Tăng cường quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng tại ban quản lý dự án đầu tư xây dựng nhà Quốc hội và hội trường Ba Đình (mới)

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba Đình mới được thành lập nhằm giúp Bộ Xây dựng thực hiện quản lý một số dự án ĐTXD bằng vốn NSNN do Bộ Xâ

Phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba Đình (mới) được thành lập nhằm giúp Bộ Xây dựng thực hiện quản lý một số dự án ĐTXD bằng vốn NSNN do Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư Hiện nay, quản lý dự án tại các Ban QLDA ĐTXD đang phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức Đó

là các mâu thuẫn giữa các bên tham gia dự án trong quá trình đàm phán giá trị xây dựng và giải ngân giá trị hoàn thành có thể dẫn đến tăng chi phí xây dựng, gây thất thoát lãng phí vốn đầu tư, làm giảm hiệu quả kinh tế - xã hội của công trình xây dựng Trên thực tế, quản lý tài chính dự án tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới) đang gặp phải một số hạn chế, bất cập Có dự án hoàn thành đã 3 năm nhưng vẫn chưa được quyết toán

Do vậy, việc phân tích, đánh giá thực trạng quản lý tài chính dự án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới) trong thời gian qua và từ đó tìm ra giải pháp tăng cường quản lý tài chính dự

án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới)

là nhu cầu hết sức cần thiết Đề tài “Thực trạng quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới)” được lựa chọn nghiên cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Cơ sở lý luận về quản lý tài chính dự án ĐTXD công trình tại các Ban QLDA

- Phân tích thực trạng quản lý tài chính các dự án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới)

- Đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý tài chính dự án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới) trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý tài chính Dự án ĐTXD công trình dân dụng bằng nguồn vốn NSNN

- Phạm vi nghiên cứu: Quản lý tài chính dự án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và hội trường Ba đình (mới) từ năm 2004 đến

2009 trên giác độ Ban QLDA

4 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả nghiên cứu hệ thống thông tin, tư liệu, số liệu tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới); sử dụng tổng hợp các phương pháp: phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp chuyên gia…trong quá trình nghiên cứu

5 Đóng góp cơ bản của luận văn

Hệ thống hoá các vấn đề về quản lý tài chính dự án ĐTXD tại các Ban QLDA Trên cơ sở các phân tích thực trạng quản lý tài chính dự án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới), tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý tài chính dự án ĐTXD tại Ban này trong thời gian tới

6 Nội dung luận văn

Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về quản lý tài chính Dự án ĐTXD

Chương 2: Thực trạng quản lý tài chính dự án ĐTXD tại Ban QLDA

ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới)

Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý tài chính dự án ĐTXD tại

Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới)

Chương 1

Cơ sở lý luận về quản lý tài chính dự án Đầu tư xây dựng

tại các Ban quản lý dự án

Trong chương này, tác giả trình bày các vấn đề lý luận chung về dự án ĐTXD công trình, quản lý dự án ĐTXD công trình và quản lý tài chính dự án DDTXD công trình Các nội dung cụ thể là:

1.1 Khái quát về dự án đầu tư xây dựng

Dự án ĐTXD được lựa chọn nghiên cứu trong luận văn là dự án ĐTXD công trình dân dụng đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước

1.1.1 Một số khái niệm

Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan

đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc

sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định (Luật Xây dựng - Số

16/2003/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003)

Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của

con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước, phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế Công trình xây dựng bao gồm công trình xây dựng công cộng, nhà ở, công trình công

nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, năng lượng và các công trình khác (Luật Xây

dựng - Số 16/2003/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003)

Các chủ thể liên quan trong dự án ĐTXD là: Chủ đầu tư (chủ công trình) Ban quản lý dự án, Tổ chức tư vấn, Nhà thầu trong hoạt động xây dựng

1.1.2 Đặc điểm, phân loại và các giai đoạn của dự án đầu tư xây dựng công trình

Đặc điểm: Dự án xây dựng có mục đích cuối cùng là công trình xây

dựng Công trình xây dựng mang tính đơn chiếc, độc đáo Mỗi sản phẩm đều

có thiết kế riêng, có yêu cầu riêng về quy trình công nghệ, quy phạm, tiện nghi, mĩ quan, an toàn Do đó khối lượng, chất lượng và chi phí xây dựng của mỗi công trình đều khác nhau

