Bài dự thi dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn: Các hợp chất cacbohidrat (liên môn hóa học, sinh học và vật lí)

Bài dự thi dạy học tích hợp liên môn: chủ đề Các hợp chất cacbohidrat: Thực hiện theo hướng hòa trộn môn hóa học và sinh học, lồng ghép môn vật lí. Áp dụng thực hiện đối với học sinh khối 12. Bài dự thi đạt giải cấp Bộ năm học 2015 2016

Trang 1

1

KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN “CÁC HỢP CHẤT CACBOHIĐRAT”

1 Tên chủ đề dạy học : “CÁC HỢP CHẤT CACBOHIĐRAT”

(*) Cơ sở xây dựng chủ đề

1.1 Cơ sở lí luận

- Trên cơ sở các nội dung triển khai của Bộ GD&ĐT về định hướng đổi mới

căn bản toàn diện chương trình giáo dục phổ thông trong thời gian tới: Chuyển từ chương trình định hướng nội dung dạy học sang chương trình định hướng năng lực người học

1.2 Cơ sở thực tiễn

- Trên cơ sở rà soát chương trình hai môn học là Hoá học và Sinh học, chúng tôi nhận thấy có nhiều phần kiến thức trùng lặp nhau, được trình bày ở cả hai bộ môn, học sinh phải học lặp lại hai lần sẽ gây nhàm chán, đồng thời khi dạy học thì giáo viên lại phải liên hệ hai bộ môn với nhau gây khó khăn và chồng chéo trong tổ chức dạy học

- Một phần trong số các nội dung trùng lặp của môn Hoá học và Sinh học

là: Các kiến thức về cấu trúc, phân loại, tính chất, ứng dụng của các hợp chất cacbohidrat (môn sinh học gọi là hợp chất đường) Từ đó chúng tôi lựa chọn xây

dựng chủ đề dạy học tích hợp liên môn ”Cacbohidrat” theo hướng tích hợp hoà trộn nội dung hai môn Hoá học và Sinh học (Hoá học là môn học chính)

2 Mục tiêu dạy học

2.1 Kiến thức

2.1.1 Hoá học (bộ môn chính)

- Biết được: Khái niệm, phân loại, trạng thái tự nhiên, tính chất lí, phương pháp điều chế, ứng dụng của các hợp chất cacbohiđrat

- Hiểu được: Đặc điểm cấu tạo, tính chất hóa học của các hợp chất cacbohiđrat

(*) Nội dung trong chương trình THPT hiện hành:

- Chương 2, Hoá học 12: Bài 5,6,7 – SGK hoá 12 ban cơ bản

2.1.2 Sinh học (bộ môn hoà trộn)

- Biết được: các chức năng của cacbohidrat trong cơ thể người và động vật

- Hiểu được: Sự chuyển hoá đường trong cơ thể người và động vật

- Hiểu sự tạo thành tinh bột trong cây xanh

- Hiểu được sự cân bằng đường trong cơ thể

(*) Nội dung trong chương trình THPT hiện hành:

- Lớp 10, bài 4

- Một phần bài 17 sinh 10, bài 8 sinh học 11

- Một phần bài 20 sinh học 11

- Sinh học lớp 9, 11

2.1.3 Vật lí (bộ môn lồng ghép)

- Các kiến thức liên quan đến trạng thái tồn tại của vật chất

2.2 Kĩ năng

-Thực hành thí nghiệm

Trang 2

2

- Dựa vào cấu tạo dự đoán tính chất hóa học, rút ra kết luận

- Viết phương trình hóa học minh họa

- Phân biệt được các hợp chất của cacbohiđrat

- Giải các bài tập định lượng (tính toán theo phương trình, hiệu suất phản ứng, nồng độ phần trăm…)

2.3 Thái độ

- Say mê, hứng thú, yêu khoa học

- Sử dụng hiệu quả, tiết kiệm hóa chất thiết bị thí nghiệm

- Ứng dụng cacbohiđrat vào mục đích phục vụ đời sống con người

2.4 Các năng lực chính hướng tới

- Năng lực tự học, hợp tác: Giao nhiệm vụ cho các nhóm tìm hiểu về từng hợp chất cacbohidrat và báo cáo trước lớp

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học

- Năng lực thực hành: Thí nghiệm chứng minh tính chất của Glucozo?

