Hoàn thiện thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội

Trong những năm vừa qua, công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư tại Ngân hàng TMCP Quân Đội còn tồn tại một số hạn chế nên hiệu quả đầu tư chưa cao, một số khoản đầu t

LỜI MỞ ĐẦU

Đầu tư đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của mỗi quốc gia nói chung

và doanh nghiệp nói riêng Đầu tư dự án là một phương thức bỏ vốn được đánh giá

là có hiệu quả và được sử dụng phổ biến rộng rãi trong hoạt động đầu tư Tuy nhiên hoạt động đầu tư chỉ thực sự mang lại hiệu quả khi có sự thẩm định chính xác các khía cạnh của dự án Trong đó, thẩm định tài chính dự án được xem là yếu tố quan trọng nhất trong việc đưa ra quyết định của nhà đầu tư Ngân hàng thương mại trong hoạt động đầu tư của mình cũng tiến hành tham gia đầu tư dự án Chính vì vậy, thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của ngân hàng sẽ là cơ sở quan trọng để đưa ra quyết định tham gia đầu tư đúng đắn, đảm bảo mang lại hiệu quả, an toàn vốn, rào chắn rủi ro cho hoạt động đầu tư

Trong những năm vừa qua, công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư tại Ngân hàng TMCP Quân Đội còn tồn tại một số hạn chế nên hiệu quả đầu tư chưa cao, một số khoản đầu tư dự án có dấu hiệu tổn thất về vốn và có những dự án đầu tư đang gặp khó khăn Là một chuyên viên đầu tư của Ngân hàng,

tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu

tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội” để đưa ra những đề xuất, kiến nghị khắc

phục những hạn chế nêu trên

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương I: Những vấn đề cơ bản về thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng thương mại

Chương II: Thực trạng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội

Chương III: Giải pháp hoàn thiện thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội

CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG

HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.Hoạt động đầu tư của ngân hàng thương mại

Đầu tư là một hoạt động đóng vai trò rất quan trọng đối với phát triển kinh

tế Trong thực tế có rất nhiều hình thái của hoạt động đầu tư, dựa trên quan hệ quản

lý của chủ đầu tư, mà theo đó đầu tư được chi thành đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp

Ngân hàng thương mại tại Việt Nam ngoài các nghiệp vụ kinh doanh truyền thống về tín dụng và huy động vốn cũng triển khai hoạt động đầu tư Các hình thức đầu tư chủ yếu của ngân hàng thương mại bao gồm: kinh doanh đầu tư ngắn hạn trên thị trường chứng khoán (cổ phiếu và chứng chỉ quỹ) hay còn gọi là trading; đầu

tư dài hạn thông qua việc mua cổ phần hoặc góp vốn vào các doanh nghiệp chưa niêm yết và tham gia vào việc điều hành doanh nghiệp; đầu tư dự án dài hạn; đầu tư trái phiếu doanh nghiệp; đầu tư mua trái phiếu chính phủ và các nghiệp vụ đầu tư khác như hợp đồng repo, hợp đồng bán và mua lại

Trong luận văn này chỉ xin đề cập đến hoạt động đầu tư tự án tại ngân hàng

thương mại Đầu tư dự án ở ngân hàng thương mại được hiểu là sự hy sinh các nguồn lực hiện tại mà chủ yếu là tiền và nhân lực vào dự án đã chọn nhằm kỳ vọng thu được các kết quả nhất định trong tương lai

Để ra quyết định về việc tham gia đầu tư góp vốn vào các dự án hay không, ngân hàng thương mại cần phải thực hiện hoạt động thẩm định dự án nhằm đánh giá

tính khả thi và hiệu quả của dự án

1.2.Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của ngân hàng thương mại

Thẩm định tài chính dự án là nội dung rất quan trọng trong thẩm định dự án

để góp phần đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn

Thẩm định tài chính dự án là rà soát, đánh giá một cách khoa học và toàn

diện mọi khía cạnh tài chính dự án trên góc độ của nhà đầu tư Đối với các ngân hàng thương mại thì thẩm định tài chính dự án là chìa khóa để xem xét tính hiệu quả, sinh lời của dự án

Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư có những nét khác biệt so với thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay: khác biệt về sự quan tâm của người thẩm định, thời điểm tham gia thẩm định, dòng tiền thẩm định và lãi suất thẩm định

Thẩm định tài chính dự án được thực hiện trên nhiều nội dung có sự gắn kết chặt chẽ với nhau từ việc thẩm định tổng mức đầu tư và cơ cấu nguồn vốn thực hiện

dự án đến thẩm định dòng tiền dự án, thẩm định các chỉ tiêu tài chính dự án và cuối cùng là thẩm định độ nhạy tài chính dự án

