Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ trong giai đoạn hiện nay

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1.1. Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ thông tin, truyền thông và sự phát triển của nền kinh tế tri thức, ngày càng tạo ra nhiều cơ hội to lớn, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức đối với sự nghiệp ĐT, BD cán bộ. Muốn thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH; nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước, đòi hỏi phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó giữ vị trí, vai trò quan trọng là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Để có nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có phẩm chất, năng lực; phương pháp lãnh đạo, quản lý khoa học, dân chủ, đúng pháp luật… cần phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó ĐT, BD vừa là một khâu trong công tác cán bộ của Đảng, vừa là giải pháp quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Nhằm thực hiện tốt sứ mệnh đào tạo ra lớp cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, “có đức, có tài” đòi hỏi phải đổi mới toàn diện và thực hiện đồng bộ các khâu trong công tác ĐT, BD từ việc hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác tuyển sinh, tăng cường quản lý dạy - học, xây dựng cơ sở vật chất đến việc phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã khẳng định: “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu đổi mới. Gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và thu hút các nhà khoa học tham gia giảng dạy” [47, tr.296]. Bởi vậy, cần phải coi trọng việc xây dựng đội ngũ CBQL đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo về chất lượng. 1.2. Trong hệ thống các cơ sở ĐT, BD cán bộ của cả nước, trường chính trị tỉnh có vai trò quan trọng. Quyết định số: 184-QĐ/TW, ngày 3 tháng 9 năm 2009 của Ban Bí thư Trung ương Đảng xác định: Trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tổ chức ĐT, BD cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ, công chức ở địa phương về LLCT-HC; đường lối, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; kiến thức và chuyên môn, nghiệp vụ về công tác xây dựng đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội; kiến thức về pháp luật và quản lý nhà nước và một số lĩnh vực khác [3]. Để ĐT, BD đội ngũ cán bộ của các địa phương, cơ sở có phẩm chất, quyết tâm chính trị; có năng lực tạo ra sự thay đổi, năng lực thuyết phục, năng lực vượt khó, năng lực tập hợp, năng lực tổng kết thực tiễn… đòi hỏi các trường chính trị tỉnh phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng ĐT, BD. Đồng thời với việc hoàn thiện thể chế công tác ĐT, BD; hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và học tập; đổi mới đồng bộ các khâu trong quản lý dạy - học, vấn đề xây dựng đội ngũ CBQL trường chính trị - nhân tố quyết định đến chất lượng ĐT, BD cán bộ và sự phát triển của các nhà trường có ý nghĩa hết sức quan trọng. CBQL trường chính trị phải đạt những yêu cầu cao về phẩm chất và năng lực, thực sự là nhà sư phạm, nhà khoa học giáo dục - chính trị; nhà lãnh đạo - quản lý; nhà hoạt động chính trị - xã hội thực tiễn. 1.3. Bắc Trung Bộ là khu vực gồm 6 tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, là khu vực có vị trí địa chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng quan trọng của cả nước, là vùng đất địa linh, nhân kiệt, giàu truyền thống cách mạng, kiên định, nghĩa tình và hiếu học. Sự phát triển ngày càng năng động của khu vực Bắc Trung Bộ, đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới, nâng cao chất lượng toàn diện công tác ĐT, BD cán bộ ở các trường chính trị khu vực BTB, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ có chất lượng, có trách nhiệm, tận tâm, tận lực với công việc, có tư duy đổi mới, năng động, sáng tạo, có đủ năng lực phát huy tiềm năng thế mạnh, nắm bắt thời cơ, vận hội, vượt qua khó khăn, thách thức đưa BTB trở thành khu vực phát triển năng động, nhanh và bền vững, là điểm kết nối quan trọng của cả nước và trong giao lưu, hợp tác quốc tế. Đồng hành với sự nghiệp đổi mới công tác ĐT, BD cán bộ ở các trường chính trị nói chung và khu vực BTB nói riêng, đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB đã không ngừng trưởng thành, có nhiều đóng góp quan trọng vào thực hiện nhiệm vụ chính trị ở các nhà trường, địa phương, đơn vị. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng toàn diện công tác ĐT, BD cán bộ phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH và hội nhập quốc tế, đội ngũ CBQL đã và đang bộc lộ những bất cập cả về cơ cấu, trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ quản lý. Nghị quyết số 32-NQ/TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác ĐT, BD lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo, quản lý, chỉ rõ: “Chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý đào tạo còn có mặt hạn chế” [94]. Kết luận của Ban Bí thư Trung ương về công tác ĐT, BD tại các trường chính trị tỉnh, thành phố Trung ương, nhấn mạnh: Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của nhiều trường chính trị thiếu đồng bộ, nhiều biến động [79]. Theo đó, vấn đề nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện công tác ĐT, BD cán bộ; xây dựng các trường trường chính trị khu vực BTB thành trung tâm ĐT, BD cán bộ có chất lượng cao ở địa phương, đơn vị là việc làm có ý nghĩa thiết thực. Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ trong giai đoạn hiện nay” làm luận án tiến sĩ. 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB, nhằm nâng cao chất lượng ĐT, BD, xây dựng đội ngũ cán bộ ở các địa phương đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế. 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu Vấn đề phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị trong giai đoạn hiện nay. 3.2. Đối tượng nghiên cứu Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB trong giai đoạn hiện nay. 4. Giả thuyết khoa học Công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB vẫn còn những hạn chế, bất cập trước yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các giải pháp dựa trên trên lý luận về phát triển nguồn nhân lực và đặc điểm lao động, phẩm chất, năng lực đặc thù của người CBQL trường chính trị thì có thể phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, nâng cao chất lượng, góp phần đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở các trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LƯƠNG TRỌNG THÀNH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG CHÍNH TRỊ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2016

