Vấn đề đổi mới giáo dục đại học trên báo in giai đoạn 2013 - 2014

Thực tế hiện nay, so với yêu cầu rất cao của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc trong thời kỳ phát triển mới; so với sự mong đợi và kỳ vọng của nhân dân, GDĐH nước ta vẫn còn nhiều hạn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

ĐOÀN XUÂN KỲ

VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRÊN BÁO IN GIAI ĐOẠN 2013-2014

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam kết, đây là luận văn do tôi tự nghiên cứu, chưa được công bố ở bất cứ công trình khoa học nào Mọi luận cứ trong luận văn là xác thực

Tác giả luận văn

Đoàn Xuân Kỳ

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.T.S Đinh Văn Hường – Người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này!

Xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của các chuyên gia, nhà quản lý, lãnh đạo các ngành và các đơn vị có liên quan; sự giúp đỡ của các nhà báo, biên tập viên, phóng viên, bạn bè đồng nghiệp đã dành thời gian tham gia trả lời phỏng vấn; các thầy cô ở Trường đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Đoàn Xuân Kỳ

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

1 Cao đẳng: CĐ

2 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa: CNH, HĐH

3 Đại học: ĐH

4 Giáo dục đại học: GDĐH

5 Giáo dục và Đào tạo: GD và ĐT

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 8

7 Cấu trúc của luận văn 9

Chương 1: QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC VỀ ĐỔI MỚI GDĐH VÀ VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ 10

1.1 Cơ sở lý luận chung về đổi mới GDĐH 10

1.2 Quan điểm của Đảng về đổi mới GDĐH 12

1.3 Cơ chế, chính sách của nhà nước về đổi mới GDĐH 14

1.3.1 Đổi mới thi, kiểm tra đánh giá 15

1.3.2 Đổi mới quản lý, phân tầng xếp hạng 16

1.3.3 Đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo 18

1.4 Vai trò của báo chí với vấn đề đổi mới GDĐH 19

1.4.1 Nhu cầu thông tin về GDĐH 19

1.4.2 Đặc điểm, vai trò của báo chí 21

1.4.3 Báo in với đổi mới GDĐH 25

1.4.4 Vài nét các báo luận văn khảo sát 27

Tiểu kết chương 1 30

Chương 2: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI GDĐH TRÊN BÁO IN 32

2.1 Nội dung thông tin đổi mới GDĐH 32

2.1.1 Đổi mới công tác thi, tuyển sinh 32

2.1.2 Đổi mới quản lý, phân tầng xếp hạng 44

2.1.3 Nâng cao chất lượng đào tạo 53

2.2 Hình thức tuyên truyền về đổi mới GDĐH 63

2.2.1 Kết cấu bố trí trang của các báo được khảo sát 63

2.2.2 Các thể loại bài viết 66

2.2.3 Bài viết trong chuyên mục 73

Tiểu kết chương 2 78

Chương 3: KINH NGHIỆM VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TUYÊN TRUYỀN VỀ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

80 3.1 Thành công, hạn chế của thông tin đổi mới GDĐH 80

3.2 Một số bài học kinh nghiệm được rút ra 84

3.2.1 Bám sát chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước 84

3.2.2 Hiểu về đổi mới GDĐH 85

3.2.3 Cơ cấu thông tin hợp lý 87

3.3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền đổi mới GDĐH 88

3.3.1 Đổi mới cách thức tổ chức thông tin 89

3.3.2 Phóng viên là chuyên gia truyền thông về đổi mới GDĐH 91

3.3.3 Đội ngũ cộng tác viên là các chuyên gia, nhà nghiên cứu 95

3.3.4 Đa dạng các thể loại bài viết 96

3.3.5 Xây dựng cơ chế phản hồi của công chúng 98

3.3.6 Sự tương tác với các cơ quan quản lý nhà nước 99

Tiểu kết chương 3 100

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phát triển GD và ĐT thu hút sự quan tâm của toàn xã hội Thực tế hiện nay,

