Nghiên cứu thống kê kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty cổ phần nhà nước ngành công nghiệp dệt, may ở thành phố Hà nội

Doanh thu thu n là ch.

Tr ng i h c kinh t qu c dân

* * *

Nguy n Thuý Chinh

NGHI N C U TH NG KÊ

T QU HO T NG S N XU T KINH DOANH C A CÁC CÔNG TY C PH N NHÀ N C NGÀNH CÔNG NGHI P D T, MAY

THÀNH PH HÀ N I GIAI N 2000 - 2007

Chuyên nghành: Th ng kê Kinh t - Xã h i

Tóm t t lu n v n th c s

Hà N i, N m 2008

trình i m i, s p x p l i doanh nghi p nhà n c n c ta Ngay trong

nh ng n m u c a th i k i m i, ng và Nhà n c ã có ch tr ng và nhi u bi n pháp ch o tri n khai th c hi n r t tích c c ti n trình i m i,

p x p và c ph n hoá doanh nghi p nhà n c này C ph n hoá các doanh nghi p mà Nhà n c không c n n m gi 100% v n ã c coi nh là m t

gi i pháp có tính ch t chi n l c nh m kh c ph c nh ng m t khi m khuy t,

u kém v n có c a c ch bao c p trong doanh nghi p; huy ng c thêm

n, t o c ng l c và c ch qu n lý n ng ng phát tri n, nâng cao

ng l c và hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

Các công ty nhà n c ngành công nghi p d t, may Thành ph Hà N i

th i gian u c a quá trình i m i n n kinh t ã có nh ng óng góp r t tích

c trong vi c phát tri n kinh t c a Thành ph Tuy nhiên, sau m t th i gian

ho t ng, hi u qu s n xu t kinh doanh không còn cao nh tr c Vi c c

ph n hoá các công ty này ã t o nên ng l c m i cho ngành công nghi p d t, may Thành ph Hà N i Hi u qu s n xu t kinh doanh c nâng cao, gi i quy t vi c làm và c i thi n i s ng cho ng i lao ng, n p ngân sách nhà

c t ng lên, góp ph n t ng kim ng ch xu t kh u c a Thành ph …

Xu t phát t t m quan tr ng c a ch tr ng c ph n hoá doanh nghi p Nhà n c, s óng góp tích c c c a các công ty c ph n nhà n c ngành công nghi p d t, may i v i s phát tri n kinh t c a Th ô, vi c nghiên

u k t qu ho t ng s n xu t kinh doanh c a các công ty này hi n nay là

u c n thi t T ó s th y c các thành t u ã t c, nh ng m t còn

n t i t ó có nh ng ki n ngh , gi i pháp nâng cao hi u qu ho t ng cho các công ty Hà N i và c n c

* i t ng và ph m vi nghiên c u: Trên c s chính là thu th p các s

li u v qui mô, lao ng, ngu n v n, doanh thu, l i nhu n, n p ngân sách,

công ty này.

* Ph ng pháp nghiên c u: Khai thác thông tin t u tra doanh nghi p c a C c Th ng kê Thành ph Hà N i hàng n m S d ng ph ng pháp nghiên c u c a th ng kê h c nh ph ng pháp phân t th ng kê, b ng

và th th ng kê, phân tích dãy s th i gian, ph ng pháp ch s , h i qui và

ng quan

M T S V N C B N V DOANH NGHI P NHÀ N C, CÔNG TY C PH N NHÀ N C VÀ NGÀNH CÔNG NGHI P D T MAY

Theo Lu t Doanh nghi p c Qu c h i n c C ng hoà xã h i ch ngh a Vi t Nam ban hành ngày 29 tháng 11 n m 2005, có hi u l c thi hành t

ngày 1 tháng 7 n m 2006 : Doanh nghi p là t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch n nh, c ng ký kinh doanh theo quy nh

a pháp lu t nh m m c ích th c hi n các ho t ng kinh doanh

n kinh t n c ta hi n nay là n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n phát tri n theo c ch th tr ng có s u ti t c a Nhà n c Do v y, mà có nhi u lo i hình doanh nghi p, các lo i hình doanh nghi p Vi t Nam hi n nay g m có: Doanh nghi p Nhà n c, Doanh nghi p t p th (thành l p theo

