TÀI LIỆU THAM KHẢO LUẬT học LUẬT HÌNH GIẢI NGHĨA

Thuở nay tôi thường thấy nhiều người có trách nhiệm làm nhiều điều trái luật, chuyện không có tội lệ gì mà bắt giam cầm người ta, còn chuyện có tội họ lại làm ngơ, ý họ cho rằng vô tội. Bởi vậy biết bao nhiêu cái trái luật làm cho lòng dân thấng oán, mà nào có thấu đến quan trên. Thật là NHỰT NGUYỆT TUY MINH, NANG CHIẾU PHÚC BỒN CHI HẠ. Tại làm sao mà có cái trái luật ấy? 1) là bởi người có trách nhiệm không rõ luật cho nên mới lầm làm vậy; 2) tại người dân không rõ luật; bởi vậy, thường sanh nhiều điều đáng buồn cười ở giữa dân gian và người có chức trách.Nhiều việc phải giải đến quan Biện Lý phân xử người nào được tha lại mừng nói nói may không thôi ở tù, chớ có dẻ đâu là mình vô tội.

Thuở nay tôi thường thấy nhiều người có trách nhiệm làm nhiều điều trái luật, chuyện không có tội lệ gì mà bắt giam cầm người ta, còn chuyện có tội họ lại làm ngơ, ý họ cho rằng vô tội Bởi vậy biết bao nhiêu cái trái luật làm cho lòng dân thấng oán, mà nào có thấu đến quan trên Thật là NHỰT NGUYỆT TUY MINH, NANG CHIẾU PHÚC BỒN CHI HẠ Tại làm sao

mà có cái trái luật ấy? 1) là bởi người có trách nhiệm không rõ luật cho nên mới lầm làm vậy; 2) tại người dân không rõ luật; bởi vậy, thường sanh nhiều điều đáng buồn cười ở giữa dân gian và người có chức trách

Nhiều việc phải giải đến quan Biện - Lý phân xử người nào được tha lại mừng nói nói may không thôi ở tù, chớ có dẻ đâu là mình vô tội

Ấy vậy tôi soạn ra cuốn "Luật hình giải nghĩa" phsia sau có cuốn

"****" theo chỉ dụ ngày 31 Décembre 1912 lập ra để xử người bổn quốc và người phương đông kể một hạng với người bổn quốc; cuốn quy hình này dịch

ra bằng chữ quốc ngữ rất dễ hiểu, ý để cho mỗi người được hiểu rõ ngữ rất dễ hiểu, ý để cho mỗi người được hiểu rõ luật hình, cho nên tôi dùng tiếng thường mà nói chớ không trau dồi câu văn mà làm cho sự mau hiệu quả ra khó:

Trong cuốn "Luật hình giải nghĩa" tôi có nói rõ các tội lỗi, các cớ làm cho giảm và hết tội; các cớ làm thêm tội

Thí dụ như giết chết người ta, có đám bị xử tử, có đám bị đầy chung mthân, có đám bị ít nam tù, có đám bị án treo, cũng có đám thủ phạm đặng bổng Người không hiểu họ nói Tòa không có binh, chớ họ có biết các điều

mà nó làm cho thêm hay là bớt tội đâu?

Hai cuốn luật này để giúp cho các nhà có trách nhiệm Annam coi lấy

đó mà giữ phận sự **** phòng khỏi lầm lạc; nó cũng để giúp cho mỗi người biết các tội lỗi, biết sự nặng nhẹ của tội ấy để tránh và phòng khỏi người làm ngan mà hiếp *** mình

Vậy các đọc giả nên xem cho kỹ cuốn đầu, *** đọc hết rồi thì rõ các

cớ làm thêm hay giảm tội, cách thế gỡ tội; như vậy mới biết mà dùng mình hữu sự Có cuốn quy ***** nào là bao nhiêu, tuy vậy chớ ***** ở ngoài mà

nó làm cho thêm hay bớt tội, chẳng phải Tòa cứ xử y như trong cuốn quy định

vậy đâu Ấy vậy phải đọc cho rõ cuốn "Luật hình giải nghĩa" rồi sau mình mới có thể **** chữa lấy mình và khỏi cần phải hỏi thăm ai có nhọc công mà tốn của.

Đàng sau cuốn quy định tôi có trưng rụng bản mục lục sắp theo A, B,

kể những tội gì, trong điều số mấy, thí dụ như gặp tội đàn bà lấy ** thì kếm theo hàng chữ Đ đứng đầu thời ** trong ấy nói tội đó, điều nào, rồi sẽ quy **

ra mà kiếm

LUẬT HÌNH GIẢI NGHĨA

SỰ LÀM TRÁI PHÉP NGUYÊN DO VÀ CÁCH SỬA THỊ

Làm trái phép là làm một việc gì mà luật hình đã định Cái gốc của sự làm trái phép ấy là tại: 1) là nói giống - nòi nào sanh giống nấy, nhưng cũng

có nhiều người không phải là nòi giống mà làm trái phép - 2) là tại lân cận, thí

dụ như sự thất giáo, bần hàn, bắt chước, trống rượu say, hay là tại ái tình mà làm ra sự không phải

Xã hội hết sức chống quân sự quấy, bởi vậy mới bày ra hình phạt, cốt

để cho mọi người sợ mà tránh sự trái phép Hễ luật hình nghiêm chừng nào thì lần lần sự trái phép sẽ giảm bớt chừng nấy

Những tội đáng trừng trị là những điều tàng *** hóa mà hại bá tánh, như tội chém giết giết đã *** trộm cướp, hay là tội làm sái phong hóa như ** dâm, chọc ghẹo con gái ngoài đường và *** Nhưng cũng có tội không lấy gì làm trái phong hóa mà luật cũng phải nghiêm trị ấy là tội về quốc sự Nhà nước buộc phải trị tội quốc sự, hầu có sự trị an trong nước Cũng có tội khác không phải trái phong hóa, không hại ai, như tội bán rượu lậu, thuốc lậu vân vân nhưng vậy mà cũng phải phạt, ấy là vì lợi Còn tội trái lệ cũng không phải trái phong hóa, tuy vậy mà cũng phải trừng trị, nếu không trừng trị thì lộn xộn làm sao ở yên trong xã hội cho đặng

Nói tóm lại luật hình nghiêm trị cho quốc thời trấn an, bởi thế nên không tuân vị ai, nếu tôi thôi thì sự trái phép bừng lên, d nào an đặng Mục đích của sự hình phạt là 1) làm cho thiên hạ sợ mà không làm, 2) làm gương xấu để đời, 3) làm cho giảm bớt người quấy rối xã hội

CÁCH CHIA SỰ TRÁI PHÉP

Sự trái phép chia ra làm ba tội: 1- tội năng về Tòa đại hình xử, 2- tội tầm thường về Tòa sửa phạt xử, 3- tội trái lệ thì Tòa tập tụng nay là tòa sơ xử riêng tôi trái lệ.

Nếu có làm tội tại đâu thì Tòa tại chỗ làm tội xử, chờ Tòa ở chỗ khác không đặng phép xử

TỘI QUỐC SỰ VÀ TỘI THEO LUẬT THƯỜNG

Trong các sử tội lổi thì phải chia ra tội quốc sự và tội theo luật thường

Về tội quốc sự thì mình phạt khác hơn là tội theo luật thường Những tội nào

mà mục đích quốc sự và tư cách cao thương không trái với lương tâm thì cho

là quốc sự; chớ mục đích quốc sự mà tư cách không cao thượng và trái lương tâm thì cho là tội theo luật thường

Thí dụ như ăn cướp sát nhơn lấy tiến về làm quả sự, thì Tòa cứ lấy cái

sự quậy của mình làm mà bõ theo tội luật thường và gia đình theo luật thường

mà thôi

Sự trự xuất tội nhơn, trốn ở ngoại quốc

Những người làm phạm phép trốn ở ngoại quốc thì nhà nước xin cùng nước ngoại quốc mà trục xuất người tội nhơn về; khoản này hai nước phải giao hảo với nhau, chớ hai nước không thuận thì thể trục xuất đặng Ấy là tội theo luật thường, còn tội quốc sự thì ít có nước nào chịu giao tội nhơn lại

Sự trục xuất tội nhơn cũng là một điều có ích Nên người phạm tội trốn ra ngoài quốc mà luật hình không làm chi nó đặng, thì nó có sợ đâu, như vậy sau nó còn tái phạm một cách vạn vĩ hơn nữa

Theo tôi thường thì tôi năng đặng trục xuất luôn luôn, tội tầm thường thì trục xuất theo việc, còn tội trái lệ thì không khi nào đặng trục xuất

CÁCH BUỘC TỘI VÀ SỰ HÌNH PHẠT

Mỗi việc trái phép phải có hai điều: 1- là sự hành động; 2- là một người làm trái phép có tội Nếu hai điều ấy mà mất một điều thì không có trái phép

VỀ SỰ HÀNH ĐỘNG

Có cái hành động thì luật mới buộc tội, chớ một sự tư tưởng, hay là một cái ý muốn mà chưa có hành động thì chưa có tội Đã biết rằng sự tư

tưởng quấy, và ý muốn quấy thì cũng có sự không phải rồi Nhưng mà chưa khỉ sự làm, chưa hại đặng ai, cái sự lỗi ấy còn ở trong tri người quấy thì làm sao mà phạt đặng Có hình phạt là khi nào cái tội đã khi sự làm thành rồi, hay cái tôi đã khí sự làm mà làm không thành hay là trật Phải có cái khí sự làm thì mới có cái hành động; có hành động thì mới có tội.