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN vi

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU ĐỒ vii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 3

6 Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 4

7 Những luận điểm cần bảo vệ của luận án 6

8 Đóng góp của luận án 6

9 Cấu trúc của luận án 7

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 8

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 8

1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước 11

1.1.3 Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 17

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 18

1.2.1 Cán bộ quản lý và cán bộ quản lý trường chính trị 18

1.2.2 Đội ngũ và đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 19

1.2.3 Phát triển và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 19

1.2.4 Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 21

1.3 Cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương 22

1.3.1 Vị trí, vai trò của cán bộ quản lý trường chính trị 22

1.3.2 Đặc trưng lao động của cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương 25

1.3.3 Mô hình nhân cách của cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương 30

1.4 Một số vấn đề về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh,

thành phố trực thuộc Trung ương 37

1.4.1 Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 37

1.4.2 Mục đích, yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 41

1.4.3 Nội dung phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 42

1.4.4 Chủ thể quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương 46

1.4.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương 48

Kết luận chương 1 52

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG CHÍNH TRỊ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ 54

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 54

2.1.1 Mục đích khảo sát 54

2.1.2 Nội dung khảo sát 54

2.1.3 Đối tượng khảo sát 54

2.1.4 Phương pháp khảo sát 54

2.2 Khái quát về các trường chính trị 56

2.2.1 Chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các trường chính trị 56

2.2.2 Tình hình phát triển của các trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 58

2.3 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 67

2.3.1 Thực trạng về số lượng, cơ cấu 67

2.3.2 Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 69

2.4 Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 88

2.4.1 Hoạt động phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 88

2.4.2 Thực trạng nâng cao nhận thức cho các chủ thể quản lý về sự cần thiết phải phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 89

2.4.3 Thực trạng xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 90

2.4.4 Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 90

2.4.5 Thực trạng sử dụng cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc

Trung Bộ 91

2.4.6 Thực trạng đánh giá cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 92

2.4.7 Thực trạng việc tạo động lực để đội ngũ cán bộ quản lý phát huy tốt vai trò của mình 92

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 93

2.5.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 93

2.5.2 Mức độ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 94

2.6 Đánh giá chung về thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý và công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 95

2.6.1 Điểm mạnh 95

2.6.2 Điểm yếu 97

Kết luận chương 2 99

Chương 3 CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG CHÍNH TRỊ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ 100

3.1 Sứ mệnh, tầm nhìn, giá trị cốt lõi và định hướng phát triển trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 100

3.1.1 Sứ mệnh 100

3.1.2 Tầm nhìn 100

3.1.3 Giá trị cốt lõi 100

3.1.4 Định hướng 101

3.2 Nguyên tắc đề xuất giải pháp 101

3.2.1 Đảm bảo tính mục tiêu 101

3.2.2 Đảm bảo tính toàn diện 102

3.2.3 Đảm bảo tính hiệu quả 102

3.2.4 Đảm bảo tính thực tiễn 102

3.2.5 Đảm bảo tính khả thi 102

3.3 Một số giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 102

3.3.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho các chủ thể quản lý về sự cần thiết

phải phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc

Trung Bộ 102

3.3.2 Đổi mới quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 105

3.3.3 Bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 109

3.3.4 Nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 118

3.3.5 Xây dựng bộ tiêu chí làm cơ sở đánh giá đội ngũ cán bộ quản lý trườngchính trị khu vực Bắc Trung Bộ 121

3.3.6 Hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo động lực để phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 131

3.4 Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp 136

3.4.1 Mục đích khảo sát 136

3.4.2 Nội dung khảo sát 136

3.4.3 Phương pháp khảo sát 136

3.4.4 Đối tượng khảo sát 136

3.4.5 Kết quả khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 137

3.5 Thử nghiệm giải pháp 139

3.5.1 Tổ chức thử nghiệm 139

3.5.2 Đánh giá kết quả thử nghiệm 141

Kết luận chương 3 145

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 147

1 Kết luận 147

2 Kiến nghị 148

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 149

TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

TT Các chữ viết tắt Các chữ viết đầy đủ

1 BTB Bắc Trung Bộ

2 CBQL Cán bộ quản lý

3 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

4 CTQGHCM Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

5 ĐT, BD Đào tạo, bồi dưỡng

6 HĐND Hội đồng nhân dân

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU ĐỒ

Trang

Sơ đồ:

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy 57

Bảng: Bảng 2.1 Số lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 67

Bảng 2.2 Trình độ đào tạo chuyên môn và chính trị 68

Bảng 2.3 Tổng hợp các tiêu chí triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị 89

Bảng 2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 94

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát mức độ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 95

Bảng 3.1 Tiêu chí chung của cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ 123

Bảng 3.2 Tiêu chí cụ thể các chức danh cán bộ quản lý trường chính trị 126

Bảng 3.3 Đánh giá sự cần thiết của các giải pháp 137

Bảng 3.4 Đánh giá về tính khả thi của các giải pháp 138

Bảng 3.5 Kết quả khảo sát trình độ ban đầu về kiến thức về lãnh đạo, quản lý của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng 141

Bảng 3.6 Kết quả khảo sát ban đầu về phong cách lãnh đạo của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng 142

Bảng 3.7 Kết quả thử nghiệm kiến thức về lãnh đạo, quản lý của cán bộ quản lý trường chính trị 143

Bảng 3.8 Kết quả thử nghiệm phong cách lãnh đạo của cán bộ quản lý trường chính trị 144

Biểu đồ: Biểu đồ 2.1 Tổng hợp các tiêu chí phẩm chất đạo đức 69

Biểu đồ 2.2 Tổng hợp các tiêu chí tư tưởng chính trị 70

Biểu đồ 2.3 Tổng hợp các tiêu chí lối sống, tác phong và ứng xử 71

Biểu đồ 2.4 Tổng hợp tiêu chí nắm vững chương trình đào tạo 72

Biểu đồ 2.5 Tổng hợp trình độ chuyên môn 72

Biểu đồ 2.6 Tổng hợp tiêu chí năng lực sư phạm 73

Biểu đồ 2.7 Tổng hợp tiêu chí khả năng tự học và sáng tạo trong công việc 74

Biểu đồ 2.8 Tổng hợp số tiêu chí năng lực ngoại ngữ 75

Biểu đồ 2.9 Thống kê năng lực công nghệ thông tin 75

Biểu đồ 2.10 Tổng hợp khả năng phân tích, dự báo 76

Biểu đồ 2.11 Tổng hợp tầm nhìn 77

Biểu đồ 2.12 Tổng hợp năng lực thiết kế và định hướng và triển khai 78

Biểu đồ 2.13 Thống kê năng lực quyết đoán có bản lĩnh đổi mới 79

Biểu đồ 2.14 Tổng hợp năng lực lập kế hoạch hoạt động 80

Biểu đồ 2.15 Tổng hợp năng lực tổ chức bộ máy và phát triển đội ngũ 81

Biểu đồ 2.16 Tổng hợp năng lực quản lý đào tạo, bồi dưỡng 82

Biểu đồ 2.17 Tổng hợp năng lực quản lý tài chính và tài sản nhà trường 83

Biểu đồ 2.18 Tổng hợp năng lực xây dựng môi trường giáo dục giàu tính Đảng 84

Biểu đồ 2.19 Tổng hợp năng lực quản lý hành chính 85

Biểu đồ 2.20 Tổng hợp năng lực công tác thi đua, khen thưởng 86

Biểu đồ 2.21 Tổng hợp năng lực xây dựng hệ thống thông tin 86

Biểu đồ 2.22 Tổng hợp năng lực kiểm tra, đánh giá 87

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ thông tin, truyền thông và sự phát triển của nền kinh tế tri thức, ngày càng tạo ra nhiều cơ hội to lớn, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức đối với sự nghiệp ĐT, BD cán bộ Muốn thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH; nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước, đòi hỏi phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó giữ vị trí, vai trò quan trọng là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp Để có nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có phẩm chất, năng lực; phương pháp lãnh đạo, quản lý khoa học, dân chủ, đúng pháp luật… cần phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp Trong đó ĐT, BD vừa là một khâu trong công tác cán bộ của Đảng, vừa là giải pháp quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Nhằm thực hiện tốt sứ mệnh đào tạo ra lớp cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, “có đức, có tài” đòi hỏi phải đổi mới toàn diện và thực hiện đồng bộ các khâu trong công tác ĐT, BD từ việc hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác tuyển sinh, tăng cường quản lý dạy - học, xây dựng cơ sở vật chất đến việc phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý Văn kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã khẳng định: “Phát triển đội ngũ

nhà giáo và cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu đổi mới Gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và thu hút các nhà khoa học tham gia giảng dạy” [47, tr.296] Bởi vậy, cần phải coi trọng việc xây dựng đội ngũ CBQL đủ về số lượng, đồng

bộ về cơ cấu, đảm bảo về chất lượng

1.2 Trong hệ thống các cơ sở ĐT, BD cán bộ của cả nước, trường chính trị tỉnh

có vai trò quan trọng Quyết định số: 184-QĐ/TW, ngày 3 tháng 9 năm 2009 của Ban

Bí thư Trung ương Đảng xác định: Trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tổ chức ĐT, BD cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ, công chức ở địa phương về LLCT-HC; đường lối, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; kiến thức và chuyên môn, nghiệp vụ về công tác xây dựng đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội; kiến thức về pháp luật và quản lý nhà nước và một số lĩnh vực khác [3] Để ĐT, BD đội ngũ cán bộ của các địa phương, cơ sở có phẩm chất, quyết tâm chính trị; có năng lực tạo ra sự thay đổi, năng lực thuyết phục, năng lực vượt khó, năng

lực tập hợp, năng lực tổng kết thực tiễn… đòi hỏi các trường chính trị tỉnh phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng ĐT, BD Đồng thời với việc hoàn thiện thể chế công tác ĐT, BD; hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và học tập; đổi mới đồng bộ các khâu trong quản lý dạy - học, vấn đề xây dựng đội ngũ CBQL trường chính trị - nhân tố quyết định đến chất lượng ĐT, BD cán bộ và

sự phát triển của các nhà trường có ý nghĩa hết sức quan trọng CBQL trường chính trị phải đạt những yêu cầu cao về phẩm chất và năng lực, thực sự là nhà sư phạm, nhà khoa học giáo dục - chính trị; nhà lãnh đạo - quản lý; nhà hoạt động chính trị - xã hội thực tiễn

1.3 Bắc Trung Bộ là khu vực gồm 6 tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, là khu vực có vị trí địa chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng quan trọng của cả nước, là vùng đất địa linh, nhân kiệt, giàu truyền thống cách mạng, kiên định, nghĩa tình và hiếu học Sự phát triển ngày càng năng động của khu vực Bắc Trung Bộ, đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới, nâng cao chất lượng toàn diện công tác ĐT, BD cán bộ ở các trường chính trị khu vực BTB, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ có chất lượng, có trách nhiệm, tận tâm, tận lực với công việc, có tư duy đổi mới, năng động, sáng tạo, có đủ năng lực phát huy tiềm năng thế mạnh, nắm bắt thời cơ, vận hội, vượt qua khó khăn, thách thức đưa BTB trở thành khu vực phát triển năng động, nhanh và bền vững, là điểm kết nối quan trọng của cả nước

và trong giao lưu, hợp tác quốc tế Đồng hành với sự nghiệp đổi mới công tác ĐT, BD cán bộ ở các trường chính trị nói chung và khu vực BTB nói riêng, đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB đã không ngừng trưởng thành, có nhiều đóng góp quan trọng vào thực hiện nhiệm vụ chính trị ở các nhà trường, địa phương, đơn vị Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng toàn diện công tác ĐT, BD cán bộ phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH và hội nhập quốc tế, đội ngũ CBQL đã và đang bộc lộ những bất cập cả về cơ cấu, trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ quản lý Nghị quyết số 32-NQ/TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác ĐT, BD lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo, quản lý, chỉ rõ:

“Chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý đào tạo còn có mặt hạn chế” [94] Kết

luận của Ban Bí thư Trung ương về công tác ĐT, BD tại các trường chính trị tỉnh, thành phố Trung ương, nhấn mạnh: Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của nhiều trường chính trị thiếu đồng bộ, nhiều biến động [79] Theo đó, vấn đề nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu

vực BTB, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện công tác ĐT, BD cán bộ; xây dựng các trường trường chính trị khu vực BTB thành trung tâm ĐT, BD cán bộ có chất lượng cao ở địa phương, đơn vị là việc làm có ý nghĩa thiết thực

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ trong giai đoạn hiện nay” làm luận án

tiến sĩ

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB, nhằm nâng cao chất lượng ĐT, BD, xây dựng đội ngũ cán bộ ở các địa phương đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị trong giai đoạn hiện nay

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB trong giai đoạn hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB vẫn còn những hạn chế, bất cập trước yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Nếu

đề xuất và thực hiện đồng bộ các giải pháp dựa trên trên lý luận về phát triển nguồn nhân lực

và đặc điểm lao động, phẩm chất, năng lực đặc thù của người CBQL trường chính trị thì có thể phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, nâng cao chất lượng, góp phần đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở các trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị trong giai đoạn hiện nay

5.1.2 Khảo sát thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB 5.1.3 Đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB giai đoạn hiện nay

5.1.4 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất; thử nghiệm một giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB

5.2 Phạm vi nghiên cứu

5.2.1 Luận án tập trung nghiên cứu công tác phát triển đội ngũ CBQL là Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng; Trưởng, phó khoa, phòng ở các trường chính trị khu vực BTB

5.2.2 Khảo sát thực trạng, thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp

đề xuất ở các trường chính trị khu vực BTB từ năm 2010 đến nay Thử nghiệm một giải pháp

đề xuất ở trường chính trị tỉnh Thanh Hóa

6 Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Quan điểm tiếp cận

6.1.1 Quan điểm tiếp cận hệ thống

Quan điểm này đòi hỏi khi nghiên cứu thực trạng, đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB phải xem xét đối tượng một cách toàn diện, nhiều mặt, nhiều mối quan hệ, trong trạng thái vận động và phát triển, trong những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể để tìm ra bản chất và quy luật vận động của đối tượng

