LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung của luận văn Truyền thông về biển, đảo trên báo chí Cà Mau là những kiến thức do tôi thu nhận được trong quá trình học tập và nghiên cứu đề
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
PHẠM THỊ HỒNG VÂN
TRUYỀN THÔNG VỀ BIỂN, ĐẢO TRÊN BÁO CHÍ CÀ MAU (Khảo sát Báo Cà Mau, Báo ảnh Đất Mũi, Đài PT-TH Cà Mau năm 2013)
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60.32.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Thành Hưng
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
PHẠM THỊ HỒNG VÂN
TRUYỀN THÔNG VỀ BIỂN, ĐẢO TRÊN BÁO CHÍ CÀ MAU (Khảo sát Báo Cà Mau, Báo ảnh Đất Mũi, Đài PT-TH Cà Mau năm 2013)
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60.32.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Thành Hưng
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung của luận văn Truyền thông về biển, đảo trên báo chí Cà Mau là những kiến thức do tôi thu nhận được trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài của mình, không sao chép từ bất kì nguồn tài liệu nào
Trong luận văn của mình tôi có sử dụng một số trích dẫn từ các nguồn tài liệu tham khảo Các tài liệu trích dẫn đều được dẫn nguồn đầy đủ
Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về những lời cam đoan của mình
Cà Mau, ngày 10 tháng 4 năm 2015
Học viên
Phạm Thị Hồng Vân
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tôi xin gửi lời cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa Báo chí và Truyền thông – Trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền dạy cho tôi những kiến thức, những kỹ năng cần thiết trong quá trình theo học bậc Đại học và Cao học
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến PGS.TS Phạm Thành Hưng, giảng viên hướng dẫn tôi thực hiện và hoàn thành đề tài này Thầy đã tận tâm chỉ bảo, định hướng cho tôi về mặt lý luận và phương pháp nghiên cứu, đồng thời gợi mở những kiến thức khoa học mới để áp dụng vào luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Biên tập, Ban Giám đốc, lãnh đạo các phòng ban, biên tập viên, phóng viên Báo Cà Mau, Báo ảnh Đất Mũi, Đài PT-TH Cà Mau, cùng bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ tôi suốt quá trình thực hiện luận văn này
Do hạn chế về mặt thời gian và kiến thức, tôi nhận thấy luận văn của mình còn nhiều thiếu sót Kính mong sự góp ý và sửa chữa của các thầy cô giáo, hội đồng phản biện cũng như các bạn học viên để luận văn được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Cà Mau, ngày 10 tháng 4 năm 2015
Học viên
Phạm Thị Hồng Vân
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 8
1.Tính cấp thiết của đề tài 8
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Mục đích và Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài Error! Bookmark not defined
7 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC VỀ
TRUYỀN THÔNG BIỂN, ĐẢO Error! Bookmark not defined
1.1 Một số vấn đề lý luận chung Error! Bookmark not defined 1.1.1 Những khái niệm Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khái niệm biển, đảo Error! Bookmark not defined 1.2 Quan điểm, định hướng của Đảng, Nhà nước về tuyên truyền biển đảo Error!
Bookmark not defined
1.2.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về vấn đề biển đảoError! Bookmark not
defined
1.2.2 Định hướng của Đảng, Nhà nước trong công tác tuyên truyền về biển, đảoError!
Bookmark not defined
1.3 Vấn đề biển, đảo trên báo chí Trung ương và địa phương hiện nayError! Bookmark
not defined
1.3.1 Tuyên truyền biển, đảo là nhiệm vụ của báo chí cả nướcError! Bookmark
not defined
1.3.2 Báo chí địa phương với nhiệm vụ truyền thông về biển, đảoError! Bookmark
not defined
1.3.3 Báo chí Cà Mau với chủ đề biển, đảo Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG THỨC CHUYỂN TẢI THÔNG ĐIỆP
Trang 6BIỂN, ĐẢO TRÊN BÁO CÀ MAU, BÁO ẢNH ĐẤT MŨI VÀ ĐÀI PT-TH CÀ MAU Error! Bookmark not defined
2.1 Nội dung biển, đảo trên các loại hình báo chí Error! Bookmark not defined 2.1.1 Tuyến tin bài về CQBĐ Error! Bookmark not defined 2.1.2 Tuyến tin bài về BĐKH Error! Bookmark not defined 2.1.3 Tuyến tin bài về đề tài kinh tế biển Error! Bookmark not defined 2.1.4 Tuyến tin bài về ASXH cho cư dân ven biểnError! Bookmark not defined 2.1.5 Tuyến tin bài VH-DL Error! Bookmark not defined 2.2 Phương thức truyền thông thông điệp biển, đảo của các loại hình báo chíError!