Trừ ra mấy tội lớn như sau đây: 1 Tội âm mưu làm nghịch cùng Nhà nước, 2 tội hâm dọc người ta, 3 tội hiệp đãng gian nhon, dầu mới có hẹn hò cũng vậy Cả ba tội ấy đều phải bị phạt, tuy chưa có hành động mặt lòng

Về khoản này phải nói: 1 tội làm đã thành rồi, 2 tôi đã khí sự làm không thành, và tội đã khí sự làm mà làm trật, cũng nên nói luôn một thứ tôi không thể *******

TỘI ĐÃ LÀM THÀNH

Tội đã làm thành rồi là việc làm tội xong rồi, mà thủ phạm đặng phỉ lòng nó muốn Tội này rất dễ hiểu, thí dụ như ăn trộm vô nhà lấy của rồi; người sát nhơn đã giết người ta rồi

TÔI ĐÃ KHĨ LÀM MA KHÔNG THÀNH VÀ TỘI ĐÃ LÀM RỒI MÀ TRẬT

Khi nào mình có khỉ sự làm tới cùng rồi mà không mãn nguyện thì gọi

là làm trật, thí dụ như cầm súng mà bắn người ta, khi súng đã nổ rồi mà tại mình nhắm không trúng nên không chết người

Còn tội khỉ sự làm mà không thành là mình có khĩ sự làm mà có duyên cớ chi ngoài ý mình nó ngăn cản mình làm cho không mãn nguyện đặng, thí dụ như cầm súng nhắm bắn người ta, trong lúc đương nhắm có người chạy tới giựt súng không cho bắn

Cả hai tội nói đó sánh cũng như tội đã làm thàNho giáo rồi Bởi vậy

về tội nặng thì Tòa xử hai tội ấy cũng như tội làm thành rồi vậy

Trong tội làm không thành phải có hai điều:

1 Phải có khỉ sự làm

2 Đang lúc làm có duyên cớ gì ngoài ý người phạm nó làm trở ngại công việc làm ấy: có đủ hai điều ấy mới có cái tội làm không thành

Thí dụ như ăn trộm đào hầm vô nhà rồi, mà khi không nó không lấy vật chi, nó vùng trở về kể gặp người ta bắt nó: tên ăn trộm ấy vô tội Tại làm sao mà vô tội? Tại trong tội làm không thành phải có hai điều.

1 Là có khỉ sư 2 là có duyên cớ chi ngoài ý người phạm rõ ngăn trở công việc làm Tên ăn trộm ấy có khỉ sự làm thật rõ ràng, nhưng mà khi không trong lương tâm nó sợ, nó về nên không có lấy đồ, chớ không có duyên

cớ gì ngăn cản nó hết Trong tội làm không thành phải có hai điều, mà bị thiêu một điều cho nên không buộc tội nó đặng

Còn như ăn trộm đào hầm vô nhà nó chưa kịp lấy đồ, kế nó nghe tiếng chi khua động, hoặc chuộc chạy, mèo nhảy, chó sủa, nó sợ chủ nhà thúc nó lẻn ra bị người ta bắt đặng; tên ăn trộm ấy phải ở tù cũng như nó đã lấy đồ rồi

Vì nó đã khĩ sự làm tội mà ngoài ý nó có duyên cớ gì (tiếng khua động) ngăn cản nên nó sợ mà không lấy đồ, kế nó bị bắt Nếu không có duyên cớ gì thì nó bưng hết đồ rồi còn gì Luật định mấy đều phải có đủ mấy điều mới có tội Trong hai đám ăn trộm nói trên đó thật giống nhau khác có một tiếng khua động, mà một đám đặng tha bổng, còn một đám thì thủ phạm phải chịu tội như lấy đồ rồi vậy

Về tội nặng hoặc mới khĩ sự làm mà không thành, hoặc đã làm rồi mà trật thì cũng có tội như làm đã thành rồi vậy

Còn về tội tầm thường thì khác hơn; hễ trong luật có nói hai tội ấy kể cũng như tội làm thành rồi thì mới có tội Thí dụ như tội đánh đập làm có thương tích, mới khi sự đánh mà chưa đánh thì không có tội, không kể nó như tội làm thành rồi đặng, vì trong luật không có nói sự ấy

Còn về tội trái lệ, hoặc mới khỉ sự, hoặc đã làm rồi mà trật thì không

hề khi nào có tội Trong tội trái lệ cái tội làm thành rồi nói đặng phạt

TỘI KHÔNG THỂ LÀM ĐƯỢC

Tội không thể làm được là tội không khi nào làm xong; người thủ phạm làm cách gì thì làm cao cũng không thành

Về khoản này có nhiều thuyết

Thuyết thứ 1) nói: không có luật nào mà gia hình cho tội không thể làm đặng, vì một là xã hội không bị hại, hai là người thủ phạm không thể nào khí sự làm chuyện không đặng cho đặng.

Thuyết thứ 2) nói: nếu tội làm không thể nào đặng thì không có gia hình; còn tội có thể làm đặng thì có gia hình

Thí dụ như Tòa phạt người cầm súng không có lúc mà nhằm bắn người ta Tuy bắn không đặng vì không có lúc, chớ nếu có lúc sáng trong súng thì bắn chết người ta Vậy tội ấy cũng như tội đã khi sự làm mà không thành

Thí dụ khác Một người nọ muốn thuốc một người kia lấy đường mà thuốc người kia Người thuốc không có tội vì đường không thể nào mà làm chết người

Như cho người đàn bà không có chửa uống thuốc đặng phá thai Như vậy không có tội, vì có thai bự ở đâu mà có tội Nếu có thai thiệt thì phải ở ta

Nói đến đây nhớ lại trong xứ ta có nhiều chuyện thư ếm, bùa chú, trù

ẻo Mấy chuyện ấy là chuyện dị đoan, không thế nào làm thành đặng Một câu chuyện sau đây cũng đủ cho đọc giả hiểu rõ: cách gần hai chục năm nay ở bên nước Langsa có một người muốn giết vợ, mẹ vợ và em vợ; cậu ta mướn một chú thầy pháp làm hình nhơn mà êm mấy người ấy Chú thầy pháp đã thọ lãnh tiền nhiều lần rồi mà lâm không thấy hiệu nghiệm gì

Cậu nọ tức mình quá mà đòi tiền lại không đặng cậu ta mới đến Tòa thưa chú thầy pháp Tòa bỏ tù chú thầy pháp về tội lường gạt người ta mà lấy của chớ không phạt cậu nọ về tội muốn giết vợ, mẹ vợ và em vợ bằng cách

êm đôi đó Những chuyện thư êm, bùa chú, trù ẻo, người làm luật cho là chuyện nói láo tầm bậy, không có hại ai đặng nên không có buộc tội

Một người làm trái phép có tộiCác cớ làm không tội, và các cớ giãi đặng tội

CÁC CỚ LÀM KHÔNG TỘI

Các cớ làm không tội là khi nào người tội nhơn: 1- điên khùng, 2- còn nhỏ tuổi, 3- bị ép uổng

1 Điên khùng

Trong cuốn quy hình điều 64 có nói: "không có tội nặng, tội tầm thường gì là khi nào người thủ phạm bị coi điên khùng trong lúc làm phạm phép.

Như vậy người có cơn, người khật khùng cũng không có tội gì trong khi họ làm trái phép

Người ta cho rằng có nhiều khi mình không định trí mà kềm chế mình, như bị phép thôi miên, như vậy có khi làm tội mà được châm chước, hoặc vô tội không chừng, ấy là tùy theo việc

Cái sự điên khùng thì quan Tòa làm sao hiểu đặng, chuyện ấy phải có thầy thuốc khán mới rõ, nếu rõ điên khùng, hoặc có con, hoặc bị phép thôi miên mà làm như vậy thì vô tội, hay là được châm chước

2 Còn nhỏ tuổi

Con nít chưa đủ trí khôn nên làm chuyện chi cũng vô tội

Trong lúc nhỏ tuổi người ta chia ra làm ba thời kỳ:

A) Con nít dưới 13 tuổi thì không bao giờ có tội

B) Con nít từ 13 tuổi tới 16 tuổi cũng không có tội gì là khi nó làm tội

ấy mà không có suy tính trước còn như nó có sự suy tính thì phải bị tội nhưng

mà nhẹ hơn tội của người lớn làm

C) Con nít từ 16 tuổi tới 18 tuổi cũng còn đặng không tội là khi nào nó làm tội mà không có suy nghĩ, còn nếu nó có suy nghĩ thì nó bị phạt cũng như người lớn

3 Bị ép uổng

Khi người thủ phạm bị sự gì ép mình, mà mình chống cự không lại nên phải phạm tội thì vô tội

Theo phép thôi miên người thôi miên có thể làm cho một người nào

mê mẩn, không còn trí chống cự, rồi họ sai làm những đều tội lỗi, hoặc chém giết người, hoặc làm tội khác; cách ấy cũng là một cách ép uổng

Trường thôi miên Nancy (bên Pháp Quốc) nói rằng: người bị thôi miên mất hết cả trí khôn, không thể nào chống cự lại: người làm phép thôi miên muốn sai làm gì cũng đặng; vậy thì người làm phép thôi miên phải chịu

cái tội của người bị thôi miên làm, vì người bị thôi miên bị ép uổng không thể cải đặng.

Còn trường thôi miên ở Paris có ông Charcot lại nói rằng: người bị thôi miên còn giữ một ít tri chống cự thí dụ kêu một đám đàn bà dùng phép thôi miên cho họ mê rồi bảo họ cởi hết quần áo ra Trong đám đàn bà ấy có người nghe lời cởi hết quần áo, cũng có người không chịu cởi quần áo Coi lại mấy người không những nghe theo mà cởi trần ****

Như vậy người bị thôi miên phạm tội thì cũng có tội vì họ có ý xấu mới làm vậy Tuy vậy chớ cũng đặng chăm chước

CÁC CỚ GIÃI ĐẶNG TỘI

Những cớ giãi đặng tội, nghĩa là làm cho hết tội là: 1- Sự cần ích, 2-

Sự chóng trã mà giữ mình, 3- Nghe theo lịch quan

1 Sự cần ích

Nếu có sự cần ích mà phạm tội thì luật không buộc tội; là gì cái hình phạt cốt để cho có ích cho xã hội, chớ chẳng phải vì mệt câu luật, vì một thuyết mà phải buộc tội

Thí dụ như trong đám cháy nhà, người trong nhà mạnh ai nấy chạy, có khi xô lấn nhau mà chết, cái án mạng sờ sờ đó, mà luật có buộc tội ai đâu

Cũng trong đám cháy nhà có người ngủ ở trần truồng, khi cháy nhà thì chạy càng ra trước mặt thiên hạ, nào có ai buộc tội người đó làm trái phong hóa đâu

Có sự cần ích là muốn tránh một cái hại to mà phải phạm một cái tội nhỏ hơn, hoặc bằng, thì luật không buộc tội Còn muốn tránh cái hại nhỏ mà phạm cái tội lớn hơn thì luật không dung đặng

Trong sự cần ích phải có ba điều sau này:

a) Sự hai đả thày rõ ràng, không thể nào tránh khỏi, duy có phạm một tội nhỏ thì mới tránh khỏi sự hại ấy: nếu có thế nào tránh khỏi cái hại ấy mà không phạm cái lỗi nhỏ đó, thì không có sự cần ích, như vậy thì có tội

b) Muốn tránh cái hại mà phạm một sự lỗi, mà cái lỗi phải nhỏ hơn cái hại, nếu cái lỗi lớn hơn cái sự hại, thì thà là chịu hại

c) Mình đừng có tự thiêu cái sự cần ích ấy Thí dụ như một**** nó phải làm nhiều tội, hoặc phá khám, hoặc giết người giử đặng trốn cho khỏi; như vậy không có sự cần ích, là vì tự nó muốn trốn mới có sanh ra mấy tội ấy.