- Năng lực phát hiện giải quyết vấn đề: Đặc điểm cấu tạo của Glucozo? Liên

hệ với tính chất hóa học của các nhóm chức đã học…?

- Năng lực tính toán: Giải các bài toán liên quan (lên men rượu, điều chế xenlulozo trinitrat…)

- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào đời sống: Tìm hiểu về cacbohidrat trong tự nhiên?

- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học – sinh học vào đời sống: giải thích các bệnh do rối loạn về chuyển hoá đường trong cơ thể,…

3 Đối tượng, thời gian dạy học của chủ đề

- Đối tượng đã dạy thực nghiệm chủ đề là học sinh lớp 12A, năm học

2015-2016

- Thời lượng dạy học chủ đề: thực hiện trong 7 tiết học trên lớp và giao nhiệm vụ cho học sinh thực hiện ngoài giờ lên lớp trong khoảng thời gian của 7 tiết học đó

- Thời gian dạy chủ đề: Học kì 1, lớp 12

4 Ý nghĩa của chủ đề

- Chủ đề được xây dựng theo hướng tích hợp hoà trộn liên môn Hoá học

và Sinh học Khi tổ chức dạy học theo chủ đề sẽ giúp học sinh được tìm hiểu và nghiên cứu trọn vẹn các nội dung liên quan đến hợp chất cacbohidrat đang tồn tại trong cả hai bộ môn Hoá học và Sinh học

- Khi dạy học theo chủ đề này, học sinh sẽ không phải học lặp lại cùng một

kiến thức (cấu trúc, tính chất, ứng dụng của cacbohidrat) trong cả hai bộ môn Hoá

học và Sinh học ở hai thời điểm khác nhau

5 Thiết bị dạy học, học liệu

5.1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

5.1.1 Chuẩn bị của giáo viên

- Máy tính, máy chiếu

- Tranh ảnh về các nội dung, vấn đề liên quan

- Các tư liệu có liên quan…

Trang 3

3

- Phấn, bảng, bút, nháp, giáo án word, giáo án điện tử, một số hình ảnh và video clip sưu tầm được

- Bản kế hoạch phân công, tổ chức nhiệm vụ cho học sinh

- Các tài liệu, website cần thiết giới thiệu cho học sinh

- Giấy A0, bút dạ, phiếu học tập để học sinh thảo luận nhóm

- Các phiếu đánh giá phiếu hỏi: Trước khi bắt đầu

+ Phiếu điều tra người học

+ Nhật ký cá nhân

- Trong khi thực hiện:

+ Phiếu học tập định hướng

+ Biên bản làm việc nhóm

+ Phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động nhóm

+ Phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động định hướng

+ Phiếu đánh giá báo cáo

- Kết thúc dự án:

+ Phiếu ghi nhận thông tin

+ Nhật ký cá nhân

+ Báo cáo tổng kết

- Dụng cụ thí nghiệm:

+ Ống nghiệm, kẹp gỗ, giá thí nghiệm, ống hút, đũa thủy tinh, đèn cồn… + Hóa chất: CuSO4, NaOH, glucozơ, saccarozơ, tinh bột, iot, bông, dung dịch NH3, AgNO3, H2SO4…

5.1.2 Chuẩn bị của học sinh

- Giấy A0, bút màu, giấy màu, compa, thước kẻ

- Sưu tầm các tranh ảnh, tư liệu có liên quan đến nội dung chủ đề

- Chuẩn bị tài liệu báo cáo theo các nhóm

- Các sản phẩm trình chiếu do học sinh tự thiết kế

5.2 Mô tả các ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy và học của bài học

- Sử dụng phần mềm thiết kế bài giảng điện tử PP;

- Sử dụng máy tính và máy chiếu trong dạy học;

- Sử dụng máy ảnh, máy quay phim kĩ thuật số;

