ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐỖ DANH TUYẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU - THANH OAI ĐÁP ỨNG YÊ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐỖ DANH TUYẾN
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU - THANH OAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐỖ DANH TUYẾN
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU - THANH OAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Đức Ngọc
HÀ NỘI – 2015
Trang 3MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CÁM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT vi
DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ vii
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAYError! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined
1.1.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined
1.1.2 Trong nước Error! Bookmark not defined
1.2 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined
1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined
1.2.2 Quản lý giáo dục Error! Bookmark not defined
1.2.3 Kiểm tra (Testing) Error! Bookmark not defined
1.2.4 Đánh giá (Assessment) Error! Bookmark not defined
1.3 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động KTĐG học tập của HS ở
trường THPT Error! Bookmark not defined
1.3.1 Vị trí, vai trò, chức năng của KTĐG học tập của HS trong quá trình dạy
học Error! Bookmark not defined
1.3.2 Các lĩnh vực KTĐG Error! Bookmark not defined
1.3.3 Các nguyên tắc của KTĐG trong quá trình dạy - họcError! Bookmark not defined
1.3.4 Các hình thức, phương pháp KTĐG học tập của HSError! Bookmark not defined
1.3.5 Quy trình KTĐG học tập của học sinh Error! Bookmark not defined
1.3.6 Xu hướng đổi mới KTĐG học tập hiện nayError! Bookmark not defined
Trang 41.4 Quản lý hoạt động KTĐG học tập của học sinh THPTError! Bookmark not defined
1.4.1 Những nội dung quản lý hoạt động KTĐG Error! Bookmark not defined
1.4.2 KTĐG trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nayError! Bookmark not defined
1.4.3 Những yêu cầu về quản lí hoạt động KTĐG hiện nayError! Bookmark not defined
1.4.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động KTĐG học tập của học
sinh THPT Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN
DU – THANH OAI Error! Bookmark not defined
2.1.Khái quát về giáo dục trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai.Error! Bookmark not defined
2.1.1 Lược sử nhà trường Error! Bookmark not defined
2.1.2 Đặc điểm nhà trường Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng hoạt động KTĐG ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai,
Thành phố Hà Nội Error! Bookmark not defined
2.2.1 Về nhận thức Error! Bookmark not defined
2.2.2 Thực trạng việc xác định mục tiêu dạy họcError! Bookmark not defined
2.2.3 Thực trạng các hình thức, phương pháp KTĐG học tập của HSError! Bookmark not defined 2.2.4 Thực trạng các khâu soạn đề KTĐG Error! Bookmark not defined
2.2.5 Thực trạng hoạt động KTĐG thường xuyênError! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng quản lý hoạt động KTĐG học sinh trường THPT Nguyễn
Du - Thanh Oai Error! Bookmark not defined
2.3.1 Việc xây dựng kế hoạch KTĐG Error! Bookmark not defined
2.3.2 Việc thành lập bộ phận chuyên trách về KTĐGError! Bookmark not defined
2.3.3 Việc quản lý quy trình tổ chức hoạt động KTĐGError! Bookmark not defined
2.3.4 Việc thanh tra, kiểm tra hoạt động KTĐG Error! Bookmark not defined
2.3.5 Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động KTĐGError! Bookmark not defined
2.4 Đánh giá chung, nguyên nhân Error! Bookmark not defined
2.4.1 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined
2.4.2 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined
Trang 5CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN
DU - THANH OAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN
NAY Error! Bookmark not defined
3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với các quy định đã được ban hành về
KTĐG Error! Bookmark not defined
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học Error! Bookmark not defined
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và khả thiError! Bookmark not defined
3.2 Những biện pháp quản lý hoạt động KTĐG học tập của học sinh ở
trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
hiện nay Error! Bookmark not defined
3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức, năng lực và trách nhiệm đối với KTĐG
HS cho CBQL, GV và HS Error! Bookmark not defined
3.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức chuẩn hóa nội dung, xây dựng kế hoạch, quy trình
KTĐG cho các môn học và quản lý các quy trình KTĐGError! Bookmark not defined
3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hoạt
động KTĐG học sinh Error! Bookmark not defined
3.2.4 Biện pháp 4: Xây dựng đội ngũ GV cốt cán, chuyên trách cho các kỳ