Thí dụ khác: - Một người đói quá, họ đi ăn trộm đặng nuôi miệng, như vậy không có sự cần ích đặng, là vì tại nó không chịu làm ăn, nếu nó lo làm

ăn tụi nó không có đói khó

2 Sự chống trả mà giữ mình

Sự chống trả mà giữ mình thì cũng là một điều giải đặng tội

Thí dụ như người nào cầm súng nhắm bắn mình, mình lẹ tay rút súng lục ra bắn chết người ấy; tuy nhơn mạng như vậy chớ mà không tội, mình chống trả của giữ mình mình, hay là giử mình cho kẻ khác cũng vậy (điều 328 trong quy hình)

Sự chống trả phải cho ngăn với sự hà hiếp, thí dụ như mọi anh đàn ông gặp một chị đàn bà, anh nọ ôm đại chị ta ngoài đường; chị đàn bà, chống trả, lấy guốc đập trên lưng người đàn ông thì đặng Còn nếu chị đàn bà lấy súng mà bắn chết anh đàn ông ấy, thì làm quá luật rồi, vì người ta ôm mình chớ không phải giết chết mình, mà giết người ta thì có tội

Mình giết chết người ta là khi nào người ta có càm binh khí cố ý muốn giết mình thì mình mới đặng phép giết người mà bảo toàn tính mạng mình

Trong sự chống trả mà giữ mình phải cần có bốn điều:

a) Sự chống trả mà giữ thân mình, hay là giữ thân cho người nào

b) Cái sự chống trả mà giữ mình, tức nhiên có cái sự ai hiếp bức mình.c) Cần có sự chống trả mới giữ mình đặng

d) Sự chống trả lập tức rất cần ích

Sự trống trả mà giữ mình cũng là một sự cần ích, vì muốn tránh cái hại to nên phải phạm một tội nho nhỏ

Còn sự chống trả mà giữ của mình cũng vậy (329) Trong lúc ban đêm

kẻ trộm cướp đào hầm, leo tường, phá cửa và vào nhà mình, mà dầu mình có giết chết quân gian át mà giữ của mình thì cũng vô tội

3 Tuân theo lịnh quan

Khi nào mình tuân theo chính quyền và luật định mà giết chết, đánh đập người thì không có tội gì Thí dụ như người làm giám sát, họ chém đầu tội nhơn; chém người ta chết thì có tội sát nhơn, tuy vậy mà không có tội, vì

là người giám sát nghe theo lời quan và luật đã định cái tội đó phải bị xử tử vậy

Còn khi nào người có quyền tước buộc mình phải làm chuyện gì mà phải phạm tội, thì người khiến mình đó phải chịu tội ấy, chớ mình không tội

So sánh sự làm không tội với sự giải đặng tội

Sự làm không tội là: 1- còn nhỏ tuổi, 2- điên khùng, 3- bị ép buổng

Sự giãi đặng tội là: 1- sự cần ích, 2- sự chống trả mà giữ mình, 3- tuân theo lịch quan

Sự làm không tội và sự giãi đặng tội cả

Hai sự ấy có chỗ giống nhau, mà cũng có chỗ khác nhau, chỗ giống nhau: 1- cả hai sự ấy trong quy hình đều nói: "không có tội nặng tội nhẹ gì khi "

2- Gã hai sự ấy cũng có một sự hiệu nghiệm là thủ phạm khỏi ở tù.3- Trong hai sự ấy đều có bằng cớ sờ sờ của các tội thủ phạm

4 Cả hai sự ấy về Tòa án đó không phải là một sự riêng mà hội đồng thẩm án phải xin, ấy là một việc chung trong cái tội Tòa phải lấy ra mà xử

Chỗ khác nhau: 1- Sự làm không tội là một sự bổn thân, có một người thủ phạm hay đồng lõa mà có sự ấy thì được nhờ mà thôi

Còn sự giải đặng tội là một sự chung, nghĩa là cả tội làm ấy không có phép phạt

2- Cái sự làm không tội là một sự bào chữa cho một mình mình, còn các thủ phạm và đồng lõa khác mà không có sự ấy thì đều bị phạt như thường

Còn cái sự giãi đặng tội là một sự chung, hễ trong đám thủ phạm và đồng lõa, có một người nào vạch đặng sự giải đặng tội ra, thì cả thảy đều được tha bổng, không ai bị phạt hết

3- Sự làm không tội thì không có tội theo luật hình, nghĩa là không có

ở tù, tiền vạ, chớ còn nếu có làm hại người ta, thì người ta xin thường bồi theo

luật hộ, những sở tổn và thiệt hại lại đặng Phía bên hình thì vô tội mà phía bên hộ thì phải thường bồi cho người ta.

Còn về sự giãi đặng tội thì không có tội gì cả, dầu có làm thiệt hại ai thì không thường bồi gì hết

Nói tóm lại sự làm không tội như: còn nhỏ tuổi, điên khùng, bị ép uổng, nếu có phạm tội thì không có tội gì bên hình nhưng mà theo luật hộ thì phải thường sở tổn, thiệt hại cho người ta, và sự làm không tội thì có một người vạch sự ấy ra được nhờ mà thôi còn bao nhiêu thủ phạm và đồng lõa phải ở tù hết

Còn sự giãi đặng tội thì cũng không ở tù không thường bồi cho ai, hễ

có một người vạch sự ấy ra thì cả bọn thủ phạm và đồng lõa đặng nhờ hết thả

VỀ CÁC SỰ HÌNH PHẠT

Về các sự hình phạt thì chia ra theo thứ tội mà đoán cho các người phạm tội

1 Tội phải bỏ cái sanh mạng của tội nhơn là tội xử tử

2 Những tội phải cực khổ và nhục nhã như tội khổ sai, tội đày theo quốc sư, tội cấm cố, tội biệt giam

3 Những tội nhục nhã không là tội đuổi ra khỏi xư, và tội phế quyền dân

4 Những tội cấm các quyền cho và thọ lãnh của người ta, tội cầm các quyền trong việc xã hội, trong việc gia đình

5 Những tội làm cho người phạm phải hao tiền của như tiền vạ và sự tịch thân

2 Tội khổ sai chung thân

3 Tội khổ sai hữu hạn

4 Tội đày trong thành có tính gát

5 Tội đày quốc sự.

6 Tội cấm cố

7 Tội biệt giamNhững tội nhục

nhã không

8 Tội đuổi ra khỏi xứ

9 Tội phế quyền dân

B Tội phụ thêm

1 Không đặng cho ai của xã mình, không đặng thọ lãnh vật gì của ai, không đặng làm chúc ngôn 2 Tội phế quyền dân 3 Tội cấm các quyền

C) Tội thêm vô

Sự tịch thu do theo luật ngày 14 November 1918

II Hình phạt về tội tầm thường

A) Tội chánh

Tội ở tù từ 6 ngày tới 5 năm

B) Tội thêm vô

Sự cầm quyền trong việc Nhà nước trong việc gia đình

III Những hình phạt chung về tội nặng và tội tầm thường

A) Tội chánh

Tiền vạ từ 16 quan sấp lên

B) Tội phụ thêm

1 Tội cấm không cho ở chỗ nào

2 Tội đày ra chỗ nào khi ở mãn tù rồi

IV Hình phạt về tội trải lệ tuần thành

1 Ở tù từ 1 ngày tới 5 ngày

2 Tiền vạ từ 1 quan tới 15 quan

V Hình phạt chung về tội nặng, tội tầm thường và tội trải lệ tuần thành

Sự tịch thu những đồ tang và đồ làm tội ấy

TỘI XỬ TỬ

Tội xử tử là tội cực khổ và nhục nhã cực điểm trong luật thường Khi đọc án xử tử rồi thì trong ba ngày tên phạm phải xin hủy án Nếu qua ba ngày

ấy mà tên phạm không xin hủy án thì trong 24 giờ phải xử tử nó; còn như số xin hủy án mà không đặng thì phải xử tử nó trong 24 giờ kể từ ngày án Tòa trên ra không y theo lời nó xin đó Nếu nó xin ân xá cùng Đức - giám - Quốc thì phải ngừng xử lại mà đợi lịnh của Đức - giám - Quốc Khi người chết chém là người đàn bà có chửa thì phải lưu xử lại, đợi khi nó sanh song rồi mới xử Cách xử tử thì dùng gươm máy mà chém đầu, chớ không hành hài gì khác Khi xử xong rồi thì gia quyến người phạm đặng phép xin thây lại mà chôn, nhưng không đặng chôn tử tế lắm

Về tội giết chế ông bà cha mẹ thì cho tên phạm bị xử tử mặc đồ tang

mà vô gươm máy

TỘI KHỔ SAI

Tội khổ sai là tội phải cực khổ và nhục nhã trong luật thường để mà

xử tội nặng Có hai thứ khổ sai là khổ sai chung thân và khổ sai hữu hạn Tội khổ sai hữu hạn từ 5 năm tới 20 năm

Nếu bị khổ sai hữu hạn thì bị xử phụ thêm tội phế quyền dân, tội cấm các quyền, tội cấm không cho ở chỗ nào Còn như tội khỏo sai chung thân thì

bị cấm thêm tội không đặng cho ai vật gì, cũng không đặng thọ lãnh vật gì của

ai Những tờ chúc ngôn của nó làm trước đều bị hủy

Cả hai tội khổ sai đều bị sao lục án của nó mà dán nơi Tòa, nơi làng của thủ phạm, và nơi chỗ phạm tội

Khi bị phạt thì tội nhơn dùng mà làm công việc nặng nề trong thuộc địa nào Người phạm phải mang xiên cực khổ lắm Khi ở mãn tội rồi thì người tội không đặng trở về cố thổ, nó phải ở lại chỗ nó ở tù đó bằng cái thì giờ nó ở

tù, nếu nó ở tù dưới 8 năm; còn như nó ở tù trên 8 năm thì nó phải ở lại đó mãn đời

Sự chở tội khổ sai trong thuộc địa nào thì phải trừ ra mấy người sau này:

1) Đàn bà - Về đàn bà thì ít có khi chở đi, người ta chỉ có chở con gái

bị phạt khổ sai mà thôi Chở con gái đi đặng cho nó có thể làm vợ chồng với mấy người tù khác, hay với mấy người bị khổ sai mà đã mãn tội rồi

2) người già cả - Những người bị án khổ sai mà đặng từ 60 tuổi sấp lên thì khỏi bị chở đi đâu; họ sẽ bị giam trong khám nào trong nước mà thôi.

