Hoàn thiện quy trình thu thập bằng chứng kiểm toán báo cáo tài chính các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh hoá chất do Công ty kiểm toán AASC thực hiện

Tr ng i h c kinh t qu c dân

* * *

Ph m Th Xuân Thu

Hoàn thi n quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán Báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do Công ty ki m toán AASC th c hi n

Tóm t t Lu n v n Th c s

Hà N i, N m 2008

L I M U

1 Tính c p thi t c a tài nghiên c u

Thu th p b ng ch ng ki m toán (BCKT) óng m t vai trò quan tr ng trong thành công c a b t k cu c ki m toán nào nh m nâng cao ch t l ng ki m toán nói chung c ng nh uy tín c a các công ty ki m toán Cùng v i 17 n m phát tri n c a

ki m toán c l p c a Vi t Nam, n nay Công ty TNHH DVTV Tài chính K toán và

Ki m toán (AASC) ã phát tri n nhanh chóng c v quy mô và ch t l ng d ch v , t o

c th ng hi u v ng ch c trên th tr ng cung c p d ch v ki m toán c l p hi n nay Các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t mà i di n là T ng công ty Hóa ch t Vi t Nam là m t khách hàng l n, truy n th ng t i AASC, công tác nâng cao

ch t l ng ho t ng ki m toán t i các doanh nghi p này là c bi t quan tr ng, do ó yêu c u thu th p BCKT trong các doanh nghi p kinh doanh trong l nh v c hóa ch t nói chung và T ng công ty Hóa Ch t Vi t Nam nói riêng ngày càng òi h i ph i hoàn thi n h n

V i nh ng lý do nêu trên, tài “Hoàn thi n quy trình thu th p b ng ch ng

ki m toán báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do Công ty Ki m toán AASC th c hi n” là c n thi t trong vi c tìm hi u quy trình thu

th p BCKT này nh m góp ph n phát tri n d ch v ki m toán nói chung, d ch v ki m toán các Doanh nghi p s n xu t và Kinh doanh hóa ch t nói riêng t i AASC trong ti n trình h i nh p và phát tri n v i d ch v ki m toán qu c t

2 M c ích nghiên c u c a tài

Làm rõ thêm v m t lý lu n i v i quy trình thu th p BCKT báo cáo tài chính

H th ng và phân tích quy trình thu th p BCKT báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do AASC th c hi n

a ra m t s bi n pháp hoàn thi n quy trình thu th p BCKT báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do AASC th c hi n

3 i t ng, ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u c a tài là quy trình thu th p BCKT báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t

Ph m vi c a tài là quy trình thu th p BCKT báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do AASC th c hi n thông qua ba giai n

c a cu c ki m toán

4 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a tài

H th ng hóa c s lý lu n v quy trình thu th p BCKT báo cáo tài chính.

Ph n ánh th c tr ng th c hi n vi c thu th p BCKT báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do AASC th c hi n, t ó a ra nh ng nh n xét, ánh giá v k t qu ã t c, nh ng h n ch và b t c p c n ph i hoàn thi n

Lu n v n ã a ra m t s n i dung ch y u hoàn thi n quy trình thu th p

b ng ch ng ki m toán báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa

ch t nh m nâng cao ch t l ng ki m toán c a AASC

5 K t c u c a lu n v n

Ngoài l i m u và k t lu n, n i dung c a Lu n v n g m 3 ch ng:

Ch ng 1: Nh ng v n lý lu n chung v b ng ch ng ki m toán và quy trình

thu th p b ng ch ng ki m toán báo cáo tài chính

Ch ng 2: Quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán báo cáo tài chính các

doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do Công ty TNHH

D ch v T v n Tài chính K toán và Ki m toán (AASC) th c hi n

Ch ng 3: Ph ng h ng hoàn thi n quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán

báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t

do Công ty TNHH D ch v T v n Tài chính K toán và Ki m toán (AASC) th c hi n

CH NG 1

NH NG V N LÝ LU N CHUNG V B NG CH NG KI M TOÁN VÀ QUY TRÌNH THU TH P B NG CH NG KI M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1.1 Khát quát chung v ki m toán báo cáo tài chính

1.1.1 Khái ni m ki m toán báo cáo tài chính

Có nhi u cách hi u v ki m toán, tuy nhiên n nay ng i ta th ng hi u:

Ki m toán BCTC là ho t ng xác minh và bày t ý ki n c a các KTV v các BCTC

c l p có ph n ánh trung th c và h p lý trên các khía c nh tr ng y u c ng nh có

c l p d a trên c s các chu n m c và ch k toán hi n hành (ho c c th a

nh n) hay không

1.1.2 i t ng ki m toán báo cáo tài chính

i t ng c a ki m toán BCTC là các BCTC do n v c ki m toán l p ra

1.1.3 M c tiêu ki m toán báo cáo tài chính

T i VSA s 200 nêu rõ: "M c tiêu c a ki m toán BCTC là giúp cho KTV và công ty ki m toán a ra ý ki n xác nh n r ng BCTC có c l p d a trên c s chu n m c và ch k toán hi n hành, có tuân th pháp lu t liên quan và có ph n ánh trung th c và h p lý trên các khía c nh tr ng y u hay không?"

1.1.4 Ph ng pháp ki m toán báo cáo tài chính

1.1.4.1 Ph ng pháp ki m toán tuân th (th nghi m ki m soát)

Ph ng pháp ki m toán tuân th là ph ng pháp ki m toán c thi t k và s

d ng thu nh p các b ng ch ng v tính thích h p và hi u qu c a h th ng KSNB

1.1.4.2 Ph ng pháp ki m toán c b n (th nghi m c b n)

Ph ng pháp ki m toán c b n là ph ng pháp ki m toán c thi t k , s

d ng thu th p các BCKT có liên quan n s li u do k toán cung c p

1.2 Nh ng v n lý lu n v b ng ch ng ki m toán

1.2.1 Khái ni m, phân lo i b ng ch ng ki m toán

Theo VAS 500 "BCKT là t t c các tài li u do KTV thu th p c liên quan

n cu c ki m toán và d a trên các thông tin này KTV hình thành nên ý ki n c a mình

v BCTC c ki m toán BCKT bao g m các tài li u, ch ng t , s k toán, BCTC và các tài li u thông tin có t ngu n khác"

Thông th ng thu n ti n cho vi c thu th p và xét oán c a KTV, BCKT

th ng c phân lo i theo 2 cách ch y u sau:

1.2.1.1 Theo ngu n g c

s c a cách phân chia này là c n c vào ngu n g c c a thông tin có liên quan

n BCTC mà KTV thu th p c trong quá trình ki m toán

1.2.1.2 Theo lo i hình

Theo c n c này thì BCKT c chia thành 4 lo i sau: Các b ng ch ng v t ch t; Các b ng ch ng tài li u; Các b ng ch ng thu th p qua ph ng v n; Các b ng ch ng thu

th p qua quan sát

1.2.2 Các quy t nh v b ng ch ng ki m toán

1.2.2.1 Quy t nh v th th c ki m toán c n áp d ng

Th th c ki m toán là h ng d n chi ti t v quá trình thu th p m t lo i BCKT

cá bi t ph i thu th p t i m t th i m nào ó trong m t cu c ki m toán

1.2.2.2 Quy t nh v quy mô m u c n ch n i v i m t th th c nh t nh

Sau khi ã ch n c th th c ki m toán, ki m toán viên xác nh quy mô m u Quy mô m u có th g m m t vài ph n t , hay t t c các ph n t trong t ng th nghiên

c u

1.2.2.3 Quy t nh v nh ng kho n m c c n ch n t t ng th

Sau khi xác nh quy mô m u c n ch n cho t ng th th c ki m toán, ki m toán viên c n xác nh các ph n t cá bi t ki m tra c th

1.2.2.4 Quy t nh v th i gian hoàn thành các th th c

Vi c xác nh th i gian c a th th c ki m toán có th ngay t k k toán mà báo cáo tài chính ph n ánh ch a k t thúc; ho c có th r t lâu sau khi k k toán ó k t thúc

1.2.3 Tính ch t b ng ch ng ki m toán

1.2.3.1 Tính thích h p c a BCKT

Tính thích h p là tiêu chu n th hi n ch t l ng, tin c y c a b ng ch ng Thông th ng BCKT c thu t nhi u ngu n, nhi u d ng khác nhau làm c n c cho cùng m t c s d n li u Khi xét oán tính "thích h p" c a b ng ch ng, KTV c n

xem xét t i các nhân t c b n sau: Ngu n g c thu th p c a BCKT; D ng BCKT; H

th ng KSNB c a n v ; S k t h p gi a các lo i b ng ch ng

1.2.3.2 Tính y c a b ng ch ng ki m toán

Theo VSA 500, " y là tiêu chu n th hi n v s l ng BCKT" thu th p c

mà KTV có th d a vào ó a ra ý ki n c a mình ây là v n không có th c

o chung mà òi h i r t l n suy oán ngh nghi p c a KTV

Nh ng y u t nh h ng n tính y c a BCKT: Tính giá tr (hi u l c) c a

BCKT; Tính tr ng y u và m c r i ro

1.2.4 Ph ng pháp thu th p b ng ch ng ki m toán

Các ph ng pháp k thu t thu th p BCKT th ng c KTV v n d ng theo

VSA 500 bao g m: Ki m tra; Quan sát; Ph ng v n; Xác nh n; Tính toán; K thu t

phân tích.

1.3 N i dung quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán trong ki m toán BCTC 1.3.1 Thu th p b ng ch ng ki m toán trong giai n l p k ho ch ki m toán

1.3.1.1 Chu n b k ho ch ki m toán

Chu n b cho k ho ch ki m toán c b t u b ng vi c KTV ti p nh n m t khách hàng, KTV s ti n hành các công vi c c n thi t bao g m: ti p c n khách hàng (g i th m i ki m toán); ánh giá ban u v r i ro ki m toán khi ch p nh n khách hàng; Tho thu n và ký k t H p ng ki m toán; L a ch n i ng nhân viên th c hi n ki m toán

1.3.1.2 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c thu th p thông tin v khách hàng

BCKT thu c trong giai n này c thu th p g m có:

Ø B ng ch ng ki m toán thu c qua thu th p thông tin c s

Ph ng pháp thu th p ch y u: Thu th p ki n th c v ngành ngh KD và công

vi c kinh doanh c a khách hàng; Th m quan nhà x ng; xét l i các chính sách c a công ty; nh n di n các thành ph n liên quan; ánh giá nhu c u chuyên gia bên ngoài;

Các k thu t th c hi n: Ki m tra, xem xét các h s và tài li u liên quan; Ph ng

v n, u tra; Quan sát; Phân tích s b

Ø B ng ch ng ki m toán thu c qua thu th p thông tin v ngh a v pháp lý

c a khách hàng

BCKT thu th p c trong giai n này bao g m các lo i sau: Gi y phép thành l p và i u l c a Công ty; Biên b n các cu c h p c ông, H i ng qu n tr và Ban Giám c; Các BCTC, Báo cáo ki m toán, các biên b n thanh tra, ki m tra c a

m hi n hành hay trong vài n m tr c; Các h p ng và cam k t quan tr ng…

Các k thu t th c hi n: ki m tra, xem xét các tài li u, ph ng v n và i u tra i

di n qu n lý c a khách hàng

1.3.1.3 Th c hi n các th t c phân tích v i công tác thu th p BCKT

Các th t c phân tích c KTV s d ng g m hai lo i c b n:

- Phân tích ngang (phân tích xu h ng)

- Phân tích d c (phân tích t su t)

1.3.1.4 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c tìm hi u c c u KSNB c a khách hàng và ánh giá r i ro ki m soát.

BCKT thu th p c trong b c này giúp cho ki m toán viên hi u v cách thi t

k và s v n hành c c u KSNB c a khách hàng

1.3.1.5 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c ánh giá tính tr ng y u và

r i ro ki m toán.

Vi c xác nh m c tr ng y u c ti n hành g m hai b c:

- c l ng ban u v tính tr ng y u cho toàn b BCTC (r i ro ki m toán có th

ch p nh n c)

- Phân b c l ng ó cho t ng b ph n hay kho n m c trên BCTC vì b ng ch ng

c thu th p theo b ph n hay kho n m c h n là theo toàn b BCTC

Cùng v i vi c ánh giá tính tr ng y u, KTV ph i th c hi n ánh giá r i ro ki m toán trên m c toàn b BCTC và t ng kho n m c

1.3.1.6 T ng h p k ho ch và thi t k ch ng trình ki m toán trong vi c thu th p

b ng ch ng ki m toán.

Sau khi ã tri n khai các b c th c hi n trên, k ho ch và ch ng trình ki m toán c th c KTV thi t l p K ho ch và ch ng trình ki m toán c trình bày theo các hình th c th nghi m ki m soát và th nghi m c b n nh m thu c các BCKT có tính thuy t ph c

Khi thi t k các th nghi m ki m soát và th nghi m c b n thu th p BCKT, KTV c n quan tâm n m c tiêu ki m toán và a ra quy t nh v quá trình t p h p BCKT

1.3.2 Thu th p b ng ch ng ki m toán trong giai n th c hi n ki m toán

1.3.2.1 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c th c hi n th nghi m ki m soát trong giai o n th c hi n ki m toán.

B ng ch ng v s thi t k v n hành c a h th ng ki m soát n i b

B ng ch ng ki m toán thu c trong giai n này c th c hi n thông qua các th nghi m ki m soát và ch c ti n hành sau khi tìm hi u h th ng KSNB, v i ánh giá ban u là khách hàng có h th ng KSNB ho t ng có hi u l c

th c hi n các th nghi m ki m soát, KTV v n d ng ng th i các ph ng pháp thu th p BCKT nh ki m tra, ph ng v n, quan sát và tái th c hi n

Các ph ng pháp s d ng trong thu th p b ng ch ng v s thi t k và v n hành

c a h th ng ki m soát n i b bao g m: Quan sát; Ph ng v n; Ki m tra các ch ng t ,

s k toán và BCTC; Tái th c hi n

1.3.2.2 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c th c hi n th nghi m c b n trong giai o n th c hi n ki m toán.

Ø Ki u m u b ng ch ng phân tích i v i các s li u chi ti t

ánh giá tính h p lý chung c a các s d tài kho n ang c ki m toán,

ki m toán viên th c hi n các th t c phân tích theo quy trình nh sau: Phát tri n m t

mô hình; Xem xét tính c l p và tin c y c a d li u; c tính giá tr so sánh và ghi

s ; Phân tích nguyên nhân chênh l ch; Xem xét nh ng phát hi n qua ki m toán

Ø Th c hi n th t c ki m tra chi ti t thu th p và ánh giá b ng ch ng ki m

toán

KTV s th c hi n các th t c phân tích và ki m tra chi ti t các nghi p v và

kh o sát chi ti t s d tài kho n thu c các b ng ch ng c n thi t xác nh xem các s d cu i k và các ghi chú trên BCTC có c nêu m t cách trung th c không Sau ó, ki m toán viên ti n hành các th t c ki m tra chi ti t thu th p BCKT v s trung th c và h p lý trong trình bày t ng kho n m c ho c nghi p v t o nên s d trên kho n m c hay lo i nghi p v

Quy trình thu th p BCKT trong giai n này s d ng b y k thu t ã trình bày

ph n trên và c ti n hành theo sáu b c ó là: L p k ho ch ki m tra chi ti t, l a

ch n các kho n m c ki m tra chi ti t, l a ch n các kho n m c chính, thu th p BCKT, ánh giá b ng ch ng và x lý chênh l ch ki m toán

1.3.3 Thu th p b ng ch ng ki m toán trong giai n k t thúc ki m toán

Các th t c ki m toán b sung c n th c hi n là xem xét các s ki n phát sinh sau ngày k t thúc niên k toán, sau ó ki m toán viên ánh giá l i k t qu và phát hành báo cáo ki m toán

Sau ó toàn b tài li u trong h s ki m toán c th c hi n trên gi y, trên phim nh, ph ng ti n tin h c hay b t c ph ng ti n l u tr nào khác theo quy nh pháp lu t hi n hành

C H N G 2 QUY TRÌNH THU TH P B NG CH NG KI M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHI P S N XU T VÀ KINH DOANH HÓA CH T

DO CÔNG TY TNHH D CH V T V N TÀI CHÍNH K TOÁN VÀ KI M

TOÁN (AASC) TH C HI N 2.1 c m c a AASC v i thu th p b ng ch ng ki m toán báo cáo tài chính các doanh nghi p S n xu t và Kinh doanh hóa ch t.