so với yêu cầu rất cao của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc trong thời kỳ phát triển mới; so với sự mong đợi và kỳ vọng của nhân dân, GDĐH nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém, cần sớm khắc phục Chất lượng đào tạo, nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ còn thấp, hiệu quả phục vụ sự nghiệp phát triển bền vững, bảo vệ đất nước còn hạn chế; cơ cấu đào tạo, nghiên cứu chưa hoàn chỉnh; nội dung, phương pháp đào tạo, nghiên cứu còn có những mặt lạc hậu; quản trị ĐH còn nhiều bất cập Tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng với chuyên môn được đào tạo ngay sau khi tốt nghiệp chưa cao Số lượng cán bộ khoa học đạt trình độ quốc tế

vậy, nhìn dưới góc độ toàn hệ thống GDĐH của đất nước, có thể nhận thấy cơ chế quản lý hiện thời đã không còn phù hợp với một hệ thống GDĐH đang phát triển nhanh, đa dạng, và phức tạp như hiện nay

Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển Đại hội XI của Đảng cũng đã xác định 3 khâu đột phá chiến lược để phát triển đất nước nhanh và bền vững, trong đó việc đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với phát triển khoa học và công nghệ là chìa khóa có ý nghĩa quyết định cho sự thành công

“Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2020” tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 1-2011 khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế ” Nghị quyết số 29-NQ/TW tại Hội nghị lần thứ 8, Ban chấp hành T Ư (Khóa XI) khẳng định: Đối với GDĐH, tập trung đào tạo nhân lực trình độ cao , bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và năng lực tự học , tự làm giàu tri thức , sáng tạo của người

học Hoàn thiện mạng lưới các cơ sở GDĐH, cơ cấu ngành nghề và trình độ đào tạo phù hợp với quy hoạch phát triển nhân lực quốc gia; trong đó, có một số trường

và ngành đào tạo ngang tầm khu vực và quốc tế”

Chính phủ và Ủy ban Quốc gia đổi mới căn bản, toàn diện GD và ĐT, Bộ

GD và ĐT đã có chương trình hành động, đang khẩn trương, tích cực triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm hiện thực hóa vững chắc chủ trương của Đảng và Nhà nước về GD và ĐT Quán triệt tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TƯ thực hiện chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện GD và ĐT, để đạt được mục tiêu trước mắt và lâu dài, GDĐH cần khẩn trương thực hiện các giải pháp cụ thể Luật GDĐH đã tạo hành lang pháp lý rất vững chắc để các trường đổi mới chương trình, nâng cao chất lượng đào tạo Thực hiện Luật GDĐH và Nghị Quyết 29-NQ/TƯ của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, ngành GD và ĐT đang triển khai hàng loạt các giải pháp đổi mới GDĐH, tác động đến từng trường ĐH,

CĐ và toàn xã hội Quá trình đổi mới cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với sự nghiệp phát triển GDĐH

Đổi mới căn bản , toàn diện GD và ĐT nói chung , GDĐH Việt Nam nói riêng là nhu cầu cấp thiết, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội GDĐH có liên quan đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Các chủ trương, chính sách trong đổi mới GDĐH đều tác động sâu sắc đến cộng đồng, đến từng gia đình và mỗi cá nhân Quá trình đổi GDĐH gắn bó chặt chẽ và tiến hành đồng bộ với quá trình đổi mới căn bản, toàn diện hệ thống GD và ĐT Đó là quá trình đổi mới gắn với mục tiêu chung là hướng tới xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện làm chủ thể sáng tạo và động lực to lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc

Trong những năm qua, báo in ở nước ta đã không ngừng đổi mới nâng cao chất lượng thông tin Báo in làm tốt chức năng vừa là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước vừa là diễn đàn của nhân dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế- xã

hội đất nước nói chung, GD và ĐT nói riêng Hiện nay, báo in nước ta khá đa dạng

và đều dành những thời lượng nhất định cho vấn đề đổi mới GDĐH Ngoài những thông tin cập nhật thời sự, báo in đều có những trang chuyên đề, chuyên mục, phân tích chuyên sâu… về GD và ĐT cũng như đổi mới GDĐH Nội dung thông tin của báo chí hết sức đa dạng gồm những mặt được , chưa được, những ý kiến phản biện cũng như đề xuất , kiến nghị những giải pháp trong đổi mới GDĐH nước nhà Những thông tin trên báo in sẽ góp phần nhân lên những điển hình tiên tiến, cách làm hay, phương pháp tốt trong quá trình đổi mới GDĐH Mặt khác, với vai trò phản biện, báo chí nói chung, báo in nói riêng là diễn đàn tập hợp các ý kiến góp ý cho cơ chế, chính sách; cách thức triển khai đổi mới GDĐH được hoàn thiện, hợp

lý hơn từ đó thúc đẩy đổi mới GDĐH hiệu quả hơn

Luận văn lựa chọn , khảo sát các bài viết trên Báo Nhân Dân , Báo Giáo dục

& Thời đại, Báo Tiền Phong hằng ngày là những tờ báo hàng đầu về tuyên truyền

29-NQ/TƯ ngày 4-11-2013 của Ban chấp hành Trung ương (Khóa XI) “Về đổi mới căn bản, toàn diện GD và ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Vì vậy, mọi hoạt động cũng như thông tin về đổi mới GDĐH khá phong phú, đa dạng, hấp dẫn Với việc lựa chọn các ấn phẩm cũng như thời điểm khảo sát , luận văn được kỳ vọng sẽ đưa ra được những thực trạng , phương pháp và những đề xuất trong thực hiện tác phẩm báo chí viết về đổi mới GDĐH - một trong những chủ trương lớn của Đảng , Nhà nước hiện nay, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Về vấn đề đổi mới GD và ĐT cũng như đổi mới GDĐH đã có một số khóa luận, luận văn, luận án nghiên cứu

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tiếng Việt

1 Hoàng Anh (2003), Một số vấn đề về sử dụng ngôn từ trên báo chí , NXB

Lao Động, Hà Nội

2 Ban tuyên giáo Trung ương (2012), Tài liệu học tập Nghị quyết Hội nghị

lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam Khóa XI , NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2013), Hỏi đáp về một số nội dung đổi mới căn

bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội

4 Lại Thị Hải Bình (2006), Báo chí với quá trình hình thành nhân cách của

học sinh - sinh viên, Luận văn thạc sĩ Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân

văn, Hà Nội

5 Lê Thanh Bình , Phí Thị Thanh Tâm (2009), Quản lý nhà nước và pháp

luật về báo chí, NXB Văn hóa - Thông tin, Hà Nội

6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2012), 10 năm phát triển giáo dục và đào tạo

Việt Nam 2001-2011 NXB Giáo dục, Hà Nội

7 Ưng Sơn Ca (2006), Vai trò của báo chí đối với vấn đề cải cách giáo dục

đại học (Khảo sát trên một số tờ báo in từ năm 2002 đến 2004), Luận văn thạc sĩ

Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội

8 Đức Dũng (2004) Viết báo như thế nào ? NXB Văn hóa - Thông tin, Hà

Nội

9 Đức Dũng (2004), Phóng sự báo chí hiện đại NXB Thông tấn, Hà Nội

10 Đảng cộng s ản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XI NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

11 Hà Minh Đức (2000), Cơ sở lý luận báo chí đặc tính chung và phong

cách NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

12 Nguyễn Xuân Đức (2006), Vai trò của báo chí ngành giáo dục và đào

tạo trong thời kì đổi mới (Khảo sát trên báo Giáo dục và Thời đại, Tạp chí Giáo dục, mạng giáo dục Edu.net từ năm 2001-2005) Luận văn thạc sĩ Trường đại học

Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội

13 Vũ Quang Hào (2004), Ngôn ngữ báo chí NXB Đại học Quốc gia Hà

Nội

14 Văn Phương Hoa (2010), Báo in Việt Nam trong công cuộc đổi mới giáo

dục hiện nay Luận văn thạc sĩ Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn , Hà

