Nghiên cứu mối quan hệ giữa phương pháp giảng dạy với phương pháp học tập (bậc trung cấp) của Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân VI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ HUÊ NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VỚI PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP BẬC TRUNG CẤP CỦA TRƯỜNG TRUNG CẤP CẢ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HUÊ

NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA PHƯƠNG PHÁP

GIẢNG DẠY VỚI PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP (BẬC TRUNG CẤP) CỦA TRƯỜNG TRUNG CẤP CẢNH SÁT NHÂN DÂN VI

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

Mã số: 60140120

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ TUYẾT

HÀ NỘI - 2015

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới cô giáo , TS Nguyễn Thị Tuyết là người đã tâ ̣n tình hướng dẫn , đô ̣ng viên tôi trong quá trình triển khai và hoàn thành luâ ̣n văn tốt nghiê ̣p

Đồng thời , tôi rất trân tro ̣ng , biết ơn các quý thầy / cô của Viện Đảm bảo chất lượng, Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giảng da ̣y và trang bi ̣ cho chúng tôi các kiến thức chuyên ngành quý báu trong khoá học

Cuối cùng, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các anh chi ̣ các khoá của chuyên ngành Đo lường và Đánh giá trong Giáo dục , các bạn học cùng khoá 8 những người đã nhiê ̣t tình chia sẻ, giúp đỡ, đô ̣ng viên và khích lê ̣ tôi trong suốt quá trình ho ̣c tâ ̣p và hoàn thành chương trình cao ho ̣c này

Do thời gian có ha ̣n và chưa có nhiều kinh nghiê ̣m trong nghiên cứu chuyên ngành nên luâ ̣n văn này không thể tránh khỏi những ha ̣n chế và thiếu sót Tác giả kính mong nhận được các góp ý , bổ sung củ a các thầy / cô và các bạn học viên

Mô ̣t lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Huê

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với tiêu đề: “Nghiên cứu mối quan hệ giữa

phương pháp giảng dạy với phương pháp học tập (bậc trung cấp) của Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân VI ” hoàn toàn là kết quả nghiên cứu

của chính bản thân tôi và chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào của người khác Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy tắc đạo đức nghiên cứu; các kết quả trình bày trong luận văn là sản phẩm nghiên cứu, khảo sát của riêng cá nhân tôi; tất cả các tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn đều được trích dẫn tường minh, theo đúng quy định

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu và các nội dung khác trong luận văn của mình./

Hà Nội, ngày … tháng năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Huê

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích nghiên cứu của luận văn Error! Bookmark not defined

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Nội dung nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

7 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

8 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ NGHIÊN

CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VỚI

PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về phương pháp giảng dạyError! Bookmark not defined

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa phương pháp

giảng dạy với phương pháp học tập Error! Bookmark not defined

1.2 Các khái niệm liên quan đến nghiên cứuError! Bookmark not defined

1.2.1 Hoạt động dạy học Error! Bookmark not defined

1.2.2 Hoạt động học Error! Bookmark not defined

1.2.3 Phương pháp giảng dạy Error! Bookmark not defined

1.2.4 Phương pháp học tập Error! Bookmark not defined

2

1.3 Lý thuyết về ảnh hưởng của phương pháp giảng dạy với

phương pháp học tập Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined 2.1 Tổng thể va ̀ mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Một số nét về Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân VIError! Bookmark not defined 2.1.2 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.3 Mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp chuyên gia Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu Error! Bookmark not defined

2.2.3 Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sátError! Bookmark not defined

2.2.4 Phương pháp thống kê mô tả Error! Bookmark not defined

2.3 Đánh giá tính chuẩn phân phối điểm thang đo PPGDError! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

