Tăng cường sự tham gia trong lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội Huyện Anh Sơn tỉnh Nghệ An

Anh Sơn là một huyện miền núi thuộc tỉnh Nghệ An, công tác lập kế hoạch phát triển KTXH của huyện hiện nay vẫn đang sử dụng phương pháp truyền thống vì thế nên bộc lộ rất nhiều hạn chế n

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Kế hoạch là công cụ điều hành, quản lý của nhà nước, Ngày nay, trước xu thế hội nhập và sự biến động của cơ chế thị trường thì vai tṛò Nhà nước càng thể hiện quan trọng trong việc điều tiết vĩ mô và định hướng phát triển cho nền kinh tế thị trường định hướng

xă hội chủ nghĩa bởi vậy công tác lập kế hoạch càng có vai trò quan trọng

Khác với lập kế hoạch theo phương pháp truyền thống là quá trình phân chia nguồn lực và tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp trên giao, kế hoạch địa phương là triển khai một phần của kế hoạch cấp trên thì lập kế hoạch theo hướng đổi mới hiện nay chủ động thiết lập các mối quan hệ để hướng tới tương lai, xác định mục tiêu và tìm kiếm giải pháp phát triển KTXH cho chính ngành, địa phương Vì thế cho nên theo hướng đổi mới hiện nay rất cần có sự tham gia của các bên trong lập kế hoạch phát triển KTXH

Công tác lập kế hoạch cấp huyện hiện nay còn tồn tại những hạn chế do yếu và thiếu

sự tham gia giữa các cấp, các phòng và người dân vào công tác lập kế hoạch Vì vậy tăng cường sự tham gia trong lập kế hoạch phát triển KTXH sẽ giúp địa phương có công cụ điều hành, quản lý đời sống KTXH trên địa bàn hiệu quả hơn

Anh Sơn là một huyện miền núi thuộc tỉnh Nghệ An, công tác lập kế hoạch phát triển KTXH của huyện hiện nay vẫn đang sử dụng phương pháp truyền thống vì thế nên bộc lộ rất nhiều hạn chế như bản kế hoạch được hình thành mà không phản ánh đúng thực tế của địa phương và thiếu sự đồng thuận của các bên trong quá trình thực hiện Bởi thế cho nên đổi mới công tác lập kế hoạch phát triển KTXH của huyện Anh Sơn là một yêu cầu tất yếu để giúp địa phương có công cụ điều hành, quản lý đời sống KTXH trên địa bàn hiệu quả hơn

Với lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Tăng cường sự tham gia trong lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội huyện Anh Sơn, Tỉnh Nghệ an” làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục tiêu nghiên cứu:

- Hệ thống những vấn đề cơ bản về kế hoạch, quy trình lập kế hoạch phát triển KTXH cấp huyện và các bên tham gia trong lập kế hoạch cấp huyện

- Phân tích, đánh giá thực trạng sự tham gia của các bên trong lập KHPT KTXH tại huyện Anh Sơn

- Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cường sự tham gia trong lập kế KHPT KTXH tại huyện Anh Sơn

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Các bên liên quan trong lập kế hoạch phát triển KTXH của huyện

- Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi không gian: Huyện Anh Sơn

Phạm vi thời gian: KHPT KTXH hàng năm

4 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp chung được sử dụng là phương pháp nghiên cứu định tính, phương pháp tham vấn ngoài ra còn sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp để phân tích, đánh giá

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục, nội dung chính của luận văn được kết cấu trong 3 chương:

Chương 1: Khung lý thuyết về sự tham gia trong lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội

Chương 2: Thực trạng sự tham gia các bên trong lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

Chương 3: Tăng cường sự tham gia trong lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ở huyện Anh Sơn

CHƯƠNG 1 KHUNG LÝ THUYẾT VỀ SỰ THAM GIA TRONG LẬP

KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI

I Lý thuyết về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội cấp huyện

1 Khái niệm

Là công cụ quản lý kinh tế của nhà nước theo mục tiêu, nó thể hiện bằng những mục tiêu định hướng phát triển KTXH phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất định của một huyện và những giải pháp chính sách nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra một cách có hiệu quả cao nhất