Lu t H p tác xã), Doanh nghi p t nhân, Công ty h p danh, Công ty trách nhi m h u h n, Công ty c ph n, Doanh nghi p có v n u t n c ngoài

i u 1 c a Lu t Doanh nghi p nhà n c n m 2003 ã quy nh khái

ni m v doanh nghi p nhà n c nh sau: Doanh nghi p nhà n c là t ch c kinh t do Nhà n c s h u toàn b v n u l ho c có c ph n, v n góp chi

trách nhi m h u h

c xác nh là m t trong nh ng ngành công nghi p m i nh n c a Thành ph , các doanh nghi p nhà n c ngành công nghi p d t, may ã c Thành ph khá quan tâm trong vi c s p x p, i m i doanh nghi p Hi n nay, ph n l n doanh nghi p nhà n c ngành này ã c c ph n hoá Vi c hình thành và phát tri n các công ty c ph n nhà n c ngành công nghi p d t, may ã t o nên ng l c m i cho vi c phát tri n kinh t Th ô Hi u qu s n

xu t kinh doanh c nâng cao, gi i quy t vi c làm và nâng cao i s ng cho

ng i lao ng, n p ngân sách nhà n c t ng lên, góp ph n t ng kim ng ch

xu t kh u c a Thành ph …

* M t s v n v công ty c ph n Nhà n c và công ty c ph n Nhà

c ngành công nghi p d t, may

Công ty c ph n là công ty mà trong ó v n u l c chia thành các

ph n b ng nhau g i là c ph n Ng i s h u c ph n c g i là c ông ông ch ch u trách nhi m v các kho n n và các ngh a v tài s n khác

a công ty trong ph m vi s c ph n mà h ã mua c a công ty

Công ty c ph n có vai trò quan tr ng i v i vi c phát tri n kinh t

-xã h i: - Vai trò chính tr : Cùng v i doanh nghi p nhà n c các công ty c

ph n nhà n c góp ph n xây d ng m t nhà n c m nh, gi m thi u t i a u

ki n tham nh ng c a b máy công ch c, tránh c lãng phí trong u t , t o

c s minh b ch v s h u, cân b ng l i ích, t o ng l c thúc y xã h i phát tri n

- Vai trò v m t kinh t : t o ra quá trình luân chuy n v n t n i ho t

ng s n xu t kinh doanh không có hi u qu ho c hi u qu th p sang n i có

hi u qu cao h n; o áp l c c nh tranh m nh m i v i các doanh nghi p

tr ng c a toàn b n n kinh t ; góp ph n t ng c ng hi u qu u t c a toàn

xã h i

- V m t xã h i: t o công n vi c làm và t ng thu nh p, gi m s b t

bình ng, ng th i th c hi n các quy n, ngh a v b o hi m cho ng i lao

ng t t h n là các thành ph n khác; giúp cho ng i lao ng có c h i th c làm ch doanh nghi p; y lùi hi n t ng tham nh ng do c ph n hoá t o

ra s giám sát ch t ch c a c ông i v i giám c và cán b qu n lý công

ty Do ó, góp ph n xây d ng m t xã h i lành m nh h n

* Khái ni m ngành công nghi p d t, may: bao g m các ho t ng sau:

- Ngành d t, g m s n xu t s i, d t v i, hoàn thi n s n ph m d t, s n

xu t các s n ph m t v i d t, tr qu n áo

- Ngành may g m may gia công ho c may s n b ng t t c các nguyên

li u (nh da, v i an, móc) t t c các lo i qu n áo (qu n áo m c ngoài, qu n

áo lót, qu n áo i làm, qu n áo m c nhà…) và các ph ki n

Tr c n m 2000, ngành công nghi p d t, may c a Thành ph Hà N i

có 2826 công ty, trong ó nhà n c là 25 công ty, ngoài nhà n c là 2794 công ty, khu v c có v n u t n c ngoài là 7 công ty Các công ty nhà n c chi m t tr ng g n 60% giá tr s n xu t toàn ngành Tuy v y t l doanh nghi p làm n có lãi ch chi m 65%, s doanh nghi p hoà v n chi m 15%

c hình thành t sau quá trình c ph n hoá doanh nghi p nhà n c, sau m i n m, hi n nay Thành ph Hà N i có 12 công ty c ph n nhà n c ngành công nghi p d t, may N m 2007, các công ty này t o ra giá tr s n

xu t 3254 t ng (giá th c t ), chi m t tr ng 35,5% giá tr s n xu t c a ngành; gi i quy t vi c làm cho 17,8 ngàn lao ng, n p ngân sách 82,8 t

ng (giá th c t ) Ngành d t, may hi n ang là m t trong nh ng ngành công

hình thành và phát tri n ã có nh ng óng góp r t tích c c trong vi c phát tri n kinh t c a Thành ph Kim ng ch xu t kh u hàng d t may giai n