3.1 Thực trạng phương pháp giảng dạy của giáo viênError! Bookmark not defined

3.2 Các các yếu tố ảnh hưởng tới việc sử dụng phương pháp giảng

dạy của giáo viên Error! Bookmark not defined

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc sử dụng phương pháp học tập

của học viên Error! Bookmark not defined

3.4 Mối quan hệ giữa phương pháp giảng dạy với phương pháp học

tập của học viên Error! Bookmark not defined

3.4.1 Xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính bộiError! Bookmark not defined

3.4.2 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

4

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Bảng phân bố mẫu khảo sát Error! Bookmark not defined

Bảng 2.2: Bảng thống kê mô tả đặc điểm của mẫu khảo sátError! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Độ tin cậy thang đo “PPGD truyền thống”Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4: Độ tin cậy thang đo “PPGD động não”Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5: Độ tin cậy thang đo “PPGD cặp - chia sẻ”Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6: Độ tin cậy thang đo “PPGD theo nhóm”Error! Bookmark not defined

Bảng 2.7: Độ tin cậy thang đo “PPGD dựa trên vấn đề”Error! Bookmark not defined

Bảng 2.8: Độ tin cậy thang đo “PPGD đóng vai”Error! Bookmark not defined

Bảng 2.9: Kiểm định KMO và Bartlett’s cho biến độc lậpError! Bookmark not defined

Bảng 2.10: Bảng Eigenvalues và phương sai trích cho biến độc lậpError! Bookmark not defined

Bảng 2.11: Ma trận nhân tố với phép xoay Principal Varimax cho biến

độc lập Error! Bookmark not defined

Bảng 2.12: Mô tả các nhân tố của biến độc lập sau khi phân tích EFAError! Bookmark not defined Bảng 2.13: Tổng hợp độ tin cậy các nhân tố của biến độc lậpError! Bookmark not defined

Bảng 2.14: Kiểm định KMO và Bartlett’s cho biến phụ thuộcError! Bookmark not defined

Bảng 2.15: Bảng Eigenvalues và phương sai trích cho biến phụ thuộcError! Bookmark not defined Bảng 2.16: Ma trận nhân tố của biến phụ thuộc Error! Bookmark not defined

Bảng 2.17: Thống kê tham số của phân phối điểm PPGD trên mẫu khảo sátError! Bookmark not defined

Bảng 3.1.: Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát trong nhân tố PPGDError! Bookmark not defined

Bảng 3.2: Thống kê các phương pháp dạy học được giáo viên sử dụng

khi giảng dạy Error! Bookmark not defined

Bảng 3.3: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới việc sử dụng phương

pháp giảng dạy của giáo viên Error! Bookmark not defined

Bảng 3.4: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới phương pháp học tập

của học viên Error! Bookmark not defined

Bảng 3.5: Hê ̣ số tương quan giữa các biến đô ̣c lâ ̣p và biến phu ̣ thuô ̣cError! Bookmark not defined

Bảng 3.6: Đánh giá sự phù hợp của mô hìnhError! Bookmark not defined

Bảng 3.7: Phân tích ANOVA Error! Bookmark not defined

Bảng 3.8: Ước lượng các hệ số hồi quy cho mô hìnhError! Bookmark not defined Bảng 3.9: Tương quan giữa phần dư và các biến độc lậpError! Bookmark not defined Hình 1.1: Mô hình giảng dạy lấy người học làm trung tâmError! Bookmark not defined Hình 1.2: Quy trình của mô hình Nghiên cứu hành độngError! Bookmark not defined.

Hình 2.1: Sơ đồ quy trình triển khai nghiên cứuError! Bookmark not defined.

Hình 2.2: Phân phối điểm PPGD trên mẫu khảo sátError! Bookmark not defined.