Nội

15 Học viện Báo chí và Tuyên truyền (2008), Báo chí và truyền thông đại

chúng đào tạo và bồi dưỡng trong thời kỳ hội nhập NXB Lý luận chính trị, Hà

Nội

16 Phạm Thành Hưng (2007), Thuật ngữ Báo chí - truyền thông NXB Đại

học Quốc gia, Hà Nội

17 Đinh Văn Hường (2006), Các thể loại báo chí thông tấn NXB Đại học

Quốc gia Hà Nội

18 Đinh Văn Hường (2013), Tổ chức và hoạt động của tòa soạn NXB Đại

học Quốc gia Hà Nội

19 Lê Phú Khải (2004), Nhà báo Anh là ai? NXB Thanh niên

20 Khoa Báo chí và Truyền thông - ĐH KHXH và NV (2010), Báo chí

21 Trần Thế Phiệt (1997) Tác phẩm báo chí, tập 3 NXB Giáo dục, Hà Nội

22 Phan Quang (2005), Nghề báo nghiệp văn NXB Thông tấn, Hà Nội

23 Phan Quang (2005), Về diện mạo báo chí Việt Nam NXB Chính trị quốc

gia, Hà Nội

24 Trần Quang (2005), Các thể loại báo chí chính luận NXB Đại học Quốc

gia Hà Nội

25 Trần Quang (2001), Làm báo- Lý thuyết và thực hành NXB Đại học Quốc

gia Hà Nội

26 Dương Xuân Sơn , Đinh Văn Hường , Trần Quang (2007), Cơ sở lý luận

báo chí truyền thông NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, tái bản

NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

28 Tạ Ngọc Tấn (1995), Tác phẩm báo chí, tập 1 NXB Giáo dục, Hà Nội

29 Tạ Ngọc Tấn (2001), Truyền thông đại chúng NXB Chính trị Quốc gia,

Hà Nội,

30 Nguyễn Thị Minh Thái (2012), Phê bình tác phẩm văn học nghệ thuật

trên báo chí NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

31 Nguyễn Thị Thoa, Nguyễn Đức Dũng (2005), Phóng sự báo chí NXB Lý

luận Chính trị, Hà Nội

32 Trần Thị Phương Thảo (2006), Tuyên truyền về giáo dục đại học trên báo

chí thành phố Hồ Chí Minh (Khảo sát các báo Sài Gòn Giải Phóng và Tuổi Trẻ từ năm 1994 - 2004) Luận văn thạc sĩ Trường đai học Khoa học Xã hội và Nhân

văn, Hà Nội

34 Hữu Thọ ( 1997), Nghĩ về nghề báo NXB Giáo dục, Hà Nội

35 Nguyễn Như Ý (1998), Từ điển Tiếng Việt NXB Văn hóa - Thông tin, Hà

Nội

Tài liệu tiếng nước ngoài dịch ra tiếng Việt

36 Frank Jefkins (2007), Phá vỡ bí ẩn PR NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh

37 Jean - Luc Martin – Lagardette (2004), Hướng dẫn cách viết báo NXB

Thông tấn, Hà Nội

38 Line Ross (2004), Nghệ thuật thông tin NXB Thông tấn, Hà Nội

39 Michel Voirol (2004), Hướng dẫn cách biên tập NXB Thông tấn , Hà

Nội

Một số tài liệu, văn bản khác:

40 Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Báo cáo tổng hợp Quy hoạch phát triển nhân lực Việt Nam giai đoạn 2011-2020

41 Bộ Giáo dục và Đào tạo: Thống kê giáo dục và đào tạo năm

2013-2014

42 Bộ Giáo dục và Đào tạo: Tài liệu hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng năm 2014

43 Bộ Giáo dục và Đào tạo: Triển khai thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/ TƯ về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo

44 Nghị quyết số 29-NQ/TƯ ngày 4-11-2013 của Ban chấp hành TƯ “Về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

45 Nghị quyết số 44/NQ-CP ngày 6-6-2014 Ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TƯ ngày 4-3-2013 của Ban chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo

46 Quyết định 2653/QĐ- BGDĐT ngày 25-7-2014 Ban hành Kế hoạch hành động của ngành Giáo dục triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TƯ về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo./