Quản trị rủi ro trong các ngân hàng thương mại việt nam lê thanh hoàn

Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng thương mại 3 1.1.2.. Tình hình hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam 34 2.2.1.. Phương hướng hoạt động của các ngân hà

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

KHOA LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:

QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

SINH VIÊN THỰC HIỆN

LỚP

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

ị~77u •••i-Nị

1 -Ị

Ị LU i íit Ị

ra

HÀ NỘI - 2005

: LÊ THANH H O À N : A3 - KHOA 40 : THS NGUYỄN TRỌNG HẢI

LỜI CẢM ƠN

ốm XÙI bàiỷ tẩ lònạ biết đu đèn ĩĩỉtS Qlạuụhi &rsiuj, 'Xát

đã tăn tìtih kưẩttạ dẫn em trong, thòi gian qua (X)ìn etiân thành

cảm ỉ/tt các cồ-, dùi tàm lùỈẨt tại thư viên Qítừe gia eữníẬ như eẵe

e&, chú làm tùêe tại đại ~3ỗOií QlíjẨHii phương, đã eunạ eâ'p eỉiữ em

rthũnậ tài Hụi (ịúụ I)áii cùng enc han bè, tuj.ưềì thản đã itỏtiạ

M Ụ C L Ụ C

C H Ư Ơ N G ì: LÝ LUẬN CHUNG VẾ N G Â N H À N G T H Ư Ơ N G M Ạ I VÀ RỦI RO

TÍN DỤNG TRONG C Á C N G Â N H À N G T H Ư Ơ N G M Ạ I 3

1.1 M ộ t số vãn đề về ngân hàng thương mại 3

1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng thương mại 3

1.1.2 Chức năng của các ngân hàng thương mại 5

1.1.3 Các hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại 7

1.2 Rủi ro trong hoạt động của ngân hàng thương mại lũ

1.2.2 Phân loại rủi ro 11

1.3 Rủi ro tín dụng 12

1.3.1 Khái niệm rủi ro tín dụng 12

1.3.2 Các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng ngân hàng 12

1.3.3 Các chỉ tiêu đánh giá về rủi ro tín dụng ngân hàng 16

1.4 Các biện pháp chung để phòng ngừa r ủ i ro tín dụng của NHTM 19

1.4.1 Xây dịng chính sách 19

1.4.2 Thịc hiện tốt quy trình quản lý tín dụng 20

1.4.3 Một số biện pháp nhằm phân tán - giảm thiểu rủi ro tín dụng

ngân hàng 22 1.4.4.Duy trì quan hệ khách hàng lâu dài 24

1.4.5 Thịc hiện tốt các bảo đảm tín dụng 24

1.5 K i n h nghiệm quản trị r ủ i r o tín dụng của một sô nước trẽn thê

C H Ư Ơ N G li: THỰC TRẠNG VẾ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG C Á C

N G Â N H À N G T H Ư Ơ N G M Ạ I ở VIỆT NAM 29

2.1 Đặc thù của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay 29

cơ cấu hệ thống ngần hàng 29

2.1.2 Về vốn 31

2.1.3 Về công nghệ 32

2.1.4 Về khả năng cạnh tranh 33

2.1.5 Về mức độ tự do hóa trong hoạt động ngân hàng 34

2.2 Tình hình hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại

Việt Nam 34 2.2.1 Quy m ô hoạt động tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng 34

2.2.2 Cơ cấu đầu tư và cho vay 36

2.2.4 Thị phần huy động vốn tín dụng 38

2.3 Đánh giá rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng ở Việt Nam 41

2.3.1 Tỷ lệ nợ xấu, nợ khó đòi cao 41

2.3.2 Tinh hình ban hành các quy chế liên quan đến quản trị rủi ro tín

dụng 45 2.3.3 Vịêc thực hiện các quy chế 49

2.3.4.Hoạt động thông tin tín dụng còn nhiều hạn chế 51

2.3.5 Đ ộ i ngũ cán bộ ngân hàng còn thiếu và còn yếu 54

2.3.6 Tinh thẩn hợp tác của khách hàng chưa cao 55

2.3.7 Các ngân hàng không có khả năng tự bù đừp rủi ro 57

2.3.8 Tính đa dạng chưa cao 58

C H Ư Ơ N G IU: MỘT số GIẢI PHÁP HẠN CHÊ RỦI RO TRONG KINH DOANH

TÍN DỤNG 59 3.1 Phương hướng hoạt động của các ngân hàng thương mại trong

thòi gian tói 59 3.2 M ộ t số giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng của các ngân hàng

