PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA TỔNG CÔNG TY THUỐC LÁ VIỆT NAM

Ph ng pháp phân tích Dupont ..... Các nhân t khách quan .... Nguyên nhân ch quan .... Nguyên nhân khách quan ..... Xây d ng chính sách bán hàng .... Xây d ng chính sách ph i thu khách hà

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

-o0o -

KHÓA LU N T T NGHI P

TÀI:

PHỂNăTệCHăHI UăQU ăHO Tă NGăS Nă

XU TăKINHăDOANHăC AăT NGăCỌNGăTYă

THU CăLỄăVI TăNAM

HÀ N I ậ 2016

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

-o0o -

KHÓA LU N T T NGHI P

TÀI:

PHỂNăTệCHăHI UăQU HO Tă NGăS Nă

XU TăKINHăDOANHăC AăT NGăCỌNGăTYă

THU CăLỄăVI TăNAM

Giáoăviênăh ng d n : ThS Chu Th Thu Th y Sinh viên th c hi n : Nguy năPh ngăTrang

L I C Mă N

hoàn thành t t khóa h c v a qua c ng nh khóa lu n t t nghi p này, em đã

nh n đ c s h ng d n, giúp đ và góp ý nhi t tình c a quý th y cô tr ng i h c

Th ng Long và nh ng s chia s , g n bó c a gia đình và ng i thân

Em xin g i l i bi t n sâu s c đ n Th c s Chu Th Thu Th y - ng i đã dành r t nhi u th i gian, tâm huy t đ h ng d n nghiên c u và giúp đ em hoàn thành lu n v n

t t nghi p này

ng th i, em xin chân thành c m n anh, ch và ban lãnh đ o T ng công ty thu c

lá Vi t Nam đã t o đi u ki n cho em đ c th c t p đ có đ c d li u đ hoàn thành t t

lu n v n này

Do ki n th c và kh n ng lí lu n c a b n thân còn nhi u thi u sót, em r t mong

nh n đ c s đóng góp quý báu c a quý th y cô và các b n

Kính chúc quý th y cô và t p th T ng công ty thu c lá Vi t Nam luôn h nh phúc

và d i dào s c kh e, thành công trong công vi c

Em xin chân thành c m n!

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan Khóa lu n t t nghi p này là do t b n thân th c hi n có s h

tr t giáo viên h ng d n và không sao chép các công tình nghiên c u c a ng i khác Các d li u thông tin th c p s d ng trong Khóa lu n là có ngu n g c và trích d n rõ ràng

Tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m v l i cam đoan này!

Sinh viên

Nguy n Ph ng Trang

M C L C

CH NGă1 C ăS LÝ LU N CHUNG V HI U QU HO Tă NG S N

XU T KINH DOANH C A DOANH NGHI P 1

1.1 T ng quan v hi u qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh 1

1.1.1 Khái ni m, b n ch t và ý ngh a hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 1

1.1.1.1 Khái ni m hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh 1

1.1.1.2 B n ch t 2

1.1.1.3 Ý ngh a 3

1.1.2 Phân lo i các hi u qu s n xu t kinh doanh 4

1.1.2.1 Hi u qu kinh doanh cá bi t và hi u qu kinh t - xã h i c a n n kinh t qu c dân 4

1.1.2.2 Hi u qu chi phí b ph n và hi u qu chi phí t ng h p 5

1.1.2.3 Hi u qu tuy t đ i và hi u qu t ng đ i 5

1.1.2.4 Hi u qu ng n h n và hi u qu dài h n 6

1.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 6

1.2.1 Khái ni m phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 6 1.2.2 Quy trình phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 7

1.2.3.Các ph ng pháp phân tích ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p 7

1.2.3.1 Ph ng pháp so sánh 7

1.2.3.2 Ph ng pháp thay th liên hoàn 9

1.2.3.3 Ph ng pháp chi ti t 9

1.2.3.4 Ph ng pháp phân tích Dupont 10

1.2.4 N i dung phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh 10

1.2.4.1 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích doanh thu – chi phí – l i nhu n 10

1.2.4.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích hi u qu s d ng tài s n 12

1.2.4.3 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích hi u qu s d ng v n 19

1.3 Các nhân t nhăh ngăđ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p 21

1.3.1 Các nhân t ch quan 21

1.3.2 Các nhân t khách quan 23

CH NGă2 PHÂN TÍCH HI U QU S N XU T KINH DOANH C A T NG CÔNG TY THU C LÁ VI T NAM 25

2.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a T ng công ty thu c lá Vi t nam 25

2.1.1 Gi i thi u khái quát v T ng công ty thu c lá Vi t Nam 25

2.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh c a T ng công ty Thu c lá Vi t Nam 26

2.2.1 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích doanh thu – chi phí – l i nhu n 26

2.2.1.1 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích bi n đ ng doanh thu - chi phí – l i nhu n 26

2.2.1.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích hi u qu chi phí 31

2.2.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích hi u qu s d ng tài s n 34

2.2.2.1 Hi u qu s d ng t ng tài s n 34

2.2.2.2 Hi u qu s d ng tài s n ng n h n 39

2.2.2.3 Hi u qu s d ng tài s n dài h n 47

2.2.2.4 Phân tích hi u qu s d ng v n vay 54

2.2.2.5 Phân tích hi u qu s d ng v n ch s h u 59

2.3 ánhăgiáăhi u qu s n xu t kinh doanh c a T ng công ty thu c lá Vi t Nam thông qua các ch tiêu 61

2.3.1 K t qu đ t đ c 61

2.3.2 H n ch 63

2.4 Nguyên nhân nhăh ngăđ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a T ng công ty thu c lá Vi t Nam 64

2.4.1 Nguyên nhân ch quan 64

2.4.2 Nguyên nhân khách quan 65

CH NGă3 NH NG GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU S N XU T KINH DOANH T I T NG CÔNG TY THU C LÁ VI T NAM 66

3.1 nhăh ng phát tri n c a T ng công ty 66

3.1.1 nh h ng phát tri n xu t kh u 66

3.1.2. nh h ng nh p kh u 66

3.2.1 Xây d ng chi n l c kinh doanh phù h p 68

3.2.2 Xây d ng chính sách bán hàng 69

3.2.3 Xây d ng chính sách ph i thu khách hàng 71

3.2.4 Xây d ng chính sách d tr và đ u t hàng t n kho 74

3.2.5 Xây d ng chính sách phân b và c t gi m chi phí 75

3.2.6 Xây d ng công tác Marketing 77

3.2.7 Các gi i pháp khác 78

K T LU N

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

DANH M C B NG BI U,ă TH

B ng 2.1 Các ch tiêu phân tích doanh thu 26

B ng 2.2 Các ch tiêu phân tích chi phí 28

B ng 2.3 Ch tiêu đánh giá hi u qu s d ng chi phí 31

B ng 2.4 Phân tích hi u qu s d ng t ng tài s n 34

B ng 2.5 ánh giá nh h ng c a ROS - Hi u su t s d ng TSS đ i v i ROA 38

B ng 2.6 ánh giá nh h ng c a ROS - Hi u su t s d ng TSNH đ i v i t su t sinh l i TSNH 43

B ng 2.7 ánh giá nh h ng c a ROS - Hi u su t s d ng TSDH đ i v i t su t sinh l i TSDH 51

B ng 2.8 ánh giá nh h ng đ i v i ROE 60

B ng 3.1 M t s ch tiêu d báo t n m 2015 đ n 2020 69

B ng 3.2 Ch tiêu bán thu c lá đi u t n m 2015 đ n 2020 71

B ng 3.3 Danh sách các nhóm r i ro 72

B ng 3.4 ánh giá đi m tín d ng c a Công ty thu c lá Thanh Hóa 73

B ng 3.5 Xây d ng phân b chi phí 76

B ng 3.6 D báo k t qu kinh doanh trong n m 2016 81

Bi u đ 2.1 L i nhu n sau thu c a T ng công ty giai đo n 2012 - 2014 30

Bi u đ 2.2 S vòng quay và th i gian quay vòng c a T ng tài s n 35

Bi u đ 2.3 Su t hao phí c a tài s n so v i doanh thu thu n 36

Bi u đ 2.4 T su t sinh l i c a t ng tài s n 37

Bi u đ 2.5 Hi u su t s d ng và th i gian quay vòng tài s n ng n h n 39

Bi u đ 2.6 Su t hao phí c a TSNH so v i DTT 41

Bi u đ 2.7 T su t sinh l i c a tài s n ng n h n 42

Bi u đ 2.8 Các ch tiêu đánh giá hàng t n kho 44

Bi u đ 2.9 Các ch tiêu đánh giá kho n ph i thu 46

Bi u đ 2.10 Hi u su t s d ng và th i gian quay vòng tài s n dài h n 48

Bi u đ 2.11 Su t hao phí c a tài s n dài h n so v i doanh thu thu n 49

Bi u đ 2.12 T su t sinh l i c a tài s n dài h n 50

Bi u đ 2.13 Các ch tiêu đánh giá tài s n c đ nh 53

Bi u đ 2.14 T s n trên v n ch s h u 55

Bi u đ 2.15 H s kh n ng thanh toán lãi vay 56

Bi u đ 2.16 T su t sinh l i trên ti n vay 58

Bi u đ 2.17 T su t sinh l i c a v n ch s h u 59

Hình nh 2.1 Th ph n thu c lá đi u t i Vi t Nam 62

L I M U

1 Lý do ch năđ tài

Ngành thu c lá đang b c vào giai đo n có nhi u khó kh n m i b i liên t c có các chính sách và bài vi t v tác h i c a thu c lá, bên c nh đó thu và vi c tiêu th thu c lá trên th tr ng nh ng n m g n đây khi n ngành thu c lá không n đ nh, nh ng nh ng chuy n bi n quan tr ng và k p th i s m ra giai đo n phát tri n t t đ p h n Trong giai

đo n khó kh n trên, đ bi t đ c m t doanh nghi p ho t đ ng có hi u qu hay không là

v n đ đ c r t nhi u nhà qu n tr quan tâm Chính vì v y, phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh là m t vi c làm vô cùng c n thi t đ i v i m i doanh nghi p, doanh nghi p

ph i th ng xuyên ki m tra, đánh giá đ y đ chính xác m i di n bi n k t qu ho t đ ng kinh doanh c a mình, tìm ra nh ng m t m nh đ phát huy và nh ng m t còn y u kém

đ kh c ph c Bên c nh đó, qua phân tích hi u qu kinh doanh giúp cho các doanh nghi p tìm ra các bi n pháp sát th c đ t ng c ng các ho t đ ng kinh t và qu n lý doanh nghi p, nh m huy đ ng m i kh n ng v ti n v n, lao đ ng, đ t đai… vào quá trình s n xu t kinh doanh, nâng cao k t qu kinh doanh c a doanh nghi p Thông qua

vi c th ng xuyên phân tích hi u qu kinh doanh có th đánh giá đ c ti m n ng c ng

nh r i ro và tri n v ng trong t ng lai đ có th đ a ra nh ng gi i pháp h u hi u,

nh ng quy t đ nh chính xác nh m nâng cao ch t l ng công tác qu n lý kinh t , nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

Nh n th c đ c t m quan tr ng trên nên em đã ch n đ tài “Phân tích hi u

qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh c a T ng công ty thu c lá Vi tăNam”

1

CH NGă1 C ăS LÝ LU N CHUNG V HI U QU HO Tă NG S N

XU T KINH DOANH C A DOANH NGHI P

1.1 T ng quan v hi u qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh

1.1.1 Khái ni m, b n ch t và ý ngh a hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh

nghi p

1.1.1.1 Khái ni m hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh

i v i t t c các đ n v s n xu t kinh doanh, các doanh nghi p ho t đ ng trong

n n kinh t , v i các c ch qu n lý khác nhau thì có các nhi m v m c tiêu ho t đ ng khác nhau Có th nói r ng trong c ch th tr ng n c ta hi n nay, m i doanh nghi p

ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ u có m c tiêu lâu dài là t i đa hoá l i nhu n đ t