3) Người còn nhỏ tuổi - Khi bị phạt khổ sai thì không có chở nó đi đâu

xa, nó sẽ bị giam trong nhà sửa trị (ở Nam kỳ thì có nhà ông Yêm)

4) Những người tội nào khi còn ở trong khám mà có phạm tội khác phải bị khổ sai, như vậy thì cũng không chở nó đi: nó sẽ bị nhốt trong khám của nó đã phạm tội đó mà thôi

ĐÀY QUỐC SỰ (DÉPORTATION)

Tội đày quốc sự là một tội đời đời đã cực khổ mà cũng phải nhục nhã Người bị đày Quốc sự thì bị chở lại thuộc địa nào, nó phải ở đó; nó được thong thả mà làm các việc đặng nuôi lấy thân nó Nó đặng khẩn đất hay làm chuyện gì và tặng ở chung với gia quyến nó Nó khỏi phải làm công việc cho Nhà nước, mà Nhà nước có khi phải giúp đỡ nó là khác

TỘI CẤM CỐ

Tội cấm cố cũng là một tội quốc sự từ 5 năm tới 20 năm - Tội ấy cũng phải cực khổ và nhục nhã, nhưng mà người tội khỏi làm công việc cho Nhà nước

TỘI ĐUỔI RA KHỎI XỨ

Tội này là tội quốc sự từ 5 năm tới 10 năm, tội ấy phải bị sự nhục nhã không mà thôi Người tôi bị đuổi ra khỏi xứ, nó muốn ở đâu nơi ngoại quốc cũng đặng Nhưng không đặng trở lại chỗ cũ của nó

TỘI BIỆT GIAM VÀ TỘI Ở TÙ

Tội biệt giam là một cái hình phạt về tội nặng theo luật thường, nó phải cực khổ và nhục nhã, tội ấy từ 5 năm tới 10 năm Khi bị tội biệt giam thì Tòa có sử kèm thêm vô tội phế quyền dân và tội cấm các quyền

Về tội ở tù thì Tòa cũng xử kèm thêm tội cấm các việc Nhà nước, việc làng và việc gia đình của người tội Người ở tù phải làm công việc mà nó cũng được ăn một phần tiền công của nó làm đó

TỘI PHẾ QUYỀN DÂN

Tội phế quyền dân có khi là một tội chính, có khi là một tội phụ thêm

vô Tội này trong luật thường cũng có dùng mà trong việc quốc sự cũng dùng

Sự phế quyền dân như sau đây:

1- Cách chức không cho làm chức phận và quan lại gì.

2- Không cho hưởng quyền dần, quyền bốc thăm cùng mang khuê bài.3- Không đặng dự vô hội bổn tộc và hội Tòa lập ra đặng bảo thủ gia sản người ta, không được bảo thủ hay quên quản gia sản cho ai, nếu thuộc về việc của con nó thì được mà phải có hội bổn tọc bằng lòng mới đặng

4- Không đặng làm hội đồng thẩm án, không đặng đi khán nghiêm, không đặng làm chứng trong Tòa như có làm chứng thì cái khai của nó chỉ nói cho biết mà thôi, chớ không phải là bằng cớ

5- Không đặng sắm súng, không đặng làm trong trường học nào như làm nghiệp sư thầy giáo và thầy coi giữ học trò

Sự phế quyền dân là một tội đời đời, mà tội ấy được hủy là khi nào được ân xá

SỰ CẤM CÁC QUYỀN

Tội này là tội xử kèm thêm vô tội nặng như khổ sai, đày quốc sự cấm

cố biệt giam

Tội đuổi ra khỏi xứ không có kèm thêm tội này

Người bị cấm các quyền thì không phép cho, không phép thọ lãnh của

ai cho nó không phép mua bán cầm cố, gia sản nó thì Tòa cử người bảo thủ,

mà người bảo thủ không đặng giao tiền bạc gì cho người bị cấm Khi bị cấm rồi thì các tờ giấy gì của nó làm với người ta thì họ đặng xin hủy cả Nhưng

mà người bị cấm được quyền cưới vợ, nhìn con và hầu tòa

Người nào bị một lược nữa tiền vạ và tiền bồi bổ, mà người ấy không

đủ sức trả thì tiền bồi bổ đặng lấy trước tiền vạ

HÌNH PHẠT VỀ TỘI TRÁI LỆ TUẦN THÀNH

Về thứ tù này thì chỉ có giam người tội không cho thong thả từ 1 ngày tới 5 ngày Người ở tù không phải mắt làm công việc như các thứ tù về tội nặng và tội tầm thường

CÁC CỚ LÀM CHO THÊM TỘI

Các cớ làm thêm tội là: 1- cớ làm thêm tội riêng - cớ này luật định riêng về phần nó; ví như ăn trộm ban đêm

**** có đào hầm phá cửa vách; hay là do theo người thủ phạm, thí dụ như đày tớ trong nhà ăn trộm

Nếu có cớ làm thêm tội thì tội tầm thường thành ra tội nặng

2 Cớ làm thêm tôi thường có Như tên phạm làm tái phạm nhiều lần một tội: hay là phạm nhiều tội một lần

NHIỀU TỘI PHẠM MỘT LẦN

Có khi người phạm làm hại ba tội một lần Như vậy tòa không có phạt riêng từng tội rồi cộng lại thế thì nhiều lắm Nếu có như vậy thì tòa lấy cái tội nặng hơn hết trong các tội đó mà xử

TỘI TÁI PHẠM

Có tội tái phạm là khi nào người phạm đã có bị tiền án trước rồi Hễ tái phạm thì bị tội thêm nặng (56, 57, 58 trong Quy Hình)

Nếu nó không có bị tiền án mà nó làm nhiều tội một lần thì không gọi

là tái phạm đặng Có hai thứ tái phạm là:

1 Tái phạm thường thì phạt thêm nặng tội mà thôi

2 Tái phạm mà tên phạm không thể sửa cải nổi, thì ở mãn tù rồi tên tội tái phạm ấy phải chịu đày đời đời ra xứ nào.

TÁI PHẠM THƯỜNG

Muốn dựng cho đủ các cớ tài phạm thì phải có đủ mấy điều sau này:

* Các điều chung của sự tái phạm

* Các điều riêng của mỗi sự tái phạm

a) Các cớ chung của sự tái phạm: 1- Trước phải có một án xử rồi,

mà án ấy là án tòa hình Langsa xử, và án đó chưa có hủy bỏ vì sự ân xá, nay

là quá hạn mà đặng bôi bỏ; 2- phải có làm một tội thứ nhì

b) Các điều riêng của mỗi sự tái phạm: 1- Tái phạm tội nặng: Trong

khoản này sự tái phạm còn hoài, thí dụ như người 19 tuổi bị 10 năm cấm co, đến 65 họ bị một tội nặng nữa, ấy đã bị tái phạm rồi Dầu mà trước phạm tội nặng theo luật thường mà sau làm tội nặng về quốc sự thì cũng cho là tái phạm, về khoản này không kể hai tội phải giống nhau

2- Trước làm tôi nhẹ sau làm tội nặng Như vậy không cho là tái phạm, vì người làm luật cho rằng, tên phạm trước nó không sợ vì cái tôi trước của nó nhẹ, nay phạm tội sau nặng hơn nhiều, như vậy có lẽ nó sợ, sau không giám làm quậy nữa, chẳng cần chi phải cho là tái phạm mà gia tăng thêm tội nó

3- Tái phạm ban đầu làm tội nặng sau làm tội nhẹ, như vậy phải có mấy điều sau này: 1) Cái án đầu phải tội nặng, hay tội ở tù trên một năm vì có duyên cớ châm chế, 2) Cái tội sau là tội nặng hay là tội tầm thường không cần phải giống như tội trước, 3) Tội phạm sau phải cách tội trước không đầy 5 năm kể từ ngày ở mãn tội trước Theo khoản này người tái phạm bị tòa lấy án nặng hơn hết trong tội làm sau mà xử Có khi tòa gia tăng thêm bằng hai tội

ấy Hội đồng tham án được xin cấm tội phạm đó không cho ở chỗ nào từ 5 năm tới 10 năm

4- Tái phạm trước làm tội tầm thường sau cũng làm tội tầm thường Như vậy cũng phải có mấy điều sau này:

1) Trước bị án trên một năm về tội tầm thường 2) Cái tội sau làm trong 5 năm kể từ ngày mãn tội trước, nếu quá 5 năm thì không gọi là tái đặng; 3) tội làm sau phải thuộc về tội nặng tầm thường mà phải phạt tù, nếu thuộc tội tầm thường, thì tội trước với tội sau phải ** giống nhau, thí dụ như

trước ăn trộm, sau cũng ăn trộm thì là tái phạm, còn trước ăn trộm, sau đánh đập người ta, hay là du côn thì không gọi là tái phạm.

