TIỂU LUẬN một số vấn đề về PHÒNG CHỐNG QUAN LIÊU THAM NHŨNG ở nước TA HIỆN NAY

Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII đã chỉ rõ bốn nguy cơ mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định: Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã từng chỉ ra tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, chệch hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), nạn tham nhũng và tệ quan liêu, diễn biến hòa bình do các thế lực thù địch gây ra đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp, đan xen tác động lẫn nhau, không thể xem nhẹ nguy cơ nào(

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHỐNG QUAN LIÊU, THAM NHŨNG

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII đã chỉ rõ bốnnguy cơ mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định:

"Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã từng chỉ ra - tụt hậu xa hơn về kinh tế so vớinhiều nước trong khu vực và trên thế giới, chệch hướng xã hội chủ nghĩa(XHCN), nạn tham nhũng và tệ quan liêu, "diễn biến hòa bình" do các thế lựcthù địch gây ra - đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp, đan xen tác độnglẫn nhau, không thể xem nhẹ nguy cơ nào"(1) Báo cáo Chính trị của Ban chấphành Trung ương khóa VIII trình trước Đại hội IX của Đảng nhấn mạnh:

"Tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lốisống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiệnđường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, gây bất bình và làm giảm lòng tincủa nhân dân"(2)

Đảng ta đã thấy rõ thực chất tình trạng quan liêu, tham nhũng và nhữngnguy hại của nó, đồng thời đã có nhiều chủ trương, biện pháp đấu tranh, ngănchặn, đẩy lùi tệ này trong nhiều năm Bên cạnh những kết quả không nhỏ đã đạtđược trong những năm qua, tình trạng quan liêu, tham nhũng vẫn tồn tại như một

tệ nạn nguy hiểm, là một nguy cơ đối với đất nước Tình hình quan liêu, thamnhũng nếu chúng ta không chủ động ngăn chặn, đẩy lùi, khắc phục thì chúng

ta sẽ không những không hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, thậm chí không giữ được độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia

I QUAN NIỆM QUAN LIÊU, THAM NHŨNG VÀ CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY RA THAM NHŨNG

1 Quan niệm quan liêu, tham nhũng

+ Quan niệm về quan liêu: Theo Hồ Chí Minh thì quan liêu là xarời thực tế, xa rời quần chúng, nó đối lập với dân chủ, đối lập với quyền lợichính đáng của dân chúng

(1), (2) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc

gia, H N à N ội, 2001, tr 15.

Gốc rễ sâu xa của quan liêu và mọi chứng bệnh khác của thể chếnhà nước là chủ nghĩa cá nhân, vị kỷ ở những người có chức, có quyền HồChí Minh đã phát hiện và đánh giá bản chất của quan liêu không chỉ ở thểchế, cơ chế mà còn ở đạo đức, phẩm hạnh cán bộ Nó biểu hiện rõ nhất ởthái độ và hành động của các quan chức và công chức nói chung đối vớidân chúng.

Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, vì sao quan liêu? Hồ Chí Minh tự trảlời: quan liêu là do xa dân, ghét dân, không tin dân, sợ dân, không thươngdân và coi thường dân, đứng trên dân chúng để ra lệnh chứ không hòa mìnhvào dân chúng để bàn bạc dân chủ với dân, phát huy sức mạnh của dân,thuyết phục dân và phục vụ tận tụy dân chúng

Để đấu tranh chống quan liêu theo Hồ Chí Minh thì phải ra sức pháthuy thực hành dân chủ, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, trao dồi đạođức cách mạng

Tham nhũng gắn liền với quan liêu, nhiều khi từ quan liêu dẫn đếntham nhũng Bởi trong thực tế không phải cứ quan liêu thì tất sẽ tham nhũng

+ Quan niệm về tham nhũng:

Tham nhũng có nhiều quan niệm khác nhau, quan điểm được thừanhận rộng rãi thì tham nhũng là hành vi của con người có chức vụ, quyềnhạn, đã lợi dụng quyền hạn để tham ô, nhận hối lộ, hoặc cố ý làm trái phápluật vì động cơ lợi nhuận, gây thiệt hại cho tài sản nhà nước, tập thể, cánhân