6

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay chất lượng giáo dục đang trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội Ngành giáo dục đang đặt ra một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục hơn bao giờ hết ở tất cả những ngành học và bậc học Chính về thế toàn ngành phải có trách nhiệm để nâng cao chất lượng của giáo dục

Theo quan điểm tiếp cận hệ thống, giáo dục là một hệ thống cân bằng động gồm nhiều nhân tố tác động qua lại lẫn nhau dựa trên những quy luật nhất định Những nhân tố đó là môi trường xã hội, môi trường nhà trường, mục đích giáo dục, nội dung giáo dục, người dạy, người học, phương pháp dạy và học, phương tiện dạy học, công tác kiểm tra đánh giá,… trong đó phương pháp dạy

và học là những yếu tố quan trọng góp phần tạo chuyển biến toàn diện về giáo dục và đào tạo Hơn nữa chất lượng đào tạo được tạo nên trực tiếp từ hoạt động giảng dạy và học tập.Đây là hai hoạt động cơ bản trong quá trình đào tạo Hai hoạt động này gắn kết chặt chẽ với nhau và có sự tác động qua lại lẫn nhau Hoạt động giảng dạy mang tính tích cực, có tính chủ đích từ bên ngoài tác động đến HV, định hướng và khuyến khích việc học tập của người học Hoạt động giảng dạy thích hợp có thể làm thay đổi cách học Ngược lại, hoạt động học cần trở thành hoạt động tích cực, hoạt động chủ động có hướng đích, qua đó có thể làm tăng thêm hiệu quả của hoạt động giảng dạy

Vì vậy để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chúng ta cần tác động vào hai chủ thể chính là giáo viên (GV) – Học viên (HV), làm tăng tính tích cực của chủ thể Phương pháp giảng dạy cũng như phương pháp học của HV là hai thành phần trong mối quan hệ giữa GV và HV có quan hệ tác động ảnh hưởng qua lại lẫn nhau

Đồng thời về phương pháp giảng dạy cho đến nay tập trung nhiều tác giả

nghiên cứu song cũng là một vấn đề còn nhiều ý kiến bất đồng về mặt lý luận, vẫn chưa có tiếng nói chung, thống nhất về một số vấn đề cơ bản của phương pháp giảng dạy như khái niệm, bản chất, triết lý nghiên cứu đến việc nhận diện phương pháp dạy học cụ thể và việc phân loại chúng Điều này đã tạo nên một rào cản lớn về mặt lý luận khiến cho việc nghiên cứu, ứng dụng phương pháp dạy học trở nên khó khăn Do đó cần phải có sự nghiên cứu, thống nhất về mặt triết học giáo dục cũng như trong quan điểm tiếp cận, trong những vấn đề lý luận chung về phương pháp dạy học Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học cũng đã được xác định là khâu tiên phong trong quá trình đổi mới giáo dục đào tạo ở Việt Nam kể từ năm 1986 Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, dự án triển khai ở tất cả các cấp học, bậc học song trên thực tế việc sử dụng phương pháp dạy học của giáo viên chưa có sự biến đổi nhiều, ít hiệu quả, chưa góp phần nâng cao chất lượng dạy học

Vì vậy việc nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp giảng dạy cũng như mối quan hệ của phương pháp giảng dạy với phương pháp học tập luôn là vấn đề cấp thiết để minh chứng cụ thể hơn về phương pháp giảng dạy và phương pháp học tập chỉ ra cách thức hành động của các phương pháp giúp giáo viên và học viên hoạt động hiệu quả trong hoạt động giảng dạy và học tập

Đặc thù Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân VI là đào tạo ra các cán bộ quản lý và cải tạo phạm nhân có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, vững về chuyên môn nghiệp vụ, biết thao tác các mặt công tác, thực hành thành thạo theo quy trình các biện pháp, chiến thuật, phương pháp nghiệp vụ, có khả năng phân tích, tổng hợp đánh giá và xử lý các tình huống nghiệp vụ có liên quan góp phần vào phong trào đấu tranh trấn át tội phạm Để đảm bảo mục tiêu đào tạo ngoài các yếu tố từ Nhà trường, cơ sở vật chất, bản thân người học thì người giáo viên có vai trò quan trọng trong quá trình đào tạo Đặc biệt phương pháp giảng dạy của