Trong ph n này tác gi t p trung khái quát các c m chung c a AASC v i quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán BCTC các doanh nghi p S n xu t và kinh doanh hóa ch t ng th i nêu rõ c tr ng c a công ty và c a ngành ngh này nh

ng t i quy trình thu th p BCKT T nh ng c m chung này ti p t c tìm hi u

và khái quát th c tr ng quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán BCTC các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t t i AASC

2.2 Th c tr ng quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán báo cáo tài chính các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh hóa ch t do AASC th c hi n.

2.2.1 Th c tr ng v quy trình thu th p b ng ch ng ki m toán trong giai n l p

k ho ch ki m toán

2.2.1.1 Th c tr ng v các công vi c chu n b k ho ch ki m toán trong quy trình thu

th p b ng ch ng ki m toán

G i th m i ki m toán

i v i t t c các khách hàng dù là khách hàng th ng xuyên hay khách hàng

ti m n ng, hàng n m AASC u g i th m i ki m toán

Tr c khi l p k ho ch ki m toán, AASC s th c hi n m t s công vi c nh :

ánh giá ban u v r i ro ki m toán khi ch p nh n khách hàng

R i ro ki m toán, theo quan m c a AASC, là r i ro mà khi vi c ch p nh n m t khách hàng m i hay ti p t c ki m toán cho m t khách hàng c gây ra nh ng h u qu

b t l i cho KTV hay làm t n h i n uy tín c a Công ty

Do vi c ánh giá r i ro ki m toán có nh h ng n toàn b cu c ki m toán, m t khác vi c ánh giá này mang tính xét oán ngh nghi p, nên Ban Giám c AASC

th ng s c ra m t thành viên c a Ban Giám c (th ng là Phó Giám c), là m t

ng i có trình chuyên môn cao và nhi u kinh nghi m, ch u trách nhi m ánh giá

r i ro ki m toán, xem xét kh n ng ch p nh n ki m toán cho khách hàng

Tho thu n và ký k t H p ng ki m toán

Sau khi khách hàng ch p nh n ngh ki m toán, AASC s ti n hành th o lu n

tr c ti p v i khách hàng v các u kho n trong H p ng ki m toán và ti n hành ký

k t h p ng

L a ch n i ng nhân viên th c hi n ki m toán

V i các khách hàng th ng xuyên là các n v thành viên thu c TCT Hóa Ch t

Vi t Nam, các nhóm ki m toán n m sau th ng là nh ng nhóm ã th c hi n ki m toán

m tr c

2.2.1.2 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c thu th p thông tin v khách hàng

BCKT thu th p c trong giai n này bao g m: Các thông tin chung; Các tài

li u pháp lu t; Các tài li u v thu ; Các tài li u nhân s ; Các tài li u k toán; H p ng

Là m t khách hàng th ng xuyên các thông tin này c KTV thu th p thông qua

h s ki m toán chung c a khách hàng là các n v thành viên và v n phòng TCT Hóa

Ch t VN c l u t i công ty ki m toán Tuy nhiên, hàng n m, KTV ph i c p nh t và ánh giá l i các thông tin ã t ng h p tr c ây trong h s ki m toán n m tr c và

th c hi n các th t c nh m phát hi n ra nh ng thay i phát sinh sau l n ki m toán

tr c có nh h ng n cu c ki m toán n m nay

2.2.1.3 Thu th p b ng ch ng ki m toán thông qua vi c th c hi n các th t c phân tích b

T i AASC, th c t vi c s d ng th t c này nh sau:

Phân tích d c: Th t c này ch c th c hi n ch y u thông qua phân tích xu

ng bi n ng c a các kho n m c trên B ng cân i k toán và trên Báo cáo k t qu kinh doanh mà không th c hi n phân tích các t su t tài chính

Phân tích ngang: Hi n nay, ph n l n i v i t t c các khách hàng, trong b c

so sánh thông tin th t c phân tích s b , s li u mà KTV dùng so sánh v i s

li u c ki m toán c a n m hi n t i là s li u c a cu i n m tr c

2.2.1.4 Thu th p b ng ch ng ki m toán qua vi c tìm hi u và ánh giá h th ng

ki m soát n i b

T i AASC, vi c nghiên c u h th ng KSNB c a khách hàng và ánh giá r i ro

ki m soát thay i áng k gi a các Công ty khách hàng Th ng thì, m b o tính

hi u qu , các th th c kh o sát c b qua, r i ro ki m soát c gi nh là l n nh t

và r i ro phát hi n do ó s th p