Mức độ hoàn thiện thẩm định tài chính dự án là mức độ chuẩn xác của các kết quả thẩm định tài chính dự án trên cơ sở các nguồn thông tin tin cậy, các giả định có căn cứ thuyết phục với việc áp dụng các phương pháp thẩm định, quy trình thẩm định, nội dung thẩm định phù hợp trong điều kiện thời gian và chi phí hợp lý Mức độ hoàn thiện thẩm định tài chính dự án được đánh giá trên hai nhóm tiêu chí:

 Nhóm tiêu chí liên quan đến nội dung thẩm định tài chính dự án: thể hiện qua sự đầy đủ, chính xác, hợp lý và cập nhật của nội dung

 Nhóm chỉ tiêu liên quan đến quy trình tổ chức thẩm định tài chính dự án đầu tư: thể hiện sự hợp lý, khoa học, gọn nhẹ của quy trình tổ chức thẩm định, thời gian bình quân cho công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư

1.3.Các nhân tố ảnh hưởng đến thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu

tư của ngân hàng thương mại

Mức độ hoàn thiện thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của

ngân hàng thương mại phụ thuộc vào các nhân tố thuộc về ngân hàng thương mại như phương pháp thẩm định; chất lượng và số lượng đội ngũ chuyên viên đầu tư; chất lượng các nguồn thông tin thu thập được; quan điểm Ban lãnh đạo ngân hàng; trang thiết bị và công nghệ ngân hàng Ngoài ra, một số nhân tố bên ngoài cũng có

tác động đến công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của ngân hàng thương mại như: môi trường pháp lý, môi trường kinh tế và sự cung cấp thông tin, năng lực lập dự án, năng lực triển khai dự án của chủ đầu tư

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI

2.1.Tổng quan về Ngân hàng TMCP Quân Đội

Ngân hàng TMCP Quân Đội (gọi tắt là MB) được thành lập theo Quyết định số 0054/NH-GP do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp ngày 14/09/1994 và Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0100283873 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cấp lần đầu ngày 30/09/1994, khai trương hoạt động từ ngày 04/11/1994 Vốn điều lệ ban đầu của MB

là 20 tỷ đồng với định hướng hoạt động trong giai đoạn đầu là tổ chức trung gian tài chính phục vụ các doanh nghiệp Quân đội tham gia phát triển kinh tế và thực hiện nhiệm vụ Quốc Phòng

Trải qua hơn 15 năm hoạt động, Ngân hàng TMCP Quân Đội đã vươn lên trở thành một trong những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam với quy

mô vốn điều lệ gấp 265 lần, mạng lưới chi nhánh gấp 100 lần và quy mô số lượng cán

bộ nhân viên cũng gấp hơn 130 lần Hơn thế, MB không dừng lại ở quy mô hoạt động của một ngân hàng thương mại mà đã hướng tới mô hình một tập đoàn tài chính với các công ty thành viên đang hoạt động hiệu quả Tính đến 30/06/2010 vốn điều lệ của

MB là 5.300 tỷ đồng, với số lượng cán bộ nhân viên hơn 2.500 người

Trong xu thế phát triển của nền kinh tế, MB đã không ngừng lớn mạnh không chỉ về quy mô và chất lượng mà còn ở đối tượng khách hàng mà MB hướng tới Từ một ngân hàng thương mại thành lập với mục tiêu ban đầu là hỗ trợ cho các doanh nghiệp quân đội, thì ngày nay MB có một đối tượng khách hàng đa dạng, bao gồm các khách hàng doanh nghiệp quân đội truyền thống, các tập đoàn kinh tế, các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khách hàng cá nhân

Bên cạnh phát triển các nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng truyền thống, Ngân hàng TMCP Quân Đội định hướng tập trung vào mở rộng các hoạt động kinh doanh trên thị trường vốn, phát triển hoạt động ngân hàng đầu tư, phát triển các dịch vụ khách

hàng cá nhân và tăng cường liên kết ngân hàng với các thành viên để hướng tới một Tập đoàn tài chính mạnh

2.2.Thực trạng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội

2.2.1.Kết quả đạt được

- Thứ nhất, mặc dù chưa ban hành chính thức quy trình thẩm định dự án trong hoạt động đầu tư trong đó có bao gồm thẩm định tài chính dự án song về cơ bản công tác thẩm định tài chính dự án đã được tổ chức khá phù hợp, đáp ứng được yêu cầu nhất định cho công tác đầu tư dự án của ngân hàng

- Thứ hai, hoạt động đầu tư đã được tổ chức quản lý tập trung một cách hợp lý với việc tập trung triển khai hoạt động đầu tư thông qua Khối Đầu tư