6.1.2 Quan điểm tiếp cận hoạt động

Quan điểm này đòi hỏi việc phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB phải xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ; từ mục tiêu, nội dung chương trình, đối tượng, phạm

vi, qui mô ĐT, BD Đồng thời, phải xuất phát từ hoạt động, cách thức tư duy; lãnh đạo, quản lý; giao tiếp, ứng xử; sinh hoạt của đội ngũ CBQL các nhà trường

6.1.3 Quan điểm thực tiễn

Quan điểm này đòi hỏi trong quá trình nghiên cứu đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường chính trị phải xuất phát từ thực tiễn phát triển đội ngũ quản

lý, yêu cầu phát triển của các nhà trường và đòi hỏi nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ ở các tỉnh BTB giai đoạn hiện nay Từ đó, đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB có cơ sở khoa học và có tính khả thi

6.1.4 Quan điểm tiếp cận theo chuẩn

Quan điểm này đòi hỏi trong quá trình nghiên cứu phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB phải căn cứ vào tiêu chuẩn về phẩm chất, năng lực, trình

độ của từng chức danh cụ thể

6.1.5 Quan điểm tiếp cận quản lý phát triển nguồn nhân lực

Quan điểm này đòi hỏi quá trình nghiên cứu phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB cần phải phân tích tình hình đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB, từ đó, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ, xem xét mức độ đáp ứng của đội ngũ hiện tại với yêu cầu đổi mới công tác ĐT, BD và sự phát triển của các nhà trường

6.2 Phương pháp nghiên cứu

6.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận (Các tài liệu, văn kiện của Đảng, Nhà nước) về phát triển giáo dục, đào tạo, công tác ĐT, BD cán bộ, xây dựng đội ngũ giảng viên, quản lý các trường chính trị để hình thành giả thuyết, xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Phương pháp này được sử dụng để phân tích và tổng hợp tài liệu có liên quan nhằm nhận thức đầy đủ hơn về bản chất và dấu hiệu đặc thù của vấn đề nghiên cứu, qua đó sắp xếp thành một hệ thống lý thuyết của đề tài

6.2.1.2 Phương pháp khái quát hóa và nhận định độc lập

Phương pháp này được sử dụng để rút ra những khái quát, nhận định về các vấn

đề nghiên cứu từ những quan điểm, quan niệm của người khác

6.2.1.3 Phương pháp mô hình hóa

Phương pháp này được sử dụng nhằm nghiên cứu nhân cách người CBQL qua

mô hình của nó

6.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng cơ

sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn có các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

6.2.2.1 Phương pháp điều tra

Sử dụng các phiếu hỏi để thu thập ý kiến của Ban Giám đốc Học viện CTQGHCM, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, CBQL, giảng viên các trường chính trị khu vực BTB về:

- Thực trạng đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB;

- Thực trạng công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB;

- Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB

6.2.2.2 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

Sử dụng phương pháp này để thu thập các thông tin thực tế, có ý nghĩa đối với đề tài

6.2.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Sử dụng phương pháp này để thu thập, xin ý kiến các chuyên gia, CBQL, giảng viên trường chính trị khu vực BTB về vấn đề nghiên cứu, tăng độ tin cậy của kết quả điều tra

6.2.2.4 Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp này để đánh giá tính khả thi và sự cần thiết của các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB hiện nay đã được đề xuất

6.2.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp toán thống kê với sự trợ giúp của chương trình phần mềm SPSS 2.0 để xử lý số liệu điều tra, khảo sát sự cần thiết, tính khả thi của các giải pháp

7 Những luận điểm cần bảo vệ của luận án

7.1 Phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị giai đoạn hiện nay là phát triển nguồn nhân lực chủ chốt trường chính trị Vì thế, nội dung, phương pháp phát triển đội ngũ CBQL phải dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển nguồn nhân lực nói chung, mặt khác phải dựa trên đặc trưng lao động và mô hình nhân cách của CBQL trường chính trị

7.2 Công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB trong thời gian qua đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận Tuy nhiên, so với yêu cầu của cách mạng trong giai đoạn mới, công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập

7.3 Để phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB cần thực hiện đồng bộ các giải pháp cơ bản: tổ chức nâng cao nhận thức cho các chủ thể quản lý về

sự cần thiết phải phát triển đội ngũ CBQL; đổi mới quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL; bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ CBQL; nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ CBQL; xây dựng bộ tiêu chí làm cơ sở đánh giá đội ngũ CBQL; hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo động lực để phát huy vai trò của đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB

8 Đóng góp của luận án

8.1 Về mặt lý luận

Luận án đã góp phần làm sáng rõ hơn một số vấn đề lý luận về xây dựng, phát triển đội ngũ CBQL giáo dục nói chung, đội ngũ CBQL trường chính trị nói riêng; đồng thời làm rõ vị trí, vai trò; đặc trưng lao động; mô hình nhân cách của người CBQL trường chính trị

8.2 Về mặt thực tiễn

- Làm rõ thực trạng đội ngũ CBQL và thực trạng phát triển đội ngũ này ở các trường chính trị khu vực BTB;

