LUẬN văn THẠC sĩ ĐẢNG CỘNG sản VIỆT NAM LÃNH đạo CÔNG tác tư TƯỞNG TRONG CÔNG CUỘC đổi mới từ năm 1986 đến năm 2002

Trong mọi giai đoạn cách mạng, công tác tư tưởng của Đảng luôn có tầm quan trọng hàng đầu, là một trong những nguyên nhân dẫn đến thành công của cách mạng nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng. Hiện nay, CTTT không những không giảm nhẹ mà còn được đổi mới, tăng cường hơn nữa.Trong sự nghiệp cách mạng, CTTT luôn là bộ phận cấu thành rất quan trọng, quan hệ trực tiếp đến sự thành bại của sự nghiệp cách mạng. CTTT không chỉ góp phần xây dựng nền tảng tư tưởng, xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân, mà còn góp phần, nâng cao trình độ trí tuệ, xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ đảng viên và quần chúng nhân dân. CTTT không chỉ tham gia vào quá trình hoạch định đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, mà còn cổ vũ, động viên, tuyên truyền giáo dục, thuyết phục quần chúng nhân dân hăng say lao động; tự giác phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng, đấu tranh với những tư tưởng sai trái. Do vậy CTTT liên quan trực tiếp đến vận mệnh của Đảng, đến tương lai, tiền đồ của dân tộc

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong mọi giai đoạn cách mạng, công tác tư tưởng của Đảng luôn có tầmquan trọng hàng đầu, là một trong những nguyên nhân dẫn đến thành công củacách mạng nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Hiện nay, CTTT không nhữngkhông giảm nhẹ mà còn được đổi mới, tăng cường hơn nữa

Trong sự nghiệp cách mạng, CTTT luôn là bộ phận cấu thành rất quantrọng, quan hệ trực tiếp đến sự thành bại của sự nghiệp cách mạng CTTT khôngchỉ góp phần xây dựng nền tảng tư tưởng, xây dựng khối đoàn kết thống nhấttrong toàn Đảng, toàn dân, mà còn góp phần, nâng cao trình độ trí tuệ, xây dựngđạo đức cách mạng cho cán bộ đảng viên và quần chúng nhân dân CTTT khôngchỉ tham gia vào quá trình hoạch định đường lối, chính sách của Đảng và Nhànước, mà còn cổ vũ, động viên, tuyên truyền giáo dục, thuyết phục quần chúngnhân dân hăng say lao động; tự giác phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng,đấu tranh với những tư tưởng sai trái Do vậy CTTT liên quan trực tiếp đến vậnmệnh của Đảng, đến tương lai, tiền đồ của dân tộc

Trong những năm gần đây, trước những biến đổi nhanh chóng, phức tạpcủa tình hình thế giới và trong nước, nhất là sau khi các nước XHCN ở Đông Âu

và Liên Xô sụp đổ, CNXH thế giới tạm thời lâm vào thoái trào đã ảnh hưởnglớn đến tư tưởng và CTTT của Đảng, của nhân dân ta

Công tác tư tưởng của Đảng trong hơn 15 năm qua đã đạt được nhiều thànhtựu quan trọng, trên các lĩnh vực; nhưng bên cạnh đó CTTTcòn không ít yếukém như Nghị quyết 09 Đảng ta đánh giá "Việc quán triệt các Nghị quyết củaĐảng chưa được tiến hành nghiêm túc, gắn với việc kiểm tra thực hiện; chưa kịpthời phổ biến những kinh nghiệm tốt, phê phán các quan điểm sai trái, uốn nắnnhững khuynh hướng lệch lạc Đấu tranh chống các luận điệu thù địch còn thụđộng và thiếu sắc bén Công tác tư tưởng chưa góp phần tạo ra một phong tràoquần chúng hành động cách mạng thực sự sôi nổi, mạnh mẽ và liên tục Việc lý

giải nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn kém thuyết phục Công tác giáo dục lý luậnMác - Lênin chậm đổi mới về nội dung và phương thức Việc nghiên cứu tưtưởng Hồ Chí Minh còn thiếu hệ thống, giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng

bị xem nhẹ Chưa chú trọng đào tạo bồi dưỡng cán bộ tư tưởng, lý luận" [43,42]

Tình hình đó đặt ra yêu cầu: Để làm cho cán bộ đảng viên và mọi tầng lớpnhân dân nhận thức được giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh, hiểu và tổ chức thực hiện đường lối đổi mới đúng đắn củaĐảng Cộng sản Việt Nam; để phát triển kinh tế thị trường nhưng vẫn giữ vữngđược giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, giữ vững được định hướng XHCN;

để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, vì mục tiêu "dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" thì Đảng Cộng sản ViệtNam phải quan tâm lãnh đạo chặt chẽ hơn nữa CTTT Có như vậy CTTT mớigóp phần thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc đổi mới đất nước đến thắng lợi

Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài: "Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác tư tưởng trong công cuộc đổi mới từ 1986 đến 2002" làm luận văn thạc

sỹ, vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Về tư tưởng và CTTT đã có nhiều tác phẩm, công trình khoa học của cácđồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các cơ quan và các nhà khoa học đề cậpđến, tiêu biểu là: Cuốn "Một số vấn đề về công tác tư tưởng" của Đào Duy Tùng,Nxb CTQG, H 1999; Cuốn "Góp phần đổi mới công tác tư tưởng, lý luận" củaTrần Trọng Tân, Nxb CTQG, H 1996; Cuốn "Một số vấn đề lý luận và nghiệp

vụ công tác tư tưởng" của Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương, Nxb CTQG, H.1996; Cuốn "Nguyên lý công tác tư tưởng" tập 1 của Lương Khắc Hiếu, NxbCTQG, H 1999… Các báo cáo tổng kết của Ban tư tưởng - Văn hoá Trungương tại Hội nghị công tác tư tưởng, văn hoá toàn quốc tháng 3 - 1997; Các

đồng chí Nguyễn Đức Bình, Nguyễn Phú Trọng, Hữu Thọ cũng có nhiều bài viết

về CTTT của Đảng hiện nay

Về sự lãnh đạo của Đảng đối với CTTT đã có một số luận án tiến sĩ của cáctác giả như: Cao Văn Định với đề tài "Chất lượng công tác tư tưởng tổ chức cơ

sở Đảng (cấp xã), vùng đồng bào dân tộc ít người"; Lê Bỉnh với đề tài: "Đặc thùcủa cuộc đấu tranh hệ tư tưởng ở nước ta hiện nay và sự tác động của nó đếnquân đội"; luận văn thạc sĩ của Đỗ Thị An với đề tài "Vai trò công tác tư tưởngcủa Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới"; luận văn thạc sĩ củaNguyễn Vũ Tiến với đề tài "Sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí trong giaiđoạn hiện nay"; Nguyễn Văn Minh với đề tài "Đổi mới công tác tư tưởng của tổchức cơ sở đảng nông thôn ngoại thành Hà Nội"…

Những công trình khoa học, những tác phẩm, những bài viết trên đã đề cậpđến CTTT của Đảng trên nhiều góc độ khác nhau, nhưng chưa có một công trìnhnào đề cập một cách đầy đủ và có hệ thống về Đảng lãnh đạo công tác tư tưởngtrong sự nghiệp đổi mới từ 1986 đến 2002 dưới góc độ lịch sử Đảng Các côngtrình khoa học trên là những tài liệu cung cấp nhiều tư liệu quý để tác giả thamkhảo, kế thừa trong quá trình viết luận văn

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

Luận văn có mục đích: làm rõ quan điểm của Đảng về CTTT và quá trìnhlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với CTTT trong công cuộc đổi mới,

từ đó rút ra một số kinh nghiệm bước đầu lãnh đạo CTTT của Đảng

Để thực hiện được mục đích trên luận văn có nhiệm vụ là:

- Làm rõ nội hàm các khái niệm: "tư tưởng", "công tác tư tưởng", chỉ ra cấutrúc, vai trò của CTTT

- Trình bày những thành tựu và hạn chế của CTTT trong những năm đổimới, từ đó phân tích làm rõ các quan điểm cơ bản của Đảng ta đối với CTTT

- Nêu lên những nhân tố trực tiếp tác động đến tư tưởng và CTTT, làm rõquá trình chỉ đạo của Đảng về CTTT trong công cuộc đổi mới đất nước.

- Rút ra một số kinh nghiệm bước đầu lãnh đạo CTTT của Đảng

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận:

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tưtưởng và CTTT

- Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ yếu là: phương pháp lịch

sử, phương pháp lô gíc và kết hợp hai phương pháp đó Ngoài ra còn sử dụngcác phương pháp khác như: phân tích, thống kê, so sánh…

5 Ý nghĩa của luận văn

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần tổng kết quá trình lãnh đạo củaĐảng ta về CTTT trong công cuộc đổi mới

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạylịch sử Đảng ở các Học viện, nhà trường trong quân đội

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kếtcấu thành 2 chương, 6 tiết

Chương 1 CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG VÀ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRONG CỘNG CUỘC ĐỔI MỚI TỪ 1986 ĐẾN 2002 1.1 Vị trí, vai trò của công tác tư tưởng

1.1.1 Khái niệm về tư tưởng và công tác tư tưởng

* Khái niệm tư tưởng

Cho đến nay đã có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về tư tưởng TrongĐại từ điển tiếng Việt đưa ra định nghĩa tư tưởng là "sự suy nghĩ tập trung tưtưởng làm việc" "quan điểm và ý nghĩ chung của con người đối với thế giới tựnhiên và xã hội" [21, 175] Trong Từ điển Triết học định nghĩa "tư tưởng là mộthình thái phản ánh thế giới xung quanh con người, tổng hợp các quan niệm, kháiniệm thành một thể duy nhất Tư tưởng có thể tác động tích cực đến quá trìnhphát triển xã hội" [53, 1303] Trong mục "tìm hiểu khái niệm" của Tạp chí cộngsản (số 1/1993) khẳng định: "Tư tưởng là những suy nghĩ, những ý niệm về các

sự vật, hiện tượng được phản ánh trong ý thức, là biểu hiện các quan hệ của conngười đối với thế giới xung quanh Tư tưởng do chế độ xã hội, điều kiện sinhhoạt vật chất của con người quyết định Thực chất và nguồn gốc tư tưởng ởtrong cơ sở kinh tế, trong điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội, trong tồn tại xãhội Tư tưởng mang tính lịch sử…" Khái niệm về tư tưởng mà Tạp chí cộng sảnđưa ra có nhiều yếu tố hợp lý hơn cả Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ ra rằng nhu cầucủa đời sống xã hội có hai mặt: nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần Hai lĩnhvực đáp ứng nhu cầu đó là: sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần Lĩnh vực vậtchất xét cho cùng quyết định lĩnh vực tinh thần; ngược lại, lĩnh vực tinh thần cótính độc lập tương đối và tác động trở lại lĩnh vực vật chất Tư tưởng là một bộ

phận của lĩnh vực tinh thần có vai trò rất quan trọng trong đời sống của conngười và trong xã hội.

