchia trong những năm từ 1969 đến năm 1975

* Chủ trương của Đảng về đoàn kết, liên minh Việt Nam với Lào và Campuchia

Cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ba nước Đông Dương đếnnăm 1968 đã đẩy đế quốc Mỹ vào thế yếu toàn diện Trong bối cảnh tình hìnhthế giới hết sức phức tạp và tình hình nước Mỹ bị chia rẽ sâu sắc, vấn đề ViệtNam và Đông Dương trở thành nội dung chủ yếu mà đế quốc Mỹ tập trunggiải quyết

Ngày 20-1-1969, R.Níchxơn nhậm chức Tổng thống Hoa Kỳ, thừahưởng di sản nặng nề của người tiền nhiệm để lại là một nước Mỹ khủngkhoảng và bị suy giảm uy tín trên thế giới Trong tình hình bất lợi ấy, buộcNíchxơn phải điều chỉnh chiến lược toàn cầu của Mỹ Sự điều chỉnh ấy đã rađời “học thuyết Níchxơn”, với mục tiêu là giảm bớt các “cam kết quốc tế”của Mỹ, đòi hỏi các đồng minh “chia sẻ trách nhiệm” với Mỹ chống lại phongtrào cách mạng thế giới, tiến hành chiến tranh xâm lược bằng máu của ngườikhác, ổn định tình hình nội bộ, duy trì lực lực lượng quốc phòng để giữ thế

cân bằng và răn đe, khai thác, lợi dụng mâu thuẫn giữa các nước XHCN, chia

rẽ lôi kéo các nước lớn, mua chuộc, uy hiếp các nước nhỏ

Nằm trong kế hoạch của chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh”,cùng với việc đẩy mạnh nỗ lực quân sự bình định MNVN, đế quốc Mỹtăng cường “chiến tranh đặc biệt” ở Lào Đồng thời từng bước mở rộngchiến tranh sang Campuchia nhằm cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh, ngănchặn đường tiếp tế từ miền Bắc vào miền Nam qua Lào và Campuchia, xoá

bỏ hệ thống căn cứ kháng chiến của cách mạng miền Nam được Mỹ mệnhdanh là “đất thánh” của Việt cộng ở bên kia biên giới Hoà hoãn với Liên

Xô, Trung Quốc để cắt nguồn cung cấp vũ khí cho Việt Nam, làm giảm sứctiến công của ta và tiến tới cô lập, bóp nghẹt phong trào kháng chiến củanhân dân ta ở miền Nam

Như vậy, Níchxơn đã điều chỉnh chủ trương “phi Mỹ hoá chiến tranh”của Giônxơn Thực hiện sự điều chỉnh đó, Níchxơn đã sử dụng sức mạnh tối

đa về quân sự kết hợp với những thủ đoạn chính trị và ngoại giao rất xảoquyệt, hòng giành thế mạnh, cô lập và bóp nghẹt cuộc kháng chiến của nhândân ta Rõ ràng thực hiện “Việt Nam hoá chiến tranh”, Níchxơn nhằm phá vỡkhối đoàn kết thống nhất của nhân dân Việt Nam và mặt trận nhân dân thếgiới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ xâm lược, nhất là mặt trận đoàn kết thốngnhất của nhân dân Đông Dương và sự chi viện của các nước XHCN - hậuphương quốc tế của cách mạng Việt Nam Tình hình đó đã đặt cách mạng banước Đông Dương trước một thử thách mới khắc nghiệt và đòi hỏi phải tiếptục củng cố và tăng cường khối đoàn kết, liên minh hơn nữa

Ngày 1-1-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh chúc tết đồng bào và chiến sĩ cảnước: “năm mới đoàn kết, chiến đấu, thắng lợi” [57, tr.425] Người chỉ rabước đi tiếp theo của cuộc kháng chiến của nhân dân ta là: “Vì độc lập, vì tựdo; đánh cho Mỹ cút, đánh cho nguỵ nhào” [57, tr.426] Thư chúc mừng nămmới của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện đường lối và quyết tâm chiến lượccủa Đảng ta trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, đồng thời là lời hiệu triệu

có sức cổ vũ lớn lao quân và dân ta đoàn kết một lòng, vượt mọi gian khổ hysinh, tiến lên giành những thắng lợi mới.