KHPT KTXH cấp huyện có 3 chức năng: Điều tiết, phối hợp ổn định kinh tế vĩ mô ở huyện; Định hướng phát triển KTXH và kiểm tra, theo dõi hoạt động KTXH

2 Vị trí và vai trò của Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội huyện

a) Vị trí của KHPT KTXH huyện: Là cấp triển khai, cụ thể hóa cấp tỉnh; Là một

cấp độc lập, KH cấp huyện thực hiện điều tiết các hoạt động KTXH của huyện

b) Vai trò của KHPT KTXH huyện: Điều tiết phối hợp ổn định kinh tế huyện; Định hướng

phát triển KTXH của huyện và kiểm tra, giám sát hoạt động KTXH của huyện

c) Các bộ phận cấu thành hệ thống KH cấp huyện

Theo góc độ phạm vi, hệ thống KH cấp huyện bao gồm: KHPT KTXH và KHPT ngành

Theo góc độ thời gian hệ thống KH huyện bao gồm KH 5 năm và KH hàng năm

3 Nội dung bản kế hoạch phát triển kinh tế xã hội cấp huyện

Bản KHPT KTXH cấp huyện gồm có 4 phần chính bao gồm:

Phần I: Đánh giá tình hình thực hiện KH năm gốc

Phần II: Dự báo tình hình kinh tế xã hội năm KH

Phần III: Mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp thực hiên KHPT KTXH huyện năm KH Phần IV: Kế hoạch theo dõi đánh giá

4 Quy trình lập KHPT KTXH (Theo quy trình chuẩn của sở KH&ĐT tỉnh Nghệ

An thống nhất quy định)

- Giai đoạn chuẩn bị: Mục đích của giai đoạn này đó là thu thập thông tin từ Sở

KHĐT, Sở tài chính và các Sở chuyên ngành, các phòng ban, đoàn thể và các đơn vị kinh

tế trên địa bàn huyện để dự thảo KHPT KTXH huyện, bảo vệ bản dự thảo KH trước UBND tỉnh Yêu cầu bản KHPT KTXH huyện phải lồng ghép nội dung có liên quan từ các KH ngành và KHPT KTXH các xã, phải phân định rõ giữa KHPT KTXH huyện và KHPT ngành do các phòng ban chuyên môn xây dựng; Phải đảm bảo KHPT KTXH hàng năm là sự cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ của KHPT KTXH 5 năm và phải đảm bảo đúng tiến độ trình và tổng hợp KHPT KTXH hàng năm của tỉnh

- Giai đoạn xây dựng KHPT KTXH: Trong giai đoạn này phòng TCKH sẽ gửi

các văn bản hướng dẫn chi tiết lập KHPT KTXH, biểu mẫu cho các phòng ban chuyên môn, UBND xã để các xã triển khai xây dựng dự thảo KHPT KTXH xã và các phòng ban chuyên môn xây dựng dự thảo KH phát triển ngành Từ KH các xã và KH ngành của các phòng ban chuyên môn phòng TCKH sẽ tổng hợp, cập nhật, chỉnh sửa và hoàn thiện bản

KH

- Giai đoạn phê duyệt KHPT KTXH: Sau khi hoàn thiện bản KHPT KTXH sẽ

được trình lên tỉnh để UBND tỉnh phê duyệt chính thức

II Sự tham gia trong lập KHPT KTXH cấp huyện

1 Khái niệm

Sự tham gia trong lập KH là sự chia sẻ những ý tưởng, thái độ, mối quan tâm của tất cả các bên liên quan về một vấn đề nào đó trong quá trình lập KH

Lập KH có sự tham gia là một phương pháp tiếp cận mới nhằm huy động sự đóng góp của những người liên quan vào việc xác định các vấn đề ưu tiên, lập kế hoạch và cùng tham gia giải quyết các vấn đề đã xác định

2 Các hình thức tham gia:

Tham gia trực tiếp: Đối với hình thức này các bên liên quan được tham gia vào trong công tác xây dựng KH bằng cách gửi các báo cáo và biểu mẫu về phòng TCKH để tổng hợp thành bản KHPT KTXH hàng năm và được trực tiếp tham gia thảo luận đóng góp ý kiến, chỉnh sửa, bổ sung về nội dung và các chỉ tiêu vào bản KH định hướng, dự thảo KH,

trong các hội nghị có sự tham gia của các bên liên quan

Tham gia gián tiếp: Đối với hình thức này các bên liên quan thông qua đại diện là phòng TCKH tổng hợp hình thành nên bản KHPT KTXH chính thức bảo vệ trước UBND tỉnh và phân bổ chỉ tiêu KH về các xã sau khi bản KHPT KTXH được phê duyệt