thương mại 60 3.2.1 Thu thập và xử lý thông tin tín dụng có hiệu quả 61

3.2.2.Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ 64

3.2.3 Đa dạng hóa các hình thức cấp tín dụng 68

3.2.4 Dự phòng rủi ro 71

3.2.5 Linh hoạt trong xử lý nợ 72

3.2.6 Xây dựng và củng cố hệ thống thanh tra nội bộ 75

3.3 M ộ t sô Kiên nghị với chính phủ và ngàn hàng Nhà nước 76

3.3.1.Hoàn thiện môi trường pháp lý 76

3.3.2 Tàng cường công tác thanh tra cùa Ngàn hàng Nhà nước 78

3.3.3 Hoàn thiện cơ chế hoạt động của cõng ty bẬo hiếm tiền gửi 79

3.3.4 Nhanh chóng phát triển thị trường vốn 80

3.3.5 Nâng cao hiệu quẬ điều hành chính sách tín dụng, đổi mới cơ

chế quẬn lý tín dụng ngàn hàng của ngân hàng nhà nước 81

LUẬN 83

LỜI NỐI DẦU

TrongTtu thế hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, nền kinh tế thê giới

là m ộ t thực t h ể t h ố n g nhất, t r o n g đó các q u ố c g i a có m ố i quan h ệ chặt chẽ đan x e n lẫn nhau, m ỗ i b i ế n động t r o n g n ề n k i n h t ế c ủ a m ộ t nước không chỉ

có tác động đến nước đó m à gây ọnh hường dãy c h u y ề n đến hoạt động cùa

cọ k h u vực, c ủ a tất cọ các nước trên t h ế g i ớ i T r o n g x u t h ế hôi nhập đó, ngán hàng là lĩnh vực có vai trò quan trọng, góp phẩn to l ớ n vào sự phát t r i ể n k i n h

t ế c ủ a m ỗ i q u ố c gia H o ạ t động k i n h doanh của các ngân hàng luôn là lĩnh vực rất nhạy c ọ m c ủ a n ề n k i n h tế Chính vì t h ế m à k i n h doanh ngân hàng chứa đựng rất n h i ề u r ủ i ro, đặc biệt là t r o n g môi trường k i n h t ế q u ố c t ế cạnh tranh k h ố c liệt, các ngân hàng thương m ạ i còn n o n trẻ cùa V i ệ t N a m phọi

đ ố i mặt v ớ i các đ ố i thù có t i ề m lực về tài chính mạnh, có trình độ chuyên

m ô n nghiệp vụ cao, trình độ k h o a học kỹ thuật tiên tiến trên t h ế g i ớ i Đ â y thực sự là m ộ t áp lực l ớ n đ ố i v ớ i các ngân hàng thương m ạ i t r o n g nước Đòi

h ỏ i h ệ thống ngân hàng thương m ạ i V i ệ t N a m phọi có n h ũ n g đ ố i sách phù hợp D o những đòi h ỏ i về mặt lý thuyết cũng như thực tiễn nêu trên m à việc nghiên c ứ u đề tài: "quọn trị r ủ i r o t r o n g các ngân hàng thương m ạ i V i ệ t

N a m " t r ở thành cấp thiết T r o n g k i n h doanh ngán hàng có rất n h i ề u loại r ủ i

ro như: r ủ i r o tỷ giá, r ủ i r o tín dụng, r ủ i ro thanh khoọn, r ủ i ro lãi suất nhưng r ủ i r o tín dụng là r ủ i r o l ớ n nhất, phức tạp nhất, việc quọn lý phòng ngừa khó khăn nhất; trên thực t ế ở V i ệ t N a m h i ệ n nay, hoạt động tín d ụ n g là hoạt động m a n g l ạ i n g u ồ n t h u c h ủ y ế u cho các ngân hàng c h i ế m t ừ 7 0 - 9 0 %

t ổ n g t h u , n g u ồ n tín dụng này đang đóng vai trò kênh dẫn v ố n chù đạo cho các doanh nghiệp D o n h ữ n g hạn c h ế về mặt thời g i a n c ũ n g như khuôn k h ổ của m ộ t bài khóa l u ậ n tốt nghiệp, bài viết x i n đi sâu phân tích quọn trị r ủ i ro tín dụng t r o n g các ngân hàng thương m ạ i V i ệ t Nam

Bằng việc sử d ụ n g n h i ề u phương pháp nghiên cứu khác nhau như t h ố n g

2 một bức tranh khá chi tiết về rủi ro tín dụng trên khía cạnh lý thuyết cũng như thực tế, đổng thời đưa ra được một hệ thống các biện pháp ở tầm vi m ò cũng như vĩ m ô nhằm khấc phục rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam

Các kết quả nghiên cứu được trình bày theo bố cục như sau:

hàng thương mại

Chương l i : Thực trạng về quản lí rủi ro trong các ngân hàng thương mại ở

Việt Nam

Chương n i : Một số Giải pháp hạn chế rủi ro trong kinh doanh tín dụng

C H Ư Ơ N G ì: L Ý LUẬN CHUNG VẾ N G Â N H À N G T H Ư Ơ N G MẠI

V À RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CÁC N G Â N H À N G

T H Ư Ơ N G MẠI

1.1 Một số vấn đề về ngán hàng thương mại

i.7.7 Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng thương mại

Lịch sử hình thành và phát t r i ể n c ủ a ngân hàng g ắ n l i ề n v ớ i lịch sử phát

t r i ể n cùa n ề n sản xuất hàng hoa Q u á trình phát t r i ể n k i n h t ế là điều k i ệ n và đòi h ỏ i sự phát triển c ủ a ngành ngân hàng; đến lượt mình sự phát t r i ể n c ủ a

hệ thống ngân hàng trở thành động lực cùa sự phát t r i ể n k i n h tế

N g h ề ngân hàng bắt đầu v ớ i nghiệp vậ đ ổ i tiền hoặc đúc t i ề n c ủ a các t h ợ vàng Vì vậy, n h ữ n g ngân hàng loại này còn được g ọ i là ngân hàng t h ợ vàng