Khi xã hội có giai cấp, tư tưởng gắn liền với giai cấp, hay nói đúng hơn gắnliền với lợi ích giai cấp Theo C Mác tư tưởng phải gắn với lợi ích, tư tưởng màkhông gắn với lợi ích là điều hết sức vô nghĩa

Tư tưởng là sản phẩm của sự phản ánh hiện thực và thường được thông qualăng kính của các nhà tư tưởng, lẽ dĩ nhiên trong xã hội có giai cấp luôn có sựđấu tranh giữa các giai cấp về mặt tư tưởng để truyền bá, thu phục lòng người,lôi kéo quần chúng nhân dân theo quan điểm tư tưởng của giai cấp, nhằm biến tưtưởng thành sức mạnh hành động để giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giaicấp Thực chất đấu tranh tư tưởng là biểu hiện của đấu tranh giai cấp Trongcuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản, cuộc đấu tranh tư tưởng đã gópphần quan trọng vào việc giành chính quyền, sau khi có chính quyền, cuộc đấutranh tư tưởng của giai cấp vô sản vẫn tiếp tục để chống các tàn dư tư tưởng vàcác tư tưởng thù địch phản động

Như vậy, chúng ta có thể hiểu: Tư tưởng là ý niệm, quan điểm phản ánhtương đối khái quát hiện thực trong ý thức, biểu thị những lợi ích ít nhiều có tínhphổ biến của con người (nhóm người, cộng đồng người, giai cấp, xã hội)

Tương ứng với các hình thái ý thức xã hội có tư tưởng chính trị, tư tưởngtriết học, tư tưởng khoa học, tư tưởng đạo đức, tư tưởng pháp quyền… trong đó

tư tưởng chính trị chi phối mạnh mẽ các tư tưởng khác, vì nó phản ánh tập trungnhất cơ sở kinh tế của xã hội Tư tưởng mang tính lịch sử, vì nó phản ánh tồn tại

xã hội trong một điều kiện lịch sử nhất định

Trong lịch sử, các giai cấp đại biểu cho một hình thái kinh tế xã hội nhấtđịnh (giai cấp chủ nô, giai cấp phong kiến, giai cấp tư sản, giai cấp vô sản) đã hệthống hoá, khái quát hoá tư tưởng của giai cấp mình thành hệ tư tưởng dùng làm

vũ khí lý luận trong đấu tranh giai cấp Hệ tư tưởng là sản phẩm của nhà tư

tưởng, trên cơ sở bảo vệ, phát triển, hệ thống hoá các quan điểm tư tưởng phảnánh lợi ích giai cấp mà họ là đại diện Hệ tư tưởng mang tính khái quát hoá, trừutượng hoá cao và có tính ổn định tương đối cho nên nó thuộc cấp độ ý thức lýluận trong ý thức xã hội Hệ tư tưởng mang bản chất giai cấp, do đó, quá trìnhhình thành, phát triển và truyền bá hệ tư tưởng trong toàn xã hội luôn bị chi phốibởi quan điểm và lợi ích của giai cấp là chủ thể của hệ tư tưởng.

Sự ra đời tồn tại của tư tưởng và hệ tư tưởng gắn liền với tồn tại xã hội, vớilợi ích của con người Muốn xây dựng, truyền bá hay giải quyết các vấn đề về tưtưởng có hiệu quả phải căn cứ vào tồn tại xã hội, quan tâm đến lợi ích thiết thân,chính đáng của con người Mặt khác, tư tưởng và hệ tư tưởng còn có tính độc lậptương đối so với tồn tại xã hội

Tư tưởng và hệ tư tưởng là các khái niệm có sự khác nhau nhưng xét vềtính chất chúng quan hệ chặt chẽ với nhau Hệ tư tưởng khoa học tiến bộ sẽ gópphần làm cho đời sống tư tưởng xã hội ổn định, tư tưởng của các nhóm xã hội,của từng cá nhân mang tính tiến bộ, nhân bản Hệ tư tưởng là cơ sở để hìnhthành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng cầm quyền và của các lựclượng chính trị, đồng thời cũng là cơ sở để đoàn kết giai cấp, đoàn kết dân tộc.Mặt khác những tư tưởng độc lập, sáng tạo của mỗi cá nhân, nhất là tư tưởng củacác vĩ nhân trong một tổ chức chính trị - xã hội là nhân tố quan trọng góp phần

bổ sung, phát triển hệ tư tưởng chủ đạo của xã hội, làm cho hệ tư tưởng luôn phùhợp với sự vận động, phát triển không ngừng của xã hội

Tư tưởng và hệ tư tưởng có mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động của conngười và đời sống xã hội loài người Vì vậy, khi bước lên vũ đài chính trị thựchiện sự lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội, giai cấp nào cũng chăm lo đếnCTTT, coi CTTT như một vũ khí sắc bén nhất để phục vụ sự thống trị của mình

* Khái niệm công tác tư tưởng

Lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc ta từ khi có Đảng đến nay đều gắnliền với lịch sử CTTT của Đảng CTTT đã thật sự đóng vai trò tiên phong trên

mặt trận lý luận, tư tưởng để từng bước hoàn thiện đường lối, chủ trương củaĐảng và tổ chức thực hiện tốt, chủ trương của Đảng

Vấn đề đặt ra là hiểu khái niệm CTTT của Đảng như thế nào cho đúng?Khi bàn về khái niệm CTTT thì có nhiều cách tiếp cận khác nhau chẳng hạnnhư:

Cách tiếp cận CTTT theo quá trình hình thành phát triển và truyền bá hệ tưtưởng của giai cấp giữ vị trí thống trị trong lịch sử: "Công tác tư tưởng là hoạtđộng có mục đích của một giai cấp, một chính đảng, nhằm hình thành và pháttriển hệ tư tưởng, truyền bá hệ tư tưởng trong quần chúng, thúc đẩy quần chúnghành động vì lợi ích của chủ thể hệ tư tưởng" [22, 11-12] Cách tiếp cận CTTTtheo quan điểm của giai cấp vô sản "Công tác tư tưởng là hoạt động đa dạng vàquan trọng vào bậc nhất của Đảng Mác - Lênin và Nhà nước xã hội chủ nghĩa,nhằm xây dựng, xác lập, phát triển hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, hình thànhniềm tin, định hướng giá trị đúng đắn, góp phần xây dựng thế giới quan khoahọc cho con người, thúc đẩy con người hành động tích cực và sáng tạo, để thựchiện thắng lợi lý tưởng và mục tiêu của xã hội chủ nghĩa" [40,23] Cũng theocách tiếp cận này tác giả Đào Duy Tùng đưa ra khái niệm "Công tác tư tưởng làmột bộ phận cấu thành rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động cách mạng củaĐảng Công tác tư tưởng cùng với công tác tổ chức góp phần xây dựng Đảngthành đội tiền phong, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân và nhândân lao động Nó có nhiệm vụ giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chủtrương của Đảng cho cán bộ đảng viên và quần chúng, nhằm nâng cao tính tựgiác, chủ động, sáng tạo của họ trong việc thực hiện những nhiệm vụ chính trị cụthể do Đảng đề ra; đồng thời nó cũng góp phần vào việc hình thành đường lối,chủ trương của Đảng… góp phần xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa"…[50, 7-8] Tác giả Trần Trọng Tân quan niệm "Công tác tư tưởng của Đảng Cộngsản Việt Nam chúng ta là nhằm xây dựng cho con người có tư tưởng đúng, đểhành động đúng, thúc đẩy con người tiến bộ, xã hội phát triển và đấu tranhchống lại những tư tưởng sai, dẫn đến những hành động sai, làm cản trở hoặckìm hãm sự phát triển của xã hội, làm cho con người lạc hậu, thoái hoá" [46,

162] Tác giả Hữu Thọ đưa ra khái niệm "Công tác tư tưởng - văn hoá là hoạtđộng quan trọng của Đảng và Nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhằm xác lập, pháttriển hệ tư tưởng XHCN, hình thành niềm tin, định hướng giá trị đúng đắn, gópphần xây dựng thế giới quan khoa học và tư tưởng, tình cảm, nhân cách, đạođức, lối sống, tri thức đảm bảo con người có hành động tích cực và chủ động,sáng tạo để thực hiện thắng lợi lý tưởng, mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH.Trong giai đoạn này là đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì mụctiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh theo định hướngXHCN…" [41,1].

Với cách tiếp cận CTTT từ nhiều góc độ khác nhau đó, nhưng về cơ bảnnội hàm của khái niệm CTTT đề cập đến chủ thể, đối tượng CTTT; vị trí, vai tròCTTT đối với giai cấp, chính đảng; các hình thức hoạt động của CTTT; cácnhiệm vụ để đạt mục tiêu CTTT

Các khái niệm về CTTT được đề cập ở trên cho thấy: Bản chất CTTT củaĐảng mác xít là hoạt động có chủ đích do chính Đảng của giai cấp vô sản lãnhđạo, nhằm làm cho tư tưởng và hệ tư tưởng của giai cấp mình chi phối toàn bộ

xã hội, góp phần vào sự thành công của cách mạng XHCN vì lợi ích giai cấp vôsản và lợi ích dân tộc

Như vậy, trên cơ sở kế thừa những yếu tố hợp lý của các cách định nghĩa

nêu trên có thể nói rằng: CTTT của Đảng là một bộ phận cấu thành rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng và trong toàn bộ hoạt động cách mạng của Đảng, nhằm xây dựng Đảng luôn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, tác động có định hướng lên trạng thái và quá trình vận động của ý thức xã hội theo các quy luật riêng của nó, để phát triển tiềm năng sáng tạo tinh thần của xã hội, góp phần hình thành những con người mới và xã hội mới Mục tiêu cơ bản của nó là xác lập thế giới quan, hệ tư tưởng và lập trường của giai cấp công nhân, nâng cao nhận thức chính trị và bản lĩnh chính trị cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân; đấu tranh chống lại những luận điệu sai trái, phản động; bảo

vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc.

Công tác tư tưởng của Đảng có 3 bộ phận hợp thành: công tác nghiên cứu

lý luận, công tác tuyên truyền giáo dục và công tác cổ động

Công tác nghiên cứu lý luận là bộ phận quan trọng hàng đầu của CTTT,

nhằm tổng kết thực tiễn, phát triển sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, từng bước làm phong phú hệ tư tưởng của Đảng

Công tác tuyên truyền giáo dục là một bộ phận của CTTT có nhiệm vụ

truyền bá sâu rộng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối,chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nhằm làm cho mọi cán bộ, đảngviên và nhân dân từng bước nhận thức được quy luật tồn tại và phát triển của xãhội loài người, thấm nhuần đường lối, chủ trương có căn cứ khoa học, trên cơ sở

đó nâng cao niềm tin, hành động tự giác và sáng tạo

Công tác cổ động nhằm tác động trực tiếp vào tâm lý, tình cảm của

quần chúng Bằng việc thông tin, giải thích cho cán bộ, đảng viên và nhândân hiểu biết kịp thời những sự kiện đang diễn ra trong đời sống Nắm bắtđược đường lối, chủ trương, chính sách; cổ vũ động viên mọi người hànhđộng vì mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam độc lập giàu mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ và văn minh

Như vậy, ba bộ phận của CTTT tuy có khác nhau về mục tiêu, phương thứctiến hành, song có quan hệ gắn bó với nhau, cùng tác động đến nhận thức tưtưởng, tâm lý, tình cảm của quần chúng, tạo sự thống nhất về ý chí và hànhđộng, góp phần vào việc thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng Trong CTTTĐảng phải kết hợp ba bộ phận đó sao cho hiệu quả nhất