Tháng 6-1969, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà MNVN đượcthành lập Đây là kết quả của quá trình đấu tranh lâu dài, gian khổ và cực kỳanh dũng của khối đoàn kết toàn dân ở miền Nam Nó là kết quả của quá trìnhhoàn chỉnh hệ thống chính quyền và tăng cường đoàn kết toàn dân miền Nam.Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà MNVN vừa mới được thành lập,Quốc trưởng Xihanúc của Vương quốc Campuchia mời Chủ tịch Huỳnh TấnPhát sang thăm hữu nghị và bàn bạc một số vấn đề mà hai bên cùng quantâm Một chuyến đi ngoại giao đầu tiên khá đặc biệt của Đoàn cấp cao đãthành công tốt đẹp

Từ cuối năm 1969 đầu năm 1970, tình hình chiến sự trên chiến trường

Đông Dương tiếp tục diễn ra quyết liệt Vào thời điểm này, Níchxơn đã đẩymạnh cuộc chiến tranh xâm lược lên quy mô mới, mở rộng chiến tranh ra toàncõi Đông Dương

Ở Lào, “viện trợ quân sự của Mỹ cho phái hữu tăng từ 90,4 triệu đôlatài khoá 1968-1969 lên 146 triệu đôla tài khoá 1969-1970” [11, tr.211] Mỹđưa thêm hàng ngàn cố vấn, ra sức xây dựng quân phái hữu Lào nhằm biếnđội quân này thành lực lượng xung kích chiến lược trong “chiến tranh đặcbiệt” ở Lào; đồng thời Mỹ đẩy mạnh chiến tranh bằng không quân ở đây cả

về quy mô lẫn cường độ đánh phá

Từ cuối tháng 4 đến 6-1969, Mỹ chỉ đạo các lực lượng quân đặc biệtVàng Pao, quân phái hữu mở liên tiếp các cuộc hành quân mang tênXamắckhi (Đoàn kết) I, II, III đánh chiếm thị xã Xiêng Khoảng và vùng xungquanh Cánh Đồng Chum Song chúng bị các lực lượng Quân giải phóng nhândân Lào cùng bộ đội địa phương và du kích ngăn chặn và tiêu hao buộc phảirút chạy về Sảm Thông - Long Chẹng

Cuối tháng 6 đầu tháng 7-1969, ta và bạn phối hợp mở chiến dịch MườngSủi tiêu diệt đại bộ phận sinh lực địch, nhất là “lực lượng đặc biệt” quân cơ động

của Vàng Pao, khôi phục mở rộng vùng giải phóng, củng cố, giữ vững địa bànchiến lược quan trọng Cánh Đồng Chum, tạo thế uy hiếp sào huyệt của địch ởSảm Thông - Long Chẹng, chia cắt Luông Pha Băng với Viêng Chăn, tạo điềukiện thuận lợi cho hoạt động quân sự của ta và bạn trong mùa khô tới.