5- Tội tái phạm nhỏ trong hình sửa phạt Cũng phải có ba điều sau này: 1- là tội *** phải làm trong vòng 5 năm kể từ ngày ở mãn ** trước, 3- tội sau phải giống như tội trước hay ** cũng một loại với tội trước

Hễ có tái phạm thì gia hình thêm nặng, thí dụ như bị khổ sai hữu hạn thì phải bị phạt khổ sai chung thân

VỀ SỰ ĐỒNG LÕA

Những người đồng lõa là những người ** cang dự vô sự phạm tội, nhưng không phải ** người làm ngay tội ấy Thí dụ như kêu biểu ** vẻ cho người nào phạm tội ấy, hoặc sửa soạn ** làm cho dễ phạm tội, hoặc hoa trử những đồ vật bởi tội mà ra, hoặc là giúp thế thần cho người phạm trốn khỏi vòng pháp luật Những người đồng lõa tuy họ đứng một cái địa vị ở ngoài, họ không có chính mình làm tội ấy mà họ cũng phải bị tội như thủ phạm

Các điều trong tội đồng lõa, trong sự đồng lõa phải có ba điều sau đây:1- Một người chính phạm làm một tội phải phạt

2- Người đồng lõa làm một việc mà luật đã định

3- Phải có sự ăn ý của người chính phạm và người đồng lõa

1 Người chính phạm làm một tội phải phạt Cái tội ấy phải là một tội nặng hay tội tầm thường, nếu về tội trái lệ tuần thành thì không còn đồng lõa Nghĩa là về tội ấy người đồng lõa không có bị phạt

2 Người đồng lõa làm một việc mà luật đã định Điều 60 và 61 trong quy hình có kể các việc ấy Tòa chiếu theo đó mà định tội đồng lõa

3 Phải có sự ăn ý của chính phạm với đồng lõa Có sự ăn ý mới có giúp nhau đặng, sự ăn ý có khi trước khi phạm tội, có khi sau khi phạm tội, như sự yêm ẩn người phạm trong lúc nó bị tìm kiếm

4 Sự giúp đỡ.

5 Sự hoa trữ

1 Đồng lõa về sự xúi giục

Sự xúi giục là một lời khuyên bảo, hay là một lịnh ra biểu phải làm vậy, mà có cho của, hay hứa cho chuyện gì, hoặc hăm dọa, hay là ỷ quyền mình mà xúi giục, hoặc lo mưu kế gian cho tên chính phạm, còn một lời khuyên mà biểu làm chuyện ấy và không cho không hứa một chuyện gì thì không tội

Nếu có ỷ quyền mà ép người ta làm tôi, hoặc hăm dọa biểu phải làm như vậy, hoặc dùng kế làm cho người phạm phải làm theo ý mình như*** không tội là sự bị ép uổng đã nói trước kia; còn người ép uổng người ta đó phải bị phạt một mình

Sự xúi giục riêng và lén thì khác hơn là sự xúi giục chung: nghĩa là trong bài diễn thuyết hoặc trong tờ giấy chi mà xúi giục thủ phạm làm tội nặng, tội nhẹ Sự xúi giục ấy có kết quả thì mới gọi là tội đồng lõa

2 Đồng lõa về sự chỉ bảo

Khi đã biết rồi mà chỉ vẽ đường đi nước bước trong công việc làm tội

ấy, và nhờ sự chỉ vẽ ấy mà thủ phạm làm nên việc được, thì là đồng lõa

3 Đồng lõa về sự giúp thê thần

Như giúp đồ khi giải, gíp đồ để đặng làm tội, bất kỳ là vật gì, hễ mình biết công chuyện ấy mà tự giúp cho thủ phạm những đồ vật thì mang tội đồng lõa

5 Đồng lõa về sự hoa trữ

Hoa trữ là chứa dựa những đồ vật bởi tội mà ra, như đồ ăn trộm, cướp, hay là dấu giếm yêm ẩn người phạm cho khỏi bị bắt thì là đồng lõa

Trừ ra ông bà cha mẹ, anh em, vợ con, và thông gia mà chứa dấu nhau thì khỏi tội, vợ chứa dấu chồng mà dấu vợ chồng để bỏ nhau rồi đi nữa thì cũng không tội Sự chứa đưa người, khi nào mình biết quân gian át, phá sự trị

an, hại người, sát vật, trộm cướp, mà mình thường cho nó ở trong nhà, hay là yêm ẩn nó, chịu nhà cho nó tụ tập quản gian át, thì mình cũng đồng tội với chúng nó vậy

CÁC VIỆC HOA TRỮ

1 Việc hoa trữ kẻ gian ác phạm tội nặng

2 Mình đã biết việc gian ác ấy rồi mà còn hoa trữ

3 Người hoa trữ cho tên thủ phạm ở trong nhà, hoặc là để đồ gian trong nhà Như việc cho ăn cơm mà không có điều gì khác thì không phải là hoa trữ

4 Phải có lệ thường thường của người hoa trữ, chứa dựa quân gian ác trong nhà

VIỆC HOA TRỮ ĐỒ GIAN

Theo như điều 460 và 461 và có luật ngày 22 Mai 1915 đã cải sửa Theo như luật mới, cái tội hoa trữ là một cái tội riêng, dẫu mà không bắt đặng thủ phạm thì người hoa trữ cũng phải có tội định như trong quy hình điều 401:

có khi người thủ phạm không có tội mà người hoa trữ phải ở tù riêng một mình Thí dụ như ông bà, cha mẹ, con cháu và thông gia mà ăn trộm nhau mấy người đó khi bắt đặng dẫu cho có hỏa táng tài sản đi nữa cũng không có tội, như vậy mà người hoa trữ đồ vật ăn trộm đó phải bị tù riêng một mình

Người hoa trữ có được châm chước như sau đây: thí dụ như hoa trữ đồ gian về tội nặng, mà chiếu theo cách thức làm tội và sự nặng của nó phải phạt

xử tử thì cái tội xử tử ấy đặng lấy tội khổ sai chung thân mà thể

CÁC HÌNH PHẠT ĐỂ XỬ NGƯỜI ĐỒNG LÕA

Người đồng lõa phải bị đồng tội với người chính phạm Tuy vậy chớ

có khi người này được tòa châm trước, còn người kia phải bị gia hình theo mặt luật

Như người đồng lõa với con nít mà ăn trộm thì đứa con nít được châm chước mà người đồng lõa phải tội như thường

Còn người ngoài mà đồng lõa với ông bà cha mẹ mà ăn trộm của con cháu, hay với con cháu mà ăn trộm của ông bà, cha mẹ hay với thông gia ăn trộm nhau, thì một mình người đồng lõa bị phạt mà thôi, vì mấy người đó ăn trộm lẫn với nhau thì họ đặng vô tội.

CÁC CỚ LÀM BỚT TỘI

Có ba cớ làm bớt tội:

1 Sự miễn tội (les excuses)

2 Sự làm giảm tội (les circonstances atiénuantes)

3 Sự án treo (sursis)

SỰ MIỄN TỘI

Sự miễn tội là sự luật định như vậy đặng giảm bớt tội, hoặc miễn tội cho phạm nhởn nhơ Sự miễn tội chia ra làm hai thứ là:

a) Sự miễn tội tự nhiên "excuses légales"

b) Sự miễn giảm tội (escuses atténuantes) Khi có sự miễn tội tự nhiên thì tên phạm khỏ bị phạt như vậy mà nhằm tội nặng tên phạm phạm tuy không

ở tù chớ nó cũng bị giao cho quân coi chừng già đời

Những sự đặng miễn tội tự nhiên là:

1- Người làm bạc giã nào mà chỉ các đồng lõa của nó khi bị bắt buộc.2- Khi nào có âm mưu lập hội mà khuấy rối việc trong và việc ngoài của Nhà nước, những người nào chỉ cho quan những người đồng lõa của nó

3- Khi làm loạn có quan tới biểu giải táng, người nào nghe lời giải táng liền thì đặng miễn tôi, hay khi nó bị bắt về vụ làm loạn đó, mà hắt đặng ở ngoài không phải tại chỗ làm loạn, và nó không có làm chức chi trong hội, xét trong mình nó không có binh khí và nó không chống cự, như vậy cũng được miễn tội

4- Người giữ tù mà hơ hõng để cho tù trốn, như bắt lại đặng tên tù ấy

và tên tù đó chưa có làm tội lệ gì khác thì người giữ đặng miễn tội

B) Sự miễn giảm tội (excuses atténnantes)

Khi có sự miễn giảm tội thì Tòa cũng phạt mà phạt nhẹ Sự miễn giảm tội như sau đây:

1- Con nít từ 13 tới 16 tuổi mà phạm tội gì, và khi nó làm tội ấy mà có tính toán trong bụng nó, như vậy nó bị phạt mà phạt nhẹ nhẹ

2- Khi nào mình đánh đập và làm bung giử mà bởi người ta xúi giục mình, hoặc người ta đánh chửi mình trước, như vậy cũng đặng phạt nhẹ

3- Như người nào làm ngan bắt giam cầm trái lẻ người ta, mà nó thả người ấy ra trong mười ngày, thì người làm ngan đó bị phạt mà nhẹ nhàng

Không nên lộn sự miễn tội với sự giải đặng tội

**** và sự làm không tội Sự miễn giảm tội làm cho bớt tội mà thôi, còn sự giải đặng tội thì không có tội gì Sự miễn tội tự nhiên có giống với sự giãi đặng tội, vì cả hai đều không bó bị phạt; như vậy cũng có chỗ khác nhau như vậy:

1 Sự giãi đặng tội làm cho mất cả tội lỗi, bởi vậy quan Thám âu và quan Tòa phải nói rằng không có lẽ trụy buộc nó đặng:

Còn sự miễn tội tự nhiên thì cái lỗi vẫn còn bởi vậy phải giao lại cho Tòa xử

2 Khi có sự miễn tội tự nhiên thì Tòa lên án mà miễn tội cho tên phạm, chớ không đặng tha bổng như sự giải đặng tội

3 Người được miễn tội phải trả tiền tụng lệ và tiền sở phí Tòa, còn người đặng sự giãi tội thì không có bị án, không có chịu tiền gì hết

2 Sự làm giảm tội (circonstances atténuantes)

Trong luật hình không có chỉ rõ sự làm giảm tội, như có sự già làm giảm tội thì quan tòa tự ý định mà châm chước cho tên phạm nhơn nhờ

Sự làm giảm tội khác hơn là sự miễn giảm tội trong ba khoản này:

1 Sự làm giảm tội thì luật không có chỉ rõ

2 Sự làm giảm tội nó làm cho bớt tội mà thôi

3 Khi Tòa Đại hình xử, thì về sự giảm tội phải có phần nhiều hội đồng thẩm án chịu mới đặng Còn về sự miễn tội thì dầu mà các hội đồng Thẩm án phân nửa chịu còn phân nửa không chịu thì cũng đaựng

Như có sự giảm tội thì Tòa bớt tội xuống một bực hay là hai bực, thí

dụ như tội xử tử thì còn lại tội khổ sai chung thân, hay là khổ sai hữu hạn vân vân

Còn như tội tầm thường thì Tòa được giảm tội xuống dưới 6 ngày tù

và dưới 16 quan tiên vạ; đâu mà có tái phạm mà có duyên cớ giảm tội thì Tòa cũng được giảm như thường Mà không khi nào tòa đặng giảm tội tầm thường xuống it hơn tội trái lệ tuần thành

thí dụ như điều 401 trong quy hình nói: tội ăn trộm sẽ bị phạt từ 1 năm tới 5 năm tù, và từ 16 quan tới 500 quan