đ c m c tiêu này m i doanh nghi p ph i xây d ng cho mình m t chi n l c kinh doanh và phát tri n doanh nghi p thích ng v i các bi n đ ng c a th tr ng, ph i th c

hi n vi c xây d ng các k ho ch kinh doanh, các ph ng án kinh doanh, k ho ch hoá các ho t đ ng c a doanh nghi p và đ ng th i ph i t ch c th c hi n chúng m t cách có

Nh v y, k t qu s n xu t kinh doanh là k t qu cu i cùng v các ho t đ ng s n

xu t kinh doanh c a doanh nghi p trong m t k k toán nh t đ nh, hay k t qu s n xu t kinh doanh là s bi u hi n b ng ti n ph n chênh l ch gi a t ng doanh thu và t ng chi phí c a các ho t đ ng kinh t đã đ c th c hi n Kêt qua s n xu t kinh doanh la muc tiêu cân thiêt cua môi doanh nghiêp đ c bi u hi n b ng lãi và l

Trong quá trình t ch c xây d ng và th c hi n các ho t đ ng qu n tr trên, các doanh nghi p ph i luôn đánh giá, ki m tra tính hi u qu c a chúng Mu n ki m tra hay đánh giá các ho t đ ng s n xu t kinh doanh chung c a toàn doanh nghi p c ng nh t ng

l nh v c, t ng b ph n bên trong doanh nghi p thì doanh nghi p không th không th c

hi n vi c tính hi u qu kinh t c a các ho t đ ng s n xu t kinh doanh đó Xét trên bình

di n các quan đi m kinh t h c khác nhau c ng có nhi u ý ki n khác nhau v hi u nh

th nào v hi u qu kinh doanh Nh ng ta có th hi u v khái ni m v hi u qu kinh t

c a các ho t đ ng s n xu t kinh doanh (hi u qu s n xu t kinh doanh) c a các doanh nghi p nh sau:

“Hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p là m t ch tiêu kinh t t ng h p

ph n ánh trình đ s d ng các y u t c a quá trình s n xu t Hi u qu s n xu t kinh doanh còn th hi n s v n d ng khéo léo c a các nhà qu n tr doanh nghi p gi a lý lu n

và th c t nh m khai thác t i đa các y u t c a c a quá trình s n xu t nh máy móc thi t

b , nguyên v t li u, nhân công đ nâng cao l i nhu n

V y hi u qu s n xu t kinh doanh là m t ch tiêu kinh t t ng h p ph n ánh trình

đ s d ng c a các ngu n l c, tài chính c a doanh nghi p đ đ t đ c hi u qu cao.” (Ngu n: PGS.TS Nguy n N ng Phúc (2013), Phân tích báo cáo tài chính, NXB

i h c kinh t qu c dân, TP.Hà N i, tr.199)

Hi u qu kinh doanh theo khái ni m r ng là m t ph m trù kinh t ph n ánh nh ng

l i ích đ t đ c t các ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p Nh v y c n phân

đ nh s khác nhau và m i liên h gi a "k t qu " và "hi u qu " B t k hành đ ng nào

c a con ng i nói chung và trong kinh doanh nói riêng đ u mong mu n đ t đ c nh ng

k t qu h u ích c th nào đó, k t qu đ t đ c trong kinh doanh mà c th là trong l nh

v c s n xu t, phân ph i l u thông m i ch đáp ng đ c ph n nào tiêu dùng c a cá nhân

và xã h i Tuy nhiên, k t qu đó đ c t o ra m c đ nào, v i giá nào là v n đ c n xem xét vì nó ph n ánh ch t l ng c a ho t đ ng t o ra k t qu M t khác nhu c u tiêu dùng c a con ng i bao gi c ng có xu h ng l n h n kh n ng t o ra s n ph m đ c nhi u nh t Vì v y nên khi đánh giá ho t đ ng kinh doanh t c là đánh giá ch t l ng

c a ho t đ ng kinh doanh t o ra k t qu mà nó có đ c

1.1.1.2 B n ch t

T khái ni m v hi u qu nêu trên đã kh ng đ nh b n ch t c a hi u qu kinh doanh là ph n ánh đ c trình đ s d ng các ngu n l c c a doanh nghi p đ đ t đ c các m c tiêu kinh t - xã h i và nó chính là hi u qu c a lao đ ng xã h i đ c xác đ nh trong m i t ng quan gi a l ng k t qu h u ích cu i cùng thu đ c v i l ng hao phí lao đ ng xã h i b ra Hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p ph i đ c xem xét m t cách toàn di n V m t th i gian, hi u qu mà doanh nghi p đ t đ c trong t ng th i

k , t ng giai đo n không đ c làm gi m sút hi u qu c a các giai đo n, th i k , chu k kinh doanh ti p theo c a doanh nghi p Trong th c t kinh doanh, đi u này d x y ra khi con ng i khai thác s d ng ngu n tài nguyên thiên nhiên, môi tr ng Không th coi t ng thu gi m chi là có hi u qu khi gi m m t cách tu ti n, thi u cân nh c các chi phí c i t o môi tr ng, đ m b o môi tr ng sinh thái, đ u t cho giáo d c, đào t o ngu n nhân l c

hi u rõ h n và ng d ng đ c ph m trù hi u qu s n xu t kinh doanh vào vi c thành l p các ch tiêu, các công th c c th nh m đánh giá tính hi u qu các ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p thì chúng ta c n hi u r ng ph m trù hi u qu s n

xu t kinh doanh th c ch t là m i quan h so sánh gi a k t qu đ t đ c và chi phí b ra

đ s d ng các y u t đ u vào và có tính đ n các m c tiêu c a doanh nghi p M i quan

3

C : Là chi phí b ra đ s d ng các ngu n l c đ u vào

Còn v so sánh t ng đ i thì:

H = K/C

Do đó đ tính đ c hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p ph i tính k t

qu đ t đ c và chi phí b ra N u xét m i quan h gi a k t qu và hi u qu thì k t qu

nó là c s và tính hi u qu s n xu t kinh doanh, k t qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p có th là nh ng đ i l ng có kh n ng cân, đo, đong, đ m đ c nh s s n ph m tiêu th m i lo i, doanh thu, l i nhu n, th ph n Nh v y k t qu s n xu t kinh doanh

th ng là m c tiêu c a doanh nghi p

Ph i phân bi t hi u qu xã h i, hi u qu kinh t xã h i v i hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p: Hi u qu xã h i ph n ánh trình đ l i d ng các ngu n l c

nh m đ t đ c các m c tiêu v xã h i nh t đ nh Các m c tiêu xã h i th ng là: Gi i quy t công n vi c làm cho ng i lao đ ng trong ph m vi toàn xã h i hay ph m vi t ng khu v c, nâng cao trình đ v n hoá, nâng cao m c s ng, đ m b o v sinh môi tr ng Còn hi u qu kinh t xã h i ph n ánh trình đ l i d ng các ngu n l c nh m đ t đ c các m c tiêu c v kinh t xã h i trên ph m vi toàn b n n kinh t qu c dân c ng nh trên ph m vi t ng vùng, t ng khu v c c a n n kinh t

Hi u qu tr c m t v i hi u qu lâu dài: Các ch tiêu hi u qu s n xu t kinh doanh

c a doanh nghi p ph thu c r t l n vào các m c tiêu c a doanh nghi p do đó mà tính

ch t hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh các giai đo n khác nhau là khác nhau Xét v tính lâu dài thì các ch tiêu ph n ánh hi u qu c a toàn b các ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong su t quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p là l i nhu n và các ch tiêu

v doanh l i Xét v tính hi u qu tr c m t thì nó ph thu c vào các m c tiêu hi n t i

mà doanh nghi p đang theo đu i Trên th c t , đ th c hi n m c tiêu lâu dài c a doanh nghi p là t i đa hoá l i nhu n, có r t nhi u doanh nghi p hi n t i l i không đ t m c tiêu

là l i nhu n mà l i th c hi n các m c tiêu nâng cao n ng su t và ch t l ng c a s n

ph m, nâng cao uy tín danh ti ng c a doanh nghi p, m r ng th tr ng…

Nh v y, hi u qu kinh doanh ch đ c coi là đ t đ c m t cách toàn di n khi ho t

đ ng c a các b ph n mang l i hi u qu không nh h ng đ n hi u qu chung (v m t

đ nh h ng là t ng doanh thu gi m chi phí) i u đó có ngh a là doanh nghi p ti t ki m

t i đa các chi phí kinh doanh và khai thác các ngu n l c s n có làm sao đ t đ c k t

qu t t nh t có th

1.1.1.3 Ý ngh a

M i ngu n tài nguyên trên trái đ t đ u là h u h n và ngày càng c n ki t, khan hi m

do ho t đ ng khai thác, s d ng h u nh không có k ho ch c a con ng i S khan

hi m đòi h i con ng i ph i có s l a ch n kinh t , nh ng đó m i ch là đi u ki n c n, khi đó con ng i phát tri n kinh t theo chi u r ng: t ng tr ng k t qu s n xu t trên c

s gia t ng các y u t s n xu t i u ki n đ là cùng v i s phát tri n c a khoa h c k thu t ngày càng có nhi u ph ng pháp khác nhau đ t o ra s n ph m d ch v , cho phép

cùng nh ng ngu n l c đ u vào nh t đ nh ng i ta có th t o ra r t nhi u lo i s n ph m khác nhau, s phát tri n kinh t theo chi u d c nh ng ch cho s phát tri n kinh t theo chi u sâu: s t ng tr ng k t qu kinh t c a s n xu t ch y u nh vào vi c c i ti n các

y u t s n xu t v m t ch t l ng, ng d ng các ti n b k thu t m i, công ngh m i, hoàn thi n công tác qu n tr và c c u kinh t Nói m t cách khác là nh vào vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh

Hi u qu s n xu t kinh doanh là công c h u hi u đ các nhà qu n tr doanh nghi p

th c hi n nhi m v qu n tr kinh doanh: Khi ti n hành m i ho t đ ng s n xu t kinh doanh nào thì các doanh nghi p đ u ph i huy đ ng và s d ng các ngu n l c mà doanh nghi p có kh n ng có th t o ra k t qu phù h p v i m c tiêu mà doanh nghi p đ ra

th c hi n m c tiêu t i đa hoá l i nhu n c ng nh các m c tiêu khác, các nhà doanh nghi p ph i s d ng nhi u ph ng pháp, nhi u công c khác nhau Hi u qu s n xu t kinh doanh là m t trong các công c h u hi u nh t đ các nhà qu n tr th c hi n ch c

n ng qu n tr c a mình Thông qua vi c tính toán hi u qu s n xu t kinh doanh không

nh ng cho phép các nhà qu n tr ki m tra, đánh giá tính hi u qu c a các ho t đ ng s n

xu t kinh doanh c a doanh, cho phép các nhà qu n tr phân tích tìm ra các nhân t nh

h ng đ n các ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, t đó đ a ra đ c các

bi n pháp đi u ch nh thích h p trên c hai ph ng di n gi m chi phí t ng k t qu và nâng cao hi u qu các ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Do v y, hi u

qu s n xu t kinh doanh đóng vai trò r t quan tr ng và không th thi u đ c trong vi c

ki m tra đánh giá và phân tích nh m đ a ra các gi i pháp t i u nh t, l a ch n đ c các

ph ng pháp h p lý nh t đ th c hi n các m c tiêu c a doanh nghi p đ ra

Trong đi u ki n khan hi m các ngu n l c thì vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng s n

xu t kinh doanh là t t y u đ i v i m i doanh nghi p M t khác doanh nghi p còn ch u

s c nh tranh kh c li t, đ t n t i và phát tri n đ c, ph ng châm c a các doanh nghi p luôn ph i là không ng ng nâng cao ch t l ng và n ng su t lao đ ng, d n đ n vi c t ng

n ng su t là đi u t t y u

1.1.2 Phân lo i các hi u qu s n xu t kinh doanh

Tùy theo ph m vi, k t qu đ t đ c và chi phí b ra mà có các ph m trù hi u qu khác nhau nh : hi u qu kinh t xã h i, hi u qu s d ng các y u t s n xu t trong quá trình kinh doanh Trong n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n, hi u qu tr c ti p c a các doanh nghi p là hi u qu kinh t , còn hi u qu c a ngành ho c hi u qu c a n n kinh t qu c dân là hi u qu kinh t xã h i Ta có nh ng nhóm hi u qu sau đây:

