Quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN MẠNH ĐÀN QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN NGOẠI TRÚ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN MẠNH ĐÀN

QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN NGOẠI TRÚ

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN MẠNH ĐÀN

QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN NGOẠI TRÚ

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Trọng Hậu

HÀ NỘI - 2015

LỜI CẢM ƠN

Sau hai năm học tập và nghiên cứu, tác giả đã hoàn thành Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục với Đề tài “Quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay”

Bằng tấm lòng và sự biết ơn sâu sắc, tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, các phòng, khoa thuộc Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội; cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình và trách nhiệm của các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ đã tham gia giảng dạy lớp Cao học Quản lý giáo dục khóa QH-2013-S-03

Đặc biệt, tác giả xin trân trọng cảm ơn và bày tỏ lòng kính trọng đối với Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hậu, người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả sớm hoàn thành đề tài nghiên cứu

Trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, lãnh đạo và chuyên viên Phòng Chính trị - Công tác HSSV, các phòng ban chức năng, các khoa đào tạo và sinh viên Trường Đại học Hải Phòng đã giúp đỡ tác giả trong thời gian học tập, nghiên cứu và khảo sát số liệu của đề tài./

Hà Nội, tháng 10 năm 2015

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC Trang

PHẦN MỞ ĐẦU……….……… … … 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN NGOẠI TRÚ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 5 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề……….………… … 5

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài……… … 6

1.2.1 Quản lý, chức năng của quản lý………… ……….….…… 6

1.2.2 Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 10

1.2.3 Sinh viên, sinh viên ngoại trú 12

1.2.4 Quản lý công tác sinh viên ngoại trú ở trường đại học 14

1.3 Công tác sinh viên ở trường đại học 15

1.3.1 Vị trí, vai trò của công tác sinh viên trong trường đại học 15

1.3.2 Công tác sinh viên ở trường đại học 16

1.3.3 Nội dung công tác sinh viên ngoại trú ở trường đại học 17

1.4 Phòng công tác sinh viên ở trường đại học 17

1.4.1 Vị trí, vai trò của Phòng Công tác sinh viên trong trường đại học 17

1.4.2 Chức năng, nhiệm vụ của Phòng Công tác sinh viên 18

1.4.3 Yêu cầu quản lý công tác sinh viên trong bối cảnh hiện nay 21

1.5 Quản lý công tác sinh viên ngoại trú ở trường đại học 23

1.5.1 Xây dựng kế hoạch quản lý công tác sinh viên ngoại trú 23

1.5.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý công tác sinh viên ngoại trú 24

1.5.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý công tác sinh viên ngoại trú 24

1.5.4 Kiểm tra, đánh giá công tác sinh viên ngoại trú 25

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác sinh viên ngoại trú ở trường đại học 26

1.6.1 Yếu tố chủ quan 26

1.6.2 Yếu tố khách quan 28

* Tiểu kết chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN NGOẠI TRÚ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG 30 2.1 Khái quát về Trường Đại học Hải Phòng 30

2.2 Cơ cấu tổ chức của Trường Đại học Hải Phòng 32

2.3 Số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, chuyên viên 33

2.4 Quy mô đào tạo của Trường Đại học Hải Phòng 34

2.4.1 Số lượng các ngành đào tạo 34

2.4.2 Số lượng sinh viên 36

2.4.3 Chất lượng đào tạo 38

2.5 Thực trạng thực hiện công tác sinh viên tại Trường Đại học Hải Phòng 41 2.5.1 Những điều kiện thuận lợi và khó khăn 41

2.5.2 Khảo sát thực trạng thực hiện công tác sinh viên 42

2.6 Thực trạng quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng 45

2.6.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch quản lý công tác SV ngoại trú 46

2.6.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý công tác SV ngoại trú 48 2.6.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý công tác sinh viên ngoại trú 50

2.6.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá công tác sinh viên ngoại trú 53