Nếu có sự giảm tội thì tòa được giảm tội xuống còn một ngày tù sấp lên, và tiền vạ từ 1 quang sấp lên có khi Tòa xử tiền vạ mà không phạt, có khi phạt tù mà không có tiền vạ

3 Án treo

Mục đích cái án treo là cho giảm bớt sự tái phạm Trong án treo chẳng phải là bỏ tội ấy, nhưng mà đình sự thi hành án ấy, trong một ít lâu, nếu tên phạm không làm tội nữa thì bỏ, còn như trong khoảng 5 năm nó còn làm tội gì nữa, thì chẳng những phải bị xử tội sau, mà nó còn phảin chịu cái tội trước

Phải có hai điều sau đây mới đặng án treo:

1 Trước không có bị án tiết mgì

2 Cái tội ấy phải là tội nặng hay tội tầm thường, nếu về tội trái lệ tuần thành và tiền phạt về việc thuế thì không đặng án treo

Sự hiệu nghiệm của án treo: 1- Trong lúc treo án thì tên phạm chẳng phải là vô tội, bởi vậy cho nên nó phải chịu các tội phụ thêm và phải trả tiền

sở phí Tòa và cái tên của tên phạm sẻ biên vô án Tòa và cái tên của tên phạm

sẽ biên vô án tòa, như vậy mà trong bốn thứ 3 không có biên án treo vô

2- Nếu trong vòng 5 năm mà tên phạm có làm tội nữa thì cái án treo

ấy bị bỏ, nghĩa là nó phải ở tù về cái tội nó làm sau và cũng phải ở tù về tội trước mà nó được án treo đó

Nếu tội sau là tội nặng hay là tội quốc sự, hay là tội phải phạt tiền vạ

mà tội án treo là tội ở tù về hình sửa phạt thì không có bõ cái treo ấy

3- Nếu quá 5 năm rồi mà tên phạm không có án tiết chi nữa, rồi sau nó

có làm tội gì khác thì cúng đặng án treo như cũ

ÁN TÒA

Mỗi khi người nào bị tội gì mà bất luận là Tòa Langsa ở đâu phạt cũng phải gởi cái án ấy lại tòa chỗ sanh đẻe tên phạm Trong chỗ để án tòa đó người ta để theo bản A, B như tên mít bị xử 5 năm tù, thì biên tên nó cheo chử

M đứng đầu trong đó nói nó bị xử về tội gì và bao lâu; làm như vậy cho dễ kiếm

Trong án Tòa có ba bổn:

1- Bổn thứ 1 thì để trong tòa, trong bổn này bất kỳ bị xử án gì cũng biên vô hết

2- Bổn thứ 2 - Bổn này sao lục in như bổn trước để giao cho quan nào

có việc cần dùng mà phải biết án tiết tên phạm Bổn thứ 2 không hề giao cho người ngoài

3- Bổn thứ 3 cũng như bổn thứ hai, mà không có biên án treo, và án

xử người còn nhỏ tuổi

Bổn thứ 3 để giao cho ai muốn xin sao lục án Tòa mà làm việc gì, người dân chỉ được xin sao lục án Tòa bổn thứ 3 mà thôi, còn bổn thứ 2 thì để cho quan

Sự xin thôi ở tù (libération conditionnelle)

Đương khi ở tù thì tội nhân đặng xin thôi ở, việc này chẳng phải buộc Nhà nước phải cho, ấy là một điều thi ân cho tội nhân mà thôi Muốn xin thôi

ở tù thì phải có mấy điều này: 1 Phải có cái tội là mấy năm: chớ tội chung thân thì xin không đặng

2 Người tội phải ở li nửa là phân nửa tội, và không khi nào đặng dưới

ba tháng, thí dụ như người bị một năm tù, ở đặng sáu tháng thì xin đặng

Nếu người tội là người tái phạm thì nó phải ở hai phần ba tội và không đặng dưới sáu tháng

3 Người tội nhân phải ở tính nết tốt và sửa cái tính cũ Như vậy phải

có giấy chứng của quan mới đặng

Cái đơn xin thôi ở tù phải có mấy người sau đây đứng chứng; quan Chánh Tham Biện, quan coi khám, hội coi khám và quan Biện lý tại chỗ kêu án.

Ở xứ Đông Dương thì về quan Toàn Quyền cho việc thôi ở tù ấy

Nếu người đặng xin thôi ở tù về nhà ở tử tế cho đến ngày nó ở mãn tù thì nó khỏi liền Còn như nó về mà còn giữ tánh cũ, thì quan Tham biện và quan Biện lý tại chỗ nó ở chạy tờ cho quan trên thì nó phải vô ở tù lại cho đủ

số như hồi cũ

Cái hạn lệ (prescription)

Cái hạng lệ về luật hình có hai sự hiệu nghiệm này

1) Nó làm cho quan không truy buộc nữa

2) Nó làm mất cái tội khi tội ấy có kêu án rồi

Như vậy có hai cái hạn lệ: 1 Hạn lệ làm cho quan không truy buộc nữa; 2 Hạn lệ làm mất tội

1 Hạn lệ làm cho quan không truy buộc nữa

Nếu cái tội nặng phạm đã quá 10 năm thì quan không truy buộc nữa; thí dụ như giết chết người ta, mà tên phạm trốn mất quá 10 năm, nó trở về thì không ai làm gì nó đặng

Về tội tầm thường thì cái hạn lệ ấy là ba năm; về tội trái lệ tuần thành thì cái hạn lệ là 1 năm

Nói tóm lại hễ trốn quá hạn lệ rồi, thi dần tội nặng tội nhẹ gì cũng không có ở tù Mà dầu người không biết có bắt giải đến quan Biện lý, thì cũng đặng thả bổng, vì quan biện lý không phép, truy buộc người phạm trốn đã quá hạn lệ rồi

Cái hạn lệ phải bị ngưng lại khi nào có chuyện tra hỏi trong vụ làm tội

ấy, hoặc là người ta còn đương tầm kiêm những thủ phạm trong đám đó, dầu

mà không phải tìm kiếm tên trốn cũng vậy Cái hạn lệ kể từ ngày người ta không tìm kiếm và tra xét trong vụ đó nữa

2 Hạ lệ làm hủy mắt tội

Khi bị án xử rồi về tội chết chém, tội chung thân hay là bất kỳ là tội

gì, mà trốn quá hạn lệ rồi, khi trở về thì không ai mà bắt bỏ tù người tội trốn lại đặng

Trừ ra cái tội cầm không cho ở chỗ nào, thì cái tội ấy không có hạn lệ

gì, vì nó không phải là cái tội thật, ấy là một cách giữ sự trị an trong việc chung vậy

Như về tội nặng thì 20 năm hạn lê,

Về tội tầm thường thì 5 năm hạn lệ,

Về tội trái lệ tuần thành thì 2 năm hạn lệ

Tùy theo tội, như quá hạn lệ rồi thì không bỏ tù người tội trốn lại đặng Nếu như người tội trốn trong lúc kêu án, thì cái hạn lệ kể từ ngày quá kỳ chõi án

Về cái hạn lệ này rất kỳ, thí dụ như hai người bị phạt khổ sai chung thân một lượt, mà một người thừa dịp trốn được, còn một người không trốn phải chịu tội cực khổ; người trốn đó, trốn được 20 năm, nó ra mặt thì không

có ai đặng bắt bỏ tù nó lại

MỤC LỤC

TrươngTựa

Sự làm trái phép, nguyên do và cách sửa trị

Cách chia sự trái phép

Tội quốc sự và tội theo luật thường

Sự trục xuất tội nhân trốn ở ngoại quốc

Cách buộc tội và sự hình phạt

Về sự hành động

Tội đã làm thành

Tội đã khi sự làm mà không thành và tội đã làm rồi mà trật

Tội không thể làm được

Các cớ làm không tội

Tuân theo lịnh quan

So sánh sự làm không tội với sự giải đặng tội

Tội đuổi ra khỏi xứ

Tội biệt giam và tội ở tù

Tội phế quyền dân

Sự miễn tội tự nhiên

Sự miễn giảm tội

QUAN TOÀN QUYỀN ĐÔNG - PHÁP ĐẠI - THẦN

Vâng theo chỉ dụ ngày 20 October 1911 định quyền phép cho quan Toàn quyền và cách sắp đặt trong việc tài chính và chính trị cõi Đông - Pháp

Vâng theo chỉ dụ ngày 17 Mai 1895 và 8 Aout 1898, sắp đặt lại việc tòa trong Đông - Pháp

Vâng theo chỉ dụ ngày 31 December 1912 định các thể lệ luật hình mà Tòa Langsa lấy xử người bổn quốc, và người phương Đông kể vào một hạng ấy

Y theo lời quan Chưởng lý, cai quản việc Tòa trong cõi Đông - Pháp

Nghị rằng

Điều thứ nhất: Phải truyền rao ra trong cõi Đông - Pháp chỉ dụ ngày

31 December 1912 định các thể lệ luật hình của các Tòa Langsa lấy mà xử người bổn quốc, và người phương Đông kể vào một hạng ấy

Điều thứ hai: Quan Chưởng lý cai quản việc Tòa trong cõi Đông - Pháp, lãnh trách nhiệm thi hành lời nghị này

Hà Nội, ngày 25 Febrier 1913ALBERT SARRAUT

QUY HÌNH (CODE PÉNAL)

LỜI ĐỊNH ĐẦU

1 Cái tội trái lệ thì luật phạt theo hình phạt tuần thành

Tội tầm thường thì luật phạt theo hình sửa phạt Tội nặng thì luật phạt theo hình cực khổ và nhục nhã

2 Tội nặng nào đã khi sự làm vì tại quyền có chi ngoài ý người phạm nên không thành, thì coi cũng như tội làm đã thành

3 Những tội tầm thường đã khỉ sự làm thì không phải coi như tội đã thành Tội đó coi như tội đã thành thì phải có điều luật khác chỉ tỏ rõ