Dự án xây dựng có chu kỳ (vòng đời) riêng trải qua các giai đoạn, có thời gian tồn tại hữu hạn; Có sự tham gia của nhiều chủ thể; Luôn bị hạn chế bởi các nguồn lực là tiền vốn, nhân lực, công nghệ, kỹ thuật, vật tư thiết bị…kể cả thời gian, ở góc độ là thời hạn cho phép và có tính bất định và rủi ro cao

Phân loại dự án ĐTXD: Dự án ĐTXD công trình được chia thành các

nhóm là: nhóm dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội xem xét, quyết định về chủ trương đầu tư Các dự án còn lại được phân thành 3 nhóm A, B và C

Dự án ĐTXD công trình bao gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn chuẩn bị đầu tư; Giai đoạn thực hiện đầu tư; Giai đoạn kết thúc dự án

1.2 Quản lý tài chính dự án đầu tư xây dựng công trình

Quản lý tài chính dự án ĐTXD công trình là một tập hợp các công việc quản lý chi phí ĐTXD và quản lý nguồn vốn đầu tư cho xây dựng công trình

Đó là quá trình kiểm soát các chi phí ĐTXD và kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn đầu tư thông qua các công cụ định mức kinh tế - kỹ thuật, công cụ

kế hoạch và các quy định của pháp luật từ khi bắt đầu triển khai đến khi kết thúc hoạt động của một dự án ĐTXD công trình

Quản lý chi phí ĐTXD công trình bao gồm: Quản lý tổng mức đầu tư, tổng dự toán công trình, giá gói thầu và giá hợp đồng

Quản lý vốn ĐTXD công trình gồm: Lập kế hoạch vốn đầu tư, giải ngân vốn và quyết toán vốn đầu tư

1.2.1 Quản lý chi phí ĐTXD công trình

Quản lý chi phí ĐTXD công trình bao gồm: Quản lý tổng mức đầu tư, tổng dự toán công trình, giá gói thầu và giá hợp đồng

Tổng mức đầu tư là toàn bộ chi phí dự tính để ĐTXD công trình, được tính toán dựa trên thiết kế cơ sở của công trình và được xác định trong giai đoạn lập dự án Tổng mức đầu tư là cơ sở để chủ đầu tư lập kế hoạch và quản

lý vốn khi thực hiện ĐTXD công trình Tổng mức đầu tư bao gồm tất cả các loại chi phí của dự án, đó là: các chi phí xây dựng; các chi phí thiết bị; các chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, tái định cư; các chi phí quản lý dự án; các chi phí tư vấn ĐTXD; chi phí khác và chi phí dự phòng

Tổng dự toán là tổng chi phí cần thiết cho việc ĐTXD được tính toán cụ thể ở giai đoạn thiết kế kỹ thuật xây dựng, không vượt tổng mức đầu tư đã phê duyệt Tổng dự toán công trình là căn cứ để quản lý chi phí xây dựng Các khoản mục chi phí trong tổng dự toán gồm những nội dung là các khoản chi phí ở cả 3 giai đoạn thực hiện của dự án

Dự toán hạng mục là bảng xác định lượng vốn cần thiết cho một hạng mục trên cơ sở các thiết kế trên bản vẽ thi công, là bảng tính chi phí chi tiết đối với hạng mục đó trên cơ sở tính toán giá cả thị trường và các định mức đơn giá được quy định sẵn của Bộ Xây dựng hoặc định mức đơn giá do chủ đầu tư tự xây dựng Dự toán hạng mục là cơ sở cho việc chọn nhà thầu xây dựng, là cơ sở cho việc thanh, quyết toán hạng mục công trình

Giá gói thầu (bao gồm cả dự phòng) được xác định trên cơ sở tổng mức đầu

tư hoặc tổng vốn đầu tư, dự toán được duyệt (nếu có) và các quy định liên quan

Giá hợp đồng xây dựng là khoản kinh phí Bên giao thầu trả cho Bên nhận thầu để thực hiện khối lượng công việc theo yêu cầu về tiến độ, chất lượng và các yêu cầu khác quy định trong hợp đồng xây dựng

Quản lý chi phí ĐTXD thông qua các quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng

1.2.2 Quản lý vốn ĐTXD công trình

Quản lý vốn ĐTXD công trình gồm: Lập kế hoạch vốn đầu tư, giải ngân vốn đầu tư và quyết toán vốn đầu tư

Căn cứ vào tiến độ thực hiện của dự án, kế hoạch vốn đầu tư được lập và yêu cầu cấp theo năm nhằm xác định lượng vốn đầu tư cần phải có để thanh toán cho các chi phí ĐTXD công trình trong năm đó