Đấu tranh chống tham nhũng là cuộc đấu tranh sống còn để bảo vệ

và giữ vững chế độ, để làm lành mạnh môi trường xã hội, làm trong sạchthể chế Đảng và Nhà nước, làm cho đạo đức tinh thần và môi trường xã hội

- nhân văn khỏi bị ô nhiễm Ngày nay, sự ô nhiễm này rất nặng nề và nguyhiểm, thậm chí có thể dẫn đến mất ổn định và rối loạn chính trị - xã hội.Tham nhũng là hành vi phản nhân văn, trái đạo lý, một hành vi chống xãhội được xác định là một tội phạm và phải được nghiêm trị theo pháp luật

Tham nhũng như một vật thể gây bệnh nguy hiểm mà Hồ Chí Minhgọi là một thứ vi trùng độc hại nhất len lỏi vào cơ thể xã hội làm cho cơ thể

đó mang bệnh, suy yếu, thậm chí có thể chết Kết cục ấy là sự mục rỗng từbên trong rồi đổ vỡ nếu thể chế không có sức đề kháng, ngăn chặn vàchống lại tham nhũng bằng những giải pháp quyết liệt, triệt để và hữu hiệu

Có quan điểm cho rằng tham nhũng bắt đầu từ quyền lực nhà nước, còn cáchình thức quyền lực chính trị khác thì còn tham nhũng Mà chống thamnhũng lại gắn liền với quyền lực nhà nước và Đảng chính trị cầm quyền,song mức độ của nó lại hoàn toàn phụ thuộc vào sự quan tâm phòng chốngcủa từng Chính phủ, vào điều kiện kinh tế - xã hội, chính trị từng quốc gia.Nếu Chính phủ nào quan tâm phòng, chống một cách tích cực có hiệu quảthì hạn chế được nó Ngược lại nếu không quan tâm rồi buông lỏng kỷcương, thiếu biện pháp đấu tranh quyết liệt, có hiệu quả, đặc biệt là khi tệtham nhũng nằm ngay trong cơ quan nhà nước cấp cao thì tệ nạn này pháttriển khôn lường Một nhà nước có bộ máy và đội ngũ công chức trongsạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả, từ chế định luật lệ đến thi hànhluật lệ, thì ít tạo ra ham muốn và cơ hội tham nhũng, đồng thời có nhiềugiải pháp để ngăn chặn lòng ham muốn và cơ hội tham nhũng nảy nở từ cơchế thị trường

Một nhà nước có nhiều bộ phận yếu kém, bất lực, hư hỏng, thìkhông tránh khỏi sự câu kết, móc ngoặc với những yếu tố tiêu cực của thịtrường, khiến cho tham nhũng thêm trầm trọng Các nhà nghiên cứu diễnđạt một cách hình ảnh rằng: Nhà nước trong sạch, vững mạnh như bàn tayhữu hình phát huy sức mạnh mặt tích cực và uốn nắn những lệch lạc, tiêucực của bàn tay vô hình của thị trường Còn nhà nước yếu kém, hư hỏngnhư bàn chân vô hình (vô hình vì thường phải lén lút), đưa bàn tay vô hìnhcủa thị trường cùng dẫn vào con đường ma quỷ, với biết bao tệ nạn, trong

đó nổi bật là tệ nạn tham nhũng Như vậy trong một quốc gia có tệ thamnhũng thì ai phải chịu trách nhiệm, có lẽ phải nhấn mạnh rằng không phảichỉ có trách nhiệm của Nhà nước và của thị trường Ở quốc gia nào có thamnhũng nặng thì cả dân tộc, trước nhất là bộ phận tinh hoa tiên phong lãnh

đạo, đảng chính trị cầm quyền phải chịu trách nhiệm Đó là trách nhiệmphải ngăn chặn và tiến đến loại trừ tham nhũng.

Từ thực tế của các nước và kết luận của nhiều công trình nghiêncứu, có thể thấy rằng không nhất thiết hễ là nước phát triển thì tham nhũng

ít và hễ là nước đang phát triển, trình độ kinh tế kém hơn, thì tham nhũngnhiều Hoặc cũng không phải độc đảng (không có đối trọng) thì thamnhũng trầm trọng hơn, bởi sự độc quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo Thực tiễncho thấy trước khi chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở Liên Xô sụp đổ, lúc đó chỉ

có một đảng, tham nhũng cũng là quốc nạn Nay đa đảng tham nhũng còngay go hơn, phức tạp hơn Bài học nước Nga cho thấy không phải đa đảng

là ngăn chặn được tham nhũng

Tham nhũng giống như mọi hiện tượng xã hội khác đều có nguyênnhân sâu xa trong đời sống kinh tế - xã hội của một quốc gia Ngay cả cácquốc gia đã công nghiệp hóa hiện nay cũng không hề miễn dịch trước thamnhũng Tuy nhiên tham nhũng dường như xâm hại nhiều hơn đối với cácnước đang phát triển và các nước có nền kinh tế chuyển đổi

Thực tế, nếu xem lại lịch sử của bất kỳ nước công nghiệp phát triểnhiện được xem là "khá sạch sẽ" thì đều có thể thấy rằng trong quá khứ, tất

cả các nước đó đều đã từng phải đấu tranh chống lại tình trạng tham nhũngnghiêm trọng Các nước XHCN và các nước trước đây là XHCN hiện cónền kinh tế đang chuyển đổi, nói chung còn ở trong tình trạng "tranh tốitranh sáng" công cuộc cải cách còn dở dang, cái cũ chưa qua hết, cái mớichưa đến đủ, còn hẫng hụt nhiều tiền đề, chưa qua trường học dân chủ tưsản Do đó tổng thể xã hội mới, nền kinh tế mới là như thế nào và xuất hiện

ra sao còn những chỗ về quan điểm chưa sáng tỏ, về thực tế chưa địnhhình Trong tình hình đó, cũng rất có thể diễn ra một kiểu "đục nước béocò", những khuyết tật và căn bệnh của cái cũ cộng vào với những chuệchchoạc và lệch lạc của quá trình tạo lập cái mới, gây nên một tệ nạn thamnhũng nghiêm trọng Khi chủ trương về biện pháp cải cách phạm sai lầmthì tham nhũng lan tràn rộng và tác hại nặng nề

Tham nhũng là một bệnh trầm trọng của xã hội Để chữa khỏi bệnh

đó phải thấy rõ nguyên nhân đâu là sự yếu kém, sơ hở của quản lý, của cơ

chế chính sách, đâu là sự tha hóa biến chất của cán bộ, đảng viên có chức,

có quyền, lợi dụng chức quyền để tham nhũng, đâu là vai trò kiểm tra giámsát phát hiện, đấu tranh của nhân dân, đâu là trách nhiệm điều tra nghiêncứu, xét xử của các cơ quan thi hành pháp luật Tìm đúng nguyên nhân, siếtchặt cơ chế, tổ chức, bộ máy, phát huy quyền làm chủ của nhân dân sẽ từngbước ngăn chặn, đẩy lùi các hiện tượng tham nhũng Sau đây là một sốnguyên nhân cơ bản:

2 Nguyên nhân của nạn tham nhũng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, có thể nêu ra một sốnguyên nhân sau đây:

Một là, về công tác cán bộ: Việc tự tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ,

đảng viên trong tình hình hiện nay và sự giúp đỡ lẫn nhau của cán bộ, đảngviên trong các tổ chức đảng còn yếu Sinh hoạt chi bộ ở một số nơi còn qualoa, đại khái, chiếu lệ, hình thức Công tác tổ chức cán bộ còn bộc lộ nhiềuyếu kém

Hồ Chí Minh đã dạy: Cán bộ là gốc của mọi công việc, muốn việcthành công hay thất bại là có cán bộ tốt hay kém Công việc huấn luyện cán

bộ là công việc gốc của Đảng Do vậy, đào tạo, quy hoạch, tuyển dụng, bốtrí cán bộ là vô cùng quan trọng, nó quyết định sự thành bại của Đảng ta

Theo Hồ Chí Minh thì do bệnh chủ nghĩa cá nhân mà sinh ra bệnhquan liêu, kềnh càng, kiêu ngạo, chậm chạp làm cho qua chuyện Hamchuộng hình thức Muốn tẩy sạch bệnh ấy thì phải: thực hành tự phê bình

và phê bình đồng sự mình Phê bình một cách thiết thực mà thân ái Phêbình từ cấp trên xuống và từ cấp dưới lên Phê bình nhau và giúp nhau sửachữa Đồng thời phê bình phải khéo Hồ Chí Minh nói: Bánh ngọt thì aicũng muốn ăn nhưng nếu "nhét" vào mồm thì không ai ăn được Tự phêbình là trước hết phải nêu khuyết điểm của mình sau đó là ý kiến đóng góp

của người khác Còn phê bình là nêu khuyết điểm của người khác nhưngphải đúng, thậm chí còn phải đúng lúc, đúng chỗ Phê bình trên tình yêuthương đồng chí để cùng nhau tiến bộ.

Hai là, về kinh tế: Các nhà nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân chủ yếu

của tham nhũng chính là sự tìm kiếm đặc lợi kinh tế Việc các cá nhân,doanh nghiệp tìm kiếm đặc lợi bằng cách thiết lập những hạn chế giả tạo vềnguồn cung là một trong những nguyên nhân tham nhũng Các chính sáchhạn chế thương mại, kiểm soát giá cả, kiểm soát tỷ giá hối đoái, các chươngtrình đầu tư, trợ cấp chi tiêu và mua sắm của Chính phủ đều có nhữngmặt trái, có thể trở thành nguyên nhân dẫn tới sự tìm kiếm đặc lợi và thamnhũng Đồng thời động cơ vụ lợi của hoạt động kinh doanh cũng là nguồngốc của tham nhũng, hay ít nhất thì kinh doanh cũng là một bên tham giatrong sự lạm dụng quyền lực công để thu đặc lợi tư Nhà nghiên cứu PaoloMauro đã nhận xét rằng "ngày qua ngày, các doanh nghiệp tư nhân tiêuhàng đống tiền để thuyết phục các nhà lập pháp dành cho họ vị trí độcquyền hoặc nếu không thì hạn chế cạnh tranh để một số ngành hoặc cánhân có thể hưởng một đặc quyền Trên khắp thế giới, các công chức nhànước đang không mệt mỏi dùng mưu mẹo nhằm tự đặt mình vào một vị thếđộc quyền cỡ nhỏ để có thể nhận hối lộ khi cấp một giấy phép, thông quamột khoản chi tiêu hoặc chứng nhận chuyển hàng qua biên giới "

Kinh tế thị trường có mặt tạo ra ham muốn và cơ hội cho thamnhũng, là diều mà các nhà nghiên cứu đã vạch ra từ hai thể kỷ nay Cố biện

hộ rằng kinh tế thị trường không hề có trách nhiệm gì về tham nhũng Đókhông phải là thái độ khoa học và thực tiễn Nhưng nêu lên như thế khôngphải là trút hết tội lỗi về tham nhũng cho kinh tế thị trường Đã làm kinh tếthị trường thì phải nhận biết và ngăn cản (hoặc ít nhất là hạn chế) được hammuốn và cơ hội tham nhũng do cơ chế thị trường gây nên

Ba là, về luật pháp: Luật pháp không đồng bộ và hoàn chỉnh, các

quy định phức tạp và thường xuyên thay đổi và quyền được tùy tiện quyết

định của các quan chức chính quyền khi diễn giải luật pháp và quy định đóchính là cơ hội dẫn tới tham nhũng Do đó tham nhũng dễ bùng phát ởnhững quốc gia mà luật pháp phức tạp, thường xuyên thay đổi và các nhàhoạch định chính sách công, nhất là những quan chức cấp thấp trong chínhquyền có quyền tùy tiện thực thi lớn Ở nước ta luật pháp chưa hoàn thiện,không đồng bộ, công tác cải cách hành chính đạt hiệu quả chưa cao Nạnsách nhiễu, tham nhũng tạo nên rào cản trong mọi lĩnh vực của đời sống xãhội Trong quản lý nhà nước, cơ chế, chính sách, luật pháp, nhất là những

cơ chế, chính sách có liên quan trực tiếp đến lĩnh vực kinh tế còn thiếu,chưa đồng bộ và còn nhiều sơ hở Cơ chế "xin cho" tồn tại trong nhiều nămkhông những là rào cản của sự phát triển trong nhiều lĩnh vực mà còn làmảnh đất cho tệ tham nhũng, sách nhiễu, cửa quyền phát triển

