Quản lý rủi ro trong đầu tư chứng khoán tại công ty tài chính dầu khí

Nguy n Thanh Ng c

Qu n lý r i ro trong ho t ng u t ch ng

khoán t i Công ty Tài chính D u khí

Lu n v n th c s chuyên nghành tài chính tín d ng

Ng i h ng d n khoa h c : PGS.TS Nguy n H u Tài

Hà N i, 2008

i nhi m v xây d ng PVFC tr thành trung tâm tài chính c a T p oàn

u khí Qu c gia Vi t nam, ho t ng u t , trong ó có ho t ng u t

ch ng khoán ang ngày càng phát tri n tr thành m t trong nh ng nhi m v quan tr ng hàng u c a Công ty Tài chính D u khí V i vi c ngu n v n u , bao g m ngu n v n t có và ngu n v n u thác u t ang ngày càng

ng nhanh, danh m c u t c a PVFC c ng ngày càng a d ng, c v kh i

ng u t , hình th c u t và l nh v c u t Tuy nhiên, trong b i c nh h i nh p c a n n kinh t hi n nay, n n kinh t

Vi t nam nói chung và môi tr ng u t nói riêng ang có r t nhi u c h i

và thách th c c bi t, i v i th tr ng ch ng khoán còn non tr c a Vi t nam, ho t ng u t ch ng khoán còn g p ph i nhi u thách th c to l n h n

Do ó, xây d ng và qu n lý danh m c u t ch ng khoán hi u qu , t

c các m c tiêu chi n l c là b o t n và phát tri n ngu n v n, nâng cao v

th c a Công ty Tài chính D u khí và T p oàn D u khí Qu c gia Vi t nam trong l nh v c u t tài chính, thì bên c nh vi c a d ng hoá danh m c u , vai trò qu n tr danh m c u t là vô cùng quan tr ng

Chính vì v y, tài Qu n lý r i ro trong ho t ng u t ch ng khoán t i Công ty Tài chính D u khí s t p trung nghiên c u, xây d ng và

th ng ph ng pháp qu n lý r i ro trong ho t ng u t t i PVFC, góp

ph n t ng hi u qu ho t ng u t ch ng khoán c a PVFC

Ngoài ph n m u và k t lu n, lu n v n g m 03 ch ng:

Ch ng 1: T ng quan qu n lý r i ro trong ho t ng u t ch ng khoán

Ch ng 2: Th c tr ng ho t ng qu n lý r i ro u t ch ng khoán t i Công ty Tài chính D u khí

i Công ty Tài chính D u khí.

Trong ch ng I, tác gi trình bày nh ngh a v ch ng khoán, u t

ch ng khoán c ng nh r i ro trong u t ch ng khoán

Qua ó, phân lo i r i ro ch ng khoán g m 02 lo i chính, ó là:

- R i ro h th ng, bao g m:

+ R i ro th tr ng + R i ro lãi su t + R i ro s c mua

- R i ro không h th ng, bao g m:

+ R i ro kinh doanh + R i ro tài chính + R i ro qu n lý

ó, tác gi nêu ra n i dung c b n c a qu n lý r i ro trong u t

ch ng khoán, g m các b c sau:

- Phân tích và l a ch n danh m c u t ch ng khoán

- Qu n lý danh m c u t ch ng khoán

qu n lý r i ro u t ch ng khoán, tr c h t, ta ph i th c hi n các b c phân tích nh sau:

- Phân tích kinh t v mô, bao g m:

+ Phân tích môi tr ng chính tr - xã h i:

+ Tác ng c a các y u t kinh t v mô khác nh chu k kinh t , n ng

c c nh tranh c a n n kinh t và các ch tiêu kinh t v mô

- Phân tích ngành, bao g m:

+ Chu k kinh doanh c a ngành + ánh giá m c r i ro c a ngành kinh doanh

- Phân tích báo cáo tài chính công ty: Thông th ng, ta phân tích báo cáo tài chính qua các t s tài chính c tr ng, có th phân tích rõ tình hình tài chính c a công ty trong m t th i k nh t nh

- Xây d ng danh m c u t là công tác h t s c quan tr ng, ánh d u s

hi u qu hay th t b i c a ho t ng u t Vi c xây d ng và l a ch n danh

c u t hi u qu th ng tuân theo các mô hình sau:

* Mô hình Markovitz xác nh danh m c u t hi u qu :

* Mô hình nh giá tài s n v n (CAPM)

* Mô hình 3 nhân t Fama-French

Tu theo quan m c a m i nhà u t , c ng nh các nhân t khách quan hay ch quan c a th tr ng mà nhà u t l a ch n m t mô hình xây d ng danh m c u t cho phù h p v i m c tiêu u t c a mình

Vi c ánh giá ch t l ng qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán là m t

ho t ng không th thi u trong qu n lý r i ro ánh giá, chúng ta c n tuân

th các nguyên t c trong ánh giá ch t l ng qu n lý r i ro ng nh s d ng các ch tiêu ánh giá

Trong khuôn kh Lu n v n, tác gi ã a ra các nhóm ch tiêu ánh giá

ch t l ng qu n lý r i ro, bao g m:

nh giá tài s n v n nh m làm rõ k t qu c a danh m c u t (m c sinh l i cùa danh m c u t ) g n li n v i m c r i ro c a danh m c u t và r i ro

a th tr ng

+ H s Jensen

+ H s Treynor

+ H s Sharpe.

b ánh giá hi u qu qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán không s d ng

mô hình d nh giá tài s n v n + ánh giá m c sinh l i th c t c a danh m c u t mà nhà u t nh n c

+ M c sinh l i theo k t c u v n u t

TRONG U T CH NG KHOÁN T I CÔNG TY TÀI CHÍNH D U KHÍ

Trong ch ng II, tác gi ã i vào phân tích c th tình hình qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC, bao g m các n i dung sau:

Th nh t, gi i thi u v ho t ng u t ch ng khoán t i PVFC, t ó ch

rõ s phát tri n và vai trò c a u t ch ng khoán t i PVFC

i vai trò quan tr ng c a u t ch ng khoán, ho t ng qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC c ng c h t s c coi tr ng

Tác gi ã có gi i thi u s qua v b máy qu n lý r i ro trong u t

ch ng khoán t i PVFC, bao g m:

ng u t ch ng khoán.

+ Các n v u t + B ph n th m nh c l p + B ph n ki m tra, ki m soát n i b

ng th i, tác gi c ng ã nêu các m t t c trong qu n lý r i ro u

ch ng khoán t i PVFC, bao g m:

+ Xây d ng c b quy trình, quy ch t ng i hoàn ch nh cho ho t

ng u t ch ng khoán, t o hành lang nh h ng quan tr ng cho ho t

ng u t ch ng khoán c a PVFC

+ Xây d ng, t ng h p và qu n lý c danh m c u t ch ng khoán c a PVFC, t o nên danh m c u t t i PVFC theo úng nh h ng c a Ban lãnh o ra, ng th i a d ng hoá các danh m c u t , m b o m c tiêu

an toàn và hi u qu + Phát tri n ho t ng TCK m t cách chuyên nghi p, hi u qu : v i vai trò qu n tr r i ro, h tr cho vi c phát tri n ho t ng TCK m t cách chuyên nghi p, hi u qu c a ho t ng u t c ng không ng ng ra t ng c

s l ng và t tr ng trong các ho t ng c a PVFC

+ Xây d ng c h th ng báo cáo, th ng kê t ng i y : Giúp k t

i c s li u u t trong toàn b h th ng c a PVFC, giúp cho Ban lãnh

o T ng công ty luôn có c cái nhìn hoàn ch nh, t ng th cho ho t ng

u t ch ng khoán t i PVFC

Bên c nh nh ng m t t c, công tác qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC v n còn r t nhi u nh ng m t h n ch , c n kh c ph c, bao m:

ng ho c c nh báo c cho ho t ng u t ch ng khoán c a Công ty trong t ng lai, d n n danh m c u t c a PVFC ch a th c s linh ho t

tr c nh ng di n bi n ph c t p c a n n kinh t trong giai n hi n nay + H th ng thông tin th ng kê ho t ng u t ch ng khoán ch a hoàn

