ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐÀO THỊ LUÂN NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP CHƯƠNG ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA HỌC
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐÀO THỊ LUÂN
NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP
CHƯƠNG ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA HỌC HỮU CƠ
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA HỌC
HÀ NỘI – 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐÀO THỊ LUÂN
NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP
CHƯƠNG ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA HỌC HỮU CƠ
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA HỌC Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN HÓA HỌC)
Mã số: 60.14.01.11
Người hướng dẫn khoa học: GS TSKH Nguyễn Đình Triệu
HÀ NỘI – 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban Giám hi ệu, các thầy cô giáo và cán bô ̣ c ủa trường Đ ại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền thụ cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quí báu và giúp đỡ tôi hoàn thành luâ ̣n văn
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn GS.TSKH Nguyễn Đình Triệu, đã
tận tình hướng dẫn, tạo mọi điều kiện trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo và các em học sinh trường THPT Thanh Oai A, trường THPT Thanh Oai B đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành luận văn
Tôi cũng xin cảm ơn tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn
Hà Nội, tháng 11 năm 2014
ĐÀO THỊ LUÂN
Trang 4DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục chữ viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mục các bảng vi
Danh mục các hình vii
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀIError! Bookmark not defined
1.1 Hứng thú học tập Error! Bookmark not defined
1.1.1 Hứng thú và hứng thú học tập Error! Bookmark not defined
1.1.2 Tầm quan trọng và biện pháp nâng cao hứng thú đối với hoạt động họcError! Bookmark not defined 1.2 Kết quả học tập của học sinh Error! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.2.2 Mục đích đánh giá kết quả học tập Error! Bookmark not defined
1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinhError! Bookmark not defined
1.2.4 Các biện pháp nâng cao kết quả học tập môn Hóa họcError! Bookmark not defined
1.3 Một vài vấn đề về học sinh trung bình, yếu môn Hóa họcError! Bookmark not defined
1.3.1 Nhận diện học sinh trung bình, yếu Error! Bookmark not defined
1.3.2 Nguyên nhân học sinh học yếu Error! Bookmark not defined
1.4 Bài tập hóa học Error! Bookmark not defined
1.4.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.4.2 Tác dụng của bài tập hóa học Error! Bookmark not defined
1.4.3 Phân loại bài tập hóa học Error! Bookmark not defined
1.4.4 Vị trí của bài tập hóa học trong quá trình dạy họcError! Bookmark not defined
1.4.5 Xu hướng phát triển bài tập hóa học Error! Bookmark not defined
1.4.6 Yêu cầu của một bài tập hoá học Error! Bookmark not defined
1.4.7 Điều kiện để học sinh giải bài tập hóa học tốtError! Bookmark not defined
1.4.8 Những chú ý khi ra bài tập và những chú ý khi chữa bài tập cho HSError! Bookmark not defined
Trang 61.5 Thực trạng sử dụng hệ thống bài tập hóa học vào dạy học ở trường
THPT Error! Bookmark not defined
1.5.1 Mục đích điều tra Error! Bookmark not defined
1.5.2 Đối tượng điều tra Error! Bookmark not defined
1.5.3.Kết quả điều tra Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 : XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP
CHƯƠNG ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA HỌC HỮU CƠError! Bookmark not defined
2.1 Tổng quan chương đại cương về hóa học hữu cơError! Bookmark not defined
2.1.1 Vị trí nội dung, kiến thức chương đại cương về hóa học hữu cơError! Bookmark not defined 2.1.2 Mục tiêu kiến thức của chương Error! Bookmark not defined
2.1.3 Một số lưu ý về phương pháp dạy học chương đại cương về hóa học hữu
cơ Error! Bookmark not defined
2.2 Cơ sở tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tậpError! Bookmark not defined
2.2.1 Theo cấu trúc chương trình sách giáo khoaError! Bookmark not defined
2.2.2 Theo năng lực, trình độ nhận thức của học sinhError! Bookmark not defined
2.2.3 Theo dạng bài tập Error! Bookmark not defined
2.3 Các nguyên tắc khi xây dựng hệ thống bài tập hóa họcError! Bookmark not defined