1.1.2.1 Hi u qu kinh doanh cá bi t và hi u qu kinh t - xã h i c a n n kinh t qu c

dân

Hi u qu kinh doanh cá bi t là hi u qu kinh doanh thu đ c t các ho t đ ng

th ng m i c a t ng doanh nghi p kinh doanh Bi u hi n chung c a hi u qu kinh doanh

cá bi t là l i nhu n mà m i doanh nghi p đ t đ c

Hi u qu kinh t - xã h i mà ho t đ ng kinh doanh đem l i cho n n kinh t qu c

5

su t lao đ ng xã h i, tích lu ngo i t , t ng thu cho ngân sách, gi i quy t vi c làm, c i thi n đ i s ng nhân dân

Gi a hi u qu kinh doanh cá bi t và hi u qu kinh t xã h i có quan h nhân qu

và tác đ ng qua l i v i nhau Hi u qu kinh t qu c dân ch có th đ t đ c trên c s

ho t đ ng có hi u qu c a các doanh nghiêp M i doanh nghi p nh m t t bào c a n n kinh t , doanh nghi p ho t đ ng có hi u qu s đóng góp vào hi u qu chung c a n n kinh t Tính hi u qu c a n n kinh t xu t phát t chính hi u qu c a m i doanh nghi p

và m t n n kinh t v n hành t t là môi tr ng thu n l i đ doanh nghi p ho t đ ng và ngày m t phát tri n

Vì v y, trong ho t đ ng kinh doanh c a mình các doanh nghi p ph i th ng xuyên quan tâm đ n hi u qu kinh t - xã h i, đ m b o l i ích riêng hài hoà v i l i ích chung

V phía các c quan qu n lý nhà n c, v i vai trò đ nh h ng cho s phát tri n c a n n kinh t c n có các chính sách t o đi u ki n thu n l i đ doanh nghi p có th ho t đ ng

đ t hi u qu cao nh t trong kh n ng có th c a mình

1.1.2.2 Hi u qu chi phí b ph n và hi u qu chi phí t ng h p

Ho t đ ng c a b t k doanh nghi p nào c ng g n li n v i môi tr ng kinh doanh

c a nó nh m gi i quy t nh ng v n đ then ch t trong kinh doanh nh : Kinh doanh cái gì? Kinh doanh cho ai? Kinh doanh nh th nào? Chi phí kinh doanh bao nhiêu?

M i doanh nghi p ti n hành ho t đ ng kinh doanh c a mình trong nh ng đi u ki n riêng v tài nguyên, trình đ trang thi t b k thu t, trình đ t ch c, qu n lý lao đ ng,

qu n lý kinh B ng kh n ng c a mình, h cung ng cho xã h i nh ng s n ph m v i chi phí cá bi t nh t đ nh và nhà kinh doanh nào c ng mu n tiêu th hàng hoá c a mình v i

s l ng nhi u nh t Tuy nhiên, th tr ng ho t đ ng theo quy lu t riêng c a nó và m i doanh nghi p khi tham gia vào th tr ng là ph i ch p nh n “lu t ch i” đó M t trong

nh ng quy lu t th tr ng tác đ ng rõ nét nh t đ n các ch th c a n n kinh t là quy

lu t giá tr Quy lu t giá tr đã đ t t t c các doanh nghi p v i m c chi phí cá bi t khác nhau trên m t m t b ng trao đ i chung, đó là giá c th tr ng

V y, chi phí b ra là chi phí lao đ ng xã h i, nh ng đ i v i m i doanh nghi p mà

ta đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh thì chi phí lao đ ng xã h i đó l i đ c th

hi n d i các d ng chi phí khác nhau: giá thành s n xu t, chi phí s n xu t Khi đánh giá

hi u qu kinh doanh không th không đánh giá hi u qu t ng h p c a các lo i chi phí trên, đ ng th i c n thi t ph i đánh giá hi u qu c a t ng lo i chi phí hay nói cánh khác

T hai m c đích trên mà ng i ta phân chia hi u qu kinh doanh ra làm hai lo i: – Hi u qu tuy t đ i là l ng hi u qu đ c tính toán cho t ng ph ng án kinh doanh c th b ng cánh xác đ nh m c l i ích thu đ c v i l ng chi phí b ra – Hi u qu t ng đ i đ c xác đ nh b ng cánh so sánh các ch tiêu hi u qu tuy t

đ i c a các ph ng án v i nhau, hay chính là m c chênh l ch v hi u qu tuy t

đ i c a các ph ng án

Vi c xác đ nh hi u qu tuy t đ i là c s đ xác đ nh hi u qu t ng đ i Tuy v y,

có nh ng ch tiêu hi u qu t ng đ i đ c xác đ nh không ph thu c vào vi c xác đ nh

hi u qu tuy t đ i Ch ng h n, vi c so sánh m c chi phí c a các ph ng án khác nhau

đ ch n ra ph ng án có chi phí th p nh t th c ch t ch là s so sánh m c chi phí c a các ph ng án ch không ph i là vi c so sánh m c hi u qu tuy t đ i

1.1.2.4 Hi u qu ng n h n và hi u qu dài h n

C n c vào l i ích nh n đ c trong các kho ng th i gian dài hay ng n mà ng i

ta phân chia thành hi u qu tr c m t và hi u qu lâu dài Hi u qu tr c m t là hi u

qu đ c xem xét trong m t th i gian ng n Hi u qu lâu dài là hi u qu đ c xem xét trong m t th i gian dài Doanh nghi p c n ph i ti n hành các ho t đ ng kinh doanh sao cho nó mang l i c l i ích tr c m t c ng nh lâu dài cho doanh nghi p Ph i k t h p hài hoà l i ích tr c m t và l i ích lâu dài, không đ c ch vì nh ng l i ích tr c m t

mà làm thi t h i đ n l i ích lâu dài c a doanh nghi p

1.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

1.2.1 Khái ni m phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

Phân tích ho t đ ng kinh doanh hi u theo ngh a chung nh t là quá trình nghiên c u

t t c các hi n t ng, s v t có liên quan tr c ti p và gián ti p đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Quá trình phân tích đ c ti n hành t b c kh o sát th c

t đ n t duy tr u t ng, t c là t vi c quan sát th c t , thu th p thông tin, s li u, x lí phân tích các thông tin s li u, tìm nguyên nhân đ n vi c đ ra các đ nh h ng ho t

đ ng và các gi i pháp đ th c hi n các đ nh h ng đó Phân tích hi u qu ho t đ ng kinh doanh không ch cho bi t vi c kinh doanh c a doanh nghi p đang trình đ nào

mà nó còn là c s đ các nhà qu n tr xem xét, đánh giá và tìm ra các nhân t nh h ng

đ n tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p T đó, các nhà qu n tr s có các

bi n pháp thích h p nh m t ng doanh thu, gi m chi phí, giúp doanh nghi p kinh doanh

đ t hi u qu cao

K t qu phân tích c a th i gian kinh doanh đã qua và nh ng d đoán trong phân tích đi u ki n kinh doanh s p t i s là nh ng c n c quan tr ng đ doanh nghi p ho ch

đ nh chi n l c phát tri n và ph ng án kinh doanh có hi u qu , nh m h n ch r i ro

b t đ nh trong kinh doanh Trên c s đó doanh nghi p phát huy u đi m, kh c ph c

nh c đi m trong quá trình s n xu t, đ ra các bi n pháp nh m khai thác m i kh n ng

ti m tàng đ c ng c phát huy hay kh c ph c, c i ti n qu n lý, ph n đ u nâng cao hi u

qu s n xu t kinh doanh, h giá thành, t ng kh n ng c nh tranh, t ng tích l y và nâng

1.2.2 Quy trình phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

Trong quá trình kinh doanh các doanh nghi p ph i luôn g n mình v i th tr ng,

nh t là trong c ch th tr ng hi n nay đ t các doanh nghi p trong s c nh tranh gay

g t l n nhau Do đó đ t n t i đ c trong c ch th tr ng c nh tranh hi n nay đòi h i các doanh nghi p ph i ho t đ ng m t cách có hi u qu h n Các ngu n l c s n xu t xã

h i là m t ph m trù khan hi m: càng ngày ng i ta càng s d ng nhi u các nhu c u khác nhau c a con ng i Trong khi các ngu n l c s n xu t xã h i ngày càng gi m thì nhu c u c a con ng i l i ngày càng đa d ng i u này ph n ánh quy lu t khan hi m Quy lu t khan hi m b t bu c m i doanh nghi p ph i tr l i chính xác ba câu h i:

B c 1: Thu th p các thông tin, s li u tài chính, báo cáo tài chính c a doanh

nghi p trong nh ng n m g n đây

B c 2: S d ng các ph ng pháp, k thu t và ch tiêu đ phân tích các thông tin

đã thu th p đ c b c 1

B c 3: a ra các đánh giá v hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh

nghi p d a trên c s các ph ng pháp, k thu t và ch tiêu đ c nêu trên

so v i k g c c a các ch tiêu phân tích, c ng có khi là t tr ng c a m t hi n t ng kinh

t trong t ng th quy mô chung đ c xác đ nh K t qu so sánh bi u hi n k t c u, m i quan h t l , t c đ phát tri n c a các hi n t ng nghiên c u Ta có:

Ấ = Ch tiêu k phân tích ậ Ch tiêu k g c

Ph ng pháp so sánh là m t trong nh ng ph ng pháp đ c các nhà phân tích s

d ng ph bi n nh m xác đ nh chính xác xu h ng, m c đ bi n đ ng c a chi tiêu phân tích s d ng ph ng pháp này c n ph i xác đ nh g c so sánh, đi u ki n so sánh và

k thu t so sánh

G c so sánh: Tùy thu c vào m c đích nghiên c u mà l a ch n g c so sánh nào cho phù h p

– K g c là n m tr c n u mu n th y xu h ng phát tri n c a đ i t ng phân tích

– K g c là n m k ho ch: Tiêu chu n so sánh này th ng s d ng khi đánh giá

k t qu c a doanh nghi p so v i m c trung bình ti n ti n c a các doanh nghi p

có cùng quy mô trong cùng ngành

i u ki n so sánh: S li u c a các ch tiêu trong úa trình phân tích ph i đ m b o

tính đ ng nh t v không gian và th i gian, ngh a là ph i cùng ph ng pháp tính toán, n i dung kinh t , ph m vi, đ n v đo l ng, quy mô, th i gian, không gian,…

K thu t so sánh: phân tích hi u qu kinh doanh chính xác thì nhà phân tích

c n l a ch n k thu t so sánh thích h p v i m c tiêu so sánh N u mu n k t qu

so sánh bi u hi n cho s bi n đ ng v kh i l ng, quy mô thì nhà phân tích s

l a ch n k thu t so sánh b ng s tuy t đ i – đây là k t qu c a phép tr gi a tr

s c a k phân tích v i k g c Còn n u nhà phân tích mu n k t qu so sánh bi u

hi n t c đ phát tri n, m c đ ph bi n c a các ch tiêu kinh t thì s s d ng k thu t so sánh b ng s t ng đ i – đây là k t qu c a phép chia tr s c a k phân tích so v i k g c

Quá trình phân tích theo ph ng pháp so sánh có th th c hi n b ng 3 hình th c:

so sánh theo chi u ngang, so sánh theo chi u d c và so sánh xác đ nh xu h ng và tính

ch t liên h gi a các ch tiêu

So sánh theo chi u ngang là ph ng pháp so sánh, đ i chi u bi n đ ng c v s tuy t đ i và t ng đ i trên t ng ch tiêu c a báo cáo tài chính Ph ng pháp này phân tích s bi n đ ng v quy mô c a t ng kho n m c trên t ng báo cáo tài chính Qua đó, xác đ nh đ c m c bi n đ ng t ng ho c gi m v c a ch tiêu phân tích và m c đ nh

h ng c a t ng ch tiêu phân tích c ng nh c a t ng nhân t tác đ ng đ n ch tiêu phân tích