KTĐG Error! Bookmark not defined
3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường công tác thanh tra, KT hoạt động KTĐG học
sinh Error! Bookmark not defined
3.2.6 Biện pháp 6: Sử dụng KTĐG như một động lực thúc đẩy học tập của HSError! Bookmark not defined
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined
3.4 Kết quả khảo cứu về tính cần thiết, khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
Trang 61 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 7 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 7
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người của Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, là chìa khóa quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên việc phát triển và hội nhập ngày càng sâu rộng vào cộng đồng thế giới cũng đặt ra cho chúng ta nhiều thách thức to lớn, đòi hỏi ngành GD phải có sự thay đổi mạnh mẽ để tránh nguy cơ tụt hậu về GD cũng như chủ động tham gia vào thị trường GD thế giới Vấn đề thực tế đặt ra cho GD là phải có chiến lược phát triển đúng hướng, hợp quy luật, xu thế và xứng tầm thời đại
Nghị quyết số 29, Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo với mục tiêu tổng quát là tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả GD, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả Nghị quyết đã chỉ rõ những mặt yếu kém về GD còn tồn tại, trong đó có tình trạng “còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành” và “phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất”
Hoạt động kiểm tra đánh giá (KTĐG) là một khâu quan trọng trọng quá trình dạy học ở trường phổ thông Tuy nhiên lâu nay chúng ta mới chỉ chú trọng KTĐG kiểu đo đếm kiến thức, (trong đó chủ yếu vẫn là ĐG sự ghi nhớ), chưa chú trọng vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn cuộc sống; chưa khuyến khích được sự sáng tạo và những suy nghĩ cá nhân Thời điểm ĐG chủ yếu là ĐG kết quả học tập (ĐG tổng kết) chứ không chú trọng ĐG quá trình Thực tế đó dẫn đến việc dạy – học cũng trở nên đối phó kiểu “ứng thí”, việc thi
cử trở thành nặng nề, căng thẳng, nạn tiêu cực trong thi cử và bệnh bệnh thành
Trang 8tích trong GD cũng vì thế càng trở nên nhức nhối trong dư luận và gây bức xúc trong XH
Từ thực tế đó Nghị quyết số 29, Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đưa ra
định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo mà “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan” là một trong những mục tiêu, giải pháp
trọng yếu nhất để đổi mới GD [2, tr: 8]
Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo là một quá trình lâu dài
và đồng bộ, song đổi mới KTĐG có thể coi là khâu đột phá có thể thực hiện trước vì giải quyết tốt khâu này có thể làm lay chuyển cả hệ thống và tác động mạnh mẽ, tích cực đến việc đổi mới ở các khâu quan trọng khác
Trên thế giới, từ những thập niên cuối của thế kỉ XX đã có một cuộc cách mạng về KTĐG với những thay đổi căn bản về triết lí, quan điểm, phương pháp và các hoạt động cụ thể Những thay đổi trên thể hiện quan điểm mới: coi người học
(learner) và quá trình học tập (learning) là trung tâm của toàn bộ hoạt động GD
Đứng trước vấn đề trên đòi hỏi người quản lý (QL) cần phải có biện pháp QL thích hợp hoạt động KTĐG để đáp ứng yêu cầu đổi mới trong bối cảnh hiện nay
Những năm qua, Giáo dục - Đào tạo cả nước và Thành phố Hà Nội nói chung, trường trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai nói riêng đã đạt được những thành tích đáng khích lệ, nhưng nhìn chung chất lượng và hiệu quả còn hạn chế, phần nào chưa đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn mới
Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai nằm trên địa bàn phía nam (cuối) của huyện Thanh Oai, là địa bàn nông thôn chủ yếu làm nông nghiệp đời sống kinh tế - xã hội của nhân dân còn nhiều khó khăn Trong nhiều năm nay, chất lượng đầu vào của HS trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai thường không cao, khoảng từ 32 đến 36 điểm (trong khi đó các trường nội thành thường xấp xỉ 50 điểm) Ước tính bình quân, tỷ lệ HS bỏ học và lưu ban hàng năm khoảng 6%, trong đó tỷ lệ HS bỏ học là 1,7%; Ngoài ra, cũng có thể thấy rằng tỷ lệ HS đậu vào các trường Đại học, Cao đẳng và các trường dạy nghề trên địa bàn nhìn chung còn rất khiêm tốn (bình quân hàng năm khoảng dưới 20%), số lượng HS
Trang 9tốt nghiệp phổ thông so với tỷ lệ của Thành phố Hà Nội còn thấp (khoảng dưới
95 %) vì vậy HS đi vào con đường lao động phổ thông còn nhiều
Hoạt động KTĐG quá trình học tập ở nhà trường lâu nay thường chưa được chú trọng đúng mức và đúng mục đích Đối với những kỳ thi tổ chức chung như thi tốt nghiệp ở lớp 12 hay thi tuyển sinh đầu cấp đều do cấp trên tiến hành, nhà trường chỉ thực hiện theo khuôn mẫu chung Còn hoạt động KTĐG định kỳ, thường xuyên các môn học chủ yếu giao cho GV bộ môn tự tiến hành theo khung lịch của nhà trường Việc KTĐG truyền thống chủ yếu nhằm mục đích phân hạng đối tượng HS, trên cơ sở đó xét khen thưởng hoặc lên lớp, lưu ban chứ chưa thực sự vì sự tiến bộ của người học Quan điểm ĐG thì khi "tả" khi "hữu", nghĩa là ra đề thật khó, coi, chấm thật chặt tay để HS "phải sợ mà trở nên chăm chỉ hơn" hoặc làm quá dễ dãi, qua quýt cho xong việc với tư tưởng