- Xây dựng 06 giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB trong giai đoạn hiện nay đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và đảm bảo về chất lượng

- Thiết kế được chương trình bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB và bộ tiêu chí CBQL trường chính trị

9 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ CBQL trường chính

trị trong giai đoạn hiện nay

Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB

trong giai đoạn hiện nay

Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu

vực BTB trong giai đoạn hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ

TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung và cán bộ QLGD nói riêng đã có nhiều công trình nghiên cứu được công bố Song, trong phạm vi của luận án chỉ xin được tổng quan về một số công trình nghiên cứu ở trong nước và nước ngoài có liên quan trực tiếp đến đề tài

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài tập trung vào những vấn đề sau đây:

- Về vị trí, vai trò của đội ngũ CBQL

Tác phẩm Nghệ thuật lãnh đạo” của Trần Văn Long (Trung Quốc) đã làm rõ

về vị trí, vai trò của cấp trưởng, cấp phó

Đối với cấp trưởng có những vị trí như: i) vị trí hạt nhân: Cấp trưởng là người đứng đầu, vị trí là hạt nhân trong tập thể lãnh đạo, có sứ mệnh đoàn kết, tập hợp lực lượng đảm bảo thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ đã đề ra; ii) vị trí chủ đạo Trong quá trình hoạt động, người đứng đầu luôn đứng ở vị trí chi phối chủ đạo Vị trí chủ đạo được thể hiện ở việc quán triệt phương châm, chính sách có liên quan đến Đảng và Nhà nước, quán triệt chỉ thị của lãnh đạo cấp trên; vạch ra đường lối, phương hướng, xác định mục tiêu công việc để dẫn dắt cả tập thể cùng chung sức, chung lòng thực hiện nhiệm vụ có hiệu quả cao nhất; iii) vị trí ảnh hưởng Người đứng đầu ảnh hưởng đến nhân viên cấp dưới và quần chúng nhân dân thông qua nhân cách và năng lực lãnh đạo, quản lý

Đối với cấp phó, vai trò được thể hiện chủ yếu ở các phương diện sau: i) vai trò trợ thủ Cấp phó làm trợ thủ cho cấp trưởng và giúp việc cho cấp trưởng Vai trò này được thể hiện khi cấp phó phải bám sát ý đồ của cấp trưởng để triển khai công việc chứ không được làm theo ý mình hay lựa chọn cách làm khác, phải làm nổi bật cấp trưởng, lấy cấp trưởng làm trung tâm; ii) vai trò tham mưu Cấp trưởng là người đưa ra quyết định chính sách vĩ mô Quyết định của cấp trưởng có khả thi hay không một phần do chất lượng tham mưu của cấp phó; iii) vai trò chấp hành Một trong những vai trò quan trọng của cấp phó là chấp hành quyết định của người đứng đầu Quá trình cấp phó chấp hành quyết định thì quyết sách được triển khai

thực hiện; iv) vai trò phối hợp Trong triển khai thực hiện quyết sách để có chất lượng, hiệu quả cao đòi hỏi các cấp phó phải phối hợp nhịp nhàng ở bên trong và bên ngoài đơn vị [80]

Tác phẩm Nghề quản lý - những tư tưởng hàng đầu về quản lý, của tác giả

Mintzberg, đã chỉ ra vai trò của nhà quản lý trong sự kết hợp giữa quyền hạn với trách nhiệm như: i) người đại diện của tổ chức; ii) người lãnh đạo, người liên lạc, người tiếp nhận thông tin, người phổ biến thông tin; iii) người khắc phục khó khăn; iv) Người phân phối nguồn lực; v) Người đàm phán [98]

Tác phẩm Mô hình trường học ưu việt Singapore SEM, đã nghiên cứu đến vị trí,

vai trò của người đứng đầu như: Hiệu trưởng phải vạch ra tầm nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi trường học tập lý tưởng cho học sinh và giáo viên Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cường năng lực cho giáo viên để đối mặt với thử thách hiện tại và tương lai và luôn phấn đấu vì sự phát triển để hướng tới nền giáo dục toàn diện cho học sinh và giáo viên [18]

- Về phẩm chất, năng lực của đội ngũ CBQL

Các công trình nghiên cứu về cán bộ lãnh đạo, quản lý của tác giả John

C.Maxwell, như: Để trở thành nhà lãnh đạo quần chúng xuất sắc; Nhà lãnh đạo 360 độ;

21 phẩm chất vàng của nhà lãnh đạo; Phát triển kỹ năng lãnh đạo; Tinh hoa lãnh đạo”

đã tập trung phân tích, lý giải về những phẩm chất, năng lực của người lãnh đạo, quản lý cần có để thực hiện có hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý và điều hành Trong đó, tập trung vào các phẩm chất, năng lực như: i) năng lực lãnh đạo quyết định chất lượng, hiệu quả công việc; ii) Năng lực lãnh đạo phát triển từng ngày; iii) năng lực chia sẻ quyền lực; iv) Năng lực thu phục lòng người trước khi bắt tay vào công việc; v) năng lực biết tiến, biết lui đúng thời điểm Ngoài ra, còn nghiên cứu các phương pháp và trình tự quyết sách của người lãnh đạo; nắm vững quy luật lãnh đạo và đổi mới, cải cách phương thức lãnh đạo; mối quan hệ giữa cấp trưởng và cấp phó; lý luận và thực tiễn lãnh đạo trong xã hội có nhiều biến động [74], [75],[76],[77],[78]