Ph ng pháp so sánh chi u d c là vi c s d ng các t l , các h s th hi n m i quan h t ng quan gi a các ch tiêu trong t ng báo cáo tài chính, gi a các báo cáo tài chính c a doanh nghi p Th c ch t đây là vi c phân tích s bi n đ ng v c c u hay

nh ng quan h gi a các ch tiêu trong h th ng báo cáo tài chính c a doanh nghi p

Cu i cùng là ph ng pháp so sánh xác đ nh xu h ng và tính ch t liên h gi a các

ch tiêu, ph ng pháp này đ c th hi n: Các ch tiêu riêng bi t hay các ch tiêu t ng

c ng trên các báo cáo tài chính đ c xem xét trong m i quan h v i các ch tiêu ph n ánh quy mô chung và đ c xem xét trong nhi u kì đ ph n ánh rõ h n xu h ng thay

đ i c a tình hình tài chính doanh nghi p

9

1.2.3.2 Ph ng pháp thay th liên hoàn

ây là ph ng pháp đ c s d ng ph bi n trong phân tích kinh doanh nh m m c đích m c đ nh h ng c a các nhân t đ ch tiêu phân tích b ng các đ t các nhân t trong đi u ki n gi đ nh và khi xác đ nh nh h ng c a nhân t nào thì ng i ta lo i tr

nh h ng c a nhân t khác Có th khái quát ph ng pháp này b ng các b c nh sau:

B c 1: Xác đ nh công th c, t c là thi t l p m i quan h c a các nhân t nh

h ng đ n ch tiêu phân tích qua m t công th c nh t đ nh Công th c bao g m tích s các nhân t nh h ng và ch tiêu phân tích

B c 3: Xác đ nh m c nh h ng c a các nhân t thông qua vi c thay th t ng

nhân t m t b ng cách l y k t qu thay th l n sau so v i k t qu thay th l n tr c ta

đ c m c nh h ng c a nhân t m i và t ng đ i s c a các nhân t đ c xác đ nh: khi thay th m t nhân t thì c đ nh các nhân t còn l i, nhân t nào đã đ c thay th thì c

đ nh k phân tích, nhân t ch a đ c thay th thì c đ nh k g c

B c 4: Tìm nguyên nhân làm thay đ i các nhân t , n u do nguyên nhân bên trong

c a doanh nghi p thì tìm bi n pháp thích h p đ kh c ph c, c ng c xây d ng ph ng

h ng cho k sau

Ph ng pháp thay th liên hoàn này có u đi m là d th c hi n, d tính toán h n

so v i ph ng pháp khác dùng đ xác đ nh nhân t nh h ng Tuy v y, các m i quan

h c a các y u t ph i đ c gi đ nh có quan h theo mô hình tích s trong khi th c t các nhân t có th có m i quan h theo nhi u d ng khác nhau

1.2.3.3 Ph ng pháp chi ti t1

Chi ti t theo các b ph n c u thành c a ch tiêu: các ch tiêu kinh t th ng

đ c chi ti t thành các y u t c u thành Nghiên c u chi ti t giúp ta đánh giá chính xác các y u t c u thành c a các ch tiêu phân tích

Chi ti t theo th i gian: các k t qu kinh doanh bao gi c ng là 1 quá trình trong t ng kho n th i gian nh t đ nh M i kho n th i gian khác nhau có nh ng nguyên nhân tác đ ng không gi ng nhau Vi c phân tích chi ti t này giúp ta đánh giá chính xác và đúng đ n k t qu kinh doanh, t đó có các gi i pháp hi u l c trong

t ng kho ng th i gian

Chi ti t theo đ a đi m và ph m vi kinh doanh: k t qu ho t đ ng kinh doanh

do nhi u b ph n, theo ph m vi và đ a đi m phát sinh khác nhau t o nên Vi c chi

1 Trang 31 TS.Ph m V n D c(2005), Phân tích ho t đ ng kinh doanh, NXB thành ph HCM

ti t này nh m đánh giá k t qu ho t đ ng kinh doanh c a t ng b ph n, ph m vi và

đ a đi m khác nhau, nh m khai thác các m t m nh và kh c ph c các m t y u kém

đ n ch tiêu phân tích theo m t trình t logic ch t ch

Phân tích tài chính d a trên mô hình Dupont có ý ngh a r t l n v i vi c qu n tr doanh nghi p Nhà qu n tr không nh ng có th đánh giá hi u qu kinh doanh m t cách sâu s c toàn di n mà còn có th đánh giá đ y đ , khách quan nh ng nhân t nh h ng

đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p T đó doanh nghi p có th đ a ra

đ c nh ng bi n pháp đi u ch nh phù h p nh m nâng cao hi u qu kinh doanh c a mình

1.2.4 N i dung phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh

1.2.4.1 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích doanh thu – chi

phí – l i nhu n

 Doanh thu Doanh thu là nhân t quan tr ng nh h ng đ n l i nhu n c a đ n v s n xu t kinh doanh Doanh thu là s ti n thu v đ c tính trên s l ng hàng hóa, d ch v bán

ra trong m t th i gian nh t đ nh Doanh thu càng t ng lên càng có đi u ki n đ t ng l i nhu n và ng c l i Doanh nghi p c n xem xét các y u t tác đ ng đ n doanh thu qua các n m nh th nào, qua đó th y đ c s bi n đ ng t ng gi m và xu h ng phát tri n

c a doanh thu, đ a ra nh ng thông tin d báo nhu c u c a th tr ng làm c s xây

d ng k ho ch trung và dài h n t o ra đ c doanh thu thì c n ph i b ra kho n chi phí phù h p v i m c tiêu doanh thu

Doanh nghi p có nhi u ph ng th c bán hàng khác nhau, m i ph ng pháp l i có

u nh c đi m riêng, tiêu bi u nh 2 ph ng th c sau:

 Bán hàng thanh toán ngay: khách hàng s thanh toán tr c ti p ngay b ng ti n

m t, ti n séc, các lo i tín phi u ho c chuy n kho n qua ngân hang khi mua hàng c a doanh nghi p

 Bán hàng tr ch m: Là ph ng th c mà bên bán giao hàng cho ng i mua nh ng

ng i mua không thanh toán ngay mà tr ti n sau m t th i gian đã th a thu n ho c thanh toán thành nhi u l n, nhi u đ t Trong giai đo n hi n nay thì xu th này ngày càng phát tri n vì nó giúp thu hút khách hàng, t ng thêm doanh thu cho doanh nghi p

T c đ phát tri n doanh thu bình quân cho bi t trong n n m nghiên c u thì t c đ

t ng tr ng bình quân doanh thu h ng n m đ t bao nhiêu % T c đ này càng cao cho

th y hi u qu kinh doanh c a công ty càng t t và ng c l i

 Chi phí

Chi phí nói chung là s hao phí th hi n b ng ti n trong quá trình ho t đ ng s n

xu t kinh doanh v i mong mu n mang v m t s n ph m, d ch v hoàn h o hay m t k t

qu nh t đ nh Chi phí bao g m: giá v n hàng bán, chi phí qu n lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác Chi phí phát sinh trong các ho t đ ng s n xu t, th ng m i,

d ch v nh m đ n vi c đ t đ c m c tiêu cu i cùng c a doanh nghi p là doanh thu và

l i nhu n Doanh nghi p c n xem xét m c đ thay đ i c a chi phí có phù h p v i m c thay đ i c a doanh thu hay không, vi c ki m soát chi phí công ty s th c hi n nh th nào

phân tích đ c chi phí tham gia trong k c a doanh nghi p, ta xem xét các lo i chi phí sau: chi phí giá v n, chi phí qu n lý doanh nghi p, chi phí ho t đ ng tài chính, chi phí khác T ng m c chi phí th c hi n: Là chi tiêu khái quát v tình hình th c hi n chi phí trong k đ c so sánh gi a chi phí th c hi n và chi phí k ho ch Ta có:

H s khái quát tình hình th c hi n chi phí = í

bi n đ ng t ng l i nhu n qua các k và các b ph n c u thành l i nhu n, đ t đó đánh giá l a ch n ch c n ng và th c hi n ch c n ng c a doanh nghi p M c tiêu c a t t c các doanh nghi p là t i đa hóa l i nhu n, đ đ t đ c đi u này thì doanh nghi p c n có

bi n pháp làm gi m các kho n chi phí, t ng doanh thu, m r ng th tr ng

Trong b ng báo cáo k t qu kinh doanh, l i nhu n bao g m:

L i nhu n bán hàng và cung c p d ch v : là kho n chênh l ch gi a doanh thu thu n bán hàng và cung c p d ch v tr đi giá thành toàn b (bao g m giá v n hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí qu n lý doanh nghi p)

L i nhu n t ho t đ ng tài chính: là ph n chênh l ch gi a thu và chi c a ho t đ ng

tài chính c a doanh nghi p, bao g m l i nhu n thu đ c t ho t đ ng mua bán ch ng khoán, ho t đ ng góp v n liên doanh, ho t đ ng kinh doanh b t đ ng s n, chênh l ch

gi a lãi ti n g i ngân hàng v i lãi ti n vay ngân hàng…

L i nhu n khác: Là kho n l i nhu n mà doanh nghi p thu đ c ngoài ho t đ ng

s n xu t kinh doanh, nh ng kho n thu này mang tính ch t không th ng xuyên Hay nói cách khác l i nhu n khác là chênh l ch gi a các kho n thu nh p khác và chi phí khác phát sinh trong k Khi phân tích chung tình hình l i nhu n, các ch tiêu th ng đ c các nhà qu n tr xem xét là:

 L i nhu n tr c thu đ c xác đ nh trên c s t ng thu nh p tr t ng chi phí

 L i nhu n sau thu đ c xác đ nh b ng l i nhu n sau thu tr thu thu nh p

 T c đ t ng l i nhu n gi a k này so v i k tr c

T căđ t ngăl i nhu n = � à �

phân tích l i nhu n so sánh d a theo ch tiêu sau:

H s khái quát tình hình l i nhu n = xác đ nh t tr ng l i nhu n t ho t đ ng s n xu t kinh doanh trên t ng l i nhu n, ta có công th c:

T tr ng l i nhu n t ho tăđ ng

SXKD trên t ng l i nhu n = Đ

tính t su t sinh l i trên doanh thu thu n ta có ch tiêu:

T su t sinh l i trên doanh thu thu n (ROS) =

1.2.4.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích hi u qu s d ng

tài s n

Hi u qu s d ng t ng tài s n

Tài s n c a doanh nghiêp là t t c các ngu n l c có th c, h u hình ho c vô hình

g m các v t, ti n, gi y t có giá và các quy n tài s n c a doanh nghi p t i m t th i đi m

13

Phân tích hiêu qu s d ng tài s n là xem xét hi u qu s d ng c a các lo i tài s n

c đ nh và l u đ ng c a doanh nghi p gi a kì này v i kì tr c Phân tích tình hình s

d ng tài s n đ đáp ng k p th i kh n ng thanh toán, t c đ luân chuy n tài s n c a doanh nghi p N u doanh nghi p d tr tài s n đáp ng k p th i kh n ng thanh toán

ch ng t vi c s d ng tài s n đ t hi u qu D i đây là m t s ch tiêu đánh giá hi u

qu s d ng t ng tài s n:

+ S vòng quay t ng tài s n

Trong ho t đ ng kinh doanh, các doanh nghi p mong mu n tài s n v n đ ng không ng ng, đ đ y m nh t ng doanh thu, là nhân t góp ph n t ng l i nhu n doanh nghi p S vòng quay c a tài s n cho bi t 1 đ ng giá tr tài s n đ u t trong kì thu

