Bài tập quy hoạch và quản lý nông thôn

Hà Nội, tháng 10/2011QUY HOẠCH ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN Dự án : QUY HOẠCH LÀNG ĐÁ THỦ CÔNG MỸ NGHỆ NON NƯỚC 1.Giới thiệu chung Khu du lịch thắng cảnh Ngũ Hành Sơn gọi tắt là danh thắng Ngũ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG KHOA SAU ĐẠI HỌC

B ÀI T ẬP M ÔN : QUY HOẠC H VÀ XÂ Y DỰNG NÔNG T HÔN M ỚI

Lớp: Cao học kiến trúc 2010

GVHD: GS.TSKH Phạm Đình Tuyển

HVTH: Nguyễn Việt Phong Hoàng Anh Văn

Hà Thế Việt

Vương Văn Khang

Hà Nội, tháng 10/2011

QUY HOẠCH ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN

Dự án : QUY HOẠCH LÀNG ĐÁ THỦ CÔNG MỸ NGHỆ NON NƯỚC

1.Giới thiệu chung

Khu du lịch thắng cảnh Ngũ Hành Sơn (gọi tắt là danh thắng Ngũ Hành Sơn) nằm

ở phía Đông Nam thành phố Đà Nẵng, cách trung tâm thành phố khoảng 10km:

- Phía Đông giáp biển Đông

- Phía Tây giáp sông Cổ Cò

- Phía Nam giáp khu dân cư phường Hòa Hải

- Phía Bắc giáp khu dân cư phường Hòa Hải

Khu danh thắng Ngũ Hành Sơn có vị trí địa lý hết sức thuận lợi: nằm trên tuyến hành lang kinh tế Đông Tây, là điểm dừng chân của du khách trên con đường di sản miền Trung: cố đô Huế - Ngũ Hành Sơn - phố cổ Hội An và thánh địa Mỹ Sơn, bên cạnh đó khu danh thắng vừa có biển, có sông và núi rất thuận lợi cho việc khai thác và phát triển du lịch.Nơi đây không chỉ là một danh thắng thiên nhiên mà còn

Có vị trí địa lý thuận lợi , cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 8km về phía đông nam , nằm gần quần thể các khu nghỉ dưỡng gần bờ biển , đây là một vị trí quan trọng

có sức hấp dẫn lớn về du lịch được Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch cùng UBND quận Ngũ Hành Sơn, Bảo tàng Đà Nẵng, Trung tâm Quản lý Di sản văn hóa Đà Nẵng nghiên cứu lập hồ sơ đăng ký công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Làng đá mỹ nghệ Non Nước, theo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố

Hiện nay danh thắng Ngũ Hành Sơn được nghiên cứu quy hoạch thiết kế cụm du lịch công viên tâm linh Ngũ Hành Sơn kết hợp với làng đá mỹ nghệ Non Nước kết hợp với các khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển thành một tổ hợp du lịch thú vị

Tự viện trên núi

2.Thực trạng phát triển làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước

Đà Nẵng là một thành phố du lịch nhưng chưa có các khu kinh tế lớn , chỉ có các làng nghề truyền thống thủ công mỹ nghệ nhỏ : Làng đá mỹ nghệ Non Nước, làng nghề nước mắm Nam Ô, làng nghề chiếu cói Yến Nê, Cẩm Nê, làng nghề đá chẻ Hòa Sơn và cụm nghề bánh khô mè Ngoại trừ làng đá mỹ nghệ Non Nước thì các làng nghề còn lại đều có quy mô nhỏ

Hình thành và phát triển đã hơn 400 năm, làng đá mỹ nghệ Non Nước nằm trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng Những người thợ từ miền Bắc vào đã

sử dụng nguồn nguyên liệu đá có sẵn để đục đẽo, chạm khắc, tạo ra những mặt hàng thủ công mỹ nghệ với quy mô nhỏ, đáp ứng được nhu cầu phục vụ đời sống

Từ 1990 đến nay, làng nghề điêu khắc đá không còn khai thác nguyên liệu tại chỗ

mà chủ yếu mua nguyên liệu từ các tỉnh phía Bắc như: Thái Nguyên, Thanh Hóa, Quảng Ninh, Bắc Kạn…, một số cơ sở lớn bắt đầu mua nguyên liệu nhập từ nước ngoài như: Ấn Độ, Pakistan nhưng tỷ lệ nguyên liệu này rất thấp (5% tổng nguyên liệu) Trung bình mỗi tháng các cơ sở sản xuất của làng nghề tiêu thụ