3 Các cấp độ tham gia:

Tham gia bị động: Các bên liên quan chỉ được nghe thông báo từ cấp trên xuống

và có trách nhiệm thực hiện những nhiệm vụ được giao mà không được đóng góp ý kiến hay phản hồi nào khác

Tham gia bằng cách cung cấp thông tin: Các bên liên quan sẽ điền đầy đủ các nội dung, số liệu vào biểu mẫu đã được phòng TCKH hướng dẫn

Tham gia đóng góp ý kiến: Sự tham gia có sự tương tác giữa các bên với nhau

4 Các phương pháp thực hiện sự tham gia:

Phương pháp quan sát; Phương pháp động não; Phương pháp thảo luận nhóm

5 Các bên tham gia trong lập KH cấp huyện

Để lập KHPT KTXH cấp huyện theo phương pháp mới và nâng cao chất lượng của bản KH thì cần thiết phải có sự tham gia của nhiều bên Chúng ta có thể phân thành 3 nhóm chính như sau:

Nhóm 1: Các nhà lãnh đạo theo tuyến và cơ quan quản lý ngành cấp trên của huyện

Bao gồm: UBND tỉnh; Sở KHĐT; Các sở ban ngành cấp tỉnh; HĐND huyện; UBND huyện; UBND xã

Nhóm 2: Phòng TCKH và các phòng ban chuyên môn

Nhóm 3: Các cơ quan tổ chức đoàn thể chính trị xã hội cấp huyện, các nhà cung ứng trên địa bàn

6 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia trong lập KHPT KTXH hàng năm cấp huyện

- Tư duy của các nhà lãnh đạo

- Thể chế lập KHPT KTXH địa phương

- Quy trình lập KHPT KTXH

- Năng lực các bên tham gia

7 Sự cần thiết phải tăng cường sự tham gia trong lập KHPT KTXH cấp huyện

(1) Hạn chế trong công tác lập KHPT KTXH cấp huyện

- Quy trình lập kế hoạch vẫn chủ yếu được xây dựng từ trên xuống dưới nên bản

kế hoạch được lập ra phải phù hợp với định hướng trên giao xuống

- Do nước ta đang trong quá trình đổi mới nên không thể tránh khỏi việc vẫn còn những đặc điểm, cách làm việc và lối tư duy kế hoạch theo lối cũ nên bản kế hoạch lập ra cũng còn nhiều hạn chế cần phải thay đổi

- Do quy trình xây dựng và tổng hợp kế hoạch còn bó hẹp trong ngành kế hoạch,

sự tham gia của các bên liên quan còn ít nên kế hoạch được lập ra không được dựa trên những căn cứ chính xác

- Thời gian xây dựng KH hơi gấp nên việc đánh giá không thể tránh khỏi những sai sót

(2) Yêu cầu đổi mới trong lập KHPT KTXH

- Việc lập KH phải có căn cứ vững chắc

- KH được xây dựng phải mang tính khoa học, thuyết phục cao

- KH phải có tính khả thi cao

- Quá trình thực hiện KH phải được kịp thời điều chỉnh theo biến động của thực tiễn

(3) Nâng cao chất lượng bản KHPT KTXH cấp huyện

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG SỰ THAM GIA CÁC BÊN TRONG LẬP KẾ HOẠCH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI HÀNG NĂM

HUYỆN ANH SƠN

I Tổng quan về công tác kế hoạch huyện Anh sơn

1 Giới thiệu chung về huyện Anh sơn

Anh Sơn là huyện miền núi thấp nằm về phía Tây Nam tỉnh Nghệ An Diện tích đất tự nhiên của toàn huyện là 603,3 Km2, với tổng số dân bình quân năm 2012 là 101.662 người Anh Sơn giáp huyện Tân Kỳ ở phía Bắc, huyện Thanh Chương ở phía Nam, huyện Đô lương ở phía Đông, phía Tây giáp huyện Con Cuông và nước CHDC nhân dân Lào Thị trấn Anh Sơn cách thành phố Vinh khoảng 100Km