Bốn là, về tiền lương: Tiền lương của công chức trong dịch vụ công

thấp hơn tương đối so với khu vực tư nhân cũng tạo cho công chức thamnhũng Ở nước ta cho đến nay, chính sách tiền lương chưa có sự thay đổiđáng kể, vẫn còn nặng về giải pháp tình thế, chắp vá, chưa có chiến lược vềchính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Đócũng là một trong những vấn đề ảnh hưởng đến tình trạng tham nhũng, tiêucực, lãng phí và các tệ nạn khác

Năm là, về công tác kiểm tra: Công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát,

giám sát còn yếu, không định rõ trách nhiệm cụ thể, rõ ràng, dẫn đến tìnhtrạng Hoặc kiểm tra không nghiêm, không thực hiện đúng chức năng thanhtra Bởi vì thanh tra lành mạnh ngoài chức năng buộc tội, xử lý, chấn chỉnh racòn có chức năng định hướng, giúp đỡ Nhưng ít khi định hướng và giúpđỡ

Sáu là, về văn hóa, đạo đức dân tộc: Nạn tham nhũng xuất hiện còn

do truyền thống văn hóa và quan niệm đạo đức Trong truyền thống củanhiều quốc gia đang phát triển, thường coi lợi ích của gia tộc cao hơn lợiích quốc gia, tình trạng lợi dụng chức quyền tạo điều kiện cho người thân

vơ vét tài sản công là phổ biến và không bị coi là trái đạo đức Ở các nước

đang phát triển và các nước có nền kinh tế chuyển đổi, đời sống xã hộiđứng trước nhiều quan niệm cũ và mới, các giá trị đạo đức cũ bị phá vỡ, giátrị đạo đức mới chưa được xác lập đã tạo thành quan niệm đạo đức hỗn tạp,phát sinh dao động trong quan niệm đạo đức dẫn đến suy giảm đạo đức vàtạo điều kiện cho nạn tham nhũng tràn lan.

3 Các loại hình tham nhũng và hậu quả của tham nhũng ở nước ta

3.1 Các loại hình tham nhũng

Các hành vi tham nhũng và các thủ đoạn tham nhũng hết sức đadạng và đã được nêu rõ trong pháp lệnh chống tham nhũng Việc nhận diệntham nhũng là rất khó, có người ví tham nhũng như đám mây nhìn xa thìthấy, lại gần thì chẳng thấy đâu Nhưng chúng ta vẫn có cách để phân loạinhằm nhận diện tham nhũng để có cách phòng chống hữu hiệu hơn

- Phân loại tham nhũng theo cách quan hệ giữa tiền và quyền mối

quan hệ đặc trưng của tham nhũng là mối quan hệ giữa quyền và tiền Ởđây quyền là tên gọi chung cho quyền lực nhà nước các cấp và các quyềnkinh doanh (thương quyền), tiền là tên gọi tóm tắt của mọi lợi ích tư nhân.Theo mối quan hệ giữa quyền và tiền thì người có quyền bán quyền đểkiếm tiền Tất nhiên như vậy phải có những người có tiền mà không cóquyền hay không đủ quyền Họ bỏ tiền ra để mua quyền Trong nhiềutrường hợp còn phải có những người làm trung gian cho "giao dịch mua,bán quyền" Người bán quyền là người nhận hối lộ, người mua quyền làngười đi hối lộ, người trung gian là môi giới hối lộ

- Phân loại tham nhũng theo quan hệ với pháp luật:

Thứ nhất, loại tham nhũng rõ ràng vi phạm pháp luật, được gọi là

tham nhũng đen

Thứ hai, loại tham nhũng do thủ đoạn xảo quyệt, khôn khéo của kẻ

tham nhũng, có tính chất nhập nhằng, không thể coi là hợp pháp, nghiêm

chỉnh, đúng pháp luật, song cũng khó kết luận là bất hợp pháp hoặc là viphạm pháp luật, loại tham nhũng này được gọi là tham nhũng xám.