8

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A Tiếng Việt

1 Allan C.Ornstein và Thomas J.Lasley (2000), Các chiến lược giáo dục

hiệu quả, Tài liệu lưu hành nội bộ, Khoa Giáo dục học - Đại học Khoa

học Xã hội và Nhân văn TP.HCM

2 Trần Lan Anh (2010), Những nhân tố ảnh hưởng đến tính tích cực học

tập của sinh viên đại học, Luận văn Thạc sĩ, Trung tâm ĐBCLĐT &

NCPTGD, ĐHQGHN

3 Nguyễn Ngọc Bảo-Hà Thị Đức (1998), Hoạt động dạy học ở trường

trung học cơ sở, Nxb Giáo dục

4 Lê Thị Hạnh (2010), Ảnh hưởng của phương pháp giảng dạy đến động

lực học tiếng Anh của sinh viên năm thứ nhất - khối ngành kinh tế Đại học Văn Lang, Luận văn Thạc sĩ, Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục,

ĐHQGHN

5 Lê Văn Hảo (2010), Sổ tay phương pháp giảng dạy và đánh giá, Tài liệu

lưu hành nội bộ, Đại học Nha Trang

6 Chu Phương Hiền (2008), Nghiên cứu không khí tâm lý lớp học của tập

thể sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Luận văn Thạc

sỹ Tâm lý học, Viện Khoa học Giáo dục

7 Ngô Hiệu(1991), “Đặc điểm cơ bản của PPDH”, Tạp chí Nghiên cứu

giáo dục, số 225, tháng 2 /1991

8 Nguyễn Văn Hòa (2010), Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong

hoạt động dạy học của giảng viên trường Đại học sư phạm – Đại học Huế, Luận văn Thạc sỹ, Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục, ĐHQGHN

9 Trần Bá Hoành (1994), “Dạy học lấy học sinh làm trung tâm”, Tạp chí

Nghiên cứu giáo dục, Số 1

10 Đặng Thành Hưng (2001) (dịch), Quan niệm và xu thế phát triển phương

pháp dạy học trên thế giới, Viện Khoa học giáo dục, Hà Nội

11 PTS Trần Kiều (1995), “Một vài suy nghĩ về đổi mới PPDH trong

trường phổ thông ở nước ta”, Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, số 276

(tháng 5/1995)

12 Trần Lê Hữu Nghĩa (2008), “Dạy và học theo quan điểm học suốt đời”,

Tạp Chí Tia Sáng tại website: http://vietnamtime.org/giao-duc/47180/22/

Day-va-hoc-theo-quan diem-hoc-suot-doi

13 Hà Thế Ngữ, Phạm Thị Diệu Vân (1993), Giáo dục học (dùng trong

trường THSP), NXB Giáo dục, Hà Nội - 1993

14 Phan Thị Tố Oanh, Trần Thị Ngọc Anh (2010), “Thái độ học tập môn giáo dục công dân của học sinh trường Trung học phổ thông Phan Thiết

(Bình Thuận)”, Tạp chí Giáo dục, số 246, kỳ 2 (tháng 9/2010)

15 Nguyễn Ngọc Quang (1987), “Khái niệm PPDH”, T/c Thông tin KHGD

ĐH và THCN, số 4 và 5 / 1987

16 Đinh Văn Thạch (2012), Ảnh hưởng của kiểm tra –đánh giá kết quả học

tập đến phương pháp học của sinh viên ở một số trường đại học trên địa bàn TP.HCM, Luận văn Thạc sĩ, Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục,

ĐHQGHN

17 Nguyễn Quý Thanh (2009), Nhận thức, thái độ và thực hành của sinh viên với

phương pháp học tích cực, Trung tâm ĐBCLĐT&NCPTGD, ĐHQGHN

18 Diệp Thị Thanh & TS Đoàn Thanh Hà (2009), “Các phương pháp học

tập của SV ở đại học”, Tạp chí Giáo dục & Hội nhập, số 1

19 Ngô Tứ Thành (2008), “Giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy ở các

trường đại học ICT hiện nay”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN

20 Lâm Quang Thiệp (2000), Giáo dục học đại học, NXB Đại học Quốc gia

Hà Nội