ch nh và c p nh t: Do ó, vi c th c hi n các báo cáo m t r t nhi u th i gian

a các chuyên viên th c hi n, nh h ng không nh n ch t l ng và hi u

qu c a ho t ng u t ng th i, u này c ng gây nhi u tr ng i cho

vi c ra các quy t nh u t và rà soát ho t ng u t ch ng khoán

+ Vi c nghiên c u danh m c u t ã c th c hi n nghiêm túc, nh ng

ch a có chi u sâu, t i PVFC th c s ch a chú tr ng t i phát tri n phân tích k thu t c ng nh các nghiên c u chuyên sâu v kinh t ngành Vi c áp d ng các

mô hình phân tích vào công tác nghiên c u c h i u t c ng ch a th c s

c cao Ho t ng tìm ki m, ánh giá c h i u t ôi khi v n d a theo

nh tính

+ Quy trình th c hi n u t ch ng khoán còn r m rà: ôi khi m t nhi u

th i gian cho cán b th c hi n u t , làm m t c h i u t + Công tác chuy n nh ng và c c u l i danh m c u t còn ch a c

th c hi n k p th i và hi u qu , ây là m t trong nh ng nhân t gi m hi u qu

ho t ng u t ch ng khoán t i PVFC

Nguyên nhân d n n r i ro trong ho t ng u t ch ng khoán t i PVFC: có th th c hi n t t qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC, chúng ta c n nh n th c rõ nh ng nguyên nhân d n n r i ro trên, bao m:

- R i ro t n i t i ho t ng u t ch ng khoán t i PVFC, c th g m:

khoán t i PVFC chính là kinh nghi m, ki n th c n n t ng trong phân tích và

nh n nh th tr ng

+ nh h ng, chi n l c u t ch ng khoán: Ho t ng u t ch ng khoán t i PVFC luôn có chi n l c dài h n Tuy nhiên, bên c nh chi n l c dài h n nh trên, PVFC c n có nh ng chi n l c u t trong ng n h n, và cho t ng a bàn ho t ng có th t i a hoá hi u qu ho t ng u t

ch ng khoán c ng nh có s th ng nh t, ng b trong vi c tri n khai ho t

ng u t trên toàn h th ng

+ H th ng quy trình ho t ng u t ch ng khoán: m b o hi u qu cho ho t ng, ng th i c ng qu n lý c r i ro, các quy trình cho ho t

ng u t c n c rà soát, nghiên c u l i,tránh mang tính hình th c, th

c không c n thi t, gây c n tr n tính k p th i c a quá trình ra quy t nh

* H th ng phân tích k thu t, công ngh thông tin còn thô s , ch a hi n i: - R i ro n t các t ch c phát hành, g m:

+ Chi n l c ho t ng kinh doanh c a DN phát hành + Tình hình công b thông tin c a các Công ty C ph n: nhìn chung, tình hình công b thông tin c a các công ty niêm y t trong th i gian qua ch a hoàn toàn úng nh các qui nh Vi c công b thông tin ch m và c tình trì hoãn vi c công b thông tin c a các công ty c ph n ã nh h ng n giá CP

+ R i ro n t thông tin th tr ng và các báo cáo nghiên c u th tr ng:

i ro trong u t CK có ngu n g c r t sâu m t s l ng và ch t l ng thông tin mà N T c n làm c s a ra các quy t nh u t N m c thông tin luôn là l i th kinh doanh trên TTCK Tuy nhiên, kênh cung c p thông tin liên quan n th tr ng v n r t thi u và vi c công b thông tin ch a

góc ngh a v + R i ro v bi n ng giá và kh n ng thanh kho n: R i ro bi n ng giá là

t lo i r i ro c bi t Nó c bi t b i ây là m t lo i r i ro có th bi n

T thành tri u phú th m chí t phú ngày hôm nay nh ng c ng có th tr thành k tr ng tay ngày mai CK có th là t gi y có giá tr r t l n ngày hôm nay nh ng c ng có th là t gi y không có giá tr ngày mai Vì th , nh ng

bi n ng l n v giá CK th ng t o ra làn sóng gây ch n ng th tr ng

n kh n ng thanh kho n c a CK là v n r t quan tr ng trên TTCK

i ro v kh n ng thanh kho n c a CP trên TTCK Vi t Nam hi n nay là khá cao

Vi c d oán c xu h ng giá c a th tr ng c ng nh t ng tính thanh kho n cho các c ph n c ng là m t trong nh ng quan tâm hàng u trong