Giải ngân vốn ĐTXD công trình là việc thanh toán vốn đầu tư giữa chủ đầu tư và các nhà thầu được thực hiện thông qua các phương thức: Tạm ứng

và thanh toán vốn đầu tư xây dựng

Tạm ứng vốn đầu tư là việc ứng trước giá trị hợp đồng theo các điều khoản trong hợp đồng, giúp nhà thầu chủ động được nguồn vốn nhằm chuẩn

bị nguồn lực để thực hiện hợp đồng Tạm ứng vón đầu tư được thực hiện khi

có đủ điều kiện tạm ứng vốn Mức tạm ứng vốn theo tỷ lệ quy định đối với từng loại công việc và được quy định cụ thể trong hợp đồng Vốn tạm ứng được thu hồi dần vào các lần thanh toán cho đến khi giá trị thanh toán đạt 80% hợp đồng thì phải thu hồi hết vốn đã tạm ứng

Thanh toán vốn là việc thanh toán hợp đồng dựa trên khối lượng hoàn thành được nghiệm thu Khối lượng hoàn thành được nghiệm thu là khối lượng thực tế hoàn thành phải có biên bản nghiệm thu giữa: Chủ đầu tư, Tư vấn giám sát và Nhà thầu Thanh toán vốn đầu tư được thực hiện khi hợp đồng, hạng mục công việc có đủ điều kiện thanh toán

Quyết toán vốn đầu tư là một khâu rất quan trọng trong quá trình quản

lý đầu tư và xây dựng, nhằm phản ánh chính xác chi phí hợp pháp đã thực hiện trong quá trình đầu tư và xây dựng công trình Chủ đầu tư lập quyết toán vốn ĐTXD công trình để báo cáo với cơ quan quyết định đầu tư và đề nghị phê duyệt quyết toán vốn ĐTXD công trình

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới tài chính dự án ĐTXD công trình

Quản lý tài chính dự án ĐTXD công trình chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố, trong đó có cả các nhân tố chủ quan lẫn nhân tố khách quan

Các nhân tố chủ quan gồm: con người; cách thức tổ chức trong quản lý

dự án; trang thiết bị, phương tiện làm việc; thông tin; công tác kiểm tra, kiểm soát và đặc điểm quy mô, tính chất của dự án

Các nhân tố khách quan gồm: Các văn bản pháp luật; các đơn vị trực tiếp tham gia dự án; sự kết hợp giữa các ban, ngành và môi trường kinh tế - xã hội,

tự nhiên

Chương 2

Thực trạng quản lý tài chính Dự án ĐTXD tại Ban quản

lý dự án ĐTXD Nhà Quốc hội và hội

trường Ba đình (mới)

Cùng với quá trình công nghiệp hóa đất nước, trong những năm qua tốc

độ đô thị hoá trên khắp cả nước diễn ra rất nhanh với quy mô công trình ngày một lớn hơn, kỹ thuật công nghệ cao hơn Tỷ trọng chi cho đầu tư XDCB chiếm khoảng 95% tổng chi cho đầu tư phát triển của cả nước, tổng sản phẩm xây dựng chiếm khoảng 7% GDP Việc quản lý dự án ĐTXD công trình đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, phức tạp Nhiều công trình, dự án ĐTXD công trình bị chậm tiến độ hoặc đang trong tình trạng dừng thi công do phải phục vụ điều tra tham nhũng, hối lộ, và nhiều hành vi tiêu cực, sai phạm khác Những tồn tại này gây bất bình không những trong nước mà cả các nhà tài trợ quốc tế và đang trở thành vấn đề bức xúc trong xã hội hiện nay

Trong bối cảnh đó, để hiểu rõ thực trạng thực trạng quản lý tài chính dự

án ĐTXD công trình tại Ban quản lý dự án ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới), trên cơ sở tình hình quản lý tài chính dự án ĐTXD công trình tại Ban QLDA này, tác giả tập trung phân tích và đánh giá thực trạng quản lý tài chính dự án ĐTXD công trình tại đây, làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm ngăn ngừa các tiêu cực có thể xảy ra trong chương sau Các nội dung được đề cập trong chương này là:

2.1 Giới thiệu về Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường

Ba đình (mới)

Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba Đình (mới) (gọi tắt

là Ban QLDA NQH) được thành lập tại quyết định số 926/QĐ-BXD ngày

15/07/2002 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Xây dựng, nhằm giúp Bộ Xây dựng (chủ đầu tư) quản lý và thực hiện một số

dự án ĐTXD công trình mà Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư

Ban QLDA NQH có cơ cấu tổ chức bao gồm:

 Giám đốc Ban QLDA do Bộ trưởng Bộ Xây dựng bổ nhiệm, có

nhiệm vụ và quyền hạn: Chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của Ban QLDA trước Bộ trưởng Bộ Xây dựng và pháp luật Thực hiện các nhiệm vụ

do Bộ trưởng Bộ Xây dựng uỷ quyền Uỷ quyền cho các Phó giám đốc đảm nhiệm một số công việc thuộc thẩm quyền

 Các phó giám đốc: Thực hiện các nhiệm vụ được Giám đốc Ban

QLDA phân công và chịu trách nhiệm về kết quả công việc trước Giám đốc Được ký các văn bản thực hiện công việc được giao và các văn bản khác do Giám đốc uỷ quyền Hiện tại, Ban QLDA có 2 phó giám đốc: Phó giám đốc phụ trách kỹ thuật và Phó giám đốc khối kinh tế, hành chính

 Các phòng chuyên môn nghiệp vụ: Phòng Kỹ thuật, Phòng Kinh tế -

Kế hoạch, Phòng Tổ chức - Hành chính và phòng Tài chính - Kế toán Mỗi phòng có trưởng phòng và phó trưởng phòng Trưởng phòng có nhiệm vụ quản lý, điều hành hoạt động của phòng và chịu trách nhiệm trước Giám đốc Ban QLDA về thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao

2.2 Thực trạng quản lý tài chính các dự án ĐTXD tại Ban QLDA ĐTXD Nhà Quốc hội và Hội trường Ba đình (mới)

2.2.1 Các dự án đang thực hiện tại Ban QLDA NQH

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Ban QLDA NQH đã và đang triển khai một số dự án ĐTXD công trình bằng nguồn vốn NSNN do Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư Đó là các dự án: Dự án ĐTXD Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Dự

án ĐTXD Nhà Quốc hội, Dự án ĐTXD Cung triển lãm Quy hoạch Quốc gia,

Dự án ĐTXD Khu Biệt thự trong khuôn viên TTHNQG

Trong khuôn khổ luận văn tác giả minh hoạ công tác quản lý tài chính dự

án ĐTXD của Ban QLDA NQH thông qua việc quản lý tài chính dự án ĐTXD Trung tâm Hội nghị Quốc gia

Dự án ĐTXD Trung tâm Hội nghị Quốc gia thực hiện ĐTXD công trình TTHNQG phục vụ cho việc đăng cai tổ chức hội nghị APEC lần thứ 14 năm

2006, đồng thời phục vụ các sinh hoạt chính trị, xã hội quan trọng của đất nước tại thủ đô Hà nội Công trình này đã khởi công xây dựng từ tháng 11 năm 2004, hoàn thành vào tháng 9 năm 2006, sau 23 tháng thi công, với tổng mức đầu tư cho toàn bộ công trình là 4.281 tỷ đồng Địa điểm xây dựng công trình tại xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm, Hà Nội (nay là xã Mỹ Đình, huyện Từ Liêm, Hà Nội)

Công trình được hoàn thành gồm các hạng mục chính là: Nhà chính 60.000m2 với phòng họp 3.747 chỗ; nhà để xe ngầm, ba bãi đỗ ô tô nổi; một sân đỗ trực thăng và hệ thống đường giao thông nội bộ với chiều dài 4,5km Ngoài ra còn có các công trình phụ trợ, kiến trúc cảnh quan, sân vườn, cây xanh, mặt nước với diện tích ba hồ là 8,1 ha cùng với hệ thống đường giao thông đô thị Công trình được coi là tổ hợp đa năng lớn nhất tại thủ đô

2.2.2 Công tác quản lý chi phí ĐTXD công trình

Tổng mức đầu tư: Dự án ĐTXD Trung tâm Hội nghị Quốc gia được

Thủ tướng phê duyệt với tổng mức đầu tư là: 4.281 tỷ đồng Việc lập dự án, thiết kế công trình và tính toán tổng mức đầu tư được giao cho nhà thầu tư vấn quốc tế Liên danh GMP của Cộng hòa liên bang Đức thực hiện, đây là đơn vị đạt giải A trong đợt thi tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc cho công trình TTHNQG

Dự toán công trình: Công trình TTHNQG được nhà thầu tư vấn thiết

kế lập ngay khi có thiết kế kỹ thuật của công trình Tổng dự toán được lập thông qua việc bóc tách khối lượng thực hiện các hạng mục trong bản vẽ thiết