50.000-55.000 tấn các loại đá sa thạch và cẩm thạch

Một vườn tượng tại Đà Nẵng

Nghệ nhân và vườn tượng

Từ khi Hiệp hội làng đá thủ công mỹ nghệ được thành lập đã quy tụ được các hộ kinh doanh, sản xuất đá thủ công mỹ nghệ tại làng nghề Theo số liệu của UBND

TP Đà Nẵng, đến năm 2010, làng đã có hơn 400 cơ sở sản xuất và kinh doanh với gần 5.000 lao động, giá trị sản xuất đạt bình quân 196 tỷ đồng

Được biết, hiện tại Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước có 583 cơ sở sản xuất, thu hút 3.093 lao động, mỗi năm sản xuất ra khối lượng sản phẩm trị giá từ 76-80 tỷ đồng, chiếm gần 30% giá trị sản xuất của các ngành kinh tế do quận quản lý

Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND TP Đà Nẵng, sự phát triển làng đá mỹ nghệ Non Nước vẫn còn mang tính tự phát, chưa ổn định quy hoạch, tổ chức sản xuất kinh doanh còn nhỏ lẻ, chưa khép kín, thiếu tập trung, thiếu hệ thống thu gom nước thải và các giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường

Qua báo cáo, đánh giá ước tính làng đá mỹ nghệ Non Nước có khoảng 20%

trong số 5.000 công nhân lao động bị bệnh phổi do hít bụi đá, và việc dùng axit tưới lên đá để làm mềm đá và sau đó dùng giấy nhám đánh bóng bằng tay khiến axit ăn mòn da tay là không thể tránh khỏi Nhìn chung, môi trường làng nghề Non Nước đang bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống người lao động, du

khách và nhân dân sinh sống ở khu vực này.

Làm đá cũng rất ô nhiễm về khói bụi , tiếng ồn , … Dẫn đến ô nhiễm nước và không khí , làm đã cũng tác động đến cảnh quan thiên nhiên do việc khai thác và phá núi ,…

Khói bụi và axit từ việc chế tác ảnh hưởng tới môi trường và sức khỏe con người

3 Quy hoạch làng nghề sinh thái Non Nước

Quận Ngũ Hành Sơn_ảnh vệ tinh

( Quy hoạch vùng theo hướng trải dài dọc bờ biển Dải ngoài cùng là các khu nghỉ dưỡng ven bãi biển Dải tiếp theo gồm các khu dịch vụ , vui chơi giải trí , mua sắm ,…Trong cùng là các khu dân cư đô thị và nông thôn , khu sản xuất , khu

Trích quần thể khu nghỉ dưỡng ven biển

Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 TP Đà Nẵng đã tiến hành quy hoạch làng nghề tập trung để đảm bảo các vấn đề môi trường lâu dài Đây là

cơ sở để sắp xếp, ổn định sản xuất làng đá gắn với phát triển bền vững và bảo vệ môi trường theo xu hướng xây dựng thành phố thân thiện với môi trường

Từ ngày 26/12/2006, UBND TP Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 9138/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch xây dựng và phát triển các làng nghề TP Đà Nẵng đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020

Quận Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) đang lập phương án xây dựng Làng đá mỹ nghệ

Non Nước, quy mô 37ha tại tổ 17, khu vực Đông Trà, phường Hòa Hải để di dời toàn bộ cơ sở sản xuất đá hiện nay nhằm khắc phục triệt để tình trạng ô nhiễm môi trường và phục vụ du lịch.Cho đến nay, làng nghề mới được quy hoạch tập trung, được đầu tư xây dựng đồng bộ giao thông, hạ tầng kỹ thuật bao gồm san nền, thoát nước, giao thông cấp nước, cấp điện, cây xanh, vệ sinh môi trường với tổng diện tích 374.156m 2 nằm trên địa bàn 2 phường Hòa Hải và Hòa Quý, đồng thời tách hoàn toàn việc sản xuất và kinh doanh đá mỹ nghệ.