Huyện Anh Sơn có Quốc lộ 7 chạy qua theo hướng từ Đông sang Tây, đường Hồ Chí Minh chạy từ Bắc vào Nam Có sông Lam, sông Con, sông Giăng chảy qua với bãi sông lớn nhất tỉnh, có vùng chè Gay nổi tiếng và thắng cảnh lèn Kim Nhan có điều kiện

để phát triển KTXH

Nằm trong hành lang kinh tế Đông Tây (Trục đường 7), trên các tuyến du lịch Quốc gia và Quốc tế (Xuyên Việt theo đường Hồ Chí Minh, Vinh – Cánh đồng Chum – Luangprabang – Viên Chăn – Băng Cốc qua Quốc lộ 7), Anh Sơn có nhiều lợi thế để phát triển du lịch, dịch vụ

2 Quy trình lập KHPT KTXH hàng năm huyện Anh sơn

Quy trình lập KHPT KTXH huyện được chia thành 3 giai đoạn được thể hiện cụ thể qua 7 bước chính bao gồm: Giai đoạn chuẩn bị; Giai đoạn xây dựng KHPT KTXH và giai đoạn trình phê duyệt KHPT KTXH Nội dung trong từng giai đoạn cụ thể như sau:

 Giai đoạn chuẩn bị: Mục đích của giai đoạn này là tiếp nhận các văn bản, chỉ

thị từ cấp tỉnh giao xuống, dưới sự tham mưu của phòng TCKH UBND huyện sẽ ra các văn bản, chỉ thị yêu cầu các đơn vị triển khai lập KH

 Giai đoạn xây dựng KHPT KTXH: Trong giai đoạn này phòng TCKH sẽ

gửi các văn bản hướng dẫn chi tiết lập KHPT KTXH, biểu mẫu cho các phòng ban chuyên môn, UBND xã để các xã triển khai xây dựng dự thảo KHPT KTXH xã và các phòng ban chuyên môn xây dựng dự thảo KH phát triển ngành Từ KH các xã và

KH ngành của các phòng ban chuyên môn phòng TCKH sẽ tổng hợp, cập nhật, chỉnh sửa và hoàn thiện bản KH Giai đoạn này diễn ra từ cuối tháng 7 cho tới tháng 12

 Giai đoạn phê duyệt KHPT KTXH: Vào tháng 12 Sau khi hoàn thiện bản

KHPT KTXH sẽ được trình lên tỉnh để UBND tỉnh phê duyệt chính thức

Nhận xét: Quy trình xây dựng KH tại huyện Anh Sơn đã đảm bảo đầy đủ ba giai

đoạn như quy trình chuẩn mà tỉnh Nghệ An đã hướng dẫn tuy nhiên trong các giai đoạn vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong giai đoạn chuẩn bị KH và giai đoạn xây dựng kế hoạch

3 Các bên tham gia trong quy trình lập KHPT KTXH hàng năm huyện Anh sơn

Nhóm 1: Các nhà lãnh đạo theo tuyến và cơ quan quản lý ngành cấp trên của huyện bao gồm: UBND tỉnh, Sở KHĐT, các sở ban ngành liên quan, cơ quan lãnh đạo cấp huyện, UBND xã

Nhóm 2: Phòng TCKH và các phòng ban chuyên môn

Nhóm 3: Các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội

Nhận xét: So với yêu cầu các bên tham gia trong quy trình lập KH chuẩn do tỉnh hướng dẫn thì trong quá trình lập KHPT KTXH hàng năm tại huyện Anh sơn

cơ bản đã có sự tham gia đầy đủ về các nhóm và thành phần có liên quan, tuy nhiên vẫn còn thiếu một bên đó là các nhà cung ứng trên địa bàn huyện (các doanh nghiệp, các hộ sản xuất kinh doanh ), các cơ quan kinh tế trực thuộc ngành dọc nhưng nằm trên địa bàn (Ngân hàng, kho bạc, chi cục thuế )

4 Nội dung tham gia của các bên liên quan trong từng giai đoạn

(1) Trong giai đoạn chuẩn bị xây dựng KH:

Hạn chế còn tồn tại:

Một là, thiếu sự tham gia của các bên trong quá trình chuẩn bị thu thập thông tin,

số liệu định hướng của các ngành để xây dựng dự thảo khung KH định hướng của huyện:

Hai là, chưa thực hiện quá trình cung cấp thông tin từ cá phòng ban chức năng cho phòng TCKH:

Ba là, trong khâu chuẩn bị lập KH của huyện Anh sơn không có bước tổ chức hội nghị bàn tròn:

(2) Trong giai đoạn xây dựng KH:

Hạn chế còn tồn tại:

Một, không thực hiện bước phân rã KH xã theo ngành, lĩnh vực theo quy trình xây dựng KH

Hai là, thiếu sự tham gia của các bên trong việc đóng góp ý kiến về nội dung và các chỉ tiêu trong bản dự thảo KHPT KTXH của huyện

Ba là, Việc cung cấp các nội dung, số liệu trong biểu mẫu hướng dẫn của phòng TCKH về lập KHPT KTXH huyện của các bên liên quan còn thực hiện mang tính đối phó

(3) Trong giai đoạn phê duyệt kế hoạch:

Hạn chế còn tồn tại:

Một là, không có sự tham gia của của các bên trong việc cập nhật, bổ sung , chỉnh sửa số liệu trong quá trình chờ giao KH chính thức

Hai là, các bên liên quan sau khi đã báo cáo KH ngành và KHPT KTXH của xã, thị trấn về phòng TCKH thì coi như đã hoàn thành nhiệm vụ, phần việc còn lại là việc của lãnh đạo huyện và phòng TCKH

Ba là, việc tham vấn kế hoạch đối với các tổ chức chính trị - xã hội, các nhà cung ứng các đơn vị kinh tế ngành dọc, cộng đồng dân cư chưa được thực hiện trong bước này

II Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia trong lập KHPT KTXH hàng năm huyện Anh sơn

(1) Tư duy của các nhà lãnh đạo: Tư duy của các nhà lãnh đạo các cấp còn yếu, chưa chủ động tiếp thu những cái mới để vận dụng, triển khai thực hiện cho đơn vị mình Mặt khác, lãnh đạo các cấp vẫn chưa thực sự coi trọng công tác lập KH

(2) Thể chế lập KHPT KTXH địa phương: Tỉnh Nghệ An đã có quy trình chuẩn

về lập KHPT KTXH cấp huyện, đây là một bước tiến quan trọng cho công tác KH huyện đang gặp nhiều khó khăn hiện nay

(3) Quy trình lập KHPT KTXH: Chưa có sự thay đổi về quy trình lập KHPT KTXH hàng năm trong công tác lập KH của huyện theo quy trình chuẩn mà tỉnh đã hướng dẫn

(4) Năng lực tham gia của các bên: Năng lực cán bộ lập KH của các bên liên quan còn yếu Các cán bộ làm công tác KH tại các phòng ban chuyên môn và UBND các xã, thị trấn hầu như chưa trải qua một khóa đào tạo nào về công tác KH nên không có chuyên môn và trình độ về việc lập KH

III Đánh giá chung

1 Mặt được:

Đối với lãnh đạo huyện: Đã có sự chỉ đạo trong công tác xây dựng KH của huyện, đảm bảo các văn bản chỉ thị về công tác xây dựng KH được phổ biến đến tất cả các bên liên quan

Đối với phòng TCKH: Đã có sự phân công cán bộ làm công tác lập KH, các cán

bộ phụ trách mảng KH của phòng cũng đã cố gắng và hoàn thành việc làm số liệu, tổng hợp số liệu, báo cáo của các phòng ban chuyên môn, các bên liên quan và báo cáo đúng thời gian quy định đối với bản dự thảo và bản chính thức KH lên lãnh đạo của huyện và trình lên cấp trên để phê duyệt Mẫu biểu phục vụ cho việc làm KH gửi cho các phòng ban chuyên môn và các bên liên quan cũng được phòng tham mưu, bổ sung và hoàn thiện thêm các chỉ tiêu về văn hóa, xã hội, môi trường và gửi đúng thời gian quy định để các phòng ban chuyên môn các bên liên quan kịp thời làm số liệu và báo cáo