đ c bao nhiêu đ ng doanh thu thu n, có th xác đ nh b ng công th c:

S vòng quay t ng tài s n =

à

T s này cho bi t trong k phân tích v i m i đ ng tài s n doanh nghi p đ a vào

ho t đ ng s n xu t kinh doanh thì có th thu v bao nhi u đ ng doanh thu thu n Ch tiêu này càng cao ch ng t doanh nghi p qu n lý tài s n càng hi u qu

+ Th i gian quay vòng t ng tài s n

Th i gian vòng quay c a t ng tài s n =

ò à

Ch tiêu này cho bi t trong k phân tích, tài s n c a doanh nghi p m t bao nhiêu ngày đ quay h t m t vòng Ch tiêu này càng th p, tài s n v n đ ng càng nhanh, hi u qu s d ng tài s n càng đ c nâng cao

+ Su t hao phí c a tài s n so v i doanh thu thu n

Kh n ng t o ra doanh thu thu n c a tài s n là m t ch tiêu kinh t c b n đ d

ki n v n đ u t khi doanh nghi p mu n m t m c doanh thu thu n nh d ki n, ch tiêu này đ c xác đ nh nh sau:

Su t hao phí c a tài s n so v i doanh thu thu n = à

T s này cho bi t đ thu đ c m t đ ng doanh thu thu n doanh nghi p c n ph i

b ra bao nhiêu đ ng tài s n đ ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh

+ S c sinh l i c a tài s n

Doanh thu có nh h ng r t l n đ n tình hình t ng tài s n nên ROA s ph thu c vào t su t l i nhu n trên t ng tài s n M i quan h này đ c th hi n b ng mô hình Dupont - m t trong nh ng mô hình th ng đ c v n d ng đ phân tích hi u qu s n

xu t kinh doanh c a doanh nghi p trong m i quan h m t thi t gi a các y u t đ u vào

và k t qu đ u ra M c đích c a mô hình Dupont là phân tích kh n ng sinh l i c a m t

đ ng tài s n mà doanh nghi p s d ng d i s nh h ng c th c a nh ng b ph n tài

s n, chi phí, doanh thu nào ây là k thu t mà các nhà qu n lý trong n i b doanh

nghi p th ng s d ng đ th y đ c tình hình tài chính và quy t đ nh nên c i thi n tình hình tài chính c a doanh nghi p nh th nào

K thu t này d a vào hai ph ng trình c b n sau:

T su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA)

Ơ

Ch tiêu ROA cung c p cho nhà đ u t thông tin v các kho n lãi đ c t o ra t

v n đ u t (hay còn g i là tài s n) Tài s n c a doanh nghi p đ c hình thành t ngu n

v n vay và v n ch s h u C hai ngu n v n đ u đ c dùng đ tài tr cho các ho t

đ ng c a công ty Hi u qu c a vi c chuy n v n đ u t thành l i nhu n đ c th hi n qua ch tiêu ROA i u đó cho th y ROA càng cao thì càng t t, th hi n r ng công ty đang kinh doanh có hi u qu

Thông qua ph ng trình này, nhà qu n tr s có cách đ t ng ch tiêu ROA, đó là:

T ng t l l i nhu n trên doanh thu có đ c ho c t ng kh n ng t o ra doanh thu trên tài s n c a doanh nghi p

Hi u qu s d ng tài s n ng n h n

Hi u qu s d ng tài s n ng n h n ph n ánh tình hình s d ng tài s n ng n h n

c a doanh nghi p đ đ t hi u qu cao nh t trong kinh doanh v i chi phí th p nh t Tài

s n ng n h n là các tài s n có th i gian thu h i v n ng n, trong kho ng th i gian 1 n m

ho c trong m t chu k s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Tài s n ng n h n c a doanh nghi p bao g m: Ti n và các kho n t ng đ ng ti n, các kho n đ u t tài chính

ng n h n, các kho n ph i thu ng n h n, hàng t n kho và m t s tài s n ng n h n khác Tài s n ng n h n c a doanh nghi p đ c s d ng cho các quá trình d tr , s n xu t và

l u thông c a doanh nghi p

Trong ho t đ ng tài chính c a doanh nghi p các h th ng ch tiêu tài chính đ c

đ a ra đ đánh giá các ho t đ ng c a doanh nghi p trong m t niên đ k toán là không

th thi u Qua quá trình phân tích h th ng ch tiêu này thì doanh nghi p có th đánh giá

hi u qu ho t đ ng c a mình và đ a ra các gi i pháp c n thi t đ kh c ph c khó kh n trong niên đ ti p theo đánh giá khách quan hi u qu s d ng TSNH chúng ta có

th s d ng nhi u ch tiêu khác nhau nh sau:

ch tiêu này càng cao ch ng t TSNH v n đ ng càng nhanh, hi u su t s d ng tài s n

ng n h n cao, t đó góp ph n t o ra doanh thu thu n càng cao và là c s đ t ng l i nhu n c a doanh nghi p

Ch tiêu này cho bi t, doanh nghi p mu n có 1 đ ng doanh thu thu n trong k thì

c n bao nhiêu đ ng giá tr TSNH bình quân, đó là c n c đ đ u t tài s n ng n h n cho phù h p Ch tiêu này càng th p ch ng t hi u qu s d ng tài s n ng n h n càng cao

+ T su t sinh l i tài s n ng n h n (ROCA)

H s vòng quay hàng t n kho th ng đ c so sánh qua các n m đ đánh giá n ng l c

qu n tr hàng t n kho là t t hay kém qua t ng n m H s này l n cho th y t c đ quay vòng c a hàng hóa trong kho là nhanh và ng c l i, n u h s này nh thì t c đ quay vòng hàng t n kho th p Tuy nhiên, hàng t n kho c a m i doanh nghi p mang đ m tính

ch t ngành ngh kinh doanh nên không ph i c m c t n kho th p là t t, m c t n kho cao là x u H s vòng quay hàng t n kho càng cao càng cho th y doanh nghi p bán hàng nhanh và hàng t n kho không b đ ng nhi u Có ngh a là doanh nghi p s ít r i

ro h n n u kho n m c hàng t n kho trong báo cáo tài chính có giá tr gi m qua các n m

Tuy nhiên, h s này quá cao c ng không t t, vì nh v y có ngh a là l ng hàng d tr trong kho không nhi u, n u nhu c u th tr ng t ng đ t ng t thì r t có kh n ng doanh nghi p b m t khách hàng và b đ i th c nh tranh giành th ph n H n n a, d tr nguyên li u v t li u đ u vào cho các khâu s n xu t không đ có th khi n dây chuy n

s n xu t b ng ng tr Vì v y, h s vòng quay hàng t n kho c n ph i đ l n đ đ m b o

m c đ s n xu t và đáp ng đ c nhu c u khách hang c a doanh nghi p

T công th c vòng quay hàng t n kho ta có công th c th i gian quay vòng hàng

+ Vòng quay các kho n ph i thu

S vòng quay các kho n ph i thu =

+ K thu ti n bình quân

Ch tiêu này đánh giá kh n ng thu h i v n c a các doanh nghi p, trên c s các kho n ph i thu và doanh thu tiêu th bình quân 1 ngày Ch tiêu ph n ánh s ngày c n thi t đ thu đ c các kho n ph i thu Vòng quay các kho n ph i thu càng l n thì k thu

ti n bình quân càng nh và ng c l i Tuy nhiên k thu ti n bình quân cao hay th p trong nhi u tr ng h p ch a th k t lu n ch c ch n mà còn ph i xét l i m c tiêu và chính sách c a doanh nghi p nh : m c tiêu m r ng th tr ng, chính sách tín d ng c a doanh nghi p M t khác khi ch tiêu này đ c đánh giá là kh quan, thì doanh nghi p

c ng c n ph i phân tích k h n vì t m quan tr ng c a nó và k thu t tính toán trong vi c

qu n lý các kho n ph i thu

K thu ti n bình quân =

ò á

Hi u qu s d ng tài s n dài h n

Hi u qu s d ng TSDH ph n ánh m t đ ng giá tr TSDH làm ra đ c bao nhiêu

đ ng giá tr s n l ng ho c l i nhu n Hi u qu s d ng TSDH đ c th hi n qua ch tiêu ch t l ng, ch tiêu này nêu lên các đ c đi m, tính ch t, c c u, trình đ ph bi n,

đ c tr ng c b n c a hi n t ng nghiên c u Ch tiêu ch t l ng này đ c th hi n d i

17

hình th c giá tr v tình hình và s d ng TSDH trong m t th i gian nh t đ nh Trong s n

xu t kinh doanh thì ch tiêu này là quan h so sánh gi a giá tr s n l ng đã đ c t o ra

v i giá tr tài s n c đ nh s d ng bình quân trong k , ho c là quan h so sánh gi a l i nhu n th c hi n v i giá tr TSDH s d ng bình quân

Nh v y hi u qu s d ng TSDH có th là m i quan h gi a k t qu đ t đ c trong quá trình đ u t , khai thác s d ng TSDH vào s n xu t và s TSDH đ s d ng đ đ t

đ c k t qu đó Nó th hi n l ng giá tr s n ph m, hàng hoá s n xu t ra trên m t đ n

v TSDH tham gia vào s n xu t hay TSDH c n tham gia vào quá trình s n xu t kinh doanh đ đ t đ c m t l ng giá tr s n ph m, hàng hoá, d ch v Sau đây là m t ch tiêu mà các nhà qu n tr th ng quan tâm nh t:

+ Hi u su t s d ng tài s n dài h n (Vòng quay tài s n dài h n )

Hi u su t s d ng tài s n dài h n =

à à

Ch tiêu này cho bi t m t đ ng v n b ra đ u t cho tài s n dài h n trong m t k thì đem l i bao nhiêu đ n v doanh thu thu n Ch tiêu này th hi n s v n đ ng c a TSDH trong k , ch tiêu này càng cao ch ng t TSDH v n đ ng càng nhanh, hi u su t

s d ng tài s n dài h n cao, t đó góp ph n t o ra doanh thu thu n càng cao và là c s

đ t ng l i nhu n c a doanh nghi p

+ Th i gian quay vòng c a tài s n dài h n

Th i gian quay vòng c a tài s n dài h n =

ò à à

Ch tiêu này cho bi t trong k phân tích, tài s n dài h n c a doanh nghi p m t bao nhiêu ngày đ quay h t m t vòng Ch tiêu này càng th p, tài s n dài h n v n đ ng càng nhanh, hi u qu s d ng tài s n càng đ c nâng cao

+ Su t hao phí c a tài s n dài h n so v i doanh thu

Su t hao phí c a tài s n dài h n so v i doanh thu = à à

Ch tiêu này cho bi t, doanh nghi p mu n có 1 đ ng doanh thu thu n trong k thì

c n bao nhiêu đ ng TSDH bình quân, đó là c n c đ đ u t TSDH cho phù h p Ch tiêu này còn là c n c đ xác đ nh nhu c u v n dài h n c a doanh nghi p khi mu n

m c doanh thu nh mong mu n

+ T su t sinh l i tài s n dài h n

T su t sinh l i tài s n dài h n =

à à

Ch tiêu này ph n ánh kh n ng sinh l i c a TSDH Nó cho bi t m i đ n v giá tr TSDH có trong k đem l i bao nhiêu đ n v l i nhu n sau thu Ch tiêu này càng cao

ch ng t hi u qu s d ng TSDH c a doanh nghi p là t t, đó là nhân t h p d n các nhà

đ u t Gi ng nh ch tiêu ROA và ch tiêu ROCA c ng đ c tri n khai phân tích theo

ph ng pháp Dupont nh sau:

T su t sinh l i TSDH = x Ơ à Thông qua ph ng trình này, nhà qu n tr s tính toán đ làm sao cho ch tiêu này cao h n, t ng kh n ng t o ra doanh thu trên tài s n dài h n c a doanh nghi p

+ S c s n xu t c a TSC

S c s n xu t c aăTSC ă= ê á Đ Trong đó:

S c s n xu t c a tài s n c đ nh là m t trong nh ng t s tài chính đánh giá khái quát hi u qu s d ng tài s n, đây là tài s n c đ nh c a doanh nghi p

Nguyên giá TSC s d ng bình quân trong 1 k là bình quân s h c c a nguyên giá TSC có đ u k và cu i k c a doanh nghi p

Doanh thu thu n c a doanh nghi p có ý ngh a r t l n đ i v i toàn b ho t đ ng

c a doanh nghi p, nó là ngu n đ doanh nghi p trang tr i các chi phí, th c hi n tái s n

xu t gi n đ n và tái s n xu t m r ng, th c hi n ngh a v đ i v i Nhà n c

Ch tiêu này ph n ánh m t đ ng nguyên giá bình quân tài s n c đ nh dùng vào

ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong k phân tích đem l i bao nhiêu đ ng doanh thu thu n Ch tiêu này càng cao ch ng t hi u qu s d ng tài s n c đ nh càng t t Do đó,

đ nâng cao ch tiêu này, đ ng th i v i vi c t ng l ng s n ph m bán ra, doanh nghi p

ph i c t gi m nh ng TSC th a, không c n dùng vào s n xu t, b o đ m t l cân đ i

gi TSC tích c c và không tích c c, phát huy và khai thác t i đa n ng l c s n xu t

hi n có c a TSC

+ Su t hao phí c a tài s n c đ nh

Su t hao phí c a tài s n c đ nh là m t trong nh ng ch tiêu đ c s đ ng đ đánh giá hi u qu s d ng tài s n c đ nh c a doanh nghi p Ch tiêu này cho bi t đ c trong

k phân tích doanh nghi p mu n có 1 đ ng doanh thu thì ph i b ra bao nhiêu đ ng tài

s n c đ nh bình quân ây c ng là c n c c a doanh nghi p đ đ a ra các quy t đ nh

19

T su t sinh l i c aăTSC ă=ă ê á Đ

Ch tiêu này cho bi t c m t đ n v nguyên giá (ho c giá tr còn l i) c a TSC tham gia vào quá trình s n xu t kinh doanh thì t o đ c bao nhiêu đ ng l i nhu n Ch tiêu này càng l n càng t t, t c là kh n ng sinh l i càng cao, hi u qu s d ng tài s n

c đ nh c a doanh nghi p càng cao và ng c l i

hi u rõ tác đ ng c a các thành ph n trong ch tiêu này, t su t sinh l i c a TSC còn có th tri n khai theo ph ng pháp Dupont nh sau:

Khi ti n hành ho t đ ng s n xu t kinh doanh các doanh nghi p luôn luôn theo đu i

m t m c tiêu chính là làm th nào đ đ t đ c hi u qu kinh doanh cao nh t, đem l i

l i nhu n l n nh t Ta bi t r ng, v n kinh doanh là m t trong ba y u t đ u vào quan

tr ng nh t ph c v cho quá trình s n xu t kinh doanh Doanh nghi p c n ph i có m t

l ng v n nh t đ nh và các ngu n tài tr t ng ng thì m i có th ho t đ ng và phát tri n Do v y hi u qu s d ng v n kinh doanh c ng không th tách r i hi u qu kinh doanh nói chung c a doanh nghi p Hi u qu s d ng v n là ch tiêu bi u hi n m t m t

v hi u qu kinh doanh, ph n ánh trình đ qu n lý và s d ng v n kinh doanh c a doanh nghi p trong vi c t i đa hóa l i ích, t i thi u hóa v n kinh doanh b ra và th i gian s

d ng nó theo các đi u ki n v ngu n l c xác đ nh phù h p v i m c tiêu kinh doanh – Phân tích hi u qu s d ng v n vay

+ T s n trên v n ch s h u

T s n trên v n ch s h u =

á

T s này cho bi t quan h gi a v n huy đ ng b ng đi vay và v n ch s h u T

s này nh ch ng t doanh nghi p ít ph thu c vào hình th c huy đ ng v n b ng vay

n , có th hi u r ng doanh nghi p ch u đ r i ro th p Tuy nhiên, nó c ng có th ch ng

t doanh nghi p ch a bi t cách vay n đ kinh doanh và khai thác l i ích c a hi u qu

ti t ki m thu

+ Phân tích kh n ng thanh toán v n vay

H s kh n ng thanh toán lãi vay còn đ c g i là h s thu nh p tr lãi đ nh k

H s kh n ng thanh toán lãi vay là m t h s quan tr ng trong các ch s v c c u

v n Nó cho th y l i nhu n tr c thu và lãi vay có đ bù đ p lãi vay hay không

H s thanh toán lãi vay =

ã

Kh n ng tr lãi vay c a doanh nghi p th p c ng đ ng ngh a v i vi c kh n ng sinh l i c a tài s n th p Kh n ng thanh toán lãi vay th p cho th y m t tình tr ng nguy

hi m c a doanh nghi p, suy gi m trong ho t đ ng kinh t có th làm gi m lãi tr c thu

và lãi vay xu ng d i m c n lãi mà công ty ph i tr , do đó d n t i m t kh n ng thanh toán và v n Tuy nhiên r i ro này đ c h n ch b i th c t lãi tr c thu và lãi vay không ph i là ngu n duy nh t đ thanh toán lãi Các doanh nghi p c ng có th t o ra ngu n ti n m t t kh u hao và có th s d ng ngu n v n đó đ tr n lãi Nh ng gì mà

m t doanh nghi p c n ph i đ t t i là t o ra m t đ an toàn riêng và h p lý, b o đ m kh

n ng thanh toán cho các ch n c a doanh nghi p mình

+ T su t sinh l i trên ti n vay

T su t sinh l i trên ti n vay =

Ch tiêu này cho bi t trong k phân tích khi doanh nghi p s d ng 100 đ ng ti n vay thì t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n Ch tiêu này càng cao ch ng t hi u qu kinh doanh t t và ng c l i, n u nh ch tiêu này th p ch ng t hi u qu kinh doanh không

hi u qu T su t sinh l i trên ti n vay là m t trong nh ng nhân t h p d n nhà qu n tr

đ a ra quy t đ nh vay ti n đ u t vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh, ch tiêu này c ng

th hi n t c đ t ng tr ng c a doanh nghi p

– Phân tích hi u qu s d ng v n ch s h u Các nhà đ u t th ng coi tr ng đ n ch tiêu hi u qu s d ng v n ch s h u vì

h quan tâm kh n ng thu đ c l i nhu n t nh ng đ ng v n mà h b ra M t khác ch tiêu này giúp cho nhà qu n tr t ng c ng ki m soát và b o toàn v n c a h , giúp cho doanh nghi p tang them s b n v ng Khi phân tích hi u qu s d ng v n ch s h u,

ta th ng s d ng thông qua ch tiêu ROE Ta có công th c:

T su t sinh l i c a VCSH (ROE) =

ì â

Ch tiêu này cho bi t c 100 đ ng v n ch s h u đ u t thì t o ra đ c bao nhiêu

đ ng l i nhu n sau thu thu nh p c a doanh nghi p Ch tiêu này càng cao, càng bi u

hi n xu h ng tích c c vì s giúp cho các nhà qu n tr có th huy đ ng v n trên th

tr ng tài chính đ tài tr cho s t ng tr ng c a doanh nghi p Ng c l i ch tiêu này

nh thì hi u qu kinh doanh th p, doanh nghi p s g p khó kh n trong vi c huy đ ng

v n Tuy nhiên, s c sinh l i c a v n ch s h u cao không ph i lúc nào c ng t t vì có

th là do nh h ng c a đòn b y tài chính, kéo theo đó là m c đ m o hi m và r i ro cao M i quan h này đ c th hi n b ng mô hình Dupont nh sau:

ROEă=ăROAă×ăă ònăb y tài chính

Vì v y, mô hình Dupont có th ti p t c đ c tri n khai chi ti t thành:

à Hay,

ROE = L i nhu n ròng × Hi u su t s d ng t ng tài s nă×ă ònăb y tài chính

Trên c s nh n bi t ba nhân t trên, doanh nghi p có th áp d ng m t s bi n pháp làm t ng ROE nh sau:

– T ng doanh thu, gi m chi phí, nâng cao ch t l ng c a s n ph m, t đó t ng l i nhu n c a doanh nghi p

– T ng hi u su t s d ng t ng tài s n b ng cách nâng cao s vòng quay c a tài

s n, thông qua vi c v a t ng quy mô v doanh thu thu n, v a s d ng ti t ki m

và h p lý v c c u c a t ng tài s n

– Tác đ ng t i c c u tài chính c a doanh nghi p thông qua đi u ch nh t tr ng

n vay và t tr ng v n ch s h u cho phù h p v i n ng l c ho t đ ng c a doanh nghi p

Tóm l i, ph ng pháp phân tích Dupont có u đi m l n giúp cho nhà phân tích phát hi n và t p trung vào các y u đi m c a doanh nghi p Ph ng pháp này có th giúp doanh nghi p xác đ nh xu h ng ho t đ ng trong m t th i k đ có th đánh giá đ y đ

và khách quan các nhân t tác đ ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh, t đó ti n hành công tác c i ti n t ch c qu n lý c a doanh nghi p

1.3 Các nhân t nhăh ngăđ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

1.3.1 Các nhân t ch quan

– Nhân t b máy qu n lý hay t ch c hành chính

Nhân t b máy qu n lý hay t ch c hành chính là s tác đ ng tr c ti p c a các

c p lãnh đ o xu ng cán b công nhân viên nh m m c đích bu c ph i th c hi n m t ho t

Con ng i luôn đ c đ t v trí trung tâm c a m i ho t đ ng Ngu n nhân l c

c a m t doanh nghi p đóng vai trò quy t đ nh ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ t hi u

qu cao hay th p Doanh nghi p nào có đ i ng lãnh đ o qu n lý t t doanh nghi p, đ i

ng lao đ ng k thu t gi i v chuyên môn nghi p v và đ i ng công nhân tr c ti p, gián ti p s n xu t có tay ngh k thu t cao thì doanh nghi p đó s làm n đ t l i nhu n

t i đa, thu nh p c a ng i lao đ ng c ng ngày càng cao và đóng thu cho nhà n c ngày càng nhi u T đó hi u qu s n xu t kinh doanh đ t đ c s càng cao nâng cao vai trò và y u t con ng i, các doanh nghi p không ch c n ph i chú tr ng đào t o cán b , công nhân viên, b i d ng và nâng cao nghi p v c a h mà còn ph i quan tâm thích đáng đ n l i ích cá nhân, bao g m c l i ích v t ch t l n l i ích tinh th n c a công nhân viên trong doanh nghi p mình

– M ng l i kinh doanh c a doanh nghi p

K t qu ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p ngo i th ng ph thu c r t

l n vào h th ng m ng l i kinh doanh c a nó M t m ng l i kinh doanh r ng l n,

v i các đi m kinh doanh đ c b trí h p lý là đi u ki n đ doanh nghi p th c hi n các

ho t đ ng kinh doanh nh t o ngu n hàng, v n chuy n, đ i lý xu t kh u nh p kh u

m t cách thu n ti n h n và do đó góp ph n nâng cao h n hi u qu kinh doanh N u

m ng l i kinh doanh là quá thi u, ho c b trí các đi m không h p lý s gây c n tr , trì tr cho ho t đ ng kinh doanh làm tri t tiêu tính n ng đ ng c ng nh kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p trên th ng tr ng

– V n kinh doanh

V n kinh doanh là y u t gi vai trò quan tr ng trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a m i doanh nghi p Trong đó, t l v n ch s h u càng cao thì doanh nghi p

s có đi u ki n đ u t máy móc, thi t b , công ngh tiên ti n và hi n đ i ph c v cho

ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình m t cách nhanh chóng và d dàng Bên c nh