QH làng đá Non Nước và khu đô thị mới

Các khu dân cư trong khu vực danh thắng Ngũ Hành Sơn sẽ được tái điều chỉnh

vào 3 khu làng đá mỹ nghệ với dân số quy hoạch trên 6.200 người, gần 1.600 hộ, diện tích cư trú 191m2/hộ Tại đây sẽ có khoảng 1.500 cơ sở buôn bán đá mỹ nghệ, gia công vệ tinh và dịch vụ du lịch, giải trí Ở giữa 3 khu làng đá mỹ nghệ sẽ

có tuyến đường du lịch làng nghề cùng các hạng mục như khu hành chính, vườn tượng, thánh xá, nhà thờ tổ nghề đá, vườn trẻ…

Khu công viên Ngũ Hành Sơn kết hợp làng đá

4.Đánh giá

a.Ưu điểm

Việc quy hoạch một cách tổng thể kết hợp giữa khu làng nghề cổ truyền với các khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển và các khu du lịch tâm linh , thắng cảnh tạo nên một tổ hợp du lịch , sản xuất kinh tế mang đậm chất văn hóa là một ý tưởng hay

Đây cũng là một tổ hợp độc đáo do bao gồm cả yếu tố tự nhiên , mô hình định cư

và sản xuất nông thôn kiểu mới , khu đô thị và các khu dịch vụ du lịch cao cấp được nghiên cứu để có thể tồn tại một cách hài hòa trong mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau Có thể tận dụng cơ sở hạ tầng các dịch vụ đan xen tạo nên một khu vực đa dạng về chức năng nâng cao chất lượng sống và cùng hỗ trợ nhau phát triển

Được tận dụng dịch vụ và cơ sở hạ tầng của các khu đô thị mới lân cận và khu nghỉ dưỡng du lịch cao cấp ,… nên chất lượng sống được nâng rất cao so với các khu vực nông thôn khác

Việc tập trung các cơ sở làng nghề lại giúp cho việc dễ dàng tập trung sản xuất , tiện lợi cho việc quản lý , kinh doanh du lịch và đặc biệt là vấn đề xử lý môi trường .Có thể tiết kiệm được các chi phí xây dựng cơ sở hạ tấng so với việc phát triển một cách phân tán và rải rác

Quy hoạc chi tiết làng chế tác đá Non Nước Biên bên phải là khu đô thị.(Phần màu đỏ ở giữa là khu công cộng , các hộ gia đình sản xuất và kinh doanh được chia lô hai bên , có mặt tiền hướng ra đường )

Quy hoạch làng đá theo mô hình của một khu du lịch , có vành đai xanh bao quanh

và khu để xe du lịch tập trung một chỗ , đường giao thông nọi khu thẳng và các nhà quay mặt tiền ra đường theo kiểu phố thuận lợi cho việc giao thông và kinh doanh , các khu công viên , dịch vụ vườn cảnh tập trung tại trung tâm mang tính mạch lạc cao

b.Nhược điểm

Chưa thấy đưa ra các giải pháp cụ thể về xử lí môi trường Làng nghề có độ ô nhiễm cao về khói , axit và tiếng ồn , việc tập trung lại liền kề với khu đô thị mới nên cân nhắc thêm hoặc có các giải pháp đảm bảo môi trường phù hợp Có thể tách các khu xưởng chế tác , kho bãi nguyên liệu , thành phẩm , phế liệu và khu giới thiệu sản phẩm riêng rẽ để tiện xử lí hơn

Quy hoạch mang hơi hướng của thiết kế đô thị , đường làng mang tính chất của

( hình minh họa ) Theo quy hoạch mới mô hình làng sẽ mang tính chất phố với các

hộ bám hai bên mặt đường_xem mặt bằng quy hoạch

Việc di dời các làng nghề ô nhiễm để bảo vệ khu danh thắng và môi trường thiên nhiên là cần thiết nhưng việc xóa đi những ngôi làng truyền thống có 400 tuổi và xây lại theo kiểu đô thị mới hoàn toàn thì nên cân nhắc

Nếu quy hoạch và thiết kế khu dân cư nông thôn chú trọng hơn tới kiến trúc truyền thống thì tính văn hóa của khu du lịch sẽ cao hơn và hơn hết là ý nghĩa bảo tồn văn hóa dân tộc

Việc quy hoạch lại không gian làng theo kiểu đô thị cũng có thể làm biến dạng phong tục sống của cư dân làng xã , quy hoạch chú trọng nhiều tới sự phù hợp cho các hoạt động kinh doanh , song lên chú ý tới việc tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống như lễ hội , vv…

Ngũ Hành Sơn là một khu danh thắng tự nhiên đẹp , phương án quy hoạch nên chú trọng tới cảnh quan bản địa để tạo nên phong cảnh hài hòa Hiện tại phương án quy hoạch mang tính chung chung như tại các địa phương khác ,… chưa nghiên cứu sâu về kiến trúc cảnh quan