ho t ng u t ch ng khoán c a PVFC c bi t, là nhà u t l n, m i

ng thái giao d ch c a PVFC có nh h ng l n n th tr ng, do ó, l a

ch n kênh c c u kho n u t c ng là m t v n c n xem xét k , và ây

ng là nguy c gây r i ro trong ho t ng c a PVFC

+ R i ro v c ch chính sách c a c quan qu n lý: ây là r i ro tác ng

n nh t n toàn th tr ng và h u nh các N T không th ch ng c

Vi c u ch nh chính sách tài chính, ti n t , u ch nh th tr ng tín d ng

có th t o nên tính b n v ng c a th tr ng, nh ng ng th i, n u v n d ng không t t, c ng có th là suy s p th tr ng ch ng khoán

+ R i ro t h th ng v n b n pháp lu t:Các quy nh c a pháp lu t v ho t

ng u t ch ng khoán nói chung và ho t ng u t ch ng khoán trong

mô hình Công ty tài chính còn thi u Hi n t i, h u h t các quy nh v u t

có quy chu n t h th ng v n b n pháp lu t c a nhà n c.

i nh ng phân tích th c tr ng qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC trong ch ng II, tác gi ã xu t m t s gi i pháp và ki n ngh

ng c ng qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC

th g m:

Chi n l c phát tri n ho t ng u t ch ng khoán c a PVFC v i nh ng: Xây d ng và qu n lý danh m c u t v i ph ng châm ho t ng

"PVFC là m t nhà u t chi n l c"

Gi i pháp t ng c ng qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC:

t trong nh ng y u t có th làm t ng ch t l ng ngu n nhân l c u t , k ngu n nhân l c cao c p t i PVFC ó là thuê các chuyên gia, các t ch c t

n n c ngoài

Bên c nh ó, PVFC c ng c n nâng cao ngu n nhân l c hi n có b ng vi c

ng c ng các khoá ào t o trung và dài h n t i n c ngoài

+ Xác nh rõ nh h ng u t , a d ng hoá danh m c u t : vi c xác

nh rõ ngành ngh u t và theo i, quán tri t nh h ng ó s giúp PVFC có th h n ch c r i ro, tránh phân tán ngu n l c u t , a ho t

ng u t trong toàn h th ng c th c hi n ng b và chuyên nghi p + Qu n lý và ki m soát r i ro: Song song v i vi c a d ng hóa danh m c

u t , t c t l l i nhu n cao ng th i h n ch n m c th p nh t

i ro trong u t CK, v n t ra i v i PVFC là ph i qu n lý c m c

quy trình qu n lý r i ro Thông th ng, qu n lý r i ro c chia thành 5 b c:

- B c 1: Nh n d ng r i ro

- B c 2: c tính, nh l ng r i ro

- B óc3: ánh giá tác ng c a r i ro.

- c 4: ánh giá n ng l c c a ng i th c hi n ch ng trình b o hi m

i ro.

- B c 5: L a ch n công c và qu n lý r i ro thích h p

+ Th c hi n nghiêm túc phân tích k thu t và phân tích c b n Phân tích c b n CP nh m cung c p thông tin ánh giá tri n v ng t ng

tr ng và l i nhu n trên c s d báo t ng lai c a CP, c a ngành ho t ng

và c a n n kinh t Phân tích k thu t là ph ng pháp ch d a vào các di n

bi n c a giá và kh i l ng giao d ch trong quá kh d oán xu th giá trong t ng lai, t ó a ra quy t nh th i m thích h p mua ho c bán

t lo i CP nào ó

Bên c nh nh ng gi i pháp xu t, tác gi ã a ra các ki n ngh i v i các Ban ngành liên quan nh m t ng c ng qu n lý r i ro trong u t ch ng khoán t i PVFC

Ki n ngh i v i T p oàn D u khí Qu c gia Vi t nam + Tr c h t, ó là s h tr v c ch ho t ng, c n có c ch ho t ng,

ph i h p ng b gi a T p oàn, các n v trong ngành và PVFC, giúp cho PVFC có th tham gia u t vào các d án, các n v làm n hi u qu trong ngành, ng th i, c ng t o u ki n PVFC có th cùng T p oàn D u khí