1.1.2 Vị trí, vai trò của công tác tư tưởng trong sự nghiệp đổi mới

CTTT của Đảng là những hoạt động có tổ chức, có lãnh đạo của Đảng trênlĩnh vực tư tưởng, nhằm xây dựng Đảng vững về chính trị, tư tưởng và định

hướng sự phát triển của đời sống ý thức xã hội Nó là lĩnh vực hoạt động đối vớicon người, trực tiếp tác động vào ý thức con người, xây dựng con người và xâydựng tổ chức, để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của cách mạng CTTT luôn làmột trong những hoạt động có vị trí quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp cáchmạng của Đảng Tư tưởng tiến bộ khi đã thâm nhập vào quần chúng sẽ tạo thànhsức mạnh vô cùng to lớn, như Mác khẳng định: "Vũ khí của sự phê phán cốnhiên không thể thay thế được sự phê phán bằng vũ khí, lực lượng vật chất chỉ

có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất: nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lựclượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quần chúng" [30, 580] Luận điểm "lýluận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quần chúng"

có ý nghĩa vô cùng quan trọng Nó không những chỉ ra cho chúng ta thấy khảnăng biến lý luận thành thực tiễn, mà còn nói lên sự lợi hại của vũ khí lý luận và

sự cần thiết phải trang bị lý luận cho những người hoạt động thực tiễn, cho quầnchúng nhân dân Điều này thống nhất với quan điểm "cách mạng là sự nghiệpcủa

quần chúng"

Trong sự nghiệp cách mạng CTTT là một bộ phận cấu thành rất quan trọng,quan hệ trực tiếp đến sự thành bại của sự nghiệp cách mạng CTTT góp phầnxây dựng cương lĩnh đường lối, cách mạng đúng đắn của Đảng, góp phần xâydựng Đảng vững về chính trị, tư tưởng; mang lại nhân tố tự giác cho quần chúngtham gia sự nghiệp cách mạng Nói cách khác CTTT có vai trò xây dựng và traudồi tri thức cách mạng, hun đúc tình cảm cách mạng Nghị quyết 09 của BộChính trị (khoá VII) chỉ rõ vai trò CTTT trong sự nghiệp đổi mới là "tăng cường

sự nhất trí trong Đảng, sự thống nhất về chính trị và tinh thần trong nhân dân,nâng cao ý chí phấn đấu thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, đấu tranh chống

"Diễn biến hoà bình", giữ vững trận địa tư tưởng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ vàphát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thúc đẩymạnh mẽ phong trào cách mạng của nhân dân Cung cấp luận cứ khoa học cho

việc cụ thể hoá và phát triển đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trongthời kỳ mới phù hợp với đặc điểm của nước ta và của thế giới ngày nay, gópphần làm rõ con đường đi lên CNXH và bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền,toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc" [43, 43].

Để đáp ứng yêu cầu lãnh đạo cách mạng trước hết Đảng phải đề ra cươnglĩnh, đường lối cách mạng đúng, muốn vậy phải làm tốt việc nghiên cứu lý luận,tổng kết thực tiễn Đây là nhiệm vụ cơ bản nhất, quan trọng nhất, quyết định trựctiếp đến đường lối cách mạng và liên quan đến vận mệnh của cả một dân tộc.Lênin chỉ rõ: nếu không có lý luận cách mạng thì không thể có phong trào cáchmạng, "chỉ đảng nào có được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khảnăng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong" [26, 32] Trong tác phẩm "Đường cáchmệnh" lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc viết: "Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩalàm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng màkhông có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tầu không có bàn chỉnam" và Người nhấn mạnh "Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưngchủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin"[34, 268] Khi đất nước còn chìm đắm trong đêm dài nô lệ, Đảng đã vạch rađường lối giải phóng dân tộc đúng đắn, đường lối đó đã thực sự trở thành ngọnđèn pha soi đường cho dân tộc Việt Nam vượt qua mọi gian nan thử thách Vàonhững năm 80-90 của thế kỷ XX, khi công cuộc cải tổ của các nước XHCN ởĐông Âu và Liên Xô lâm vào khủng hoảng, chế độ XHCN ở các nước đó sụp đổthì Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra đường lối đổi mới đúng đắn, kiên trì mụctiêu độc lập dân tộc và CNXH Thành tựu của hơn 15 năm đổi mới vừa qua làmột bằng chứng sinh động về sự thành công của Đảng ta trên mặt trận lý luận.Cùng với việc nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, CTTT đã tham giatích cực vào việc tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước, đưa hệ tư tưởng cách mạng và khoa học vào giai cấpcông nhân và nhân dân lao động, đem lại cho họ những hiểu biết về quy luậtphát triển của xã hội và những tri thức về thế giới quan khoa học, về đường lối

chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, giúp cho cán bộ, đảng viên vànhân dân gạt bỏ những tàn dư tư tưởng xấu còn rơi rớt lại và những tư tưởng

phát sinh

Trong xây dựng nội bộ Đảng, CTTT là nhân tố quyết định trực tiếp đếnnăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Có thể khẳng định rằng cùng vớicông tác tổ chức, CTTT góp phần xây dựng Đảng thành đội tiền phong, bộ thammưu chiến đấu của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc.Trong xây dựng nội bộ Đảng, CTTT có vai trò xây dựng và bảo vệ hệ tư tưởngcủa giai cấp công nhân, chủ trương, đường lối của Đảng, tạo cơ sở đoàn kết,thống nhất trong Đảng, phát huy tính sáng tạo của các tổ chức đảng và đảngviên Bởi vì, sự thống nhất tư tưởng bao giờ cũng xuất phát từ quan điểm chung,lợi ích chung, mục đích chung Không đảm bảo được các yêu cầu đó, sẽ không

có cơ sở cho sự tồn tại bền vững của sự đoàn kết, thống nhất Mặt khác, nhờ đấutranh tư tưởng mà phân biệt được đúng, sai, giữa cách mạng khoa học với bảothủ, trì trệ để giúp cho Đảng lớn mạnh và phát triển không ngừng Cũng thôngqua đấu tranh tư tưởng, một mặt những vấn đề cơ bản có tính nguyên tắc củaĐảng được khẳng định trước nhận thức còn lệch lạc không đúng của một bộphận cán bộ, đảng viên, hoặc sự xuyên tạc chống phá của các thế lực thù địch;mặt khác thông qua đấu tranh tư tưởng mà kịp thời phát hiện những vấn đề cònkhiếm khuyết, chưa đúng trong đường lối chủ trương, để sửa chữa và bổ sungkịp thời những vấn đề mới cho phù hợp với thực tiễn cuộc sống

Xã hội vận động và phát triển, nhiều vấn đề mới phức tạp đặt ra có tácđộng sâu sắc đến đời sống xã hội nước ta, đòi hỏi Đảng phải có những quyếtsách kịp thời và chính xác để lãnh đạo xã hội Lúc này CTTT không chỉ cóvai trò bảo vệ hệ tư tưởng khoa học, bảo vệ mục tiêu lý tưởng đã chọn mà còntham gia vào việc tổng kết thực tiễn trong nước và thế giới, nghiên cứu lýluận cung cấp những luận cứ khoa học cho việc hình thành đường lối, "đưacuộc sống vào Nghị quyết", đồng thời triển khai và tổ chức thực hiện đường

lối, đưa chủ trương, đường lối vào cuộc sống Khi chủ trương, đường lối đivào cuộc sống, CTTT lại tiếp tục tổng kết thực tiễn để bổ sung và hoàn thiệnđường lối, làm cho đường lối phù hợp với hiện thực khách quan Có thểkhẳng định rằng: CTTT thực sự trở thành một bộ phận không thể thiếu đượctrong quá trình lãnh đạo và hoạt động của Đảng ta.

Xây dựng Đảng vững mạnh về tư tưởng, làm cho Đảng luôn luôn trởthành đội tiền phong của giai cấp công nhân và dân tộc, tiến hành tốt CTTTđối với các tổ chức chính trị-xã hội và mọi tầng lớp nhân dân không chỉ là đểkhông có những biến động tiêu cực về mặt tư tưởng, mà mục tiêu sâu xa hơncủa CTTT là phải xây dựng được ý thức mới, quan niệm mới, nhân sinh quancách mạng tích cực của con người đối với cuộc sống, đối với xã hội trongtừng giai đoạn lịch sử nhất định Những ý thức mới, những quan niệm mới đóphải thể hiện qua phong trào hành động cách mạng của quần chúng, phát huyđược năng lực "nội sinh" của mình, góp phần cải tạo và xây dựng xã hội mới.CTTT trong Đảng và CTTT của Đảng đối với xã hội vừa có đặc điểmchung lại vừa có đặc điểm riêng Đặc điểm chung là đều nhằm phục vụ chonhiệm vụ chính trị của Đảng trong từng thời kỳ cách mạng; đều dựa trên nềntảng tư tưởng cách mạng khoa học là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh và đường lối của Đảng; đều nhằm mục tiêu xây dựng CNXH, thực hiện

lý tưởng cao đẹp mà nhân loại đang hướng tới Còn điểm khác căn bản là ởđối tượng, phạm vi mà chủ thể CTTT cần tác động

Đối tượng của CTTT trong Đảng là những cán bộ, đảng viên Họ lànhững người am hiểu thực tiễn, được giác ngộ lý luận cách mạng ở mức độnhất định Đối tượng CTTT ngoài xã hội là đông đảo mọi tầng lớp dân cư, cácgiai tầng trong xã hội, với khả năng, nhu cầu nhận thức cũng như trình độgiác ngộ lý luận chính trị khác nhau không đồng đều Từ đó đặt ra yêu cầucho CTTT trong nội bộ Đảng cao hơn yêu cầu CTTT đối với quần chúng.Trong điều kiện có chính quyền, một mặt phải chú trọng làm tốt CTTT trong

Đảng, vì CTTT trong Đảng có vai trò quyết định đến CTTT ngoài xã hội; mặtkhác phải hết sức coi trọng CTTT ngoài xã hội, không nên đồng nhất CTTTtrong Đảng với CTTT ngoài xã hội.

Đối tượng CTTT là con người, là ý thức xã hội với nhiều vấn đề đadạng, phong phú và phức tạp Vì vậy CTTT phải dựa trên những căn cứ khoahọc, dựa trên những quy luật vận động và phát triển của ý thức xã hội Mộttrong những vấn đề cơ bản trong CTTT của Đảng là ở việc giải quyết mốiquan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội Sự thành công hay thất bại trongCTTT tuỳ thuộc vào sự nhận thức và giải quyết mối quan hệ này Nếu CTTTxuất phát từ thực tiễn, thấy được vai trò quyết định của tồn tại xã hội đối với ýthức xã hội sẽ góp phần ngăn ngừa được bệnh chủ quan duy ý chí, dập khuônmáy móc trong CTTT Mặt khác nếu thấy được tính độc lập tương đối của ýthức xã hội và vai trò của ý thức xã hội tác động trở lại tồn tại xã hội sẽ giúpcho CTTT ngăn ngừa được sự thụ động duy kinh tế

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, bởi vậy không chỉ trong Đảngthấm nhuần tri thức cách mạng là đủ, mà còn phải làm cho toàn xã hội thấmnhuần, cùng hướng đến mục đích chung của cách mạng Hồ Chí Minh dạyrằng: "Muốn đồng tâm hiệp lực, muốn bền gan thì trước ai ai cũng phải hiểu

rõ vì sao mà phải làm, vì sao mà không làm không được, vì sao mà ai ai cũngphải gánh một vai, vì sao phải làm ngay không nên người này ngồi chờ ngườikhác, có như thế mục đích mới đồng, mục đích có đồng chí mới đồng; chí cóđồng tâm mới đồng; tâm đã đồng lại phải biết cách làm thì mới chóng"[34,261]