4 Không có tội trái lệ, tội tầm thường, tội nặng nào đã phạm trước, rồi sau dùng luật mới ra mà xử

5 Trong cơ binh có làm tội nặng, tội tầm thường hay tội trái lệ, thì không đặng lấy các thể lệ trong Quy hình này mà xử

2 Khổ sai chung thân

3 Tội đày quốc sự

4 Khổ sai hữu hạn

5 Tội cầm cố

6 Tội biệt giam

8 Những hình phạt nhục nhã không là:

1 Tội đuổi ra khỏi xứ

2 Tội phế quyền dân

9 Những tội hình xử phạt là:

1 Cầm tù trong một lúc tại nơi khám

2 Cầm một ít đều trong việc nước, việc làng và việc gia đình trong một lúc

10 Luật đã định phải phạt rồi mà ngoài ra cũng phải trả đồ tang lại và bồi thường cho mấy người bị hại trong vụ kiện ấy

11 Sự giao cho quan coi chừng tiền vạ, tịch thu hoặc đồ của người phạm, hoặc đồ bởi tội ấy mà ra, hoặc đồ dùng mà phạm tội ấy, đều là một cái hình phạt thường xài trong tội nặng và tội xử phạt

Đoạn thứ nhất Các hình phạt về tội nặng

12 Người nào bị xử tử thì phải bị chém đầu

13 Thủ phạm bị xử tử về tội giết cha mẹ sẽ bị dẫn đến pháp trường, cho mặc áo vắn, đi chân không, đầu cho đội khăn chế trắng

Để nó lên đài xử trong lúc ấy trưởng tòa đọc án xử nó cho nhân dân nghe, rồi lập tức thi hành cho nó chết

14 Nếu bà con người bị chém xin xác lại, thì cho nó đem về chôn mà không đặng chôn tử tế

15 Những người bị án khổ sai phải làm những việc rất cực khổ, cột viên đạn lớn dưới cẳng nó, xiền hai người lại một cặp, nếu sự ấy không ngăn trở công việc nó làm

16 Những đàn bà và con gái bị án khổ sai thì làm công việc trong khám

17 Trong tội đày quân sự thì người tội nhân sẽ bị chở ra khỏi thuộc địa mà bắt nó ở đó chung thân theo luật hay là điều lệ đã chỉ, hay là ở một chỗ trong cõi Đông Dương theo lời nghị quan toàn quyến nhóm hội thượng nghị viện thường xuyên

Nếu tội nhân ấy ra khỏi chỗ đó, nhằm địa phận cõi Đông Dương, hễ khi bắt mà coi quá là nó, thì nó bị xử khổ sai chung thân

Nếu tội nhân ấy bị bắt ở chỗ đạo binh Langsa chiếm cứ thì nó sẽ bị dẫn về chỗ của nó bị đày hồi trước.

Hễ nhà nước chưa lập đặng chỗ cho người bị đày quốc sự ở thì người tội ấy phải bị chung thân cầm cố hoặc là bị giam cầm trong khám nào, hoặc trong cõi Đông Dương hoặc ngoài Đông Dương

18 Bỏ rồi

19 Tội khổ sai hữu hạn thì định từ 5 năm tới 20 năm

20 Quan toàn quyền nhóm hội thượng nghị viện thường xuyên định cho người bị phạt cấm cổ sẽ bị giam trong một cái khám nào trong thuộc địa Người tội ấy không đặng giam chúng với mấy người tội nhân theo luật thường

Nó đặng chuyện vãng với người ở trong chỗ giam và người ở ngoài ý theo thể lệ tuần phòng của lời nghị quan toàn quyền

Tội cầm cố thì định từ 5 năm tới 20 năm duy khi đã định trong điều 33 thì khác hơn

21 Ai bị phạt biệt giam, bất kỳ trai hay gái thì sẽ bị giam trong khám

và phải làm công việc, tiền công ấy sẽ lấy một phần mà giúp cho người phạm, như vậy do nơi Chính phủ định:

Tội này xử từ 5 năm tới 10 năm

Và vụ giam trước trong lúc đọc án cho đến cái án ấy không phá đặng, thì sự giam đó kể trong hai khoản này 1 Nếu người phạm không chống án; 2 Nếu người phạm chống án mà tòa trên giảm tội

25 Không có án nào mà đặng thi hành trong ngày lễ Nhà nước, ngày

lễ đạo và ngày chúa nhựt

26 Xử chém phải chọn chỗ rộng rãi gần lộ, nơi ấy trong án xử đã định.

27 Nếu người đàn bà bị xử tử khai rằng có thai, phải coi lại, như chắc vậy, thì định cho đến khi sanh song rồi mới xử trảm

28 Cái án phạt khổ sai hữu hạn, cầm cố, biệt giam, đuổi ra khỏi xứ, thì có kèm thêm tội phế quyền dân Tôi phế quyền dân ấy phải chịu kể từ ngày án ấy không thế phá, khi người tội trốn đi thì cứ kể từ ngày dựng hình

mà tầm bắt nó

29 Người nào bị án khổ sai hữu hạn, cầm cố, biệt giam, trong lúc ở tù, phải chịu cấm hết các quyền dân, khi ấy phải lập người bảo thủ gia sản nó theo như thể lệ sự bảo thủ người bị cấm

30 Của cải của người tội phải giao lại cho nó Khi nó ở mãn tù rồi, và người bảo thủ phải tính cho rành rẽ

31 Trong lúc ở tủ, người tội không đặng lấy đồng tiền nào, đồ dùng nào, cùng huê lợi nào của nó

32 Người nào bị phạt đuổi ra khỏi xứ thì phải bị chở ra khỏi địa phận Đông Dương, hay là khỏi xứ mà quan toàn quyền đã định

Tội đuổi ra khỏi xứ ít nữa là 5 năm và 10 năm là nhiều

33 Nếu người bị đuổi ra khỏi xứ trở về cố thổ là nơi nó đã bị đuổi, khi

nó chưa mãn tội, hễ quả là nó thì nó bị xử cầm cố ít nữa là bằng cái ngày giờ

nó còn thiếu lại và không đặng nhiều bằng hai cái ngày giờ ấy

34 Tội phế quyền dân là:

1) Cách chức không dùng trong việc nhà nước và việc công vụ

2) Không đặng bỏ thăm, tuyển cử cùng dự cử, nói tắt là không đặng quyền gì trong việc nhà nước, và không đặng mang khê bài

3) Không đặng đi khám nghiệm, không đặng làm chứng trong văn tờ

gì trong tòa, mà có làm chứng thì lời khai của nó cho là lời nói cho biết mà thôi

4) Không đặng dự vào hội bổn tộc, không đặng bảo thủ, quyền quân gia sản người ta, không đặng chiếu cố thế cho người bảo thủ không đặng vào

hội tòa lập ra đặng bảo thủ gia sản của người điên khùng tật bịnh, nhưng mà trừ ra các việc ấy cho con nó thì đặng mà phải có bội bổn tộc chịu cho.

5) Không đặng quyền sâm súng, vào đầu cơ lính nhà nước và cơ lính Langsa, không đặng lập trường học, dạy dỗ, hoặc làm thầy giáo, nghiệp sử, hoặc coi sóc trong trường nào

36 Những án phạt xử tử, khổ sai chung thân, khổ sai hữu hạn, đày quốc sự, cầm cố, biệt giam, phế quyền dân và đuổi ra khỏi xứ đều phải in ra bổn sao lục

Bổn ấy phải dán tại châu thành chỗ làm án, tại làng, chỗ làm ra tội ấy, tại làng phải thi hành án ấy và tại làng của thủ phạm ở

37-38-39 Bỏ rồi

Đoạn thứ hai Những hình sửa phạt

40 Người nào bị phạt tù phải bị nhốt trong khám Nó phải làm một công chuyện nào trong khám tùy thích nó

Ngày giờ tù ấy không đặng dưới 6 ngày và không quá 5 năm, duy có tái phạm hay là có điều luật định phải đạt lâu hơn hay là mau hơn

1- Quyển bỏ thăm và tuyển ải

2- Quyền dự cử

3- Quyền nhập vào trong hội đồng thẩm án làm chức gì trong việc chung hay là việc nhà nước

4- Quyền sấm súng.

5- quyền bỏ thăm trong hội bổn tộc

6- Quyền làm bảo thù, hay là quyền quản gia sản người ta, trừ ra việc của con thì đặng mà phải có hội gia quyến cho

7- Quyền làm khám nghiệm và làm chứng trong các văn tờ

8- Quyền làm chứng trong tòa, như có làm thì lời khai đó coi như lời nói cho biết mà thôi

43 Tòa ra án cấm các sư trên đây là khi có điều luật cho phép, hay là dạy biểu làm vậy mới đặng

Đoạn thứ ba Những hình phạt và các hình khác để xử tội nặng và tội tầm thường

44 Sự giao cho quan coi chừng là về quyền của Chính phủ được phép cấm người phạm không cho tới chỗ nào đó, sau khi mãn tội

Trước khi mãn tội 15 ngày, thì phạm nhân phải khai chỗ nào nó muốn

ở, bằng không thì nhà nước định cho nó

Trong 6 tháng người bị án giao cho quan coi chừng không đặng bỏ chỗ nó ở, mà không có tịnh quan thượng thư cho phép

Nhưng mà các quan tham biện cũng đặng cho phép sau này:

1) Khi đi tạm trong địa phận ở Tham biện đó

2) Khi có việc gấp song được một ít lâu mà thôi Sau khi mãn hạn 6 tháng, hay là trước khi mãn hạn mà người phạm có phép thì đặng đi trong các chỗ không cấm, mà nó phải cho nhà nước hay trước 8 ngày Trong khi mắc tội giao cho quan coi chừng, thì tên phạm phải ở mỗi chỗ 6 tháng, trừ ra có phép quan thượng thư cho, hay là Chánh Tham biệm cho thì mới đanựg Những người bị phạt như vậy, khi phải đi đến chỗ nào nó ở thì nó phải lãnh tờ

đi đường, trong ấy có định cho nó đi đường nào, chớ không đặng sai, mỗi chỗ

nó đi ngang qua cũng có định cho nó ở đó là bao lâu Khi đến chỗ nó phải ở rồi thì trong 24 giờ nó phải trình cho thôn trưởng làng ấy hay

45 Nếu không tuân theo lời trên đây, thì Tòa sửa phạt sẽ phạt tù người

bị giao cho quan coi chừng đó, tù ấy không quá 5 năm

46 Sự giao cho quan coi chừng không khi nào mà đặng quá 20 năm.Những người bị phạt khổ sau hữu hạn, cầm cố, biệt giam, khi mãn tù rồi phải giao cho quan coi chừng 20 năm.