Qu c gia Vi t nam u t vào các ngành ngh , l nh v c có hi u qu phát tri n trong và ngoài n c

trong ho t ng u t ho t ng u t ch ng khoán t i PVFC th c s

hi u qu và b n v ng, c n có s h tr c a T p oàn trong vi c c qu n tr

và s d ng ngu n v n nhàn r i c a T p oàn

+ M t y u t n a c n s h tr to l n t T p oàn ó là v n con ng i PVFC r t c n s h tr c a t p oàn v các ý ki n t v n chuyên môn, kinh nghi m và k n ng tri n khai ho t ng trong các l nh v c n ng l ng ,d u khí

Ki n ngh i v i UBCKNN và các c quan ch c n ng, bao g m các ki n ngh :

+ Góp ph n cung c p hàng hóa có ch t l ng cao cho th tr ng: v a góp ph n t o s c b t cho th tr ng c ng nh thu hút nhi u h n n a các N T trong và ngoài n c, vi c CP và a lên s n các doanh nghi p làm n có hi u

qu và mang l i l i nhu n cao c ch i và k v ng c a nhi u N T

Vi c t ng hàng hóa có ch t l ng cao là r t c n thi t cho TTCK Tuy nhiên, vi c t ng này c n di n ra m t cách th n tr ng, t ng b c Vi c v i vã phát tri n TTCK quá nhanh không ch n l c có th làm ô nhi TTCK ngay

u, trong khi v i ti m n ng c a n n kinh t hi n t i, Vi t Nam hoàn toàn

có th t o ra m t th tr ng v i nh ng DN r t t t làm n n t ng

+ Tri n khai và áp d ng các công c tài chính phái sinh: các TTCK phát tri n trên th gi i, N T có các công c phái sinh gi m thi u thua l , bao m: quy n ch n bán (Put option), quy n ch n mua (Call option), h p ng hoán i (Swap), h p ng t ng lai (Futures), h p ng k h n (Forward) TTCK Vi t Nam còn thi u các công c này và vai trò c a môi gi i CK c ng

ch a th c s c phát huy

các ch th tham gia trên th tr ng: Hi n nay, nhi u thông tin do các công ty

ph n a ra còn thi u tính trung th c, chính xác do ch a có c quan nào

th m nh; th tr ng nhi u r i ro, b t l i cho các N T Vì v y, c quan ch c

ng c n có c ch ràng bu c các công ty niêm y t tuân th nguyên t c công b thông tin ra th tr ng ng th i a ra công c qu n lý hi u qu

o tính công khai, minh b ch;

+ Hoàn thi n h th ng pháp lý và nâng cao hi u qu công tác thanh tra, giám sát th tr ng: Trong th i gian qua, ni m tin c a N T vào TTCK

c ta ang b lung lay b i r t nhi u lý do, trong ó áng k nh t là th

tr ng thi u tính minh b ch Giao d ch n i gián, ti t l thông tin n i b , c ông l n chèn ép c ông nh , h i l b ng quy n mua CP, u tiên l nh công

ty tr c l nh khách hàng, và hàng lo t các vi ph m khác nh ng ch a c

ph t m t cách úng m c, ch a s c r n e làm cho N T c m th y n

c c a c quan qu n lý nh m t ng c ng tính minh b ch cho th tr ng còn

u t

+ Hình thành và phát tri n các nh ch trung gian: Nhà n c c n có chính sách khuy n khích s ra i và phát tri n các nh ch tài chính trung gian nh : Hi p h i u t CK, Hi p h i t v n CK, Hi p h i b o v các N T

+ Ph bi n, tuyên truy n ki n th c v CK và TTCK: Tìm hi u và quy t

nh u t vào TTCK là nh ng vi c làm ph c t p Các N T s ph i tìm hi u

t k l ng có quy t nh u t c a mình u này ôi khi òi h i N T kiên trì và nh ng kinh nghi m c n thi t t trong nh ng h n ch l n nh t

a N T trên TTCK Vi t Nam là thi u ki n th c hi u bi t v CK và TTCK

và ây c ng là m t trong nh ng nguyên nhân khi n h ph i ch u nhi u thua l trong th i gian qua Do ó, TTCK Vi t Nam phát tri n b n v ng và gi m