- Thứ ba, trong thời gian qua, Ngân hàng đã tiến hành thẩm định ngày càng nhiều các dự án đầu tư và đã tham gia góp vốn đầu tư không ít các dự án Trong đó

có nhiều dự án đã hoàn tất giai đoạn đầu tư và đi vào hoạt động hiệu quả như dự án thành lập công ty chứng khoán là đơn vị thành viên của Ngân hàng (Công ty CP chứng khoán Thăng Long); dự án tòa nhà Tân Sơn Nhất Building

- Thứ tư, nội dung thẩm định tài chính dự án đầu tư của Ngân hàng đã ngày càng phản ánh đầy đủ hơn các khía cạnh tài chính của dự án

- Thứ năm, trong công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư, Ngân hàng TMCP Quân Đội đã sử dụng khá hợp lý các chỉ tiêu tài chính dự án để đánh giá hiệu quả tài chính của dự án, như chỉ tiêu NPV, IRR, PP (thời gian hoàn vốn dự án), DSCR

- Thứ sáu, nội dung thẩm định ngày càng có tính cập nhật cao hơn

- Thứ bảy, tính chính xác và hợp lý của nội dung thẩm định ngày một tăng lên, thể hiện ở các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ trích lập dự phòng trong hoạt động đầu

tư có xu hướng giảm dần, từ mức 20% ở năm 2008 xuống còn 8,3% vào thời điểm 30/06/2010

2.2.2 Hạn chế và nguyên nhân

2.2.2.1 Hạn chế

Bên cạnh những kết quả đáng khích lệ ở trên thì công tác thẩm định tài chính

dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội vẫn còn tồn tại những hạn chế Các hạn chế đó biểu hiện cụ thể như sau:

- Thứ nhất, công tác tổ chức thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư tại Ngân hàng TMCP Quân Đội vẫn còn những điểm chưa hợp lý, tạo ra các cản trở cho chuyên viên đầu tư trong quá trình thực hiện, cụ thể như quy trình thực hiện thẩm định dự án trong đó có thẩm định tài chính dự án chưa được thống nhất và ra quyết định về mọi khoản đầu tư đều phải thông qua rất nhiều cấp thẩm định

- Thứ hai, nội dung thẩm định liên quan đến tổng mức đầu tư của dự án vẫn còn một số điểm chưa đầy đủ và chính xác, ví dụ như: có nhiều trường hợp đã không đề cập đến vốn lưu động ròng thực hiện dự án trong tổng mức đầu tư, mà chỉ

đề cập đến vốn cố định và vốn dự phòng; việc tính toán lại tổng mức đầu tư của các

dự án có nhiều trường hợp còn chưa thực sự chính xác, chưa gắn với thực tế, đặc thù của từng dự án cụ thể mà dựa vào khung quy định hoặc định mức không còn sát với thực tế; có nhiều trường hợp dự án triển khai trong thời gian khá dài (hơn 3 năm) ngân hàng chưa thực hiện phân kỳ đầu tư một cách chi tiết

- Thứ ba, công tác xác định dòng tiền dự án hàng năm vẫn còn có những điểm chưa chính xác, cập nhật, đầy đủ, ví dụ như có những trường hợp việc lên kế hoạch doanh thu dự án chưa tính đến sự thay đổi công suất dự án trong quá trình triển khai; việc tính toán doanh thu hàng năm của dự án chưa dựa trên một phân tích thị trường một cách khoa học

- Thứ tư, việc tính toán lãi suất chiết khấu của Ngân hàng vẫn còn những điểm chưa phù hợp

- Thứ năm, các chỉ tiêu tài chính dự án sử dụng để phân thích chưa thực sự đầy đủ

- Thứ sáu, thẩm định độ nhạy dự án còn có điểm chưa hoàn thiện

2.3.2.2 Nguyên nhân

Những hạn chế trên của Ngân hàng TMCP Quân Đội trong công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư xuất phát từ nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan Các nguyên nhân chủ quan là: các quy định liên quan đến công tác tổ chức thẩm định dự án trong hoạt động đầu tư chưa được hoàn thiện, đội ngũ cán bộ chuyên viên đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu về số lượng và chất lượng, nguồn thông tin thu thập không đầy đủ và thiếu độ tin cậy, trang thiết bị và công nghệ phục vụ cho công tác thẩm định tài chính dự án chưa hiện đại

Bên cạnh những nguyên nhân xuất phát từ nội tại ngân hàng, những hạn chế trong công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư còn bắt nguồn từ các nguyên nhân khách quan sau: việc cung cấp thông tin và năng lực chủ đầu tư còn nhiều hạn chế, môi trường kinh tế còn nhiều biến động, môi trường pháp lý còn nhiều bất cập