Tuy vậy mà trong án phạt đặng giảm bớt sự coi chừng ấy hay là cho người phạm được khỏi bị coi chừng Người bị án chung thân mà đặng án giảm hay là ân xá thì sẽ bị coi chừng 20 năm, trừ ra trong chỉ dụ ân xá đó định khỏi sự ấy mới khỏi

47 Những người bị phạt đuổi ra khỏi xứ cũng phải bị quan coi chừng trong một khoản thì giờ bằng cái ngày giờ nguyên tội của nó, trừ ra trong án

có định khác thì thôi

Các việc đã định trong điều này, và khoản số 2, số 3 ở điều trên, như trong án không nói khỏi hay giảm sự quan coi chừng, thì cũng phải nói việc này đã nghị định rồi, bằng không thì án ấy phải bị hủy

48 Tội giao cho quan coi chừng có khi được giảm bớt hay là bỏ vì có

Sự giao cho quan coi chừng sẽ kể, từ ngày quá hạn lệ ấy

49 Mấy người bị phạt về tội làm rối việc trong và việc ngoài của Nhà nước, thì cũng phải chịu sự quan coi chừng

50 Trừ ra mấy cớ đã định trong các điều trên đây, thì không đặng giao cho người phạm cho quan coi chừng Song khi có luật gì riêng cho phép thì mới đặng

51 Khi nào có đồ tang thì người phạm phải trả lại; như người bị hại

có xin sự bồi bổ thì Tòa xử người phạm phải bồi bổ, còn như luật không có định tiền bồi bổ bao nhiêu, thì Tòa làm án sẽ lấy luật công bình mà định số tiền ấy, song tòa không được phép xử lấy tiền ấy mà làm việc chi ngoài, dầu cho người bị hại chịu cũng không đặng

52 Về việc thâu tiên vạ, đồ tang, tiền bồi bổ, và tiền tổn phí thì được phép giam thâu người phạm.

53 Khi các tiền vạ, tiền tổn phí xử phải nộp cho nhà nước, như người phạm đã ở mãn tội cực khổ và nhục nhã rồi và đã ở tù một năm về sự giam thâu các tiền ấy, nếu xét rõ nó thật nghèo không thể đóng tiền gì đặng, thì nó được tha Như về tội hình xử phạt mà phải giam thân về các tiền ấy thì giảm cái giam thân xuống còn 6 thangs, nhưng mà sau người phạm còn thể trả đặng

mà không trả thì sẽ giam thâu lại

54 Như phải trả một lượt và tiền vạ, và đồ tang, và tiền bồi bổ, mà gia sản người phạm không đủ mà trả cho hết, thì đồ tang và tiền bồi bổ đặng lấy trước

55 Những người bị phạt trong một tội nặng, hay trong một tội tầm thường, phải chung lại mà trả tiền vạ, đồ tang, tiền bồi bổ, tiền tổn phí

Đoạn thứ tư Những hình phạt về tái phạm, tội nặng và tội tầm thường

56 Người nào trước bị phạt hình cực khổ, hay là nhục nhã, rồi sau tái phạm mà tội ấy phải bị phạt phế quyền dân thì sẽ bị phạt đày ra khỏi xứ

Nếu tội sau phải phạt đuổi ra khỏi xứ, thì sẽ phạt cầm cố, nếu tội sau phải phạt biệt giam ** phạt khổ sai hữu hạn

Nếu tội sau phải phạt cấm cố thì sẽ phạt nó *** trong tội ấy lại cũng đặng gia bội thêm ***

Nếu tội tái phạm sau phải phạt khổ sai hữu hạn thì sẽ phạt nó đúng số cao trong tội ấy, và cũng đặng gia bội lên bằng hai

Nếu tội tái phạm sau phải phạt đày quốc sự thì sẽ phạt nó chung thân khổ sai

Kẻ nào đã bị tội chung thân khổ sai, rồi sau tái phạm tội cũng phải chung thân khổ sai nữa, thì phải phạt xử tử

Kẻ nào trước bị tòa bịnh bộ, hay binh thủy xử, như trong án có nói xử tội theo luật thường, và sau có tái phạm thì lấy theo tội tái phạm, còn như trong án không có nói xử theo luật thường, thì tội ấy như mới phạm mà thôi

57 Kẻ nào trước có tội nặng mà phải bị phạt tù trên một năm, nếu trong 5 năm kể từ ngày mãn tộim nó lại tái phạm tội nặng, hay là tội tầm thường nữa, thì sẽ kêu án theo tội đó, mà kêu nặng hơn hết, và cũng đặng gia tăng thêm bằng hai.

Trước khi nó mãn tội, nhà nước cũng đặng cấm nó không đặng đến chỗ nào mà nhà nước đã chỉ, hạn cấm ấy ít nữa là 5 năm, mà nhiều lắm là 10 năm

58 Kẻ nào trước bị hình xử phạt trên một năm cũng trong khoản thì giờ nói trên đó, mà nó tái phạm tội tầm thường, hay là tội nặng phải phạt tù, thì cũng phải phạt như đã nói trên đây Những kẻ trước phải bị phạt tù nhẹ sau cũng làm tái phạm tội đó, và cũng trong khoản thì giờ năm năm thì phải bị phạt tù không đặng ít hơn bằng hai hồi trước mà cungx không đặng hơn bằng hai cái tôi nặng kể trong khoản ấy

Về tội du côn và ăn mày cũng vậy

Tội hoa trừ đồ gian, về tội tái phạm thì cũng như tội sâm đồ gian vay

Quyển thứ hai Những người phải phạt, người được châm trước và người bị trách cứ vô

tội nặg và tội tầm thường

59 Những người đồng lõa trong tội nặng, hay tội tầm thường, cũng phải bị phạt đồng tội với chánh phạm, trừ ra khi luật định khác

60 Đều bị phạt tội đồng lõa là: những người cho hai vật, hoặc hứa cho, hoặc hâm dọa, hoặc ỷ thế, hoặc làm kế, mưu mà xúi giục chuyện ấy, hoặc chỉ biểu cho làm sự ấy;

Những người giúp khí giải cùng đồ đạc và cách thể gì khác đặng làm công việc ấy, mà mình đã biết mục đích nó vậy;

Những người đã biết mà giúp chánh phạm trong việc sắm sửa, hay là giúp thế gì cho dễ, hay là gíp các việc cho xong chưa nói tới các hình riêng định trong luật này, để phạt những người lập mưu hay sanh sự chi cho biến loạn trong nước, hay ngoài nước, dầu mà việc ấy chưa làm thành cũng vậy

61 Người nào biết kẻ gian ác lo trộm cắp, hoặc hành hung phạm đến nhà nước, hoặc khuấy rối nhân dân, hại người, hại vật mà cho nó chỗ ở an thân hay là tùng tụ, thì phải bị phạt như đồng lõa nó.

Những tội ăn trộm tội ăn gian tội mất sự tin cậy khi tái phạm thì cũng như tội tầm thường

63 Bỏ rồi

64 Nếu người phạm tội mắc đơn điên, hay là bị sự gì ép uổng mà nó

cự không lại, trong khi phạm tội, thì không có tội nặng tội nhẹ gì hết

65 Không có tội nào đặng châm trước, hay là giảm hình phạt mà không có các cớ trong đó luật định châm trước hay là giảm tội

66 Khi người phạm chưa đặng 18 tuổi, như nghĩ ra lúc nó làm phạm phép nó không có lưu tính sự ấy, thì nó được miễn tội, mà phải giao nó lại cho cha mẹ nó, hay đem nó vô nhà sử phạt Ông Yệm để mà dạy răn nó trong mấy năm tùy theo án định, mà không đặng cầm nó đó đến khi quá ngày nó đặng trưởng thành

67 Như nghĩ ra đứa nhỏ 16 tuổi làm sai mà nó có lưu tính, thì phải phạt như sau này:

Như tội nó phạm phải xử tử, phải chung thân khổ sai, hay là đày quốc

sự, thì phải phạt tù trong nhà xử phạt ít nữa là 10 năm, còn nhiều hơn là 20 năm

Như tội nó phạm phải khổ sai hữu hạn, cầm cố hay là biệt giam thì phải cầm nó trong nhà xử phạt trong khoản thì giờ ít nữa là bằng một phần ba, còn nhiều là phần nửa của cái tội nó phải chịu phạt vậy

Trong các khi khác, thì nó sẽ bị cấm không đặng đến nơi nào mà nhà nước định trong khoản 5 năm là ít và 10 năm là nhiều

Như tội nó phạm phải phế quyền dân, hay là tội đuổi ra khỏi xứ, thì phải cầm nó trong nhà xử phạt từ một năm cho đến 5 năm

68 Người phạm nào dưới 16 tuổi mà làm tội nặng và nó không có đồng lõa nào lớn tuổi, như tội ấy phải bị xử tử, khổ sai chung thân, đày quốc

sự hay là cấm cố, thì tòa xử phạt sẽ lấy lại điều trên đây mà xử nó

69 Khi người dưới 16 tuổi mà phạm tội tầm thường thì không được phạt nó hơn nửa phần tội của người 16 tuổi.

70 Tòa không phép phạt khổ sai chung thân, đày quốc sự và khổ sai hữu hạn những người đúng 60 tuổi trong lúc đọc án

71 Về mấy người già cả ấy thì lấy hình cấm cố chung thân, hoặc một lúc, mà phạt thẻ cho theo hạn lâu mau của cái hình phạt thế đó

72 Bỏ rồi

73 Khi quả có bằng cớ rằng chủ quán cơm, và chủ khách sạn có chứa người nào trên 24 giờ mà không biên vào sổ, danh tánh nghề nghiệp và chỗ ở của người đó, trong lúc trú ngụ, người ấy có phạm tội nặng hay tội tầm thường, thì chủ quán cơm hay khách sạn phải trả tài vật, tiền thiết hại và sở tổn cho người bị thiết hại, chưa nói tới sự liên can mà luật họ đã định về tài vật của bộ hành đem tới và ở tại đó

74 Khi khác thuộc về sự bị lỗi theo luật hộ trong những đám tội nặng, tội tầm thường, hay là tội trái lệ tuần thành thì Tòa cứ theo các thể lệ luật hộ

xử người bổn quốc và phương Đông kể như người bổn quốc mà xử

Về tội nặng, tội tầm thường hại việc nhà nước bề ngoài.

75 Những người thuộc địa của Pháp Quốc, hay là người bảo hộ của Pháp mà cầm khí giới làm nghịch cùng Pháp quốc thì sẽ bị xử tử

76 Những người nào làm mưu kế, hay tư thông với ngoại quốc, hay là với mấy người lãnh sự nước ấy hoặc xúi sự gay gỗ, hx xúi làm giặc cùng Pháp Quốc hoặc là giúp thuế thần gì mà làm nên chuyện thì sẽ bị xử tử