2.3.1 Hệ thống bài tập phải đảm bảo tính chính xác, tính khoa họcError! Bookmark not defined 2.3.2 Hệ thống bài tập phải đảm bảo tính hệ thông, tính đa dạngError! Bookmark not defined
2.3.3 Hệ thống bài tập phải phù hợp với mức độ nhận thứcError! Bookmark not defined
2.3.4 Hệ thống bài tập phải mở rộng kiến thức, vốn hiểu biết của học sinhError! Bookmark not defined
2.3.5 Hệ thống bài tập phải phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện kĩ năng hóa
học cho học sinh Error! Bookmark not defined
2.4 Quy trình thiết kế hệ thống bài tập Error! Bookmark not defined
2.5 Hệ thống bài tập chương đại cương hữu cơ cho học sinh trung bình, yếuError! Bookmark not defined 2.5.1 Một số bài tập dạng biết Error! Bookmark not defined
2.5.2 Một số bài tập dạng hiểu Error! Bookmark not defined
2.5.3 Một số bài tập vận dụng Error! Bookmark not defined
Trang 72.5.4 Một số bài tập vận dụng sáng tạo Error! Bookmark not defined
2.6 Sử dụng hệ thống bài tập tao hứng thú, nhận thức, kiến thức, kĩ năng mới
cho học sinh trung bình yếu Error! Bookmark not defined
2.6.1 Hệ thống bài tập tạo hứng thú học tập, nhận thức hóa học cho học sinhError! Bookmark not defined
2.6.2 Hệ thống bài tập củng cố kiến thức, xây dựng kiến thức và tạo kĩ năng mới
cho học sinh Error! Bookmark not defined
2.6.3 Sử dụng hệ thống bài tập tạo động cơ hứng thú và nâng cao kết quả học
tập trong việc kiểm tra, đánh giá kiến thức, kỹ năng của học sinhError! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined
2 Vấn đề sử dụng hệ thống bài tập Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 : THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM Error! Bookmark not defined
3.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined
3.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined
3.3 Phương pháp thực nghiệm Error! Bookmark not defined
3.3.1 Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm Error! Bookmark not defined
3.3.2 Chọn bài thực nghiệm Error! Bookmark not defined
3.3.3 Tiến hành thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined
3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined
3.4.1 Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined
3.4.2 Kết quả thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined
3.4.3 Xử lý kết quả TNSP Error! Bookmark not defined
3.5 Phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 2
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Kết quả điều tra về mục đích sử dụng BTHH 26
Bảng 1.2: Kết quả điều tra về tác dụng của các dạng BTHH 26
Bảng 3.1 Đối tượng và địa bàn TNSP 80
Bảng 3.2: Kết quả các bài kiểm tra 83
Bảng 3.3: Bảng tổng hợp điểm các bài kiểm tra 83
Bảng 3.4: Số % HS đạt điểm Xi 84
Bảng 3.5: Số % HS đạt điểm Xi trở xuống 84
Bảng 3.6: Số % HS đạt điểm yếu-kém, trung bình, khá và giỏi: 85
Bảng 3.7: Giá trị của các tham số đặc trưng 87
Trang 9DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 1 85 Hình 3.2 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 2 86 Hình 3.3 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 3 86
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Hiện nay, Giáo dục thế kỷ XXI chịu tác động của nhiều yếu tố như: sự phát triển nhanh chóng của khoa học, kỹ thuật đặc biệt là công nghệ thông tin tương tác
ở mức độ cao của các hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội nhu cầu tự khẳng định của từng cộng đồng, vùng, lãnh thổ và quá trình toàn cầu hoá
Các yếu tố tác động trên đã dẫn đến những biến đổi cơ bản của giáo dục
Sự thay đổi của mục tiêu giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức và kỹ năng sang hình thành năng lực, phẩm chất nhân cách của người học Mục tiêu giáo dục của chúng ta hiện nay là tạo ra những con người có năng lực, đầy tự tin, có tính độc lập, sáng tạo, những người có khả năng tự học, tự đánh giá, có khả năng hoà nhập và thích nghi với cuộc sống luôn biến đổi Không gian giáo dục và các loại hình đào tạo được mở rộng Sự giao thoa, tích hợp giữa các môn học và ngành học ngày càng lớn Xu hướng giáo dục toàn diện được đề cao Sự thay đổi các phương tiện và phương pháp dạy học Phương pháp thuyết giảng dần mất đi vai trò là phương pháp dạy học chủ yếu, mà thay vào đó là hệ thống các phương pháp dạy học linh hoạt và đa dạng
Trong nghị quyết Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ IV đã viết:
“Hơn bao giờ hết, bước vào giai đoạn này nhà trường phải đào tạo những con người năng động, sáng tạo, tiếp thu những kiến thức hiện đại, tự tìm giải pháp cho các vấn đề do cuộc sống công nghiệp đặt ra.”