- Sử dụng mạng Internet để tìm kiếm thông tin

- Sử dụng các phần mềm thiết kế và chỉnh sửa hình ảnh, video clip

5.3 Thiết bị dạy học

- Máy tính, máy chiếu, các phần mềm hỗ trợ liên quan

- Các thiết bị, dụng cụ thí nghiệm, hoá chất phục vụ việc nghiên cứu và thực

hiện dự án các nhóm học sinh (phòng học bộ môn Hoá học, sinh học)

5.4 Học liệu hỗ trợ việc học của học sinh

Trang 4

4

5.4.1 Sách giáo khoa bộ môn

- Sách giáo khoa Hoá học 12;

- Sách giáo khoa Sinh học lớp 10, lớp 11

- Sách giáo khoa Vật lí 10

5.4.2 Một số hình ảnh, video clip do giáo viên chuẩn bị

- Hình ảnh giới thiệu về các hợp chất cacbohidrat (Kèm theo trong hồ sơ dạy học)

- Một số Video clip liên quan đến các hợp chất cacbohidrat (Kèm theo trong

hồ sơ dạy học):

+ Clip giới thiệu về tinh bột và Xenlulozo

+ Clip về quá trình sản xuất đường mía

+ Clip thí nghiệm Glucozo tác dụng với Cu(OH)2

+ Clip thí nghiệm phản ứng tráng gương Glucozo

+ Clip thí nghiệm phản ứng của nhóm –OH trong saccarozo

+ Clip thí nghiệm phân biệt Glucozo, Saccarozo và tinh bột

+ Clip sự chuyển hoá đường trong cơ thể

5.4.3 Các địa chỉ Website tham khảo

- https://vi.wikipedia.org/wiki/Cacbohydrat

- http://www.hochoaonline.net/chuyen-de-16-cacbohidrat-polime/131-ly-thuyet-ve-cacbohidrat.html

- https://vi.wikipedia.org/wiki/Glucose

- http://www.zsinhhoc.com/2013/01/qua-trinh-chuyen-hoa-gluxit.html

- https://www.youtube.com/watch?v=ZtjlIBxj1uQ

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

6.1 Phương pháp dạy học

- Dạy học theo dự án

- Thảo luận theo nhóm

- Sử dụng mô hình dạy học đa phương thức

6.2 Bảng mô tả các mức độ nhận thức và định hướng năng lực chính được hình thành thông qua chủ đề

6.2.1 Bảng mô tả các mức độ nhận thức

Nội dung kiến

thức

Mức độ nhận thức Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

Phân loại,

cấu trúc,

chức năng

của

cacbohidrat

- Biết được thành phần cấu tạo cơ bản của các hợp chất glucozơ, saccrozơ, tinh bột, xenlulozơ

- Biết được cách phân loại

- Viết được các công thức cấu tạo cơ bản của các hợp chất glucozơ, saccrozơ, tinh bột, xenlulozơ

- Làm các bài tập định tính

về cacbohiđrat

vá các hợp chất hữu cơ đơn giản

- Giải thích được mối quan hệ cơ

về cacbohiđrat

vá các hợp chất hữu cơ phức tạp và tương tự cacbonhidrat

- Giải thích

Trang 5

5

các chất

- Mô tả được cấu tạo cacbohiđrat

- Biết được chức năng chính của các loại đường

trong cơ thể

bản của cấu tạo với tính chất rút ra các phản ứng đơn

giản

được mối quan

hệ cơ bản về cấu tạo với tính chất rút ra các phản ứng phức tạp và tỷ

lệ mol giữa các chất vận dụng

làm btập

Tính chất vật

lí, trạng thái

thiên nhiên

của

cacbohidrat

- Mô tả được các thí nghiệm

về tính chất của cacbohiđrat

- Biết các đặc điểm vật lí và

sự tồn tại của cacbohidrat trong tự nhiên

- Giải thích được các hiện tượng thí nghiệm

- Giải thích được quá trình

từ quả xanh thành quá chín

- Làm được các thí nghiệm chứng minh tính chất vật lí của cacbohđrat

Tính chất hoá

học

cacbohidrat

và ứng dụng

- Biết được những tính chất hóa học

cơ bản của các hợp chất glucozơ, saccrozơ, tinh bột, xenlulozơ

- Biết được những ứng dụng của các hợp chất cacbohiđrat

- Viết được các phản ứng thể hiện tính chất hóa học của các loại cacbohiđrat

- Giải thích được tính chất của các hợp chất cacbohidđrat dựa trên đặc điểm cấu tạo của chúng

về cacbohiđrat

- Làm được các thí nghiệm chứng minh tính chất hoá học và so sánh được tính chất hóa học giữa các hợp chất cacbohiđrat