CHƯƠNG III GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI

3.1.Định hướng hoạt động đầu tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội trong thời gian tới

- Thứ nhất chuyển dần hoạt động đầu tư kinh doanh chứng khoán niêm yết sang công ty con, công ty liên kết

- Thứ hai, thực hiện tìm kiếm các cơ hội đầu tư dài hạn trên cơ sở tìm kiếm các cơ hội đầu tư dự án hay góp vốn mua cổ phần các doanh nghiệp đang hoạt động tốt với tiêu chí đảm bảo an toàn vốn, khả năng rút vốn và mang lại lợi nhuận cho ngân hàng

- Thứ ba, ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực tiềm năng như Công nghệ thông tin, viễn thông, hóa chất khoáng sản, dịch vụ bán lẻ, dược phẩm, dầu khí

- Thứ tư, phát triển dịch vụ tư vấn phân tích, nghiên cứu phát triển các nghiệp

vụ ngân hàng đầu tư khác trong mối quan hệ phối hợp tổng thể với các đơn vị thành viên thuộc MB Groups

3.2.Giải pháp hoàn thiện thẩm định tài chính dự án trong hoạt động đầu tư của Ngân hàng TMCP Quân Đội

3.2.1.Hoàn thiện quy trình, quy định liên quan đến tổ chức thẩm định dự án

Thứ nhất: Sớm ban hành chính thức quy trình thẩm định dự án trong hoạt động đầu tư, trong đó cụ thể hóa các bước thực hiện và phân công nhiệm vụ các phòng ban chức năng liên quan ở từng khâu thẩm định nhằm tạo ra sự phối hợp kịp thời và tránh chồng chéo, kéo dài thời gian thẩm định

Thứ hai: Thực hiện phân cấp, phân quyền trong phán quyết đầu tư nhằm nắm bắt nhanh các cơ hội đầu tư Thực tế cho thấy có những cơ hội đầu tư với tổng mức đầu tư lớn, triển khai phức tạp cần thiết có sự thẩm định qua các cấp, song có những

cơ hội đầu tư dự án quy mô nhỏ, chủ đầu tư lại đòi hỏi ngân hàng nhanh chóng ra quyết định đầu tư Do vậy cần thiết thực hiện phân cấp, phân quyền trong phán

quyết đầu tư nhằm đảm bảo tính kịp thời trong việc nắm lấy các cơ hội đầu tư dự án hiệu quả

Thứ ba: Ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết nội dung thẩm định tài chính dự

án, triển khai đào tạo và thực hiện áp dụng thống nhất trong hoạt động đầu tư dự án trong đó cần nhấn mạnh một số nội dung mà hoạt động thẩm định tài chính dự án trong hoạt động của ngân hàng TMCP Quân Đội còn hạn chế như: quy định chuyên viên đầu tư dự toán ra vốn lưu động ròng trong tổng mức đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất cho dự án khi bắt đầu đi vào khai thác; quy định chuyên viên đầu tư cần lên kế hoạch về công suất vận hành của dự án phù hợp với thực tế; quy định chuyên viên cần tính toán sự thay đổi vốn lưu động ròng và chi đầu tư thay thế để xác định dòng tiền hợp lý; quy định các chuyên viên thực hiện tính toán lãi suất chiết khấu cần phải tuân theo nguyên tắc giữa mối quan hệ rủi ro và lợi tức kỳ vọng, nguyên tắc cơ cấu vốn đầu tư tài trợ cho dự án, nguyên tắc nhất quán cũng như xem xét các dự án

có cùng mức độ rủi ro; quy định cần thực hiện phân tích độ nhạy dự án

3.2.2.Hoàn thiện đội ngũ chuyên viên đầu tư

Chỉ có những chuyên viên đầu tư có trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp tốt, thành thạo quy trình, có kiến thức tổng hợp về kinh tế, tài chính, pháp luật, xã hội, kỹ thuật…thì mới cho ra được các kết quả thẩm định có chất lượng Để

có được một đội ngũ chuyên viên đầu tư như thế, Ngân hàng TMCP Quân Đội cần làm tốt các công việc sau:

- Thứ nhất: Ngân hàng cần xây dựng một hệ thống tiêu chí cơ bản về trình độ chuyên môn, kỹ năng … đối với vị trí chuyên viên đầu tư để làm căn cứ cho hoạt động tuyển dụng và đào tạo sau này

- Thứ hai: Tăng cường công tác đào tạo và khuyến khích tự đào tạo

- Thứ ba: Trong công tác tuyển dụng cần phải có chính sách thu hút một số các chuyên viên đầu tư dự án có nhiều kinh nghiệm

- Thứ tư: Thường xuyên quan tâm bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp cho các chuyên viên đầu tư