2.7 Đánh giá chung về quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng 58

2.7.1 Điểm mạnh 58

2.7.2 Điểm yếu 58

2.7.3 Thời cơ 59

2.7.4 Thách thức 60

* Tiểu kết chương 2 61

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN NGOẠI TRÚ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 62

3.1 Định hướng phát triển của Trường ĐH Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay 62

3.2 Nguyên tắc xác định các biện pháp 63

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 63

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 63

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 64

3.3 Các biện pháp quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay 64

3.3.1 Xây dựng kế hoạch quản lý công tác sinh viên ngoại trú 64

3.3.2 Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của quản lý công tác SV ngoại trú cho lực lượng trong và ngoài trường 67

3.3.3 Hoàn thiện hệ thống tổ chức quản lý công tác SV ngoại trú 70

3.3.4 Xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường với gia đình và xã hội trong quản lý công tác sinh viên ngoại trú 72

3.3.5 Đổi mới công tác đánh giá chất lượng rèn luyện của sinh viên gắn với thi đua, khen thưởng sinh viên 76

3.3.6 Hoàn thiện các quy định về quản lý công tác sinh viên ngoại trú 79

3.3.7 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý công tác SV ngoại trú 82 3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng 84

3.5 Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng 85

* Tiểu kết chương 3 89

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 98

Phụ lục số 1 98

Phụ lục số 2 98

Phụ lục số 3 101

Phụ lục số 4 103

Phụ lục số 5 105

Phụ lục số 6 107

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục và đào tạo có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Đối với đất nước ta, Đảng và Nhà nước luôn coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước,

xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam” Theo Tư tưởng Hồ Chí Minh

muốn xây dựng và hoàn thiện con người chính là giáo dục và tự giáo dục

Đây là phương pháp tốt nhất để “Đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam và làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn

có của các em” Người nhấn mạnh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa" và “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Hiện nay toàn ngành giáo dục đang triển khai thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

Sinh viên là nhân vật trung tâm trong nhà trường Chính vì vậy quản lý công tác sinh viên là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các trường đại học, nhằm bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục là đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong số sinh viên, sinh viên ngoại

trú thường sống xa người thân không có sự kèm cặp của gia đình nên thường

dễ sa ngã vào các tệ nạn xã hội Cùng với đó là một vấn đề đang được dư luận quan tâm là tình trạng “sống chung”, “sống thử” trong sinh viên Lối sống này một mặt gây tác động trực tiếp tới chính bản thân sinh viên, làm giảm sút kết quả học tập và không ít trường hợp đã phải gánh những hậu quả nặng nề do lối sống buông thả của mình gây ra Mặt khác hiện nay, các thế lực thù địch, phần tử cơ hội đang ra sức chống phá Đảng và Nhà nước ta, chúng thường lợi dụng, lôi kéo sinh viên tham gia các hoạt động vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng tới an ninh chính trị

Trường Đại học Hải Phòng là cơ sở giáo dục đại học lớn của thành phố Hải Phòng Cũng như các trường đại học khác trên cả nước, trong bối cảnh hiện nay, Nhà trường đang gặp khó khăn, hạn chế trong quản lý công tác sinh viên ngoại trú Trên cương vị là lãnh đạo đơn vị trực tiếp tham mưu giúp Hiệu trưởng Nhà trường về công tác HSSV, tôi mong muốn tìm ra các biện pháp hiệu quả để quản lý công tác sinh viên ngoại trú, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Nhà trường

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, nhằm đề xuất các biện pháp quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng góp phần nâng cao chất lượng quản lý công tác sinh viên trong bối cảnh hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác sinh viên ở trường đại học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường

Đại học Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học

Công tác sinh viên của Trường Đại học Hải Phòng trong thời gian qua

đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn những khó khăn, hạn chế trong quản lý công tác sinh viên ngoại trú Nếu áp dụng các biện pháp quản lý công tác sinh viên ngoại trú như trong đề tài xác định một cách đồng

bộ, hệ thống và khoa học sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý công tác sinh viên ngoại trú và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay

5 Câu hỏi nghiên cứu

Quản lý công tác sinh viên ngoại trú như thế nào để nâng cao chất lượng công tác sinh viên nói chung và công tác sinh viên ngoại trú nói riêng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý công tác sinh viên ngoại trú ở trường đại học

- Khảo sát thực trạng quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng

- Đề xuất các biện pháp quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý công tác sinh viên ngoại trú tại Trường Đại học Hải Phòng với đối tượng là sinh viên chính quy đang ở trọ tại phường Ngọc Sơn thuộc Quận Kiến An và Phường Đồng Quốc Bình thuộc

Quận Ngô Quyền của thành phố Hải Phòng

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Gồm tổng hợp, phân tích, hệ thống hoá, khái quát hoá các văn bản và tài liệu có liên quan đến quản lý, công tác sinh viên và quản lý công tác sinh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chỉ thị số 40 -CT/TW, ngày 15/6/2004 về

việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

2 Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2015 về

tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015-2030

3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày

4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy,

khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hóa

5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Kết luận số 80-KL/TW về đẩy mạnh

thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”

6 Đặng Quốc Bảo (1997), Một số khái niệm về quản lý giáo dục Trường

Quản lý giáo dục đào tạo TW1

7 Đặng Quốc Bảo (2008), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

8 Đặng Quốc Bảo, Đổi mới giáo dục nhìn từ cơ sở

9 Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Văn Bình, Nguyễn Quốc Chí, Khoa học tổ

chức và quản lý Nxb Thống kê, Hà Nội, 1999

10 Đặng Quốc Bảo, Bùi Viện Phú, Một số góc nhìn về phát triển và quản lý

giáo dục Nxb Giáo dục

11 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy chế HSSV các trường đại học, cao đẳng và

trung cấp chuyên nghiệp hệ chính quy (Ban hành kèm theo Quyết định số 42/2007/QĐ-BGDĐT ngày 13/8/2007 của Bộ GD&ĐT)

12 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy chế ngoại trú của HSSV các trường đại

học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp hệ chính quy (Ban hành kèm theo Thông tư số 27/2009/TT-BGDĐT ngày 19/10/2009 của Bộ GD&ĐT)

13 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình công tác HSSV các trường đại

học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp giai đoạn 2012-2016 (Ban hành

theo Quyết định số 5323/QĐ-BGDĐT, ngày 29/11/2012 của Bộ GD&ĐT)

14 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy chế đánh giá kết quả rèn luyện của người

học được đào tạo trình độ đại học chính quy (Ban hành theo Thông tư số 16/2015/TT-BGDĐT, ngày 12/8/2015 của Bộ GD&ĐT)

15 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính

quy theo hệ thống tín chỉ (Ban hành kèm theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT ngày 15/8/2007 của Bộ GD&ĐT)

16 C.Mác và Ph.Ănghen, Toàn tập Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993

17 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012), Đại cương khoa học

quản lý, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội

18 Nguyễn Đức Chính, Tập bài giảng đo lường và đánh giá trong giáo dục

Khoa Sư phạm, ĐHQGHN

19 Nguyễn Đức Chính (2015), Phát triển chương trình giáo dục

20 Vũ Cao Đàm (2003), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học Nxb Khoa

học và Kỹ thuật

21 Đảng bộ Trường Đại học Hải Phòng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần

thứ V, nhiệm kỳ 2015-2020

22 Đảng bộ Trường Đại học Hải Phòng, Lịch sử Đảng bộ Trường Đại học

Hải Phòng (1959 -2014) Nxb Hải Phòng

23 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội lần thứ XI Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

24 Đảng Cộng sản Việt Nam (2015), Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng

25 Nguyễn Tiến Đạt (2013), Giáo dục so sánh Nxb ĐHQG, Hà Nội