Vai trò của CTTT được thực hiện trước hết là nhờ sự lãnh đạo của Đảng

và chủ yếu là nhờ hoạt động của đội ngũ cán bộ làm CTTT, bằng nhiều hìnhthức, phương pháp và phương tiện khác nhau, những cán bộ này cùng ra sứcgóp phần xây dựng và chuyển tải tri thức cách mạng ở những mức độ và khía

cạnh nhất định, tạo nên sự đồng tâm nhất trí trong toàn Đảng, toàn dân vàtoàn quân, thúc đẩy họ hành động vì sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Tóm lại: CTTT có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt trong công tác xâydựng Đảng và trong sự lãnh đạo của Đảng CTTT không chỉ góp phần xâydựng nền tảng tư tưởng, xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong toàn Đảng,toàn dân, mà còn góp phần xây dựng hệ thống lý luận làm cơ sở cho hoạtđộng lãnh đạo của Đảng, nâng cao trình độ trí tuệ cho cán bộ, đảng viên vàquần chúng nhân dân CTTT không chỉ góp phần xây dựng đạo đức cáchmạng cho cán bộ, đảng viên, mà còn tham gia xây dựng Đảng vững mạnh vềchính trị, tư tưởng và tổ chức CTTT không chỉ tham gia vào quá trình hoạchđịnh đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, mà còn cổ vũ, động viên,tuyên truyền giáo dục cả dân tộc hăng say lao động tự giác, quên mình vì mụctiêu lý tưởng của CNXH, đấu tranh với các tư tưởng sai trái… Do đó, CTTTliên quan trực tiếp đến vận mệnh của Đảng, đến tương lai tiền đồ của cả dântộc Sự vững mạnh của Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức là tiền đề vàđiều kiện tiên quyết để Đảng ta thực hiện tốt sứ mệnh lịch sử của mình, lãnhđạo đất nước vững bước đi lên CNXH Mọi sự xem nhẹ, coi thường hoặckhuếch đại vai trò của CTTT của Đảng đều gây ra hậu quả khôn lường Dovậy, cần nhận thức đúng vị trí, vai trò CTTT của Đảng

1.2 Thực trạng công tác tư tưởng của Đảng trong công cuộc đổi mới

1.2.1 Những thành tựu của công tác tư tưởng

Trong những năm qua, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đã hăng háitiến hành công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, đạt được nhiềuthành tựu quan trọng Hiện nay đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi mục tiêu

và nhiệm vụ Đại hội IX đề ra, đưa đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới.Nét nổi bật của CTTT trong những năm qua là bước đầu đã đổi mới tưduy, nhất là tư duy kinh tế, khắc phục một phần biểu hiện của chủ nghĩa giáo

điều, kinh nghiệm và chủ quan duy ý chí, phòng ngừa và ngăn chặn ảnhhưởng của chủ nghĩa cơ hội, xét lại dưới mọi màu sắc Sự thay đổi nếp nghĩcủa cả một dân tộc là việc làm hết sức khó khăn và phức tạp, việc làm ấy thực

sự có ý nghĩa của một cuộc cách mạng- cách mạng về nhận thức Vì thế nóphải là một quá trình lâu dài, gian khổ đòi hỏi phải có quyết tâm cao Đây làđòi hỏi khách quan của cuộc sống, cho nên phải có sự thay đổi về nhận thứcmới bắt kịp cuộc sống, nên đổi mới tư duy là nhiệm vụ chủ yếu của công cuộcđổi mới, đồng thời đó cũng là nhiệm vụ hàng đầu của CTTT

Điều duy nhất mà trí tuệ của Đảng và nhân dân phải tập trung giải quyết

là bằng mọi cách để phát triển đất nước, đưa nước ta đi theo con đườngXHCN Đổi mới tư duy chính là để nhận thức đúng hơn về chủ nghĩa Mác -Lênin, về con đường đi lên CNXH Tư duy mới trước hết phải là tư duy lấythực tiễn của đất nước làm cơ sở Đổi mới là thực hành tư tưởng giải phóng,

từ đoạn đường đã đi qua cho thấy là không còn phù hợp và mô hình CNXHchung cho tất cả các dân tộc đi theo con đường XHCN như trước là không sátvới thực tiễn, mà theo điều kiện hoàn cảnh ở mỗi nước khác nhau, mỗi dântộc phải vận dụng vào điều kiện cụ thể của chính mình Tư duy mới về môhình CNXH của Việt Nam với 6 đặc trưng và 7 phương hướng cơ bản do Đạihội VII xác định trên cơ sở luận cứ khoa học đã được đại đa số các tầng lớpnhân dân ta tán thành và tin tưởng

Thực tiễn đã chứng minh những năm qua tư duy mới đang được kiểmnghiệm và có kết quả, những tư duy đó đã bắt kịp được sự phát triển của cuộcsống, nên công cuộc đổi mới ngày càng thu được những thành tựu quan trọngtrên các lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội Nhờ có những tư duy mới đúng

đó đã giúp nâng cao khả năng phòng ngừa và ngăn chặn những ảnh hưởngnguy hại của chủ nghĩa cơ hội xét lại Những tư tưởng lệch lạc như: đanguyên chính trị, đa đảng đối lập, đòi chuyển sang kinh tế tư nhân… đã đượcngăn chặn kịp thời và có hiệu quả Trong tư duy mới của Đảng và nhân dân ta

ngày càng hình thành rõ nét những quan niệm mới về CNXH, con đường đilên CNXH ở nước ta…

Cùng với đổi mới tư duy, CTTT đã góp phần quan trọng trong việc pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và góp phầnquyết định hướng đi đúng đắn cho sự nghiệp đổi mới, tạo nên những cơ sởkhoa học cho việc xây dựng cương lĩnh chính trị, chiến lược ổn định và pháttriển kinh tế-xã hội Trong những năm qua chủ nghĩa Mác - Lênin đang bị tấncông từ nhiều phía Mặc dù các thế lực thù địch đang ra sức phủ nhận đi đếnxoá bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin, mặc dù có nhiều người đã hoài nghi, mất lòngtin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, vào CNXH, nhưng Đảng ta vẫn sáng suốt, tỉnhtáo, nhận thức đúng tầm quan trọng của lý luận Mác - Lênin trong giai đoạnhiện nay, cùng với việc bảo vệ Đảng ta còn phát triển sáng tạo chủ nghĩaMác- Lênin trong điều kiện mới

Khi mô hình CNXH ở Liên Xô sụp đổ, điều đó chứng tỏ lý luận về một

mô hình CNXH chung cho tất cả các dân tộc không còn phù hợp, cần tìmkiếm mô hình mới cho phù hợp hơn Mô hình CNXH ở Việt Nam với 6 đặctrưng cơ bản do Đại hội VII của Đảng chỉ ra không phải là phủ nhận lý luậnMác - Lênin về mô hình CNXH mà là phát triển nó trong điều kiện ngày nay.Chủ trương mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế cũng là sự phát triển mới tưtưởng của Lênin về những nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH không quagiai đoạn phát triển TBCN, với những điều kiện cụ thể mà một trong nhữngđiều kiện đó đã làm xong cuộc cách mạng vô sản Nhưng trong giai đoạn hiệnnay không còn trông chờ vào các nước XHCN như trước nữa, thì vấn đề mởcửa, hợp tác, quan hệ với các nước trong cộng đồng quốc tế là sự "thay thếmới" cho điều kiện mà Lênin đã nói, nhằm thu hút các yếu tố thuận lợi từ bênngoài như: vốn đầu tư, khoa học - công nghệ… trong khi trật tự thế giới có sựthay đổi

Những tiến bộ của CTTT, trong đó đặc biệt là vai trò của tư duy lý luận

đã thực sự là cơ sở khoa học cho mọi quan điểm, chủ trương, chính sách củaĐảng Việc thông qua Cương lĩnh chính trị, chiến lược ổn định và phát triểnkinh tế-xã hội tại Đại hội Đảng lần thứ VII đã được cán bộ, đảng viên vànhân dân đồng tình Việc xác định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng của xãhội là một sự phát triển mới có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử tư tưởng củaĐảng ta

Trong những năm qua, CTTT đã góp phần quyết định sự ổn định chínhtrị của đất nước, làm sáng tỏ con đường đi lên CNXH

CTTT trong thời kỳ đổi mới có những thuận lợi cơ bản là đường lối đổimới phù hợp với thực tiễn và nguyện vọng của đại bộ phận cán bộ, đảng viên

và nhân dân Bản thân CTTT cũng từng bước được đổi mới về nội dung, hìnhthức theo hướng tăng cường thông tin và thực hiện rộng rãi việc trao đổi ýkiến đối thoại Cho nên tình hình tư tưởng trong Đảng và toàn xã hội ngàycàng tốt hơn, ổn định hơn, "lòng tin của nhân dân đối với chế độ và tiền đồđất nước, với Đảng và Nhà nước được khẳng định Ổn định chính trị đượcgiữ vững…" [18, 11] Được như thế vì qua cơn trấn động trên thế giới vềchính trị, kinh tế nhưng cách mạng Việt Nam không những đứng vững màcòn phát triển đi lên Trước khó khăn thử thách tinh thần yêu nước, ý chí tựlực, tự cường, tính năng động, sáng tạo của cán bộ, đảng viên và nhân dânđược khơi dậy và phát huy Việc thực hiện các chủ trương, chính sách củaĐảng tuy còn những vấn đề tồn tại phải giải quyết, song trong công cuộc đổimới đã đem lại những kết quả thật đáng mừng Kinh tế tăng trưởng khánhanh, tình hình chính trị ổn định, được giữ vững và tăng cường Nếu không

có sự ổn định về chính trị thì vận mệnh của đất nước khó có thể được đảmbảo Kinh nghiệm ở các nước XHCN ở Đông Âu và Liên Xô cho chúng tathấy rõ Song ở nước ta trong những năm qua vẫn giữ được ổn định chính trị,chế độ XHCN vẫn tồn tại, vai trò của Đảng cộng sản được giữ vững và tăng

cường Đó là cái được lớn nhất của công cuộc đổi mới nói chung và củaCTTT nói riêng.

Cùng với thành tựu trên lĩnh vực kinh tế và chính trị thì CTTT đã gópphần quan trọng trong việc mở rộng quan hệ đối ngoại Khẩu hiệu Việt Nammuốn là bạn với tất cả các nước trên cơ sở tôn trọng tộc lập, tự chủ, khôngcan thiệp vào công việc nội bộ của nhau được thực hiện có kết quả

Trong quá trình đổi mới, CTTT đã góp phần quan trọng vào việc bồidưỡng những quan điểm mới, góp phần quyết định sự nghiệp đại đoàn kết dântộc Những thành tựu của CTTT vừa qua đã góp phần giữ vững ổn định chínhtrị, nâng cao niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân Đại bộ phận cán bộ,đảng viên và nhân dân các dân tộc khác nhau trong cả nước đều có sự nhấttrí, hưởng ứng và tích cực, tự giác tham gia vào công cuộc đổi mới đất nước.Lòng tin vào lý tưởng XHCN ngày càng được củng cố và tăng cường

Như vậy, thành tựu quan trọng của CTTT trong sự nghiệp đổi mới đấtnước đó là: Đã trực tiếp góp phần hình thành và phát triển đường lối đổi mới,

nỗ lực tìm tòi tổng kết thực tiễn những sáng kiến của nhân dân để xây dựngnhững chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, củng cố niềm tin vào lýtưởng độc lập dân tộc và CNXH ngay cả những khi CNXH trên thế giới tạmthời lâm vào thoái trào Thành quả của công cuộc đổi mới gắn liền với thànhtựu đổi mới tư duy lý luận của Đảng CTTT đã góp phần quan trọng trongviệc phát triển đường lối, xây dựng những luận cứ khoa học cho những quyếtsách lớn của Đảng và Nhà nước, hình thành những quan điểm của Đảng vềCNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta, khẳng định chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọihành động của Đảng CTTT đã khơi dậy sức sáng tạo của nhân dân, tạo nênsức mạnh tổng hợp, đưa đất nước vượt qua mọi thử thách, lập nên nhữngthành tựu to lớn và rất quan trọng trên nhiều mặt Cùng với công tác tổ chứcCTTT đã góp phần xây dựng Đảng vững về chính trị, tư tưởng và tổ chức.Hoạt động tuyên truyền, cổ động đã cổ vũ những phong trào cách mạng do

Đảng khởi xướng và lãnh đạo CTTT góp phần rèn luyện giáo dục đội ngũcán bộ, đảng viên ngày càng tiến bộ, vươn lên ngang tầm nhiệm vụ chính trịtrong giai đoạn cách mạng mới.