Bookmark not defined
2.2.1 Liên kết mở các chuyên mục, chuyên đề Error! Bookmark not defined 2.2.2 Liên kết thông tin theo sự kiện Error! Bookmark not defined 2.3 Các thể loại báo chí được sử dụng Error! Bookmark not defined 2.3.1 Trên Báo Cà Mau và Báo ảnh Đất Mũi Error! Bookmark not defined 2.3.2 Trên Đài PT-TH Cà Mau Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined
Chương 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRUYỀN THÔNG BIỂN, ĐẢO TRÊN CÁC PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG CÀ MAU Error! Bookmark not defined
3.1 Những vấn đề đặt ra cho báo chí Cà Mau trong truyền thông về biển, đảoError!
Bookmark not defined
3.1.1 Truyền thông chưa đủ chiều sâu để nêu bật đặc trưng chủ đề biển đảo Cà Mau
Error! Bookmark not defined 3.1.2 Sự trùng lặp thông tin Error! Bookmark not defined 3.1.3 Hình thức truyền thông về biển đảo còn đơn điệu, nghèo nàn Error!
Bookmark not defined
3.1.4 Tính nghiệp dư trong tác nghiệp, thiếu những bài viết tầm cỡ mang tính định
hướng, dự báo Error! Bookmark not defined 3.1.5 Thể hiện chuyên mục, chuyên đề đơn điệu, khuôn mẫuError! Bookmark not
defined
Trang 73.1.6 Thể hiện tác phẩm báo chí chưa chuyên nghiệp, ít sáng tạoError! Bookmark
not defined
3.1.7 Phạm vi tác động còn hẹp Error! Bookmark not defined
3.2 Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả thông tin biển, đảo cho báo chí địa
phương miền biển Error! Bookmark not defined 3.2.1 Giải pháp chung Error! Bookmark not defined 3.2.2 Giải pháp cụ thể Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CQBĐ : Chủ quyền biển đảo
BĐKH : Biến đổi khí hậu
ASXH : An sinh xã hội
VH-DL : Văn hoá – du lịch
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Việt Nam là quốc gia ven biển nằm bên bờ Tây của biển Đông, có địa chính trị và địa kinh tế rất quan trọng không phải bất kỳ quốc gia nào cũng có Với bờ biển dài trên 3.260 km trải dài từ Bắc xuống Nam, đứng thứ 27 trong số 157 quốc gia ven biển, các quốc đảo và các lãnh thổ trên thế giới
Vùng biển và ven biển Việt Nam nằm án ngữ trên con đường hàng hải và hàng không huyết mạch thông thương giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, giữa Châu Âu, Trung Cận Đông với Trung Quốc, Nhật Bản và các nước trong khu vực Điều kiện tự nhiên của bờ biển Việt Nam là tiềm năng to lớn cho ngành giao thông hàng hải Việt Nam Dọc bờ biển Việt Nam xác định nhiều khu vực xây dựng cảng, trong đó có một số nơi có thể xây dựng cảng biển nước sâu như: Cái Lân và một số điểm ở khu vực Vịnh Hạ Long
và Bái Tử Long, Lạch Huyện, Đình Vũ, Cát Hải, Đồ Sơn, Nghi Sơn, Cửa Lò, Hòn La, Vũng Áng, Chân Mây, Đà Nẵng, Dung Quất, Vân Phong, Cam Ranh, Vũng Tàu, Thị Vải… Phía Nam, cảng quy mô vừa như Hòn Chông, Phú Quốc…
Ngoài sự hình thành mạng lưới cảng biển, các tuyến đường bộ, đường sắt dọc ven biển và nối với các vùng sâu trong nội địa (đặc biệt là các tuyến đường xuyên Á) sẽ cho phép vùng biển và ven biển nước ta có khả năng chuyển tải hàng hóa nhập khẩu tới mọi miền của Tổ quốc một cách nhanh chóng và thuận lợi
Biển Việt Nam có tiềm năng tài nguyên phong phú, đặc biệt là dầu mỏ khí đốt Trữ lượng dự báo tại vùng biển và thềm lục địa Việt Nam khoảng 10 tỷ tấn dầu quy đổi, trữ lượng khai thác từ 4 đến 5 tỷ tấn Trữ lượng khí dự báo khoảng 1.000 tỷ m3 Hiện nay chúng ta đã phát hiện hàng chục mỏ dầu khí có trữ lượng khai thác công nghiệp, trong đó