- Giải được các bài tập về cacbohiđrat

6.2.2 Bảng mô tả các mức độ đánh giá chủ đề theo định hướng năng lực

Loại

câu

hỏi/bài

tập

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

Đặc điểm cấu

tạo phân tử

Minh họa/chứng minh được tính

Vận dụng kiến thức đã học vào

- Tìm hiểu một

số tính chất về

Trang 6

6

Câu

hỏi/bài

tập định

tính

Glucozơ, fructozơ, saccarozơ, tinh

bô ̣t và

xenlulozo Gọi được tên, nêu được tính chất vật lý, hóa học

Phương pháp điều chế glucozơ

chất hóa học của glucozơ, fructozơ, saccarozơ, tinh

bô ̣t và xenlulozo bằng các

phương trình hóa học

Hê ̣ thống hóa kiến thức về

cacbohidrat -Viết PTHH

các trường hợp giả định: ví dụ suy luận tính chất từ cấu tạo

và ngược lại, đề xuất biện pháp

xử lí các hiện tượng, vấn đề giả định, nhận biết, tinh chế, tách chất

- Gọi tên chất

- Xác định sản phẩm phản ứng

- Viết PTHH

cacbohidrat tiêu biểu để giải bài

tâ ̣p

Bài tập

định

lượng

- Tính toán: tính lượng chất tham gia, tạo thành theo phương trình phản ứng, tính nồng độ dung dịch, tính hiệu suất phản ứng…

- Giải được các bài tập liên quan đến cacbohidrat, liên quan đến ứng dụng của cacbohiđrat trong thực tiễn

Bài tập

thực

hành/thí

nghiệm

Mô tả và nhận biết được các hiện tượng thí nghiệm

Giải thích được các hiện tượng thí nghiệm

Phát hiện được một số hiện tượng trong thực tiễn và sử dụng kiến thức hóa học để giải thích

6.3 Kế hoạch dạy học

6.3.1 Kế hoạch chung của chủ đề

Thời gian Nội dung dạy học Hoạt của học sinh động Hỗ trợ của giáo

viên

Kết quả/ sản phẩm dự kiến

Tiết 1

- Giới thiệu nội dung chính của chủ đề;

- Chia lớp học thành 4 nhóm HS

- Giao nhiệm vụ cho các nhóm học

- Thảo luận nhóm và lập

kế hoạch thực hiện dự án theo tiểu chủ

đề đã được giao

- Hướng dẫn các nhóm xây dựng

hệ thống câu hỏi nghiên cứu để thực hiện dự án được giao

- Hướng dẫn các

- Các nhóm

HS xây dựng được sơ bộ kế hoạch thực hiện dự án được giao

Trang 7

7

nhiệm vụ thành viên để thực hiện

dự án

PHIẾU GIAO VIỆC (TIẾT 1)

1 GV chia lớp thành 4 nhóm, phân công nhóm trưởng, thư kí và

giao việc cụ thể cho từng tiết dạy trong chủ đề

Tiết 2+3

Tìm hiểu về monosaccarit?

Vận dụng kiến thức liên môn Hoá học, sinh học để trình bày được:

- Cấu trúc phân tử và chức năng của monosaccarit, trọng tâm là của đường Glucozơ

- Trạng thái

tự nhiên và tính chất vật lí của Glucozo, Fructozo

- HS vận dụng được kiến thức bộ môn Vật lí liên quan đến trạng thái tồn tại của vật chất

Tìm hiểu về Đisaccarit?

- Cấu trúc phân tử và chức năng của Đisaccarit, trọng tâm là của đường Saccarozơ

- Trạng thái tự nhiên và tính chất vật lí của Saccarozo

- HS vận dụng được kiến thức

bộ môn Vật lí liên quan đến trạng thái tồn tại của vật chất

Tìm hiểu về Polisaccarit?

- Cấu trúc phân tử và chức năng của

Polisaccarit, trọng tâm là của Tinh

Xenlulozo

- Trạng thái

tự nhiên và tính chất vật

lí của Tinh

Xenlulozo

- HS vận dụng được kiến thức bộ môn Vật lí liên quan đến trạng thái tồn tại của vật chất

Sự chuyển hoá

Cacbohidrat trong cơ thể?

- Vận dụng kiến thức liên môn Hoá học, sinh học để trình bày được: Sự chuyển hoá Cacbohidrat trong cơ thể, trọng tâm là glucozo và glicogen

Tiết 4+5

Vận dụng

Vận dụng kiến

Vận dụng

Tìm hiểu về Polisaccarit? Vận dụng

Trang 8

8

kiến thức bộ môn Hoá học

để nghiên cứu

- Tính chất hoá học của glucozo, fructozo

- Thực hiện một số thí nghiệm đơn giản chứng minh tính chất

- Viết PTHH các phản ứng xảy ra với glucozo

- Mối quan hệ giữa cấu tạo

và tính chất của các hợp chất

cacbohidrat

thức bộ môn Hoá học để nghiên cứu

- Tính chất hoá học của

Saccarozo, Mantozo

- Viết PTHH các phản ứng xảy ra với saccarozo

- Mối quan hệ giữa cấu tạo và tính chất của các hợp chất cacbohidrat

kiến thức bộ môn Hoá học để nghiên cứu

- Tính chất hoá học của Tinh bột

- Viết PTHH các phản ứng xảy ra với Tinh bột

- Mối quan

hệ giữa cấu tạo và tính chất của các hợp chất cacbohidrat

kiến thức bộ môn Hoá học để nghiên cứu

- Tính chất hoá học của Xenlulozo

- Viết PTHH các phản ứng xảy ra với

Xenlulozo

- Mối quan

hệ giữa cấu tạo và tính chất của các hợp chất cacbohidrat

Tiết 6+7

Vận dụng kiến thức liên môn Sinh học

và Hoá học để nghiên cứu

- Sự hình thành của Glucozo trong

tự nhiên

- Ứng dụng của Glucozo trong thực tế

Vận dụng kiến thức liên môn Sinh học và Hoá học để nghiên cứu

- Quá trình sản xuất đường saccarozo từ mía, củ cải đường, hoa thốt nốt

Vận dụng kiến thức liên môn Sinh học và Hoá học để nghiên cứu

- Sự hình thành của Tinh bột trong tự nhiên

Tìm hiểu về Polisaccarit? Vận dụng kiến thức liên môn Sinh học và Hoá học để nghiên cứu

- Các ứng dụng của Xenlulozo trong thực

tế

- Một số quá trình sản xuất liên quan

2 HS các nhóm tự chia nhỏ, giao nhiệm vụ cụ thể, chi tiết, thống

Trang 9

9

nhất thời gian tìm tài liệu, họp nhóm, tổng hợp nội dung

Thời gian Nội dung dạy học Hoạt của học sinh động Hỗ trợ của giáo

viên

Kết quả/ sản phẩm dự kiến

Tiết 2+3

- Phân loại, cấu trúc, chức năng của cacbohidrat

- Tính chất vật lí, trạng thái tự

cacbohidrat

- Các nhóm

HS lần lượt báo cáo sản phẩm của nhóm mình theo định hướng nội dung của giáo viên

- Định hướng nội dung báo cáo và

tổ chức cho các nhóm báo cáo sản phẩm

- Nhận xét kết quả các nhóm và tổng kết lại kiến thức trọng tâm

- Các nhóm

HS trình bày được các nội dung kiến thức liên quan đến cấu trúc, chức năng, T/c vật

lí, trạng thái

cacbohidrat

Tiết 4+5

- Tính chất hoá học của các hợp chất cacbohidrat

- Các nhóm

HS trình bày được các nội dung kiến thức liên quan đến tính chất hoá

cacbohidrat

Tiết 6+7

- Sự hình thành cacbohidrat trong

tự nhiên, điều chế trong công nghiệp

và ứng dụng

- Kiểm tra chủ đề

- Phiếu khảo sát, điều tra sau khi học xong chủ đề

- Các nhóm

- Học sinh làm bài kiểm tra ngắn về các nội dung của chủ đề

- Trả lời phiếu khảo sát

- Tổ chức cho

HS làm bài kiểm tra ngắn để đánh giá những kiến thức, kĩ năng, và năng lực HS đạt được sau khi học chủ đề

- Các nhóm

HS trình bày được các nội dung kiến thức liên quan đến

sự hình thành cacbohidrat trong tự nhiên, điều chế trong công nghiệp

và ứng dụng cacbohidrat

- HS hoàn thành bài kiểm tra chủ đề và phiếu khảo sát

6.3.2 Minh hoạ kế hoạch dạy học cụ thể tiết 2+3 của chủ đề

6.3.2.1 Giao nhiệm vụ dự án cho các nhóm học sinh: (Đã thực hiện ở tiết 1)

Trang 10

10

4 nhóm x 10 học sinh=> sau đó học sinh tự chia nhỏ nhóm hơn nữa để ai cũng được giao việc, các nhóm trưởng sẽ tập hợp lại và chịu trách nhiệm báo cáo

*Nhóm 1: Tìm hiểu về monosaccarit?

- Cấu trúc phân tử và chức năng của monosaccarit, trọng tâm là của đường Glucozơ

- Trạng thái tự nhiên và tính chất vật lí của Glucozo, Fructozo

* Nhóm 2: Tìm hiểu về Đisaccarit?

- Cấu trúc phân tử và chức năng của Đisaccarit, trọng tâm là của đường Saccarozơ

- Trạng thái tự nhiên và tính chất vật lí của Saccarozo

* Nhóm 3: Tìm hiểu về Polisaccarit?

- Cấu trúc phân tử và chức năng của Polisaccarit, trọng tâm là của Tinh bột và Xenlulozo

- Trạng thái tự nhiên và tính chất vật lí của Tinh bột và Xenlulozo

* Nhóm 4: Sự chuyển hoá Cacbohidrat

- Vận dụng kiến thức liên môn Hoá học, sinh học để trình bày được: Sự chuyển hoá Cacbohidrat trong cơ thể, trọng tâm là glucozo và glicogen

6.3.2.2 Tiến trình dạy học

(*) Hoạt động 1: Khởi động

- Giáo viên: Sử dụng các hình ảnh trực quan về cacbohidrat theo nhiều hình thức khác nhau để nhằm giúp học sinh định hướng được những hợp chất cacbohidrat cần nghiên cứu

- Học sinh: Trả lời các câu hỏi ngắn kèm theo hình ảnh để nhận biết được các hợp chất cacbohidrat

- Nội dung hoạt động: Xem file PP đính kèm trong phần tư liệu hỗ trợ: “Hoạt động khởi động giới thiệu về các hợp chất cacbohidrat”

(*) Hoạt động 2: Các nhóm trình bày kết quả sản phẩm dự án của nhóm mình

- GV: Tổ chức cho các nhóm HS báo cáo kết quả thực hiện dự án tìm hiểu về các hợp chất cacbohidrat theo nhiệm vụ đã được giao Nhận xét, đánh giá và tổng kết kiến thức trọng tâm sau mỗi nhóm báo cáo

- HS: + Nhóm trưởng từng nhóm lên báo cáo, thuyết trình về các nội dung đã chuẩn bị và tổng hợp được của nhóm mình

+ Các nhóm khác nêu câu hỏi thảo luận, trao đổi

+ Nhóm trưởng hoặc thành viên được giao nhiệm vụ giải đáp các câu hỏi của nhóm khác

- Nội dung: + Xem sản phẩm của các nhóm học sinh đính kèm trong hồ sơ dạy học

6.3.2.3 Minh chứng dạy học chủ đề của giáo viên

- Bài giảng thiết kế bằng PP của giáo viên (Kèm theo trong hồ sơ dạy học)

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	0,95 MB