V i ệ c lưu hành những đổng t i ề n riêng c ủ a m ỗ i quốc g i a hoặc vùng lãnh t h ổ

k ế t hợp v ớ i thương m ạ i và giao lưu quốc t ế tạo r a yêu cầu đúc và đ ổ i t i ề n tại các cửa k h ẩ u hoặc t r u n g tâm thương mại

N g ư ờ i làm nghề đ ổ i tiền thường là người giàu trước đó có thê đã làm

n g h ề c h o v a y nặng lãi H ọ thường có két t ố t để cất g i ữ để đ ả m bảo an toàn

D o yêu cầu cất t r ữ tiền cùa các lãnh chúa, các nhà buôn n h i ề u người làm

n g h ề đ ổ i tiền thực h i ệ n luôn cả nghiệp vậ cất t r ữ hộ T h ự c h i ệ n cất t r ữ h ộ làm tăng thu nhập, tăng k h ả nâng đa dạng hoa các loại tiền, tăng q u y m ô tài sân của người k i n h doanh t i ề n tệ T h a n h toán q u a t r u n g gian làm nảy sinh thanh toán không dùng t i ề n mặt, n h ữ n g ưu điểm của thanh toán không dùng

t i ề n mặt đa thu hút các thương g i a g ử i tiền n h i ề u hơn

Đ ầ u tiên, n h ữ n g nhà buôn tiền đã dùng v ố n t ự có để cho vay, nhưng điều

đó không kéo dài T ừ hoạt động thực tiễn, h ọ n h ậ n thấy thường xuyên có người g ử i tiền vào và có người l ấ y ra, song tất cả không rút tiền m ộ t lúc, đã tạo số dư thường xuyên t r o n g két D o tính chất vô danh của tiền, nhà buôn

4 động này làm thay đổi cơ bản hoạt động của nhà buôn tiền - kẻ cho vay nặng lãi- thành nhà buôn tiền- Ngán hàng Do lợi nhuận từ cho vay rất cao nên nhiều chủ ngân hàng đã lạm dụng ưu thế cùa chứng chỉ tiền gửi (lun thông thay vàng hoặc bạc) phát hành chứng chỉ khống đỗ cho vay Thực trạng này đã đẩy nhiều ngân hàng đến chỗ mất khả năng thanh toán và phá sản Sự sụp đổ của các ngân hàng gây khó khăn cho hoạt động thanh toán, ảnh hưởng xấu tới hoạt động buôn bán Hơn nữa, lãi suất cao nên nhiều nhà buôn không thỗ sử dụng nguồn vay này Trước tình hình đó nhiều nhà buôn góp vốn lập ngân hàng, với chức năng chủ yếu là tài trợ ngắn hạn và thanh toán hộ Ngán hàng này gọi là ngân hàng thương mại Thực hiện các nghiệp

vụ truyền thống của ngân hàng như huy động tiền gửi, thanh toán, cất giữ hộ

và cho vay Sau đó, trong những điều kiện lịch sử cụ thỗ đã hình thành nên nhiều loại hình ngân hàng khác như ngân hàng tiết kiệm, ngân hàng phát triỗn, ngân hàng đầu tư, ngân hàng trung ương tạo nén hệ thống các ngân hàng Trong đó, ngân hàng trung ương có chức năng xây dựng và quản lý chính sách tiền tệ quốc gia, các ngân hàng còn lại dù có một số nghiệp vụ khách nhau song đều chung đặc điếm đó là trung gian tài chính thực hiện kinh doanh tiền tệ

Cùng với sự phát triỗn của khoa học công nghệ, hoạt động ngân hàng cũng đã có những bước tiến rất nhanh Trước hết, đó là sự đa dạng các loại hình ngàn hảng và các hoạt động ngân hàng Từ các ngân hàng tư nhân, quá trình tích tụ và tập trung vốn trong ngân hàng đã dẫn đến hình thành ngân hàng cổ phần Quá trình gia tăng vai trò quản lý của nhà nước đối với hoạt động hoạt động ngân hàng đã tạo nên các ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước, các ngân hàng liên doanh, các tập đoàn ngân hàng phát triỗn mạnh trong những năm cuối thế kỉ XX Quá trình phát triỗn của các ngân hàng không những làm tăng số lượng các ngân hàng m à còn làm tăng quy m õ của mỗi ngân hàng, tích tụ và tập trung vốn đã tạo nên các ngân hàng cực lớn với tổng số vốn tự có hàng chục tỷ đô la Mỹ, đổng thời cũng tạo ra mối liên hệ ràng buộc ngày càng chặt chẽ, sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng lớn giữa