"thương học trò"
Công tác bồi dưỡng, phổ biến những phương pháp, quan điểm KTĐG mới cũng ít khi được thực hiện Trong năm học trước, Sở GD&ĐT Hà Nội có tổ chức một lớp tập huấn cho GV THPT (mỗi đơn vị 1 người) về ĐG kiểu PISA, nhưng việc phổ biến, áp dụng thử nghiệm chưa tiến hành được do nhiều lý do khách quan và chủ quan
Áp lực từ những kỳ thi tốt nghiệp và thi đại học khiến cho cả guồng máy dạy học và KTĐG đều phải lo đối phó và thích ứng Trong giờ học thầy buộc phải ra sức "nhồi" kiến thức, bài KT cũng trở thành những bài luyện kỹ năng thi (viết tự luận và TNKQ)
Có thể nói việc KTĐG học tập của HS ở các trường THPT nói chung, ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai nói riêng hiện nay cơ bản vẫn theo lối truyền thống, mục đích chỉ là KT kiến thức để phân hạng trình độ, hình thức ĐG còn nghèo nàn, một chiều, phương tiện ĐG còn thô sơ, chuẩn ĐG thiếu thống nhất và tùy thuộc vào khả năng, trình độ, điều kiện, tâm huyết của mỗi GV bộ môn
Xuất phát từ thực tế của đơn vị, trên cương vị là Phó Hiệu trưởng được phân công phụ trách công tác KTĐG HS, tác giả quyết định lựa chọn đề tài
"Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá học tập của học sinh ở trường THPT
Trang 10Nguyễn Du - Thanh Oai đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay"
2 Câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi được đặt ra cho vấn đề nghiên cứu là:
- Hoạt động KTĐG học tập của HS trong nhà trường THPT đã được quản lý như thế nào?
- Cần những biện pháp QL như thế nào để hoạt động KTĐG học tập của HS ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay?
3 Giả thuyết khoa học
Hoạt động KTĐG học tập của HS ở trường THPT Nguyễn Du -Thanh Oai
sẽ chính xác, khách quan, toàn diện, có tác dụng khuyến khích người học, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy của GV và phương pháp học của HS, đáp ứng được yêu cầu đổi trong giai đoạn hiện nay nếu áp dụng các biện pháp QL công tác KTĐG được đề xuất trong luận văn
4 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và và thực tiễn QL hoạt động KTĐG học tập của HS ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, Thành phố Hà Nội, tác giả
đề xuất một số biện pháp QL hoạt động KTĐG học tập HS tại THPT Nguyễn
Du - Thanh Oai, Thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay
5 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
5.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động KTĐG kết quả học tập của HS ở trường THPT
5.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động KTĐG kết quả học tập của HS ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai, Thành phố Hà Nội
6 Phạm vi nghiên cứu
Trang 11Đề tài này chỉ nghiên cứu các biện pháp QL hoạt động KTĐG học tập các môn văn hóa của HS ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, Thành phố Hà Nội trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến năm 2015
7 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau:
7.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về KTĐG học tập của HS trong nhà trường
THPT, về công tác QL hoạt động KTĐG học tập của HS ở trường THPT;
7.2 Khảo sát thực trạng hoạt động KTĐG học tập của HS và thực trạng công tác
QL hoạt động KTĐG học tập của HS ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai
và phân tích nguyên nhân của thực trạng;
7.3 Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số biện pháp
QL hoạt động KTĐG học tập của HS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay
8 Phương pháp nghiên cứu
8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Để có cơ sở lý luận làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu Tác giả tiến hành thu thập tài liệu lý luận, nghiên cứu tài liệu, các văn bản pháp quy về giáo dục và đào tạo, các công trình khoa học về QL giáo dục, QL dạy học, KTĐG từ
đó phân tích tổng hợp vấn đề từ góc lý luận có liên quan đến luận văn
8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Tiếp cận, xem xét các dữ liệu từ thực tế của hoạt động KTĐG
- Phương pháp điều tra viết bằng bảng hỏi để ĐG thực trạng về KT, ĐG
- Phương pháp chuyên gia: Gặp gỡ trao đổi trực tiếp với những chuyên gia, cán bộ QL trong nhà trường từ trưởng nhóm (môn học) trở lên về thực trạng
QL KTĐG và những vấn đề cần giải quyết
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm để tổng kết những kết quả nghiên cứu về lý luận và thực tiễn trước khi kết luận và đề xuất biện pháp
8.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm để đánh giá chất lượng