- Nguyên nhân thành tựu

Có được những thành tựu trên là do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu

là do sự nỗ lực, phấn đấu của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta

Mặc dù, tình hình trong nước và quốc tế có nhiều biến đổi phức tạp,song Đảng ta đã tỏ rõ bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn nêu cao tinh thần độclập, tự chủ sáng tạo đề ra đường lối đổi mới đúng đắn, phù hợp với thực tiễnđất nước Nhờ đó đã huy động được sức mạnh của cả dân tộc tham gia xâydựng đất nước Đại bộ phận cán bộ, đảng viên đã phát huy được vai trò tiềnphong gương mẫu, tổ chức động viên nhân dân thực hiện có kết quả các chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước Ở nhiều địa phương, nhiều lĩnhvực, ngày càng xuất hiện những nhân tố mới Đó là kết quả hoạt động năngđộng, sáng tạo của các đảng bộ và nhân dân

Công tác nghiên cứu lý luận đã được đổi mới một bước quan trọng, nó

đã góp phần vào đổi mới tư duy, tổng kết thực tiễn, cụ thể hoá và phát triểnđường lối, xây dựng nhiều luận cứ khoa học cho các quyết sách của Đảng vàNhà nước Trong những năm qua công tác nghiên cứu lý luận đã được triểnkhai một cách tích cực và sâu rộng hơn Một số kết quả bước đầu đã phục vụcho việc chuẩn bị các báo cáo chính trị tại các kỳ đại hội Đảng Công tácnghiên cứu lý luận đã có nhiều chuyển biến mới và đã tập trung vào các vấn

đề cấp bách cần giải quyết Đó là làm rõ căn cứ khoa học của các giải pháp vềnhững vấn đề đang đặt ra cho công cuộc đổi mới

Công tác tuyên truyền giáo dục được tiến hành thường xuyên hơn, tậptrung hơn với nhiều loại chương trình phù hợp cho nhiều loại đối tượng khácnhau Công tác tuyên truyền giáo dục có bước phát triển, nội dung, hình thức

đa dạng, phong phú và có hiệu quả hơn

Công tác cổ động đã tích cực tuyên truyền đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đưa đường lối đó vào cuộc sống.Các phương tiện thông tin đại chúng đã tích cực đấu tranh với các biểu hiệnsai trái, khẳng định quan điểm đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta.

1.2.2 Những hạn chế của công tác tư tưởng

CTTT của Đảng trong hơn 15 năm qua đã đạt được nhiều thành tựu quantrọng, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều yếu kém bất cập Đáng quan tâm là: lýluận chưa đi sâu, đi sát cuộc sống, nhiều lĩnh vực trong CTTT chưa ra khỏitình trạng lạc hậu, chưa đáp ứng được những đòi hỏi của thực tiễn đổi mớinhư: tính chất của thời đại, về CNXH, về thời kỳ quá độ … cần phải được làmsáng tỏ một cách đầy đủ có hệ thống và có sức thuyết phục hơn Số lượng cácbài viết, các công trình nghiên cứu khoa học tuy không ít, nhưng tính ứngdụng và hàm lượng khoa học không cao Tác phẩm dịch vẫn nhiều hơn cáccông trình ta viết ra Điều này nói lên trình độ khoa học của chúng ta còn hạnchế, các nhà khoa học có tầm cỡ còn ít, tiềm lực nghiên cứu lý luận cònmỏng Trên nhiều vấn đề sự phê phán cái cũ đã quá đủ, những đề xuất kiếngiải cái mới lại quá ít Yêu cầu đóng góp của đội ngũ cán bộ lý luận vào quátrình chuẩn bị các chính sách xem ra còn khá chật vật Đó là những biểu hiện

về sự bất cập của đội ngũ cán bộ lý luận Vì vậy, so với sự phát triển phongphú của thực tiễn thì lý luận chưa đáp ứng được Có những vấn đề thực tiễnđang đặt ra thì lý luận lí giải chưa có tính thuyết phục

Trên mặt trận đấu tranh tư tưởng, lý luận nhiều cơ quan khoa học và tậpthể khoa học chưa đặt đúng tầm quan trọng của vấn đề, còn ngại đấu tranh,dung hoà, né tránh Điều đáng nói ở đây là sự tham gia của đội ngũ cán bộ lýluận chưa thường xuyên và đông đảo, mà mới chỉ tập trung ở một số người

có trình độ cao, có tên tuổi Cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luậnrất cần không chỉ trí tuệ mà cả dũng khí và niềm tin xác đáng của đội ngũcán bộ lý luận

Đội ngũ cán bộ lý luận nói chung có phẩm chất chính trị tốt, trung thànhvới sự nghiệp cách mạng Những năm gần đây, đội ngũ này được bổ sung khánhiều, bằng những lực lượng trẻ được đào tạo có hệ thống, tuy nhiên tìnhtrạng vẫn đông mà chưa mạnh

Trước những biến động phức tạp của tình hình quốc tế, nhất là sự sụp đổcủa các nước XHCN ở Đông Âu và Liên Xô, một bộ phận cán bộ đảng viên

và nhân dân đã có những biểu hiện dao động giảm sút niềm tin, một số nhậnthức mơ hồ lệch lạc đối với chủ nghĩa Mác - Lênin và CNXH hiện thực Một

số bị ảnh hưởng từ các luận điệu sai trái đã có tư tưởng phủ nhận chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận thành quả cách mạng Một sốcán bộ, đảng viên tỏ ra mơ hồ trước các quan điểm sai trái, thủ tiêu đấu tranh,nghi ngờ sự lãnh đạo của Đảng, đề cao con đường phát triển TBCN và lốisống thực dụng, né tránh việc khẳng định con đường xây dựng CNXH ở nước

ta Đáng lưu tâm là một bộ phận không nhỏ đảng viên, trong đó có cả cán bộtrung, cao cấp không còn tin vào quan điểm duy vật, trái lại có biểu hiện tinvào thần linh thượng đế, hoài nghi các quan điểm duy vật lịch sử, nhất là quanđiểm đấu tranh giai cấp Sự suy thoái về đạo đức, lối sống không giảm thậmchí có một số nơi nghiêm trọng hơn Nổi lên là tình trạng mất đoàn kết kéodài, kéo bè cánh để ăn chia lợi ích, lợi dụng sơ hở để làm giàu bất chính, thậmchí tiếp tay cho các băng nhóm xã hội đen Điển hình gần đây có nhiều vụnhư: Vụ Năm Cam, vụ Lã Thị Kim Oanh, vụ buôn lậu Hang dơi, vụ TăngMinh Phụng… có sự tiếp tay của không ít cán bộ, đảng viên có chức cóquyền đã thực sự làm cho dư luận bất bình

Trong việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng chưa nắm chắcnhững quan điểm cơ bản, nên một số cán bộ, đảng viên đã có nhận thức vàhành động lệch lạc Ví như: còn coi nhẹ kinh tế quốc doanh, để không ít cơ sởquốc doanh chỉ là cái vỏ, tình trạng buông lỏng hoặc không nghĩ đến kinh tếhợp tác là khá phổ biến Đối với kinh tế thị trường vẫn có người đồng nhấtvới CNTB, cho rằng chấp nhận kinh tế thị trường là đi theo con đườngTBCN Song lệch lạc và phổ biến hơn cả là không thấy được mặt trái của kinh

tế thị trường, còn xem nhẹ thậm chí buông lỏng vai trò của kế hoạch, lơi lỏngtrong quản lý kinh tế, quản lý xã hội và quản lý văn hoá, trong giáo dục đạođức, trong giáo dục con người… Trong quan hệ với bên ngoài chưa nắm vữngnguyên tắc độc lập, tự chủ, có khi vì lợi ích cục bộ địa phương, thậm chí vì lợiích cá nhân mà làm tổn hại đến lợi ích chung của đất nước, chỉ thấy lợi ích vềkinh tế mà xem nhẹ về chính trị, tiếp thu những kinh nghiệm của các nước tưbản một cách sao chép, thiếu chọn lọc, thiếu sáng tạo, nhận thức mơ hồ vềcuộc đấu tranh giữa hai con đường.

CTTT còn thiếu sắc bén, tính chiến đấu chưa cao, phương pháp chưalinh hoạt, chưa tạo được nhận thức thống nhất cao và thông suốt đối với một

số vấn đề trong đường lối, chủ trương của Đảng, chưa thường xuyên làm tốtcông tác giáo dục chính trị, chưa phê phán mạnh và đấu tranh kiên quyết chủnghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng, những quan điểm mơ hồ sai trái,khuynh hướng "thương mại hoá", lai căng chạy theo thị hiếu tầm thườngtrong hoạt động báo chí, xuất bản, văn hoá, văn nghệ CTTT chưa gắn vớicông tác tổ chức, xây dựng cơ chế chính sách đào tạo bồi dưỡng cán bộ [20,132-133]

Đối với chiến lược "Diễn biến hoà bình" nhìn chung còn mất cảnh giác,

có ý kiến cho rằng: đặt vấn đề chống "Diễn biến hoà bình" là cường điệu hoá,

là đánh giá quá mức về kẻ thù hiện nay Số người này cố tình không nhậnthấy các lực lượng thù địch đang hàng ngày, hàng giờ sử dụng nó để chốngphá cách mạng Việt Nam, trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Chiếnlược "Diễn biến hoà bình" của chủ nghĩa đế quốc được triển khai một cáchtoàn diện, trong đó tập trung mũi nhọn là lĩnh vực tư tưởng Các luận điệutuyên truyền của chúng nhằm chống phá Đảng, xuyên tạc đường lối, phủ nhậnvai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin, xoá bỏ CNXH hiện thực, kích động xuhướng chống đối lật đổ chế độ

Trong nước, một số phần tử xấu lợi dụng vấn đề tôn giáo, dân tộc để gâyrối, một số bất mãn hoặc vì lý do này, lý do khác viết và tìm cách truyền bánhững tài liệu phù hoạ cho các quan điểm sai trái phản động, những tài liệunày ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh chính trị của đất nước Do

đó, mặc dù tình hình chính trị của đất nước vẫn được giữ vững, nhưng nhữngnhân tố có thể gây mất ổn định chính trị vẫn còn mà không thể xem thường.Điều nhức nhối nhất hiện nay là "tình trạng tham nhũng, suy thoái về tư tưởngchính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên là rấtnghiêm trọng Nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị

và trong nhiều tổ chức kinh tế là một nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn của chế

độ ta Tình trạng lãng phí quan liêu còn khá phổ biến" [19, 76] Những biểuhiện xấu đó đang gây bất bình trong dư luận xã hội, làm tổn hại đến thanhdanh uy tín của Đảng

- Nguyên nhân hạn chế, yếu kém công tác tư tưởng

Những yếu kém bất cập trên của CTTT là do: Đảng chưa đặt đúng mứcviệc chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp CTTT trong giai đoạn mới, chưaxây dựng được quy chế bảo đảm dân chủ, phát huy tự do tư tưởng trong hoạtđộng CTTT, cơ sở vật chất kỹ thuật, điều kiện làm việc ở nhiều cơ quan, đơn

vị làm CTTT, lý luận còn thiếu thốn, lạc hậu, chậm tăng cường, đổi mới côngtác xây dựng đội ngũ cán bộ làm CTTT, lý luận [20,133] Đồng thời chưanhận thức được tầm quan trọng của CTTT, lý luận trong sự nghiệp đổi mới.Những thiếu sót trong chủ trương, chính sách cụ thể, những khó khăn vềđời sống và những tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường là nguyênnhân lớn nhất dẫn đến hạn chế của CTTT Những năm đầu đổi mới tình hìnhkinh tế - xã hội ở tầm vĩ mô có nhiều khó khăn gay gắt, lạm phát phát triển bacon số vào năm 1986, đồng tiền mất giá, giá cả tăng nhanh, sản xuất đình đốn,đời sống của nhân dân nhất là bộ phận hưởng lương cực kỳ khó khăn, dẫn đếnkhông ít cán bộ, đảng viên và nhân dân hoang mang chưa dám tin vào thắng

lợi của sự nghiệp đổi mới Đó cũng chính là nguyên nhân dẫn đến những hạnchế của CTTT.