Pháp luật càng nhiều sơ hở và lỗ hổng, mơ hồ hiểu thế nào cũngđúng thì tham nhũng xám càng sinh sôi nảy nở

- Phân loại tham nhũng theo các khâu của quá trình xây dựng vàthực hiện pháp luật:

Thứ nhất, tham nhũng trong quá trình thi hành pháp luật Đây là

loại thông thường nhất

Thứ hai, tham nhũng theo kiểu tam giác quyền lực, giới chủ câu kết

với nhóm soạn thảo văn bản, quyết định và ban hành pháp luật, từ nhữngđạo luật đến sắc lệnh, Nghị định, chỉ thị, nghị quyết, thông tư ở cấp quốcgia và cấp dưới Khi cố ý tạo ra những chỗ hở để tham nhũng thì mức độtham nhũng này là cực kỳ nghiêm trọng có nguy cơ dẫn đến đảo lộn xã hội

- mất ổn định chính trị, đe dọa đảng cầm quyền

- Phân loại tham nhũng theo mức độ nghiêm trọng

Thứ nhất, giai đoạn một của tham nhũng là tham nhũng có tính chất

bộ phận, nhỏ lẻ, mỗi vụ không lớn, ít người tham gia, số vụ tham nhũngchưa nhiều

Thứ hai, giai đoạn hai của tham nhũng là tham nhũng có tính chất hệ

thống, có tổ chức chỉ huy, có những vụ tham nhũng lớn và rất lớn, cónhững đường dây tham nhũng do những người có chức quyền cao cầm đầu,móc nối cả trong nước và ngoài nước Tuy nhiên tham nhũng này chưa cótính chất phổ biến, lan tràn khắp nước và ở mọi lĩnh vực, với số người thamgia đông

Thứ ba, giai đoạn ba, giai đoạn này nặng nhất của tham nhũng là

loại tham nhũng đã trở thành đặc tính của cả hệ thống chính trị, kinh tế, xãhội, lôi cuốn nếu không phải tất cả thì cũng hầu hết hoặc phần lớn côngchức và doanh nhân, lôi cuốn cả một bộ phận quan trọng các gia đình và cá

nhân, hình thức thủ đoạn rất đa dạng, từ những đường dây và những vụtham nhũng lớn, đến những chuyện tham nhũng lặt vặt hàng ngày, khiếncho tham nhũng gần như trở thành một thứ văn hóa, một thứ tập quán diễn

ra không chỉ che giấu mà nhiều khi công khai, thậm chí trắng trợn

Từ phân loại tham nhũng như trên có thể giúp chúng ta phân tích vànhận diện tình hình tham nhũng ở một quốc gia, một ngành hay một địaphương từ đó có thể có giải pháp chống tham nhũng hiệu quả cao, nhằmgiữa vững sự lãnh đạo của đảng cầm quyền

3.2 Hậu quả của tham nhũng

Tham nhũng là vật cản lớn nhất của tiến trình phát triển xã hội lànguy cơ trực tiếp liên quan đến sự sống còn của Nhà nước của đảng cầmquyền, nó sinh ra hàng loạt tác hại cho xã hội Theo các phương tiện thôngtin đại chúng hàng ngày, chúng ta thấy tham nhũng có thể xảy ra ở tất cảcác ngành, nhưng tập trung vào một số ngành trọng điểm như ngân hàng,

dự trữ quốc gia, tài chính, thương mại, xuất nhập khẩu, cấp quota, xâydựng, giao thông, hợp tác đầu tư với nước ngoài Đây là những ngành cóchức năng trực tiếp quản lý tiền, hàng, vật tư của Nhà nước và đóng vai tròhết sức quan trong trong nền kinh tế quốc dân Cho nên tính chất của các

vụ tham nhũng trong các ngành này là hết sức nguy hiểm đối với sự nghiệpxây dựng đất nước Tham nhũng là kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm nhất củadân tộc ta trong sự nghiệp xây dựng dân giàu nước mạnh, xã hội công bằngdân chủ và văn minh Kẻ thù này nguy hiểm không kém và có phần phứctạp hơn giặc ngoại xâm

Hậu quả của tham nhũng có sức tàn phá khốc liệt:

Một là, đối với kinh tế:

- Theo thời báo kinh tế Việt Nam số 185 ngày 19/11/2003, tỷ lệ thấtthoát trong đầu tư và xây dựng chiếm khoảng 30% giá trị đầu tư, tương ứngkhoảng 20 - 25 ngàn tỷ đồng mỗi năm Một công trình đầu tư "nhầm" địa chỉ,một chiếc cầu xây xong bị lún gẫy, một nhà máy khi vận hành không thể đạt

công suất thiết kế, sự lãng phí, tham ô, ăn cắp tài sản của công trình trong quátrình đầu tư xây dựng đều được coi là thất thoát hay "móc túi" của Nhà nước.