Sau thất bại này, đế quốc Mỹ càng tăng cường ném bom, bắn phá ác liệtcác vùng giải phóng thuộc hai tỉnh Xiêng Khoảng và Hủa Phăn Đồng thời,lợi dụng mùa mưa, cuối tháng 7-1969, Mỹ tập trung lực lượng lớn bao gồm

cả phỉ Vàng Pao, quân phái hữu Lào và quân Thái Lan mở cuộc hành quânlớn mang tên Cù Kiệt Mục đích đánh chiếm Cánh Đồng Chum - XiêngKhoảng, chiếm lấy địa bàn có tầm quan trọng này làm bàn đạp tiến công sâuvào vùng giải phóng Hủa Phăn - căn cứ địa của cách mạng Lào, thực hiệnchiến lược “phòng ngự từ xa”, bảo vệ phòng tuyến sông Mê Công của Mỹ ởThái Lan, che chở khu vực Sảm Thông - Long Chẹng - sào huyệt của lựclượng đặc biệt Vàng Pao do Mỹ trực tiếp nuôi dưỡng và chỉ huy

Quyết không để mất địa bàn chiến lược quan trọng này, ta và bạn thốngnhất phối hợp mở chiến dịch phản công lấy mật danh là Chiến dịch 139,nhằm tiêu diệt bộ phận quan trọng sinh lực địch, khôi phục vùng giải phóngCánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, tạo thế cho cách mạng Lào phát triển Saunửa năm chiến đấu quyết liệt (từ 25-10-1969 đến 25-4-1970), liên quân Việt -Lào đã đánh bại cuộc hành quân lớn nhất của Mỹ và tay sai trên chiến trườngLào Trong toàn chiến dịch, “ta đã tiêu diệt năm tiểu đoàn địch, đánh thiệt hạinặng bốn tiểu đoàn, tiêu hao bốn tiểu đoàn khác của chúng, loại khỏi vòngchiến đấu 6.668 tên, bắn rơi và phá huỷ 117 máy bay, thu 597 súng các loại,giải phóng một vùng rộng lớn khoảng 6.000km2 với 16.000 dân, nối liềnCánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng - Mường Sủi, Sảm Thông - nam CăngXẻng - San Chồ với Sầm Nưa và bốn tỉnh Bắc Lào” [11, tr.218]

Với thắng lợi này, ta đã đập tan cố gắng cao nhất về quân sự của đếquốc Mỹ và đồng minh của Mỹ ở Lào, giáng một đòn nặng nề vào âm mưu

mở rộng chiến tranh đặc biệt ở Lào, làm thất bại toan tính phân tán và giam

chân một bộ phận lực lượng chủ lực Việt Nam trên chiến trường Lào để tạođiều kiện thuận lợi cho việc thực hiện “Việt Nam hoá chiến tranh” ở MNVN.Đối với Campuchia, Níchxơn đã coi Campuchia là một khâu trọng yếutrong việc giành thắng lợi ở Việt Nam Níchxơn đã đưa ra một kế hoạch nhằmbiến Campuchia trung lập thành một quốc gia thân Mỹ Còn Tư lệnh quân Mỹ

ở MNVN là Abram thì cho rằng Campuchia là nơi đứng chân của Trungương Cục miền Nam và Bộ chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Vì vậy,Abram nhận định, nếu phá được “thánh đường” Việt cộng ở Campuchia, cáchmạng miền Nam sẽ bị bóp nghẹt, chiến tranh Việt Nam sẽ kết thúc trong vòngmột năm Abram đề nghị Níchxơn dùng B52 đánh vào các khu căn cứ 353(vùng Móc Câu và Mỏ Vẹt bên kia biên giới Campuchia), nơi được xem là cóTrung ương Cục miền Nam đang đứng chân Đề nghị của Abram đã đượcchấp nhận, bởi trong nhìn nhận của giới lãnh đạo Oasinhtơn, “một cuộc chiếntranh không quân ở Campuchia có thể giữ bí mật mà vẫn đạt được mục tiêucắt đứt các đường tiếp tế và phá huỷ các căn cứ của địch Quan trọng hơn cả

là nó có thể buộc Campuchia phải từ bỏ chính sách lâu nay của họ” [1, 275]

tr.274-Ngày 18-3-1969, cuộc tấn công bằng B52 của Mỹ được thực hiện dọctheo biên giới Campuchia - Việt Nam, khởi đầu cho việc leo thang mở rộngchiến tranh sang Campuchia Đồng thời Mỹ ráo riết thực hiện các thủ đoạnchính trị, ngoại giao xảo quyệt nhắm xoá chính sách trung lập của Vươngquốc Campuchia, lôi kéo đất nước này đứng về phía Mỹ, chống lại cuộckháng chiến của nhân dân Việt Nam, tạo thế liên minh khu vực Nam ViệtNam - Campuchia - Lào - Thái Lan