Những năm qua, về tổng thể việc hoạch định và thực hiện đường lối cơbản là đúng đắn và có hiệu quả, song còn một số chủ trương quyết định chưaphù hợp Chẳng hạn chính sách thuế và mức đóng góp quá nhiều đối với nôngdân, giá cả nông sản quá thấp so với các loại hàng hoá tiêu dùng Chất lượnggiáo dục và đào tạo ở nông thôn, vùng núi, vùng sâu, vùng xa rất thấp, trongkhi chi phí cho học tập cho con cái quá cao Công nhân chưa thấy được vaitrò thật sự làm chủ xí nghiệp, nhiều người chưa có việc làm ổn định, lươngthấp không bảo đảm cuộc sống Tình trạng chữa bệnh cho người nghèo chưađược quan tâm đúng mức, công bằng xã hội lại nảy sinh nhiều vấn đề Những

sơ hở và non kém trong quản lý kinh tế-xã hội làm cho bất công xã hội khôngnhững chưa được thu hẹp mà còn có xu hướng mở rộng Chính sách đầu tưcủa ta chưa thỏa đáng giữa các vùng, đẩy xa khoảng cách giữa thành thị vànông thôn, vùng núi, vùng sâu, vùng xa, dẫn đến nông dân nông thôn nhiềunơi cảm thấy chưa được quan tâm đúng mức, bị thiệt thòi quá nhiều so vớinhân dân thành phố… Những vấn đề đó có thể gây xói mòn lòng tin của một

bộ phận quần chúng nhân dân vào chế độ XHCN Đó cũng là nguyên nhândẫn đến hạn chế của CTTT

Bên cạnh đó, chính sách đối với CTTT nói chung và cán bộ làm CTTTnói riêng còn có chỗ chưa hợp lý: yêu cầu đối với họ rất cao trong khi kếhoạch đào tạo, bồi dưỡng, chế độ ưu đãi chưa tương xứng Tình trạng cán bộCTTT yếu kém về năng lực, chưa thật sự yên tâm với nghề có nhiều nguyênnhân, trong đó nguyên nhân cơ bản nhất là đa số họ đời sống còn nhiều khókhăn, điều kiện phương tiện làm việc nghèo nàn, lạc hậu Từ đó dẫn đến hạnchế trong hoạt động CTTT

Việc quản lý các phương tiện thông tin đại chúng của Đảng chưa chặtchẽ, còn nhiều sơ hở nên để cho kẻ địch lợi dụng kích động nhân dân chốngphá chế độ

1.3 Quan điểm và phương hướng của Đảng về công tác tư tưởng

1.3.1 Những quan điểm cơ bản của Đảng

Trong tình hình hiện nay, CTTT có vai trò đặc biệt quan trọng Nghịquyết 09 của Bộ Chính trị khoá VII (18.2.1995) đã chỉ ra một số định hướnglớn nhằm chỉ đạo toàn bộ hoạt động CTTT trong tình hình mới

Một là, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng ta và của cách mạng Việt Nam.

Đây là vấn đề cực kỳ quan trọng của CTTT, vì chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh là học thuyết cách mạng và khoa học, là vũ khí tinh thầncủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc, là nền tảng tư tưởngkim chỉ nam định hướng cho chúng ta trong mọi thời kỳ, nhằm đưa cáchmạng nước ta tiếp tục tiến tới mục tiêu đúng đắn đã lựa chọn

Hai là, độc lập dân tộc gắn liền với CNXH là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn của cách mạng Việt Nam.

Từ khi thành lập đến nay, Đảng ta luôn xác định lý tưởng và mục tiêuphấn đấu của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, đó

là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn của cách mạng Việt Nam, làm rõ tính đúngđắn của việc Đảng ta, nhân dân ta kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc gắn liềnvới CNXH là vấn đề cơ bản của CTTT hiện nay Vì trước những diễn biếnphức tạp của tình hình hiện nay, một số người lại phân vân về con đường mànhân dân ta đang đi

Ba là, chế độ ta là chế độ do nhân dân lao động làm chủ, Nhà nước ta là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Lý tưởng lâu dài của Đảng ta là xây dựng xã hội CSCN, là tiến tới một

xã hội không có giai cấp, không còn áp bức bóc lột Mục tiêu của thời kỳ mới

được Đảng ta xác định là phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ và văn minh Vì vậy, dân chủ là bản chất của chế

độ mới, trong đó nhân dân lao động là người chủ của đất nước Dân chủ gắnliền với công bằng xã hội, xoá bỏ áp bức, bất công Nhưng dân chủ bao giờcũng gắn liền với pháp chế, kỷ cương, phù hợp với trình độ phát triển của đấtnước và truyền thống dân tộc Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vìdân dưới sự lãnh đạo của Đảng Bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước tathể hiện ở chỗ: mọi tổ chức và hoạt động của Nhà nước đều thể hiện lậptrường, quan điểm tư tưởng của giai cấp công nhân

Bốn là, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trọng tâm của thời kỳ quá độ.

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là con đường tất yếu để đi lênsản xuất lớn Vì vậy, Đảng ta xác định, đó là nhiệm vụ trung tâm của cả thời

kỳ quá độ lên CNXH Đây cũng là định hướng lớn của CTTT trong giai đoạnhiện nay

Trong bối cảnh thế giới và trong nước hiện nay, CNH-HĐH là con đườngquyết định đưa đất nước sớm ra khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, nâng cao đờisống vật chất và tinh thần cho nhân dân, tạo điều kiện tăng cường tiềm lực quốcphòng - an ninh, củng cố vững chắc độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.CTTT của Đảng phải tập trung làm cho toàn Đảng, toàn dân và toànquân ta nhận thức rõ vai trò quan trọng của sự nghiệp CNH-HĐH thấy rõ đó

là một quá trình phấn đấu lâu dài của toàn Đảng, toàn dân Xây dựng ý chíquyết tâm, phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, đề cao ý thức tự lực, tựcường, khắc phục tư tưởng nóng vội, chủ quan duy ý chí để thực hiện thànhcông sự nghiệp CNH-HĐH

Năm là, xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN Tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội.

Đảng ta chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần,vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo địnhhướng XHCN là nhằm động viên mọi nguồn lực, phát huy cao độ tính chủđộng, sáng tạo của toàn dân, nhanh chóng đưa đất nước đi lên, thực hiệnthắng lợi mục tiêu : "độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" [19, 85-86].

Nhân tố quyết định bảo đảm giữ vững định hướng XHCN trong điềukiện cơ chế thị trường là vai trò quản lý của Nhà nước, dưới sự lãnh đạo củaĐảng Bằng luật pháp, chính sách, kế hoạch Nhà nước khuyến khích mặt tíchcực, đồng thời ngăn ngừa những xu hướng tự phát, tiêu cực do tác động của

cơ chế thị trường gây ra

CTTT phải tích cực góp phần vào việc động viên các thành phần kinh tếphát triển đúng định hướng XHCN, đồng thời kiên quyết đấu tranh chống tệtham ô, hối lộ, sự sa sút về phẩm chất đạo đức, về lối sống và các tệ nạn khác

Sáu là, phát triển văn hoá, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, kết hợp với tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.

Với tư cách là nền tảng tinh thần của xã hội, văn hoá có vai trò đặc biệtquan trọng trong việc bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, xây dựng xãhội mới và con người mới Giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc không có nghĩa là

kỳ thị các nền văn hoá khác Công cuộc đổi mới hiện nay là sự kế thừa vàphát huy các giá trị văn hoá truyền thống bền vững của dân tộc, đó là lòng yêunước nồng nàn, ý thức cộng đồng sâu sắc, đức tính cần cù sáng tạo trong laođộng…, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Mặt khác, kiên quyếtchống lại sự xâm nhập của những luồng văn hoá độc hại, những quan niệmcực đoan về tự do cá nhân, sùng bái vật chất, lối sống thực dụng, ích kỷ.Trong quá trình đổi mới, mở rộng quan hệ quốc tế hiện nay, CTTT của Đảngphải tập trung đấu tranh loại trừ những tệ hại đó

Như vậy, xuất phát từ tình hình thực tiễn của thế giới và trong nước, từthực trạng CTTT, Nghị quyết 09 của Bộ chính trị đã đưa ra 6 định hướng lớnnhằm chỉ đạo toàn bộ hoạt động của CTTT trong tình hình mới Với nhữngđịnh hướng đó đòi hỏi các cấp uỷ, các đoàn thể, các cơ quan Nhà nước, cáccán bộ làm CTTT cần phải nắm vững và chỉ đạo kịp thời hoạt động củaCTTT Đồng thời tăng cường sự lãnh đạo và quản lý đối với CTTT, gắn lýluận với hoạt động thực tiễn, giải quyết kịp thời và đúng đắn những vấn đềbức xúc của cuộc sống, tạo nền tảng vững chắc trong Đảng và trong toàn xãhội, đáp ứng yêu cầu phát triển không ngừng của đất nước.

1.3.2 Phương hướng nhiệm vụ của công tác tư tưởng trong tình hình mới

* Phương hướng của CTTT trong những năm tới

Nước ta đi lên CNXH từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, lại bị chiếntranh tàn phá, hậu quả của cơ chế tập trung quan liêu bao cấp… đã ảnh hưởnglớn đến công cuộc đổi mới đất nước Công cuộc đổi mới đất nước diễn ra trongbối cảnh quốc tế và trong nước có những diễn biến phức tạp Để góp phần thúcđẩy sự nghiệp đổi mới đất nước đến thắng lợi, Nghị quyết Trung ương V (khóaIX) đã kịp thời xác định phương hướng của CTTT, lý luận trong tình hình mới:

"Kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, sự lãnh đạo và các nguyên tắc hoạt động của Đảng; quán triệt đường lối đổi mới, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn Đảng, toàn dân, từ Trung ương đến cơ sở Đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương pháp CTTT; đẩy mạnh tổng kết thực tiễn nghiên cứu lý luận, góp phần làm rõ hơn con đường đi lên CNXH ở nước ta, đồng thời triển khai liên tục và sâu rộng công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm phát huy chủ nghĩa yêu nước, phẩm chất đạo đức cách mạng, năng lực sáng tạo, ý chí tự lực tự cường đi đôi với đề cao tinh thần quốc tế chân chính; khơi dậy và nâng cao ý chí cách mạng

tiến công, tinh thần đại đoàn kết dân tộc, quyết tâm nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức cổ vũ phong trào thi đua yêu nước, động viên khí thế và tinh thần chủ động sáng tạo trong lao động, học tập và công tác, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh [20, 133-134].