đó, n u doanh nghi p có ngu n v n d i dào thì s ti n hành đào t o ngu n nhân l c

th ng xuyên và lâu dài

– Trình đ khoa h c - k thu t Trình đ k thu t, công ngh tiên ti n cho phép doanh nghi p ch đ ng nâng cao

ch t l ng hàng hoá, n ng su t lao đ ng đ ng th i h giá thành s n ph m Các y u t này tác đ ng h u h t đ n các m t v s n ph m nh : đ c đi m s n ph m, giá c s n ph m,

s c c nh tranh c a s n ph m Nh v y mà doanh nghi p có th t ng vòng quay c a v n

l u đ ng, t ng kh n ng c nh tranh c a mình, t ng l i nhu n đ m b o cho quá trình tái

s n xu t c a doanh nghi p Ng c l i, v i trình đ công ngh th p không có các thi t b máy móc công ngh cao thì không nh ng gi m kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p

mà còn gi m l i nhu n, kìm hãm s phát tri n Tóm l i, nhân t trình đ k thu t công ngh cho phép doanh nghi p nâng cao n ng su t ch t l ng và h giá thành s n ph m

nh đó mà t ng kh n ng c nh tranh, t ng vòng quay c a v n, t ng l i nhu n t đó t ng

hi u qu kinh doanh

– C s h t ng

C s h t ng t t là m t y u t không th thi u trong vi c góp ph n thúc đ y ho t

– Môi tr ng kinh doanh

Môi tr ng kinh doanh có th nh h ng đ n doanh nghi p m t cách đ c l p ho c trong m i quan h liên k t v i các y u t khác, đóng vai trò trong vi c hoàn thi n môi

tr ng kinh doanh, t o đi u ki n cho các doanh nghi p ho t đ ng đ t hi u qu s n xu t kinh doanh Nh ng các doanh nghi p c ng c n ch đ ng đi u ch nh ho t đ ng c a mình cho phù h p v i tình hình th c t , ph i d báo nh ng thay đ i c a môi tr ng v i Nhà

n c đ gi i quy t nh ng v n đ gây khó kh n v ng m c cho doanh nghi p

– Môi tr ng c nh tranh

Nghiên c u y u t môi tr ng c nh tranh là n i dung quan tr ng nh t trong quá trình ki m soát môi tr ng bên ngoài c a doanh nghi p ây là y u t g n tr c ti p v i doanh nghi p và ph n l n các ho t đ ng c a doanh nghi p c ng nh s c nh tranh gi a các doanh nghi p x y ra tr c ti p t i đây Michael Porter trong tác ph m “Competitive Strategy” đã đ xu t mô hình 5 y u t c nh tranh trong b t c ngành nào Mô hình bao

g m:

+ Khách hàng

Doanh nghi p s n xu t và cung ng nh ng s n ph m và d ch v cho khách hàng

M i quan h gi a doanh nghi p và khách hàng là m i quan h trên th tr ng Trong

m i quan h đó khách hàng có th t o áp l c đ i v i doanh nghi p nh đòi h i v giá

c , ch t l ng, m u mã s n ph m, chi u kh u th ng m i đi u ki n giao hang… T đó tác đ ng không nh đ n l i ích c a nhà s n xu t Khi ng i tiêu dùng y u th thì doanh nghi p có c h i t ng giá và đ t l i nhu n nhi u h n

+ Ng i cung ng

Ng i cung ng đ c xem là s đe d a đ i v i doanh nghi p khi h có th đ y

m c giá hàng cung c p cho công ty lên, nh h ng đ n m c chi phí và l i nhu n c a doanh nghi p Các công ty th ng xuyên liên h v i các t ch c cung ng nh ng ngu n hang khác nhau nh : nguyên v t li u, thi t b , ngu n lao đ ng, v n… Y u t làm t ng

th m nh c a t ch c cung ng hàng hóa nh ng c ng t ng t nh các y u t làm t ng

th m nh c a ng i tiêu dùng

+ i th c nh tranh

S c nh tranh gi a các công ty trong ngành là y u t quy t đ nh t o ra c h i ho c

m i đe d a cho các doanh nghi p N u s c nh tranh trên là y u thì các doanh nghi p

s nâng giá nh m thu v l i nhu n cao h n và ng c l i n u s c nh tranh là gay g t thì

s d n đ n s c nh tranh quy t li t v giá c và ch t l ng có nguy c làm gi m l i nhu n c a các doanh nghi p S c nh tranh c a các công ty trong ngành th ng ch u s

tác đ ng t ng h p c a 3 y u t : c c u ngành, m c đ c u và nh ng c n tr ra kh i ngành

+ Th tr ng đ u vào và đ u ra Nhân t th tr ng đây bao g m c th tr ng đ u vào và th tr ng đ u ra c a doanh nghi p ây là y u t quy t đ nh quá trình tái s n xu t m r ng c a doanh nghi p

i v i th tr ng đ u vào: cung c p các y u t cho quá trình s n xu t nh nguyên v t

li u, máy móc thi t b cho nên nó tác đ ng tr c ti p đ n giá thành s n ph m, tính liên

t c và hi u qu c a quá trình s n xu t i v i th tr ng đ u ra: doanh nghi p ho t

đ ng trong th tr ng thu n l i thì s d bán đ c hang hóa c a mình v i m c l i nhu n

mà doanh nghi p mong mu n

+ Nhân t th i ti t, khí h u, mùa v Các nhân t này có nh h ng r t l n đ n quy trình công ngh , ti n đ th c hi n kinh doanh c a các doanh nghi p đ c bi t là các doanh nghi p kinh doanh các m t hàng mang tính ch t mùa v nh nông, lâm, th y s n, đ may m c, giày dép, cao su V i

nh ng đi u ki n th i ti t, khí h u và mùa v nh t đ nh thì doanh nghi p ph i có chính sách c th phù h p v i đi u ki n đó

+ Nhân t tài nguyên thiên nhiên Nhân t này ch y u nh h ng đ n các doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c khai thác tài nguyên thiên nhiên M t khu v c có nhi u tài nguyên thiên nhiên, v i tr

l ng l n và có ch t l ng t t s nh h ng t t đ n hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p

+ Nhân t v trí đ a lý

ây là nhân t không ch tác đ ng đ n công tác nâng cao hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p mà còn tác đ ng đ n các m t khác trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p nh : v n chuy n, s n xu t, giao d ch các nhân t này tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh thông qua s tác đ ng lên các chi phí

+ Môi tr ng chính tr - v n hóa - xã h i - pháp lu t Các y u t thu c môi tr ng chính tr - v n hóa - xã h i - pháp lu t tác đ ng đ n

m i m t c a n n kinh t , chi ph i m nh m đ n ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p

M t môi tr ng chính tr n đ nh s giúp cho các ch th trong n n kinh t có môi tr ng kinh doanh an toàn, góp ph n nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh.V n hóa - xã h i

c ng là nh ng y u t khách quan nh h ng tr c ti p đ n các khách hàng, ng i cung

c p và hình th c mua bán c a h Th c t cho th y m t xã h i an ninh, tr t t và có trình

đ dân trí cao s an toàn cho các ho t đ ng đ u t và các doanh nghi p s m r ng s n

xu t kinh doanh, t o đi u ki n thu n l i cho vi c phát tri n c a doanh nghi p Và ng c

l i, n u m t xã h i thi u n đ nh s gây c n tr cho s phát tri n c a doanh nghi p

25

CH NGă2 PHÂN TÍCH HI U QU S N XU T KINH DOANH C A

T NG CÔNG TY THU C LÁ VI T NAM

2.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a T ng công ty thu c lá Vi t nam

2.1.1 Gi i thi u khái quát v T ng công ty thu c lá Vi t Nam

– Tên công ty : T ng công ty Thu c Lá Vi t Nam

+ Công ty TNHH hai thành viên tr lên: 5 công ty

+ Công ty liên k t: 14 công ty

– Khái quát v l nh v c ho t đ ng kinh doanh c a T ng công ty thu c lá Vi t Nam

+ u t tr ng, thu mua và ch bi n nguyên li u thu c lá dùng trong n c và

xu t kh u;

+ S n xu t, thu c lá đi u ph c v nhu c u trong n c và xu t kh u;

+ Xu t, nh p kh u tr c ti p các lo i máy móc, thi t b , ph tùng, nguyên ph

+ S n xu t máy móc, thi t b , ph tùng ph c v cho ngành thu c lá;

+ Nghiên c u, ng d ng thành t u khoa h c k thu t trong và ngoài n c vào

s n xu t công, nông nghi p, ph c v cho s n xu t, kinh doanh c a ngành thu c lá;

+ Ti n hành h p đ ng nghiên c u khoa h c và đào t o đ i ng cán b nghiên

c u khoa h c, cán b qu n lý, công nhân tay ngh cao c a ngành thu c lá trong và ngoài n c;

+ Kinh doanh, mua bán thu c lá đi u các lo i và các m t hàng khác trong ph m

vi Chính ph cho phép T ng công ty th c hi n;

+ D ch v v n chuy n hàng hóa ph c v cho s n xu t kinh doanh c a các đ n

v trong T ng công ty;

+ c phép t ch c th c hi n các ho t đ ng liên doanh,liên k t, s n xu t kinh doanh, đ u t trong và ngoài ngành thu c lá theo s ch p thu n c a Chính

ph nh l ng th c, th c ph m, xây d ng, đ a c, xu t kh u lao đ ng, tài chính theo h ng đa ngành đ tr thành t p đoàn kinh t

Các nghi p v kinh doanh c a công ty khá đa d ng Nh ng ngành ngh ch y u

c a công ty đó là: s n xu t thu c lá trong n c và xu t kh u ra n c ngoài Vi c thu

mua và s n xu t thu c lá đ c th c hi n nh ng vùng sâu cùng xa nh m giúp dân c

n i y xóa đói gi m nghèo

2.2 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh c a T ng công ty Thu c lá Vi t

Nam

2.2.1 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích doanh thu – chi

phí – l i nhu n

2.2.1.1 Phân tích hi u qu s n xu t kinh doanh thông qua phân tích bi n đ ng doanh

thu - chi phí – l i nhu n

Giai đo n n m 2012 – 2014 là th i k n n kinh t trong n c c ng nh kinh t th

gi i g p nhi u khó kh n và có d u hi u ph c h i ch m, b i v y các doanh nghi p Vi t

Nam nói chung và T ng công ty Thu c lá Vi t Nam nói riêng đã g p ph i không ít khó

kh n trong quá trình s n xu t kinh doanh c a mình Trong nh ng n m này, toàn th lãnh

đ o và cán b c a T ng công ty đã luôn c g ng, ph n đ u và làm vi c ch m ch đ đ a

T ng công ty v t qua th i k khó kh n, tuy nhiên doanh thu – chi phí và l i nhu n c a

T ng công ty trong 3 n m qua không n đ nh và ch a đ t đ c hi u qu cao D i đây

là phân tích chi ti t tình hình s n xu t kinh doanh c a T ng công ty trong giai đo n 2012

27

Doanh thu bán hàng và cung c p d ch v : c a T ng công ty Thu c lá Vi t Nam

trong n m 2013 t ng nh so v i n m tr c đó 6,84% S d doanh thu c a n m 2013 c a

T ng công ty t ng nh nh v y là do doanh thu bán thu c lá đi u c a công ty có s t ng lên đáng k so v i n m ngoái là 6.094.129.962.855 đ ng, chi m 99,42% c t ng doanh thu bán hàng và cung c p d ch v M c dù doanh thu t s n l ng bánh k o có ph n

gi m nh nh ng thu c lá đi u là m t trong nh ng m t hàng chính và tiêu bi u c a T ng công ty nên vi c thu n l i trong vi c bán hàng thu c lá đi u giúp doanh thu t ng lên t 5.737.238.001.576 đ ng lên đ n 6.094.129.962.855 đ ng, t ng lên 356.891.961.279