đã đưa vào khai thác gần 10 mỏ, hàng năm cung cấp hàng triệu tấn dầu và hàng tỷ m3
khí phục vụ cho phát triển kinh tế và dân sinh Ngoài ra còn có các khoáng sản quan trọng và
có tiềm năng lớn như than, sắt, titan, cát thủy tinh, muối và các loại vật liệu xây dựng khác
Trang 10Nguồn lợi hải sản nước ta được đánh giá vào loại phong phú trong khu vực Theo các điều tra về nguồn lợi hải sản, tính đa dạng sinh học trong vùng biển nước ta đã phát hiện được khoảng 11.000 loài sinh vật cư trú, trong đó có 6.000 loài động vật đáy, 2.400 loài cá (trong đó có 130 loài cá có giá trị kinh tế), 653 loài rong biển, 657 loài động vật phù sa, 537 loài thực vật phù du, 225 loài tôm biển… Trữ lượng cá biển ước tính trong khoảng từ 3,1 đến 4,1 triệu tấn, khả năng khai thác từ 1,4 đến 1,6 triệu tấn
Biển Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển du lịch - ngành công nghiệp không khói, hiện đang đóng góp không nhỏ vào nền kinh tế của đất nước Biển nước ta được ví như mặt tiền, sân trước, cửa ngõ quốc gia; biển, đảo, thềm lục địa và đất liền hình thành phên dậu, chiến lũy nhiều lớp, nhiều tầng, bố trí thành tuyến phòng thủ liên hoàn bảo vệ
Tổ quốc Lịch sử dân tộc đã ghi nhận có tới 2/3 cuộc chiến tranh, kẻ thù đã sử dụng đường biển để tấn công xâm lược nước ta Những chiến công hiển hách trên chiến trường sông biển đã minh chứng: Ba lần đại thắng quân thù trên sông Bạch Đằng (năm 938, 981
và 1288); chiến thắng trên phòng tuyến sông Như Nguyệt 1077; chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút năm 1785 và những chiến công vang dội của quân và dân ta trên chiến trường sông biển trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ là những minh chứng ghi đậm dấu ấn không bao giờ mờ phai trong lịch sử dân tộc
Ngày nay trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, biển đảo Việt Nam có vai trò quan trọng, làm tăng chiều sâu phòng thủ đất nước ra hướng biển Do đặc điểm lãnh thổ đất liền nước ta có hình chữ S, trải dài ven biển từ Bắc vào Nam, chiều ngang hẹp (nơi rộng nhất khoảng 600 km, nơi hẹp nhất khoảng 50 km), nên chiều sâu đất nước bị hạn chế Hầu hết các trung tâm chính trị, kinh tế xã hội của ta đều nằm trong phạm vi cách bờ biển không lớn, nên rất dễ bị địch tấn công từ hướng biển Nếu chiến tranh xảy ra thì mọi mục tiêu trên đất liền đều nằm trong tầm hoạt động, bắn phá của vũ khí trang bị công nghệ cao xuất phát từ hướng biển Nếu các quần đảo xa bờ, gần bờ được củng cố xây dựng căn cứ, vị trí trú đậu, triển khai của lực lượng Hải quân Việt Nam và sự tham gia của các lực lượng khác thì biển đảo có vai trò quan trọng làm tăng chiều sâu phòng thủ hiệu quả cho đất nước
Trong 63 tỉnh, thành phố của cả nước thì 28 tỉnh, thành phố có biển và gần một
Trang 11nửa dân số sinh sống Trong đó 28 tỉnh, thành đó có Cà Mau Biên giới biển, đảo tỉnh Cà Mau có vị trí địa lý rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng –
an ninh với chiều dài bờ biển 254 km2
, có 2 cụm đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối; vùng biển rộng tiếp giáp với vùng biển các nước Thái Lan, Malaisia, Inđonêsia, Campuchia, là nơi
có đường hàng hải quốc tế đi qua rất thuận tiện cho việc thông thương buôn bán, trao đổi hàng hoá với các nước trong khu vực và trên thế giới đồng thời là nơi chứa đựng nhiều tài nguyên khoáng sản phong phú, nhất là nguồn lợi thuỷ sản dồi dào, đa dạng và trữ lượng dầu khí lớn