* Nhiệm vụ của CTTT trong tình hình mới

Theo tinh thần Nghị quyết Trung ương V khoá IX (3/2002) CTTT cómột số nhiệm vụ chủ yếu sau:

Một là, đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, tiếp tục làm

sáng tỏ hơn lý luận về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta

Hai là, truyền bá lý luận, nâng cao kiến thức chính trị, xây dựng phương

pháp tư duy khoa học

Ba là, tuyên truyền và cổ động thực hiện nhiệm vụ trước mắt.

Đây là những hoạt động CTTT thường xuyên của các tổ chức cơ sở đảng

và các cơ quan chức năng làm CTTT Hoạt động này bảo đảm cho các chủtrương của Đảng, chính sách của Nhà nước được phổ biến rộng rãi trong nhândân, làm cho mọi người hiểu đúng, tự giác nghiêm chỉnh chấp hành và thựchiện có hiệu quả

Bốn là, giáo dục đạo đức cách mạng, phẩm chất chính trị Nhiệm vụ này

có vị trí hết sức quan trọng nhằm đảm bảo tính tiên phong, gương mẫu củangười đảng viên, đặc biệt trong điều kiện Đảng cầm quyền, định hướng đi lênCNXH với cơ chế thị trường, dưới sự lãnh đạo của Đảng

Năm là, thực hiện nghiêm túc những chỉ thị, quy định của Đảng về bảo

vệ Đảng; xử lý kịp thời theo pháp luật và kỷ luật Đảng, mọi hoạt động tánphát tài liệu xấu, thông tin bịa đặt, các thư nặc danh, mạo danh có nội dungxấu

Nhiệm vụ này đòi hỏi các cấp ủy và tổ chức đảng, các đoàn thể phảithường xuyên quán triệt các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước, các chỉ thị và quy định về bảo vệ Đảng thông quasinh hoạt thường kỳ Đồng thời qua đó kiên quyết đấu tranh phê phán, bác bỏcác quan điểm sai trái, thù địch.

Sáu là, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tuyên truyền cổ động,

báo chí -xuất bản, văn hoá - văn nghệ, thông tin đối ngoại

Tóm lại: Tư tưởng và hệ tư tưởng có bản chất là gắn liền với lợi ích giaicấp, dân tộc và có vai trò chỉ đạo, hướng dẫn hành động con người CTTT đãgóp phần quan trọng trong việc tạo nên sự thống nhất về ý chí và hành độngcách mạng của quần chúng nhân dân CTTT tham gia tích cực vào quá trìnhhoạch định đường lối đổi mới và đưa đường lối vào cuộc sống biến lý luậnthành sức mạnh của vật chất Song bên cạnh đó CTTT còn bộc lộ nhiều yếukém, khuyết điểm, nó ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh của Đảng, đến tươnglai tiền đồ của dân tộc Trước tình hình đó, Đảng ta đưa ra một số quan điểm,định hướng cho toàn bộ hoạt động của CTTT trong công cuộc đổi mới Đồngthời Nghị quyết Trung ương V khoá IX cũng đã chỉ ra những nhiệm vụ cơbản của CTTT trong tình hình mới Những định hướng trong Nghị quyết 09của Bộ Chính trị khoá VII và những nhiệm vụ chủ yếu mà Nghị quyết Trungương V khoá IX đã đề cập, đã chỉ đạo toàn bộ hoạt động CTTT trong sựnghiệp đổi mới Đòi hỏi các cấp uỷ, các đoàn thể, các cơ quan cần nắm vững,đồng thời tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý Nhà nước đối vớiCTTT, gắn lý luận với hoạt động thực tiễn, giải quyết đúng và kịp thời nhữngvấn đề bức xúc của cuộc sống, tạo nền tảng vững chắc trong Đảng và trongtoàn xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước

Chương 2 ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN NHIỆM VỤ

CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRONG TÌNH HÌNH MỚI 2.1 Những nhân tố tác động đến tư tưởng và công tác tư tưởng hiện nay

* Tình hình quốc tế

Sau những biến động nhanh chóng và phức tạp thế kỷ XX đã qua đi, đểlại trong lịch sử xã hội loài người những dấu ấn cực kỳ sâu sắc, vừa tạo ranhững điều kiện thuận lợi cho phong trào cách mạng thế giới, vừa làm nảysinh và sâu sắc những khó khăn đang tác động tiêu cực tới cách mạng thếgiới

Mặc dù CNXH hiện thực tạm thời lâm vào thoái trào, nhưng đối thoại,hoà bình, hợp tác và phát triển đang là xu thế lớn của thời đại Cuộc đấu tranh

vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ, dân sinh, tiến bộ và công bằng xã hộivẫn là mục tiêu chung của nhân loại tiến bộ Trong khi đó CNTB hiện đạiđang chiếm ưu thế về vốn, khoa học công nghệ, thị trường, song không thểkhắc phục được những mâu thuẫn vốn có trong lòng nó Những nội dung cơbản của thời đại vẫn tạo thành "điểm tựa" của niềm tin, ý chí đấu tranh cáchmạng của nhân dân thế giới nói chung và nhân dân Việt Nam nói riêng Tuynhiên để giữ vững trận địa tư tưởng cách mạng, chúng ta cần nhận thức sâusắc sự tác động tiêu cực của tình hình thế giới

Sự tác động sâu sắc nhất là sự biến động về chính trị rất lớn diễn ra vàocuối thập kỷ 80 đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX Các nước XHCN ở Đông Âu

và Liên Xô sụp đổ, CNXH tạm thời lâm vào thoái trào Đó là sự kiện gâychấn động mạnh mẽ và sâu sắc đối với những người cộng sản, giai cấp công

nhân, nhân dân lao động và lực lượng tiến bộ trên thế giới Các thế lực thùđịch, đứng đầu là Mỹ lợi dụng tình hình đó để đẩy mạnh cuộc phản kíchquyết liệt hòng xoá bỏ các nước XHCN còn lại Trong cuộc phản kích này,chúng tập trung bác bỏ, xuyên tạc những quan điểm lý luận cơ bản của chủnghĩa Mác - Lênin, hòng phủ nhận hoàn toàn lý luận của Đảng Từ đó điđến xoá bỏ hoàn toàn sự lãnh đạo của các Đảng Cộng sản, thực hiện âm mưuthiết lập một trật tự thế giới mới- một thế giới không có CNXH do Mỹ đứngđầu và mọi quốc gia trên thế giới phụ thuộc vào Mỹ Những hành động baovây, cấm vận ngang ngược của Mỹ và sự can thiệp rất thô bạo của Mỹ vàNATO vào các quốc gia độc lập, có chủ quyền những năm gần đây, đangthách thức dư luận tiến bộ trên toàn thế giới Đặc biệt sau sự kiện 11/9/2001

ở Mỹ, nhân danh chống chủ nghĩa khủng bố, hành động can thiệp của Mỹvào các nước khác càng trắng trợn và ngang ngược hơn Tình hình đó làmcho cuộc đấu tranh giữa hai con đường XHCN và TBCN càng trở nên quyếtliệt hơn, trong một tình thế không có lợi cho phong trào hoà bình, độc lậpdân tộc và CNXH, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận hiện nay,nhằm củng cố, giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng đã và đang trở thànhvấn đề cấp bách đối với các Đảng Cộng sản cầm quyền

Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học- công nghệ đã và đangtạo ra bước nhảy vọt trong nhận thức tư tưởng của nhiều quốc gia trên thếgiới trong đó có Việt Nam Tiến bộ của khoa học công nghệ đã phá vỡ sựngăn cách của các quốc gia dân tộc, mở rộng tầm nhìn, giúp các dân tộc hiểunhau hơn, tạo sự xích lại gần nhau… Như vậy, cách mạng khoa học- côngnghệ đã tạo nên một cục diện mới trên mặt trận tư tưởng Đó là sự đan xen,hoà nhập giữa các hệ tư tưởng đối lập ở ngay trong mỗi quốc gia Vì thếcuộc đấu tranh tư tưởng càng trở nên phức tạp hơn, đặt ra cho các ĐảngCộng sản cầm quyền lãnh đạo CTTT nhiều yêu cầu mới cả về nội dung, hìnhthức và biện pháp tiến hành

Sự chênh lệch lớn về mức sống giữa các nước phát triển với các nướcchậm phát triển là một trong những yếu tố tác động đến tư tưởng và CTTT.CNTB hiện đại nhờ ứng dụng được những thành tựu mới của cuộc cách mạngkhoa học-công nghệ đã đạt được mức tăng trưởng kinh tế đáng kể tạo ra sựchệnh lệch khá lớn về mức sống giữa các nước phát triển với các nước chậmphát triển (trong đó có Việt Nam) Trong khi ở một số nước phát triển thunhập bình quân đầu người đạt trên 20.000 đô la/người/năm, thì chúng ta chưađạt con số 500 đô la/người/năm Đó là một thực tế đã và đang tác động rấtmạnh mẽ sâu sắc tới nhận thức, tư tưởng của đông đảo quần chúng nhân dânlao động Trước thực tế đó có người giảm sút niềm tin, chao đảo, dao động vềmục tiêu, lý tưởng và con đường đi lên CNXH.

Thực tế đó đã tạo nên tình thế không có lợi cho các Đảng Cộng sản cầmquyền tiến hành cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận nhằm củng cố giữ vững nềntảng tư tưởng của Đảng Đồng thời nó cũng đặt ra nhiều vấn đề lý luận vàthực tiễn đòi hỏi các Đảng Cộng sản phải giải đáp để thực hiện cuộc đọ sức vềkinh tế Bởi cuộc đấu tranh "Ai thắng ai" giữa hai con đường, CNXH chỉgiành được thắng lợi triệt để khi chiến thắng CNTB trên mặt trận kinh tế.Trào lưu xã hội dân chủ đang phản kích quyết liệt hòng phủ định lý luậnMác -Lênin, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân Trào lưu xã hội dân chủđang thịnh hành ở nhiều nước Châu Âu Những thập niên gần đây, nhờ gặt háiđược những thành tựu kinh tế-xã hội, "Con đường xã hội dân chủ" đang trởthành trào lưu tư tưởng hấp dẫn Một bộ phận giai cấp công nhân, nhân dânlao động và cả một số người cộng sản đã ngả theo khuynh hướng đó Do đó,cuộc đấu tranh ngăn ngừa, loại bỏ trào lưu xã hội dân chủ, để bảo vệ, giữvững hệ tư tưởng Mác - LênIn hiện nay là một thách thức, một khó khăn rấtlớn đối với các Đảng Cộng sản cầm quyền

Cùng với trào lưu xã hội dân chủ, xu thế toàn cầu hoá đang bị các nướcphát triển chi phối, là yếu tố tác động mạnh đến tư tưởng và CTTT của Đảng

ta hiện nay Trong xu thế hiện nay các nước muốn phát triển nhất thiết phải

hợp tác, hội nhập trong khu vực và thế giới Đó là đòi hỏi tất yếu với mọiquốc gia, dân tộc, không phân biệt chế độ chính trị và trình độ phát triển Đạihội IX Đảng ra nhấn mạnh "Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan,lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêucực, vừa có hợp tác, vừa có đấu tranh"[19,32] Nếu không nhận thức đầy đủ

xu thế đó và thiếu chủ động đấu tranh khắc phục "mặt tiêu cực" trong quátrình hội nhập đó đều là sai lầm và dẫn đến hậu quả khó lường