Thời báo kinh tế Việt Nam số 18 ngày 31/01/2004 đưa tin, qua10.133 cuộc thanh tra được tiến hành và kết thúc năm 2003 đã phát hiện saiphạm về kinh tế 4.907,071 tỷ đồng, 26,5 triệu USD, 1.780 tấn lương thực,trên 31 nghìn ha đất và nhiều tài sản giá trị khác

Cũng theo thời báo này số 26 ngày 14/02/2004 đưa tin thanh traphát hiện sai về thu là 242,963 tỷ đồng, về chi là 40,769 tỷ đồng

- Trong 4 năm (từ 1997 - 2001) thanh tra nhà nước đã phát hiện xử

lý các vụ tham nhũng, thu hồi tài sản cho nhà nước là 2.891 tỷ đồng, 1.434ngàn USD, 4.200 ha đất và nhiều tài sản khác, cán bộ công chức bị xử lý là20.093 người, trong đó xử lý cả đối với cán bộ cấp cao như Phó thủ tướng,một số Bộ trưởng, Thứ trưởng và ủy viên Trung ương về trách nhiệm Truycứu trách nhiệm hình sự 1.872 người Nhà nước đã tiến hành thanh tra tại

cơ sở đối với 3.698 xã (chiếm 35,4% số xã trong toàn quốc) phát hiện tìnhtrạng vi phạm pháp luật trong thu, chi ngân sách nhà nước quản lý, sử dụngđất đai, quản lý xây dựng cơ bản, thu chi tiền huy động, đóng góp của nhândân đã xử lý thu hồi cho nhà nước và tập thể hoặc công dân 106 tỷ 325 triệuđồng, 1.610 tấn thóc, 3.011 ha đất và một số tài sản khác, đã xử lý kỷ luật2.854 cán bộ và xử lý hình sự 200 đối tượng, gần đây nhất là các vụ án lớngây bức xúc xã hội như vụ án Năm Cam, Lã Thị Kim Oanh, Phương

"Vicarrent" Điều đó có thể nói rằng tham nhũng gây tổn hại to lớn về mặtkinh tế, cho sự phát triển, kéo lùi sự phát triển tùy theo quy mô và mức độgây thiệt hại của nó

Ở nước ta hiện nay, tham nhũng trở thành quốc nạn, tệ nạn quanliêu, lãng phí cũng trầm trọng không kém Nhiều công trình đầu tư thuộcTrung ương hay của địa phương quản lý chưa đạt hiệu quả cao, hoặc đầu tưchưa đúng lúc, nhiều công trình đầu tư dở dang, kéo dài, rất tốn kém vàhiệu quả còn thấp Hiện tượng đang có chiều hướng gia tăng là làm kinh tế

theo phong trào, kiểu ganh đua chính trị Tỉnh anh có xi măng thì tỉnh tôicũng phải có vật liệu xây dựng, tỉnh anh có nhà máy đường thì tỉnh tôi cũngphải có đường làm từ mía Cái kiểu làm ăn chụp giật, mì ăn liền có lẽđây là lãng phí lớn nhất của mọi lãng phí Tệ tiêu tiền chùa mua sắm xexịn, xây công sở hoành tráng đồ sộ Tất cả những cái đó đang diễn ra nhưcái thùng không đáy Như một nguy cơ có thể nuốt chửng đất nước nếu nhưkhông có biện pháp mạnh mẽ, quyết liệt ngăn chặn nó.

Hai là đối với thu hút đầu tư.

Rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài kêu ca, phàn nàn về tệ quan liêu,tham nhũng ở nước ta, những lời phàn nàn ấy làm mất sức hấp dẫn, gâynản chí các nhà đầu tư Trong khi đó chúng ta đang cần vốn, cần khoa họccông nghệ của họ, trong hoạt động kinh doanh lấy được niềm tin đã khónhưng để mất niềm tin lấy lại còn khó hơn nhiều Nếu chúng ta không ngănchặn, đẩy lùi và khống chế được nạn quan liêu, tham nhũng thì chúng ta sẽtiếp tục tụt hậu xa hơn về kinh tế, công cuộc CNH, HĐH của chúng ta sẽgặp muôn vàn khó khăn, mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằngdân chủ và văn minh khó thực hiện được

Có nhà nghiên cứu cho rằng quy mô tham nhũng tỷ lệ nghịch vớimức đầu tư và tăng cường kinh tế, có nghĩa là tham nhũng càng nhiều thìđầu tư càng ít và tăng trưởng kinh tế càng chậm Cụ thể là, nếu chỉ số thamnhũng được cải thiện thêm một độ lệch tiêu chuẩn so với chỉ số "bìnhthường" thì tỷ lệ đầu tư tăng thêm 4% và tỷ lệ tăng trưởng GDP/đầu ngườităng 0,5%

Nạn tham nhũng tràn lan sẽ là lực cản lớn nhất ngăn cản dòng vốnđầu tư trực tiếp của nước ngoài, thu hút tài trợ, viện trợ quốc tế, lao độngxuất nhập khẩu, quan hệ tín dụng quốc tế Nguy hại hơn là hệ thống uy tínquốc tế đối với đất nước

Ba là, đối với bản sắc văn hóa dân tộc.

Làm vẩn đục bản sắc văn hóa dân tộc, băng hoại đạo đức của côngchức nhà nước (kể cả cấp cao), của doanh nhân và một bộ phận nhân dân,nêu gương xấu cho thế hệ trẻ Đặc biệt, có một số cán bộ sống buông thả,thực dụng, coi tiền hơn tình, gây bức xúc trong xã hội.

Bốn là, làm mất lòng tin của Đảng cầm quyền.

Tham nhũng làm giảm sút, mất lòng tin của nhân dân đối với đảngcầm quyền với bộ máy và viên chức nhà nước, triệt tiêu động lực cơ bảnnhất của sự phát triển có thể gây đảo lộn xã hội Điều này đã được Lênincảnh tỉnh: "Nếu có cái gì có thể tiêu diệt được CNXH, thì đó chính là thamnhũng quan liêu" Tham nhũng làm tổn hại và phá hoại uy tín của Chínhphủ của đảng cầm quyền, làm dao động lòng tin của nhân dân vào phápluật và các thể chế chính trị, gây bất bình và phẫn nộ trong nhân dân, có thểdẫn đến mất ổn định và rối loạn chính trị - xã hội Hậu quả của tham nhũng

là rõ ràng Tuy nhiên từ sự quan sát thực tế, một nhà nghiên cứu đã vạch rarằng: cũng có những trường hợp tham nhũng (ở mức độ và hình thức khôngnặng) lại có tác dụng tích cực, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho cảnền kinh tế, chứ không phải chỉ cho những kẻ tham nhũng Trong nhữngtrường hợp ấy, có người xem tham nhũng là "tra dầu bôi trơn", chứ khôngphải "đổ cát làm tắc guồng máy kinh tế chung" Nhưng đó chỉ là trườnghợp quá độ, không nên và không thể kéo dài, không nên lấy ngoại lệ để baoche cho tham nhũng, không được để tham nhũng trở thành quốc nạn

Cán bộ, đảng viên và nhân dân ta rất bất bình trước những hiện

tượng tham nhũng ngày càng gia tăng và khả năng đấu tranh, ngăn chặn,đẩy lùi lại rất hạn chế Vấn đề càng trở nên bức xúc cùng với tâm lý bấtbình, sốt ruột đòi hỏi phải đấu tranh dập tắt ngay nạn tham nhũng, thậm chíthiếu tin tưởng vào khả năng chống tham nhũng thành công của Đảng Cóngười đặt vấn đề phải đánh tan bọn tham nhũng ngay trong một thời gianngắn bằng mọi sức mạnh quyền lực của Đảng và Nhà nước ta Có người lạicho rằng tham nhũng là thuộc tính vốn có gắn liền với mọi loại hình nhà