Muốn thực hiện được điều đó không còn cách nào khác chúng ta phải đổi
mới phương pháp dạy học Phải chuyển từ dạy học lấy “thầy làm trung tâm” của những năm cuối thế kỷ XX sang dạy học lấy “trò làm trung tâm” nhằm hướng
vào người học, phát huy tính tích cực của người học từ đó đào tạo ra những
người “ vừa hồng vừa chuyên” như Bác đã từng nói
Xã hội đòi hỏi mỗi con người năng lực tự chủ và xét đoán cao hơn , không thể coi nhe ̣ bất kỳ tiềm năng nào của từng cá nhân trí nhớ, lâ ̣p luâ ̣n, mỹ cảm, thể lực, kỹ năng giao lưu… Khuyến khích sự phát triển đầy đủ nhất tiềm năng sáng
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ giáo dục và đào tạo (2008), Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ
năng môn hóa lớp 11 Nhà xuất bản, Giáo dục, Hà Nội
2 Nguyễn Cường (2007), Phương pháp dạy học hóa học ở trường phổ thông
và đại học Một số vấn đề cơ bản Nhà xuất bản, Giáo dục, Hà Nội
3 Nguyễn Cường- Nguyễn Thị Sửu- Nguyễn Mạnh Dung (2001), Phương
pháp dạy hóa học ,tập 1 Nhà xuất bản, Giáo dục , Hà Nội
4 Lên Văn Dũng (2001), Phát triển năng lực trí tuệ cho học sinh thông qua
BTHH Tóm tắt luận án tiến sĩ Đại học sư phạm Hà Nội
5 Vũ Cao Đàm (2007), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học Nhà xuất
bản, Giáo dục, Hà Nội
6 Nguyễn Hữu Đĩnh ( Chủ biên) (2008), Dạy và học hoá học 11 theo hướng đổi mới (Sách kèm đĩa CD) Nhà xuất bản, Giáo dục, Hà Nội
7 Cao Cự Giác (2006), Bài tập lí thuyết và thực nghiệm hóa học (tập 2 – hoá học hữu cơ) Nhà xuất bản, Giáo dục, Hà Nội
8 Đặng Thành Hưng (2002), Dạy học hiện đại Lý luận Biện pháp Kỹ thuật
Nhà xuất bản, ĐHQGHN
9 Phạm Tuấn Hùng (Chủ biên)- Nguyễn Khắc Công – Phạm Đình Hiến
- Đỗ Mai Luận (2008), Câu hỏi và đề kiểm tra hóa học 11 Nhà xuất bản,
Giáo dục, Hà Nội
10 Phạm Minh Hạc – Lê Kanh- Trần Trọng Thủy ( 1998), Tâm lí học tập 1
Nhà xuất bản, Giáo dục
11 Nguyễn Ngọc Quang ( 1994), Lý luận dạy học hóa học, tập 1, Nhà xuất
bản, Giáo dục
12 Nguyễn Thị Sửu- Lê Văn Năm (2009) Phương pháp dạy học hóa học, học
phân phương pháp dạy học hóa học 2, giảng dạy những nội dung quan trọng của chương trình và sách giáo khoa phổ thông, Nhà xuất bản, Khoa
học kĩ thuật
13 Nguyễn Thị Sửu – Đặng thị Oanh ( 2007) Giảng dạy các chương mục
quan trọng của Hóa học phổ thông, Đại học Sư phạm Hà Nội (Chuyên đề
Trang 12cao học – chuyên ngành LL & PPDH Hóa học)
14 Quan Hán Thành (2003) Ôn tập và hệ thống hóa nhanh giáo khoa hóa hữu cơ, Sơ đồ phản ứng hóa học Nhà xuất bản, ĐHQG TPHCM
15 Cao Thị Thặng (Chủ biên)-Lê Thị Phương Lan – Trần Thị Thu Huệ
(2007), Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập hoá học 11 Nhà xuất bản,
Giáo dục
16 Nguyễn Cảnh Toàn - Nguyễn Kỳ – Lê Khánh Bằng – Vũ Văn Tảo
(2004) Học và dạy cách học Nhà xuất bản, ĐHSP
17 Nguyễn Xuân Trường ( 2009), Phương pháp dạy học hóa học ở trường
phổ thông ,Nhà xuất bản, Giáo dục
18 Nguyễn Xuân Trường ( 2006), Sử dụng bài tập trong dạy học hóa học ở
trường phổ thông, Nhà xuất bản, Đại học Sư phạm
19 Nguyễn Xuân Trường (Chủ biên)- Từ Ngọc Ánh – Phạm Văn Hoan (
2007), bài tập Hóa học 11, Nhà xuất bản, Giáo dục
20 Nguyễn Xuân Trường (Tổng chủ biên)- Nguyễn Văn Hoan – Phạm Văn
Hoan – Từ Vọng Nghị- Đỗ Đình Rãng – Nguyễn Phú Tuấn ( 2007), Hóa
học 11, Nhà xuất bản, Giáo dục
21 Nguyễn Xuân Trường (Tổng chủ biên kiêm chủ biên)- Nguyễn Văn Hoan – Phạm Văn Hoan – Nguyễn Phú Tuấn – Đoàn Thanh Tường (
2007), sách giáo viên, Hóa học 11, Nhà xuất bản, Giáo dục