2000 - 2007 t ng bình quân 11,3%/n m S n ph m c a nhi u công ty ã t o

c uy tín trên th tr ng trong n c và trên th gi i nh s n ph m may m c

a Công ty c ph n May 10, May Th ng Long, May c Giang, May Chi n

Th ng…, màn tuyn c a Công ty c ph n D t 10/10, v i d t và s n ph m d t

a Công ty c ph n D t v i Công nghi p Hà N i, Công ty c ph n Thanh Bình Hà N i…

XÁC NH H TH NG CH TIÊU VÀ PH NG PHÁP PHÂN TÍCH

TH NG KÊ K T QU HO T NG S N XU T KINH DOANH C A CÁC CÔNG TY C PH N NHÀ N C NGÀNH CÔNG NGHI P D T, MAY

2.1 H th ng ch tiêu th ng kê

2.1.1 Nhóm ch tiêu ph n ánh ngu n l c c a công ty, chia theo:

* S l ng lao ng: l ng lao ng c a công ty là nh ng ng i lao ng ã c ghi tên vào danh sách lao ng, do công ty tr c ti p qu n lý,

d ng s c lao ng và tr l ng S l ng lao ng là ch tiêu tuy t i,

th i m

* T ng v n: ng v n c a công ty là giá tr c a các ngu n v n ã hình thành nên toàn b tài s n c a công ty ó

2.1.2 Nhóm ch tiêu ph n ánh k t qu s n xu t kinh doanh, chia theo:

* Doanh thu thu n: Doanh thu thu n c a công ty là doanh thu bán

hàng sau khi ã tr i các kho n gi m tr doanh thu Doanh thu thu n là ch

* Doanh thu xu t kh u: Là giá tr qui ra ti n c a hàng hoá, s n ph m,

ch v xu t kh u ra n c ngoài Hàng xu t kh u bao g m toàn b hàng hoá

có xu t x trong n c và hàng tái xu t c xu t kh u ra n c ngoài ho c

a vào kho ngo i quan

* L i nhu n: i nhu n là k t qu tài chính cu i cùng c a các ho t

ng s n xu t kinh doanh, là ch tiêu ch t l ng ánh giá hi u qu kinh t

a các ho t ng c a các công ty

* N p ngân sách: N p ngân sách là các kho n thu , phí, l phí và các

kho n n p khác mà doanh nghi p ã n p vào ngân sách nhà n c trong n m

2.1.3 Nhóm ch tiêu ph n ánh hi u qu s n xu t

* Hi u qu s d ng lao ng: Hi u qu s d ng lao ng là ch tiêu nói lên quan h so sánh gi a k t qu và chi phí ngu n l c K t qu ây có th

có nhi u ch tiêu, tác d ng và ý ngh a phân tích khác nhau

* Hi u qu s d ng v n: Ch tiêu này cho bi t c 1 n v v n u t vào s n xu t kinh doanh trong k thì t o ra c bao nhiêu n v k t qu s n

xu t kinh doanh

2.2 L a ch n ph ng pháp th ng kê

2.2.1 Ph ng pháp phân t th ng kê: a vào s li u u tra doanh nghi p hàng n m c a C c Th ng kê Thành ph Hà N i, chúng tôi phân t các

ch tiêu lao ng, v n, doanh thu thu n, l i nhu n

2.2.2 Ph ng pháp b ng và th th ng kê: Trong phân tích k t qu

ho t ng s n xu t kinh doanh c a công ty c ph n, bi u hình c t c xây d ng nh m ph n ánh c c u doanh thu thu n theo th tr ng bán s n

ph m, c c u trình ào t o c a lao ng, qui mô lao ng, qui mô v n…

Lu n v n s d ng th ng g p khúc bi u hi n t c phát tri n s

a các công ty, n ng su t lao ng trong giai n 2000 - 2007…

2.2.3 Ph ng pháp phân tích dãy s th i gian: n d ng ph ng pháp dãy s th i gian vào vi c tính toán m t s ch tiêu k t qu s n xu t kinh doanh

a các công ty c ph n nhà n c ngành công nghi p d t, may cho phép chúng ta phân tích m c và xu h ng phát tri n c a chúng trong th i gian qua

2.2.4 Ph ng pháp ch s : Lu n v n v n d ng ph ng pháp ch s phân tích nh h ng c a m t s nhân t n doanh thu và l i nhu n c a các công ty Trên c s ó a ra nh ng bi n pháp chính sách thích h p nh m phát huy nh ng nhân t nh h ng tích c c và h n ch b t nh ng nhân t nh

ng tiêu c c n doanh thu và l i nhu n c a các công ty

2.2.5 Ph ng pháp h i qui và t ng quan: Lu n v n v n d ng ph ng pháp h i qui và t ng quan tuy n tính n vào phân tích m i liên h gi a s

ng lao ng v i doanh thu thu n c a các công ty c ph n nhà n c ngành công nghi p d t, may T ó có th th y c khi t ng thêm m t lao ng trong công ty thì doanh thu thu n t ng lên bao nhiêu

PHÂN TÍCH TH NG KÊ K T QU HO T NG S N XU T KINH DOANH C A CÁC CÔNG TY C PH N NHÀ N C NGÀNH CÔNG NGHI P D T, MAY THÀNH PH HÀ N I GIAI N 2000 - 2007

Là m t trong nh ng ngành c Thành ph Hà N i quan tâm nhi u trong ti n trình i m i và s p x p doanh nghi p, s l ng công ty c ph n nhà n c d t, may ã t ng lên nhanh chóng N m 2000 m i ch có 3 công ty,

c thu c l nh v c này S l ng lao ng trong các công ty c ng t ng lên áng k N m 2000 có 1,6 ngàn lao ng, n m 2005 t ng lên 10,7 ngàn lao

ng và n h t n m 2007 là 17,8 ngàn lao ng S l ng lao ng trong các công ty c ph n nhà n c ngành công nghi p d t, may TP Hà N i t ng lên nhi u do nguyên nhân s l ng công ty t ng m nh Nh ng n u xét bình quân

t công ty thì s l ng lao ng c ng t ng lên nhanh chóng N m 2000 bình quân m t công ty có 542 ng i, n m 2004 là 1305 ng i và n m 2007

ng lên 1483 ng i Trong s ó có m t s công ty l n v i s lao ng trên

1000 ng i nh : Công ty c ph n May Chi n Th ng, Công ty c ph n May

10, Công ty c ph n May c Giang, Công ty c ph n May Th ng Long, Công ty c ph n D t 10/10, Công ty c ph n May H G m…

Qui mô lao ng trong t ng công ty t ng lên làm cho t ng s lao ng

a các công ty này t ng lên nhi u Tuy v y, thu nh p c a ng i lao ng v n

c m b o, i s ng c a công nhân ngày càng c c i thi n N m 2007 thu nh p c a ng i lao ng t ng 64,8% so n m 2000, cao h n t c tr t giá trong cùng th i k (t c tr t giá 2007 so 2000 là 49,01%)

n cu i n m 2007, t ng tài s n c a các công ty là 1413,2 t ng (giá

th c t ), (trong ó tài s n c nh và u t dài h n chi m 22,82%); n u lo i

tr y u t giá là 1094 t ng; so n m 2000 t ng ng t ng 8,6 l n Vi c duy trì c c u tài s n h p lý là m t y u t c b n giúp cho các công ty c ph n nhà n c kh i ngành này n nh và phát tri n ho t ng s n xu t kinh doanh, phát huy t i a hi u qu s d ng ng v n

m 2007, giá tr s n xu t c a các công ty này t 3254 t ng (giá

th c t ), chi m 35,5% t ng giá tr s n xu t ngành công nghi p d t, may trên

a bàn Thành ph Hà N i, n p ngân sách 82,8 t ng (giá th c t ), t ng tr giá xu t kh u 268,6 tri u USD

bình quân 1 công ty là 5,4 t ng (giá so sánh n m 2000), t ng 3,8 l n so

m 2000

t trong nh ng m c tiêu phát tri n c a các công ty ngành công nghi p d t, may là tìm th tr ng xu t kh u S n ph m c a ngành này ang là

t trong nh ng m t hàng xu t kh u ch l c c a Thành ph Hà N i Th

tr ng xu t kh u ch y u c a s n ph m này hi n nay là M và EU N m

2007, s n ph m c a các công ty c ph n nhà n c chi m 40,1% tr giá xu t

kh u s n ph m d t, may c a Thành ph Các m t hàng áo s mi nam, qu n áo nam n , màn tuyn ang c th tr ng n c ngoài a chu ng

* Doanh thu thu n: Doanh thu thu n c a các công ty c ph n nhà

c ngành công nghi p d t, may liên t c t ng trong giai n 2000-2007

m 2000 doanh thu thu n t 155,06 t ng, n m 2004 t ng 6,59 l n so v i

m 2000, t giá tr 1177,42 t ng và n n m 2007 t ng g p 25,11 l n,

t giá tr 4048,9 t ng Tính bình quân, m i công ty n m 2007 có doanh thu là 337,41 t ng Trong ó, có nh ng công ty có doanh thu khá cao, cao

n nhi u m c doanh thu bình quân chung nh : Công ty CP D t 10/10, Công

ty CP May 10, Công ty CP May c Giang

Sau khi c c ph n hoá các công ty không còn s bao c p c a Nhà

c, ph i t ch u trách nhi m và phát huy tính sáng t o trong ho t ng s n

xu t kinh doanh Các công ty bên c nh vi c phát huy nh ng l i th s n có c a mình nh trình qu n lý, tay ngh c a ng i lao ng, th ng hi u ã ch

ng tìm ki m ngu n hàng, m r ng th tr ng tiêu th c trong n c và xu t

kh u nên s n xu t c m r ng, doanh thu t ng nhanh T tr ng doanh thu

xu t kh u trong t ng doanh thu ngày càng t ng: t 46,12% (n m 2000) t ng lên 52,45 (n m 2002), 56,32% (n m 2004) và t ng lên n 78,67% (n m 2007)

n s n xu t ch y u c ti n hành trên các dây chuy n máy móc, nh ng các công vi c hoàn thi n s n ph m c làm th công v n chi m m t t l không nh Vì v y, qui mô lao ng có ý ngh a quan tr ng i v i s phát tri n c a công ty Hai công ty có qui mô lao ng v a (d i 500 ng i) ch

t m c doanh thu thu n d i 100 tri u ng/lao ng Tuy nhiên, ch tiêu này t m c cao (trên 500 tri u ng) l i thu c v 3 công ty có qui mô trung bình t 500 n d i 3000 ng i Hai công ty có qui mô lao ng l n trên 3000 ng i ch t doanh thu thu n t 50 n d i 500 tri u ng/lao

ng Có th th y r ng, các công ty có qui mô lao ng th p không áp ng

c yêu c u phát tri n c a ngành công nghi p d t, may Nh ng n u t ng qui

mô lên quá l n thì hi u qu s n xu t c ng không cao do n ng l c qu n lý, trình công ngh còn ch a áp ng c v i yêu c u c a m t công ty l n

Vì v y, các công ty ngành d t, may hi n nay ch nên áp d ng qui mô lao ng

m c trung bình, kho ng d i 3000 lao ng

Có nhi u nhân t nh h ng n s bi n ng c a doanh thu thu n,

lu n v n v n d ng ph ng pháp ch s t p trung phân tích nh h ng c a

t s nhân t i v i bi n ng k t qu s n xu t kinh doanh c a các công ty

nh : hi u qu s d ng tài s n c nh tính theo doanh thu (H), m c trang b tài s n c nh cho lao ng (TR) và s lao ng (L) i v i doanh thu thu n (DT) c a các công ty Rút ra nh n xét: hi u qu s d ng tài s n c nh tính theo doanh thu là nhân t có nh h ng t t; m c trang b tài s n c nh cho

ng i lao ng trong các công ty là nhân t có nh h ng không t t và s

ng lao ng t ng là nhân t nh h ng r t tích c c t i doanh thu c a các công ty

* L i nhu n: i nhu n c a các công ty này t ng nhanh, c bi t trong vài n m g n ây N m 2000 l i nhu n ch t 4,2 t ng, n m 2003 t 14,2