Khu vực biên giới biển của tỉnh gồm 23 xã, thị trấn thuộc 6 huyện ven biển, là địa bàn vùng xa, vùng sâu, địa hình phần lớn là rừng ngập mặn, kênh rạch chằng chịt, giao thông đi lại khó khăn, chủ yếu bằng đường thuỷ Dân số chiếm khoảng 30% dân số toàn tỉnh, phân bố không đồng đều, sống tập trung ở các cửa sông lớn Ngành nghề chủ yếu ngư, nông, lâm nghiệp, trong đó nghề nuôi trồng và khai thác thuỷ sản có tiềm năng phát triển mạnh
Nhận thấy tầm quan trọng của biển, đảo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 4 (khoá X) tháng 2/2007 đã thông qua Nghị quyết số 09/2007 về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 Tiếp đó đến ngày 7/10/2008 Ban Bí thư đã ra Thông báo số 188 về đẩy mạnh việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, trong đó yêu cầu “Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục sâu rộng, có hệ thống trong cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí chiến lược của biển, đảo”
Giữ vai trò cơ quan ngôn lụân của Đảng bộ, chính quyền, diễn đàn của nhân dân, những năm qua, các cơ quan truyền thông đại chúng chủ lực của báo chí Cà Mau như Báo Cà Mau, Báo ảnh Đất Mũi và Đài PT-TH Cà Mau đã thực hiện Thông báo số 188 với việc tuyên truyền, mở các chuyên đề, chuyên trang biển, đảo
Gần đây, trên các khu vực biển của Cà Mau xảy ra tình trạng ngư dân ta khai thác thuỷ sản và hợp đồng khai thác thuỷ sản trái pháp luật, lấn sang vùng biển các
Trang 12TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 131 Ban chấp hành trung ương Đảng, Nghị quyết 09 NQ/TW về “Chiến lược biển Việt
Nam đến năm 2020”, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành ngày 9/2/2007
2 Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Cà Mau (2012), Kết luận số 119 về tiếp tục thực hiện
Nghị quyết trung ương 4 (khóa X) và chương trình hành động của Tỉnh uỷ về
“Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”, Tỉnh uỷ Cà Mau ban hành ngày
13/12/2012
3 Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Tăng cường lãnh đạo, quản lý tạo điều kiện để
báo chí nước ta phát triển mạnh mẽ, vững chắc trong thời gian tới, NXB Lý Luận –
Chính trị, Hà Nội
4 Ban Tuyên giáo Trung ương (2013), Hướng dẫn số 74 về công tác tuyên truyền
biển, đảo
5 Ban Tuyên giáo Trung ương (2008), Phát triển kinh tế và bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
6 Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, Hội Nhà báo Việt Nam (2004), Tư tưởng Hồ chí
Minh về báo chí cách mạng, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
7 Báo Nhân Dân (năm 2013), Một vài trao đổi về kinh nghiệm viết bài, góp phần đấu
tranh dư luận bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam ở biển Đông, Tham luận trình bày tại Hội nghị bồi dưỡng kiến thức cơ bản về biển, đảo
Việt Nam, Ban Tuyên giáo Trung ương, 10/2013
8 Báo Quân đội nhân dân (năm 2013), Báo Quân đội nhân dân điện tử với công tác
tuyên truyền biển, đảo Việt Nam, Tham luận trình bày tại Hội nghị bồi dưỡng kiến
thức cơ bản về biển, đảo Việt Nam, Ban Tuyên giáo Trung ương, 10/2013
9 Bộ Ngoại giao – Uỷ ban biên giới quốc gia (2010), Những vấn đề liên quan đến chủ
quyền biển đảo của Việt Nam trên biển Đông, Hà Nội
10 Thiện Cẩm (chủ biên) (2010), Biển đông và hải đảo Việt Nam, NXB Tri Thức, Hà Nội
11 Chính phủ (2007), Nghị quyết số 27/NQ-CP, ngày 30/5/2007 của Chính phủ về Ban
hành chương trình hành động của chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