Quá trình hội nhập là quá trình lợi dụng của hai phía Các nước chậmphát triển thì tận dụng cơ hội để thoát khỏi tình trạng tụt hậu, còn các nướcphát triển thì lợi dụng những yếu kém của những nước chậm phát triển để thulợi nhuận, đẩy nhanh tốc độ phát triển Cho nên hội nhập là quá trình đấutranh quyết liệt giữa các nước chậm phát triển với các nước phát triển, trongcuộc đấu tranh đó, lợi thế thường thuộc về các nước phát triển Trên thực tế,chúng đang chi phối quá trình đó theo lập trường của giai cấp tư sản, ép cácnước chậm phát triển chấp nhận những điều kiện của chúng

Hoà nhập không hoà tan, hoà nhập nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hoádân tộc, giữ được độc lập chủ quyền, đó là yêu cầu và cũng là điều kiện tiênquyết, là lập trường có tính nguyên tắc của các quốc gia, dân tộc trong quátrình hội nhập Vì thế, cuộc đấu tranh về nhận thức tư tưởng trong quá trìnhhội nhập có nội dung rộng lớn, phức tạp và không kém phần quyết liệt

Chủ nghĩa dân tộc cực đoan cũng là yếu tố tác động đến tư tưởng vàCTTT của Đảng ta Những thập niên gần đây, nhân loại đang phải chứng kiến

và lo ngại trước sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc cực đoan Chủ nghĩa dântộc cực đoan đã và đang làm bùng lên những cuộc xung đột dân tộc, sắc tộcđẫm máu, nhiều thành quả lao động sáng tạo của các dân tộc đã bị tàn phá,một số Đảng bị đẩy xuống vực thẳm của sự khốn cùng Tận dụng cơ hội nàycác nước đế quốc và các lực lượng phản động tiến hành can thiệp làm cho cácnước ấy ngày càng lệ thuộc vào CNTB hiện đại và bị nó chi phối

Từ đó đặt ra cho các Đảng Cộng sản cầm quyền phải lãnh đạo cuộc đấutranh ngăn ngừa và chống lại chủ nghĩa dân tộc cực đoan, xây dựng ý thứcdân tộc chân chính theo lập trường của giai cấp công nhân, xây dựng khối đạiđoàn kết dân tộc.

* Tình hình trong nước

Qua hơn 15 năm đổi mới với những thành tựu đã đạt được rất quan trọngtrên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, khoa học- công nghệ.Quốc phòng-an ninh… đã củng cố vững chắc thêm lòng tin của quần chúngnhân dân đối với Đảng và chế độ; Nâng cao lòng tự hào dân tộc, tự hào vềĐảng và Bác Hồ vĩ đại; cổ vũ tinh thần hăng hái sáng tạo của đông đảo cáctầng lớp nhân dân, thực hiện đường lối đổi mới… đó là những nhân tố tíchcực tạo nên sức mạnh nội lực bền vững rất cơ bản cho sự phát triển Tuynhiên bên cạnh đó, trong cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay cần phải quan tâm

và không thể xem thường các yếu tố tác động tiêu cực sau:

Chúng ta đang thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN làbước ngoặt quan trọng trong tiến trình cách mạng ở nước ta Kinh tế thị trường

đã và đang làm biến đổi sâu sắc trong nhận thức tư tưởng của mọi tầng lớptrong xã hội, tạo bước chuyển quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam Từ nềnkinh tế trì trệ, kém phát triển chuyển sang nền kinh tế năng động phát triển, đưađất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế-xã hội, giữ vững ổn định chính trị,củng cố niềm tin của nhân dân vào đường lối đổi mới của Đảng Tuy nhiên.Mặt trái của kinh tế thị trường đã và đang tác động tiêu cực trên nhiều lĩnh vựccủa đời sống xã hội, trong đó đáng quan tâm là văn hoá, đạo đức và lối sống.Thực tế cho thấy kinh tế thị trường đang làm biến đổi thang giá trị xã hội, làmsói mòn những giá trị văn hoá, đạo đức, truyền thống; nó đang tạo ra tư tưởnglối sống thực dụng, sùng bái đồng tiền, coi đồng tiền cao hơn nhân phẩm, đạo

lý, kéo theo nó là sự tha hoá về phẩm chất đạo đức, lối sống và các tệ nạn xãhội như: mại dân, ma tuý… đang là vấn đề nhức nhối được cả xã hội quan tâm

Kinh tế thị trường cũng đang tạo ra sự cạnh tranh phân hoá giàu nghèo khôngchỉ trong xã hội mà ngay trong giai cấp lãnh đạo, trong nội bộ Đảng.

Cuộc đấu tranh ngăn chặn những mặt trái của kinh tế thị trường để giữvững định hướng XHCN, giữ vững giá trị truyền thống của dân tộc, giữ vữngbản chất cách mạng của Đảng Cộng sản được đặt ra vốn là một trong nhữngnội dung quan trọng của CTTT hiện nay

Mở cửa thu hút vốn đầu tư nước ngoài "Đa phương hoá, đa dạng hoá cácquan hệ quốc tế Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nướctrong cộng đồng quốc tế"[19,42] Với quan điểm nhất quán đó, Đảng ta cũngđồng thời phải chấp nhận cuộc đấu tranh chống lại mọi mưu đồ lợi dụng hợptác, đầu tư để chống phá ta toàn diện cả kinh tế, chính trị, văn hoá, tư tưởng,đạo đức, lối sống Thực tiễn trong quan hệ đối ngoại vừa qua cho thấy, bêncạnh những đối tác chân chính, đã có không ít kẻ lợi dụng con đường hợp tác,đầu tư để chống phá ta Bằng con đường hợp tác đầu tư để tiến tới thao túngnền kinh tế Việt Nam, hòng chuyển hoá chế độ, bản sắc văn hoá, đạo đức, lốisống… theo lập trường tư sản Tính chất phức tạp, quyết liệt của cuộc đấutranh để giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng, giữ vững những giá trị truyềnthống Việt Nam, diễn ra ngay trong quá trình hợp tác đầu tư phát triển kinh tế

Cơ chế, chính sách chưa hoàn thiện và sự yếu kém khuyết điểm trongquản lý Nhà nước đang là môi trường thuận lợi cho chủ nghĩa cá nhân pháttriển, nảy sinh tệ quan liêu tham nhũng; làm suy giảm vai trò, sức mạnh của

bộ máy do hiện tượng tiêu cực kéo dài chưa được khắc phục Tình hình đó tácđộng tiêu cực đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, ảnh hưởng sâu sắc đếntâm trạng, ý chí, niềm tin của một bộ phận không nhỏ trong các tầng lớp nhândân Mối liên hệ mật thiết giữa quần chúng nhân dân với Đảng và Nhà nước ởmột số nơi bị suy giảm Để giữ vững trận địa tư tưởng, củng cố niềm tin, pháthuy năng lực sáng tạo của quần chúng nhân dân… Tất yếu Đảng phải lãnhđạo cuộc đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng và những hiện tượng tiêu

cực trong bộ máy Đảng, Nhà nước nhằm nâng cao bản chất cách mạng, pháthuy hiệu lực của bộ máy Đó cũng chính là nội dung cơ bản có tính thời sựcủa CTTT, lý luận hiện nay.

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong điều kiện cơ chế thị trường là yếu tốchủ quan tác động đến tư tưởng và CTTT

Xây dựng Đảng và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong cơ chế thịtrường đang đặt ra nhiều vấn đề về quan điểm, lý luận Để giải đáp những vấn

đề nảy sinh trong thực tiễn, Đảng phải đấu tranh với những tư tưởng bảo thủtrì trệ hoặc chủ quan nóng vội, uốn nắn những nhận thức lệch lạc, phê phán,ngăn chặn mọi sự do dự, dao động, ngả nghiêng nhằm xây dựng ý chí, niềmtin, kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng và con đường đi lên CNXH

Xây dựng Đảng trong cơ chế thị trường, thực chất là xây dựng sự đoànkết thống nhất trong Đảng về nhận thức, tư tưởng và hành động trong điềukiện có sự phân hoá giàu nghèo, sự cạnh tranh trên thương trường giữa nhữngngười cộng sản Vì vậy xây dựng Đảng trong cơ chế thị trường là cuộc đấutranh cực kỳ khó khăn, quyết liệt trong nhận thức tư tưởng nhằm củng cố giữvững trận địa tư tưởng của Đảng, sự đoàn kết thống nhất trong Đảng và pháthuy vai trò lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới

Trước sự tác động của những yếu tố quốc tế và trong nước nêu trên, nhìnchung tình hình tư tưởng trong Đảng và trong nhân dân ta hiện nay, như Nghịquyết Trung ương V Đảng ta đánh giá: "Mặt tích cực và tiêu cực đan xennhau, trong đó mặt tích cực là cơ bản, đã và đang quyết định chiều hướngphát triển của xã hội, là nhân tố quan trọng tạo nên thắng lợi của công cuộcđổi mới đất nước; tuy vậy mặt tiêu cực có lúc, có nơi cũng rất nghiêm trọng,thực sự là nguy cơ tiềm ẩn, liên quan đến sự mất còn của Đảng, của chế độ ta"[20,131] Như vậy, mặt tích cực là cơ bản, nhưng mặt tiêu cực là không thểxem thường, đặc biệt trong tình hình hiện nay, diễn biến tư tưởng trong cán

bộ, đảng viên và nhân dân ta hết sức phức tạp, cho nên Đảng cần phải tăngcường hơn nữa lãnh đạo CTTT.

2.2 Đảng chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ công tác tư tưởng

2.2.1 Công tác nghiên cứu lý luận

"Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộcđấu tranh, xem xét thật kỹ lưỡng, làm thành kết luận, rồi đem nó chứng minhvới thực tế"[35,233] Lý luận xuất phát từ thực tiễn được chứng minh trongthực tiễn; khi được truyền bá vận dụng vào thực tiễn nó được bổ sung, pháttriển trở nên phong phú và sâu sắc hơn, phản ánh chuẩn xác hơn các quy luậtvận động của tự nhiên, xã hội và con người Lý luận trong CTTT của Đảng là

lý luận chính trị, ;lý luận cách mạng, lý luận về con đường giải phóng dân tộc,

về xây dựng đất nước theo định hướng XHCN và bảo vệ vững chắc Tổ quốcViệt Nam XHCN Đó là lý luận liên quan trực tiếp đến sự lãnh đạo của Đảng

và quản lý của Nhà nước, đến việc củng cố giữ vững nền tảng tư tưởng, lậptrường giai cấp công nhân và nhân sinh quan cách mạng trong toàn Đảng,cũng như trong mỗi cán bộ, đảng viên Lý luận đó được hình thành trên cơ sởtiếp thu những thành tựu của các khoa học khác, các giá trị tích cực của cáchọc thuyết chính trị-xã hội trước đó và đương đại, các kinh nghiệm thực tiễntrong hoạt động lãnh đạo của Đảng và sáng kiến của các tổ chức Đảng và củaquần chúng nhân dân

Công tác nghiên cứu lý luận nhằm phát triển một cách sáng tạo lý luậnMác - Lênin, từng bước làm phong phú hệ tư tưởng của giai cấp vô sản Nó làtoàn bộ hoạt động có định hướng, có tổ chức, có kế hoạch của Đảng để tiếnhành công việc nghiên cứu và giáo dục truyền bá các nội dung lý luận cầnthiết trong từng thời kỳ cách mạng Công tác nghiên cứu lý luận là một bộphận cấu thành CTTT, giữ vai trò quan trọng hàng đầu trong toàn bộ CTTT.Hoạt động nghiên cứu lý luận cung cấp nội dung cho công tác giáo dục,truyền bá lý luận cho công tác tuyên truyền, cổ động