Trước âm mưu và hành động của Mỹ đối với cách mạng Việt Namcũng như ở Lào và Campuchia, tháng 1-1970, BCHTƯ Đảng (khoá III) họpHội nghị lần thứ 18 để tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến trong giai đoạnmới Nghị quyết Hội nghị của Đảng đã nhấn mạnh cần: “Đẩy mạnh tiến côngtoàn diện: kết hợp tiến công về quân sự, chính trị và ngoại giao; kết hợp tiến

công quân sự và nổi dậy của quần chúng; kết hợp việc tiêu diệt địch với việcgiành lấy và giữ vững quyền làm chủ của nhân dân” [23, tr.118] BCHTƯcũng dự kiến tình hình có thể diễn ra phức tạp ở Campuchia, đường hành lang vậnchuyển cho Nam Bộ và một phần Tây Nguyên BCHTƯ Đảng đưa ra chủ trươngnhằm tăng cường sự đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa ba nước, Đảng chỉ

rõ :“Phải tích cực giúp đỡ cách mạng Lào và Campuchia, giúp quân đội và nhândân nước bạn đánh bại mọi âm mưu lấn chiếm vùng giải phóng, mở rộng chiếntranh của đế quốc Mỹ” [23, tr.89] Để làm tròn nhiệm vụ giải phóng miền Nam,tăng cường đoàn kết, liên minh chiến đấu ba nước Đông Dương trong giai đoạncách mạng mới, Đảng ta khẳng định cần động viên, giáo dục sâu rộng trong toànĐảng, toàn quân, toàn dân ở miền Bắc nhận rõ tình hình và quán triệt nhiệm vụ,sát cánh với quân dân miền Nam, cả nước một lòng, vượt qua mọi khó khăn, giankhổ, khắc phục tư tưởng hoà bình chủ nghĩa, nêu cao quyết tâm đánh thắng giặc

Mỹ xâm lược, kiên trì và đẩy mạnh kháng chiến, ra sức thi đua sản xuất, thực hiệnkhẩu hiệu “tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, giành thắng lợi quyết định.Hội nghị Trung ương lần thứ 18 đánh dấu sự chuyển hướng quan trọng

về chỉ đạo chiến lược của Đảng Quan điểm, tư tưởng của Hội nghị đượctruyền xuống các cấp tạo ra sự nhất trí, tin tưởng và quyết tâm mới trong toànĐảng, toàn dân, toàn quân

Ngày 18-3-1970, đế quốc Mỹ chủ mưu gây ra cuộc đảo chính lật đổchính quyền trung lập của Xihanúc, đưa bè lũ Lonnon tay sai của chúng lêncầm quyền Mỹ lập một hệ thống tay sai từ Sài Gòn - Phnôm Pênh - ViêngChăn - Băng Cốc thành một trục để hòng chia cắt, cô lập, bóp nghẹt cuộckháng chiến của nhân dân, phá hoại cách mạng Lào và Campuchia, phá vỡkhối đoàn kết, liên minh ba nước Đông Dương đã có từ lâu

Sau ngày 18-3-1970, cách mạng ba nước Đông Dương đứng trước tìnhhình nghiêm trọng Ngày 24 và 25-4-1970, tại vùng biên giới Việt Nam - Lào

- Trung Quốc những người đứng đầu ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia

đã họp Hội nghị để củng cố, tăng cường liên minh ba nước chống lại âm mưu