Công trình nghiên cứu về công tác cán bộ của một số nước, tiêu biểu như:

Làm việc, làm người, làm quản lý của tác giả Thương Mưu Tử (Trung Quốc), đã

phân tích những phẩm chất, năng lực của một nhà quản lý xuất sắc, như đòi hỏi người quản lý vừa phải có trí thông minh, lại cần phải có trực giác, có lý trí nhưng cũng cần phải sống tình cảm; lãnh đạo ảnh hướng đến cấp dưới phải bằng sự hấp dẫn trong nhân cách của mình, lối cuốn người khác bằng sự nhiệt tình với công

việc; người làm công tác quản lý cần phải sống tình cảm, chia sẻ với nhân viên, cấp dưới [124]

Công trình nghiên cứu về Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc, của đồng tác giả Trịnh Cư, Nguyễn Duy Hùng, Lê Văn Yên, đã tập trung

nghiên cứu về trách nhiệm; phẩm chất, năng lực như: cán bộ lãnh đạo phải chấp hành đường lối, phương châm, chính sách của Đảng; có niềm tin chính trị kiên định; trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị; thành tâm, thành ý mưu cầu lợi ích cho nhân dân; có tác phong dân chủ; có năng lực quyết sách khoa học và dân chủ; có năng lực ứng xử tốt những mâu thuẫn trong nội bộ, điều hòa các mối quan

hệ Trong đó, tác giả nhấn mạnh đến tiêu chuẩn của người cán bộ lãnh đạo, quản lý vừa có đức, vừa có tài Đức là có lập trường chính trị, có thế giới quan, nhân sinh quan đúng đắn; có phẩm chất chính trị, tư tưởng và tác phong công tác tốt Tài, tức

là có tri thức văn hóa, khoa học, năng lực làm việc Trong đó, nhấn mạnh đức là giải quyết vấn đề “vì ai”, tức phải toàn tâm, toàn ý vì nhân dân phục vụ, chứ không phải là dốc sức cho lợi ích cá nhân hay một tập thể nhỏ Nhấn mạnh tài, tức là giải quyết vấn đề phải như thế nào “để vì”, tức phải có tri thức và bản lĩnh để phục vụ nhân dân [29]

- Về xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn cho các chức danh quản lý

Trong tác phẩm Mô hình trường học ưu việt của Singapore, SEM của Bộ

Giáo dục đã nghiên cứu, phân tích kỹ công tác lãnh đạo, quản lý nhà trường như: Người lãnh đạo phải nêu gương sáng; có khả năng lãnh đạo; hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên; người lãnh đạo phải thấu hiểu được sứ mệnh của nhà trường gắn với với các mục tiêu cụ thể; có năng lực lãnh đạo tốt, thông cảm và tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho giáo viên và học sinh noi theo [18]

- Về các giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý

Tác phẩm Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc, đã nghiên

cứu và đề xuất một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc như: Vai trò của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong việc nâng cao tố chất và năng lực đối với cán bộ; cải cách công tác cán bộ, nhân sự; đổi mới công tác ĐT, BD cán bộ; lựa chọn, đề bạt và sử dụng, nhận xét, đánh giá cán bộ; công tác quản lý cán bộ Trong

đó, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã khẳng định vai trò, vị trí đặc biệt của trường Đảng trong ĐT, BD đội ngũ cán bộ cho hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở

có đủ những phẩm chất, năng lực để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao

“Chấn hưng đất nước bằng khoa giáo, trong đó giáo dục trong hệ thống trường Đảng đóng vai trò chủ chốt” Công tác ĐT, BD cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Trung Quốc đã được thực hiện bằng hệ thống trường Đảng, bao gồm trường Đảng Trung ương; các phân hiệu chuyên ngành; các trường Đảng tỉnh, thành phố, khu, huyện Trong đó, khẳng định trường Đảng Trung ương có trách nhiệm đề ra kế hoạch đào tạo, biên soạn tài liệu, giáo trình, chỉ đạo chuyên môn, sát hạch học viên ở các trường Đảng địa phương Đối với các trường Đảng ở các địa phương dựa vào chương trình, kế hoạch, giáo trình, tài liệu của Trường Đảng Trung ương và bám sát với yêu cầu thực tiễn của địa phương để cải tiến nội dung, chương trình ĐT, BD cho sát, phù hợp với từng đối tượng học viên [29]