đ ng H n n a, trong n m 2013, T ng công ty c ng ch đ ng đ a ra, các ho t đ ng marketing, qu ng bá s n ph m Jet và Hero c a T ng công ty đ c đ y m nh Nh ng sang đ n n m 2014 doanh thu c a T ng công ty ch đ t 5.220.968.006.359 đ ng, đã

gi m 908.456.286.958 đ ng, t ng đ ng v i 14,82% so v i n m 2013 Nguyên nhân chính là do doanh thu bán thu c lá đi u n m 2014 gi m m nh 56,08% b i công tác marketing cho các s n ph m thu c lá đi u không đ c đ y m nh th c hi n nh n m ngoái Bên c nh đó, trong n m 2014 T ng công ty th t ch t h n chính sách tín d ng

th ng m i c a mình, bu c khách hàng ph i tr n s m h n d n đ n kì thu ti n bình quân gi m t 37,67 ngày (2013) xu ng còn 33,89 ngày (2014) Trong nh ng n m t i công ty c n có nh ng k ho ch t t h n trong vi c bán m t hàng thu c lá đi u và có chính sách tín d ng th ng m i h p lý h n đ tránh tình tr ng đ doanh thu th t gi m nh

n m 2014 v a r i

Doanh thu t ho t đ ng tài chính: ta có th d dàng th y đ c trong c 3 n m

con s c a doanh thu t ho t đ ng tài chính chi m t tr ng nh so v i t ng doanh thu

c a T ng công ty và doanh thu t ho t đ ng tài chính trong 3 n m qua đ u t ng N m

2012 đ t 236.740.868.312 đ ng, n m 2013 doanh thu t ng m nh 104,91% n n m

2014 ti p t c t ng nh 10,96% Tr c h t, doanh thu tài chính c a T ng công ty đ n t lãi ti n g i Ngân hàng và ti n cho vay N m 2013 kho n m c này t ng m nh so v i n m

2012 là 79.808.357.494 đ ng, g p 3 l n so v i n m 2012, n m 2014 tuy có s t gi m nh

nh ng con s này v n m c cao Ngoài ra do công ty c ng tham gia các ho t đ ng đ u

t tài chính nh mua c phi u c a Công ty c ph n Hòa Vi t, trái phi u, tín phi u, k phi u chính ph trên th tr ng ch ng khoán, c th n m 2013 đ t 2.350.400.000 đ ng,

đ n n m 2014 kho n lãi này t ng m nh 5.045.391.000 đ ng đi u này khi n cho doanh thu ho t đ ng tài chính t ng m nh trong n m 2014 Bên c nh đó, T ng công ty còn có

nh ng ngu n thu t c t c, l i nhu n đ c chia, t ng t 319.459.823.476 đ ng lên đ n 384.284.086.667 đ ng, lãi ch nh l ch t giá t ng t 176.052.920 đ ng t i 782.163.261

đ ng Trong nh ng n m ti p theo, công ty không nên ch quan mà v n xem xét th t k

l ng các ho t đ ng mua bán c phi u trong th tr ng ch ng khoán, đ u t kinh t , c n xem xét tình tr ng c a n n kinh t hi n th i c n th n nh m tránh vi c th t thu t ho t

đ ng tài chính và ti p t c phát huy và duy trì k t qu t t h n trong t ng lai

L i nhu n khác: là kho n thu nh p ch u thu trong k tính thu mà kho n thu

nh p này không thu c các ngành ngh , l nh v c kinh doanh ghi trong đ ng kí c a doanh nghi p, có th nói đó là kho n thu khá b t th ng và lâu lâu doanh nghi p m i có c

may h ng l i t nó L i nhu n khác c a n m 2013 gi m m nh so v i n m 2012 b i trong n m 2013 T ng công ty không có nhi u ho t đ ng trong vi c chuy n nh ng tài

s n góp v n và đánh giá l i tài s n nh n m 2012 Tuy nhiên đ n n m 2014, T ng công

ty có thêm nhi u l i nhu n trong vi c thu nh p t chuy n nh ng v n, chuy n nh ng

b t đ ng s n, ch ng khoán, cho thuê và thanh lý tài s n…nên khi n cho kho n l i nhu n khác c a T ng công ty t ng m nh 2501,25%

– Phân tích chi phí

n v tính: t đ ng

B ng 2.2 Các ch tiêu phân tích chi phí

(Ngu n: báo cáo tài chính và theo tính toán c a tác gi ) Chi phí là kho n m c r t quan trong trong quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, nó nh h ng tr c ti p đ n hi u qu kinh doanh, n u chi phí đ c qu n lý t t thì doanh nghi p s t o đ c nhi u l i nhu n h n, t su t sinh l i trên doanh thu cao

h n, và ng c l i n u qu n lý chi phí kém hi u qu s d n t i gi m l i nhu n th m chí

có th d n t i thua l

Giá v n hàng bán có th hi u đ n gi n đây là s ti n doanh nghi p ph i b ra đ

có đ c hàng hóa mang đi kinh doanh Nhìn vào b ng 2.1 nh n th y doanh thu và giá

v n hàng bán có t l thu n v i nhau, b i khi doanh thu t ng do bán đ c nhi u hàng

h n thì chi phí đ mua nguyên nhiên v t li u đ u vào ph c v cho quá trình s n xu t

c ng t ng theo N m 2012 ch tiêu giá v n hàng bán là 5.483.101.681.809 đ ng, nhìn vào m c doanh thu c a n m thì có th th y giá v n đang m c h p lý khi mà T ng

công ty đang qu n lý t t các kho n chi phí đ u vào n n m 2013 giá v n c a Công ty

đã t ng lên 6,20% ây tuy không ph i là m t m c t ng r t l n, tuy nhiên xem xét v i

m c đ t ng doanh thu thì có th th y m c t ng giá v n l n h n khá nhi u so v i n m

tr c Lý gi i đi u này là do giá c các m t hàng nguyên v t li u đ u vào c a thu c lá

t ng đáng k so v i n m tr c đ ng th i T ng công ty không đàm phán đ c v i các nhà cung c p m t m c giá t t d n đ n chi phí đ u vào t ng khá cao n n m 2014 cùng

v i s gi m đi c a doanh thu thì giá v n c ng gi m đi 14,60% so v i n m 2013, t c đ

đ c giá thành s n ph m

Chi phí bán hàng là các kho n chi phí phát sinh trong quá trình bán hàng nh ti n thuê c a hàng, ti n l ng cho nhân viên bán hàng, ti n đi n, n c ph c v bán hàng…

n m 2014 t ng 16,65% so v i n m 2013 Và chi phí bán hàng c a n m 2013 t ng 35,85%

so v i n m 2012 Có th th y trong 3 n m qua chi phí bán hàng c a T ng công ty đ u

t ng, tuy nhiên m c chi phí này n m 2013 t ng m nh là do T ng công ty qu n lý ch a

t t công tác bán hàng d n đ n lãng phí nhi u ngu n l c và làm chi phí bán hàng t ng cao, đ ng th i do ho t đ ng kinh doanh c a T ng công ty đ c m r ng h n, T ng công

ty ký nhi u h p đ ng bán m t hàng thu c lá đi u nh Th ng Long, Vinataba, đ c bi t

là hai s n ph m Jet và Hero vì T ng công ty đã ch đ ng đ y m nh công tác Marketing cho hai s n ph m này, nên chi phí cho ho t đ ng bán hàng nh chi phí m i chào, gi i thi u s n ph m, chi phí ti p khách hàng đ i lý l n nh , chi phí v n chuy n, liên l c

c ng nhi u h n Sang n m 2014, T ng công ty có m thêm 18 đ i lý và 26 c a hàng

gi i thi u s n ph m, hoa h ng bán hàng c ng đ c t ng nh 1% khi n cho chi phí bán hàng t ng cao m c dù giá v n và doanh thu đ u gi m i u này cho ta th y T ng công

ty ch a qu n lý t t chi phí bán hàng c a mình, d n đ n vi c b lãng phí nh ng chi phí không c n thi t

Chi phí qu n lý doanh nghi p: là các kho n chi phí ph c v quá trình qu n lý

doanh nghi p nh ti n l ng nhân ban giám đ c, ti n l ng nhân viên, ti n đi n, n c,

kh u hao tài s n c đ nh dùng cho công tác qu n lý doanh nghi p Nhìn chung, chi phí

qu n lý doanh nghi p c a T ng công ty thu c lá Vi t Nam trong 3 n m qua t ng gi m không n đ nh và có xu h ng t ng lên trong t ng lai Trong n m 2013, chi phí qu n

lý doanh nghi p gi m b i T ng công ty ch đ ng thanh lý b t các TSC c trong v n phòng làm vi c, gi m thi u các chi phí v t li u cho v n phòng Sang n m 2014 kho n

m c chi phí này l i t ng thêm m c dù doanh thu và giá v n hàng bán trong n m 2014

c a T ng công ty b gi m so v i n m 2013, ch ng t T ng công ty ch a có k ho ch t t

đ ti t ki m và c t gi m đ c chi phí qu n lý doanh nghi p c a mình Bên c nh đó, trong n m 2014, T ng công ty đã tuy n thêm nhân viên b ph n v n phòng Vì v y, chi phí các kho n ti n l ng, ph c p, các kho n trích theo l ng t ng, cùng v i đó là b o

hi m xã h i, b o hi m y t , kinh phí công đoàn c ng t ng theo

Chi phí t ho t đ ng tài chính: c a T ng công ty trong n m 2013 gi m nh so

v i n m 2012 0,85% Nguyên nhân ch y u c a s gi m nh này là do chi phí lãi vay

và l chênh l ch t giá phát sinh t vi c trao đ i và quy đ i cùng ti n ngo i t thu v t

vi c xu t kh u thu c lá đi u sang n c ngoài c a T ng công ty trong n m 2013, đi u này khi n cho chi phí t ho t đ ng tài chính đã gi m khá nhi u so v i n m 2012 m c dù

d phòng gi m giá các kho n đ u t tài chính t ng nh i u này ch ng t công ty đã

có nh ng b c tính toán v chi phí tài chính t t giúp gi m thi u v chi trong n m 2013

N m 2014, chi phí tài chính c a T ng công ty là (1.693.667.920) đ ng Nguyên nhân là

do T ng công ty d phòng trong n m nay th p h n n m tr c, do đó ph i hoàn nh p d phòng chi phí tài chính, kho n hoàn nh p l n h n chi phí tài chính phát sinh trong k nên khi n cho chi phí tài chính b âm ph n phân tích phía trên, doanh thu t ho t

đ ng tài chính đ u t ng qua 3 n m thì chi phí ho t đ ng tài chính trong 3 n m đ u gi m

ây là m t hi n t ng r t đáng m ng vì ch ng t công ty đã có nh ng k ho ch t t trong vi c gi m thi u chi phí, t ng doanh thu giúp mang l i kho n l i nhu n không nh cho T ng công ty

– Phân tích l i nhu n:

n v tính: t đ ng

Bi u đ 2.1 L i nhu n sau thu c a T ng công ty giai đo n 2012 - 2014

(Ngu n: báo cáo tài chính)

L i nh n sau thu : c a T ng công ty thu c lá Vi t Nam có xu h ng t ng lên trong giai đo n 2012 – 2014, t c là l i nhu n c a T ng công ty trong 3 n m qua đ u

t ng dù n n kinh t th tr ng có nhi u bi n đ ng khi n T ng công ty g p nhi u khó

kh n trong quá trình kinh doanh N m 2013, l i nhu n sau thu c a T ng công ty t ng

v t 199,92% so v i n m ngoái, nguyên nhân chính là do s t ng tr ng m nh m v doanh thu bán hàng, c th là m t hàng thu c lá đi u, cùng v i đó doanh thu t ho t

đ ng tài chính t vi c cho vay và h ng lãi ngân hàng… trong n m khi n cho l i nhu n sau thu n m 2013 có nh h ng tích c c

Sang n m 2014, m c dù doanh thu b gi m m nh so v i n m 2013 tuy nhiên do

T ng công ty đã ti t ki m và gi m thi u đ c ph n l n chi phí tài chính, thêm vào đó ngu n l i nhu n khác (thu nh p thêm t vi c chuy n nh ng v n, chuy n nh ng b t

đ ng s n, ch ng khoán, cho thuê…) c a T ng công ty trong n m 2014 t ng m nh khi n

134

404

460

050100

L i nhu n sau thu