Ở một số nước, như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Cộng hòa Liên bang Đức, Trung Quốc, đặc biệt quan tâm đến công tác cán bộ và phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo,

quản lý các cấp Trong tác phẩm Kinh nghiệm công tác nhân sự ở một số nước, tập

trung làm rõ công tác xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ ở một số nước, cụ thể như: i) Ở Nhật Bản, trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ luôn coi trọng việc tuyển chọn; ĐT, BD; luân chuyển; chế độ chính sách; đánh giá cán bộ lãnh đạo, công chức Trong đánh giá cán bộ lãnh đạo, căn cứ vào năng lực làm việc; hiệu quả hoàn thành công việc; khả năng phát triển: ii) Ở Hoa Kỳ, trong công tác cán bộ đã tập trung vào việc tuyển chọn qua hình thức thi cử; ĐT, BD (đào tạo chính quy, tự đào tạo; đào tạo tại chức; bồi dưỡng tại chức); kiểm tra, đánh giá cán bộ công chức; chính sách đối với cán bộ công chức; iii) Ở Cộng hòa liên bang Đức, công tác phát triển đội ngũ cán bộ tập trung vào các giải pháp như: thi tuyển, đào tạo (chú trọng đào tạo đến cán bộ lãnh đạo nguồn); đề bạt, bổ nhiệm; đánh giá cán bộ Đánh giá cán bộ tập trung vào những nội dung về hiệu quả công việc; thái độ làm việc; khả năng phối hợp; đóng góp và sáng kiến cho cơ quan; iv) Ở Trung Quốc, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ tập trung vào các giải pháp như: xây dựng tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo, quản lý; tuyển chọn, bổ nhiệm; đánh giá; ĐT, BD; luân chuyển; chế độ chính sách cho cán bộ Trong

đó, đối với công tác ĐT, BD cán bộ Trung Quốc tập trung vào các loại hình như: hình thức đào tạo chính quy; hình thức bồi dưỡng ngắn hạn [116]…

1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước

Vấn đề xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý đã được Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm đề cập ở nhiều Nghị quyết, Chỉ thị; được quy định trong luật, trong chiến lược phát triển giáo dục và các nghị

định, thông tư, các chương trình, để án của Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các cấp, các ngành Chính vì vậy, vấn đề xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý nói chung, cán bộ QLGD nói riêng đã thu hút nhiều nhà khoa học trong nước tham gia nghiên cứu, nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này đã công bố, tập trung vào những vấn đề cơ bản như:

- Về vị trí, vai trò của cán bộ quản lý

Tác phẩm Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của hệ thống chính trị tỉnh, thành phố, của Cao Khoa Bảng, đã nghiên cứu về vị trí, vai trò của đội ngũ

cán bộ lãnh đạo quản lý như: i) Cán bộ lãnh đạo, quản lý trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội; ii) Cán bộ lãnh đạo, quản lý giữ vai trò quyết định trong việc xây dựng hệ thống chính trị; iii) Lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của cấp ủy, chính quyền; iv) Cán bộ lãnh đạo, quản lý vừa

là chỗ dựa của quần chúng nhân dân, vừa là cầu nối giữa Đảng với nhân dân [8]

Tiếp cận tác phẩm Luận cứ khoa học và một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo phường hiện nay, tác giả Nguyễn Huy Hùng, đã nêu rõ vị trí, vai

trò của cán bộ lãnh đạo phường hiện nay như: i) Vị trí của cán bộ lãnh đạo phường

là trung tâm định hướng trong lãnh đạo, quản lý, điều khiển các hoạt động của đảng

bộ và chính quyền phường; có tác động trực tiếp và quyết định đến sự phát triển của phường; ii) Vai trò của cán bộ lãnh đạo phường được thể hiện qua các mối quan hệ với đường lối, chính sách; với công việc; với bộ máy; với quần chúng [70]

Theo Luật Giáo dục: Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm lãnh đạo, quản

lý các hoạt động của nhà trường Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học cũng quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng Cán bộ quản lý trường học là người đại diện cho Nhà nước về mặt pháp lý, có trách nhiệm và thẩm quyền về mặt hành chính và chuyên môn; chịu trách nhiệm trước các cơ quan quản lý cấp trên; ra các quyết định quản lý, tác động điều khiển các thành tố trong hệ thống nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục và đào tạo được quy định bằng luật pháp hoặc bằng các văn bản, thông tin hướng dẫn do các cấp có thẩm quyền ban hành [105]

- Về định hướng cách tiếp cận phát triển đội ngũ cán bộ quản lý

Tác phẩm Đảng lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhà nước tác giả Trần Đình Thắng, đã phân tích, luận giải về các yêu cầu khách

quan, có căn cứ khoa học về lý luận và thực tiễn đối với việc Đảng lãnh đạo, chỉ đạo cải cách chế độ công vụ, công chức, viên chức Đồng thời, nghiên cứu tổng kết quá trình lịch sử phân tích, khái quát, hệ thống hóa chuyên sâu về các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và đánh giá kết quả, rút ra những kinh nghiệm chủ yếu trong quá trình Đảng lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ [115]

Công trình nghiên cứu Quy hoạch cán bộ lãnh đạo quản lý của tác giả Đỗ

Minh Cương đã tập trung làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quy hoạch cán bộ, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, đáp ứng yêu cầu thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước hiện nay Trong đó, nghiên cứu kỹ các chủ trương, quan điểm của Đảng về công tác quy hoạch; phân tích, đánh giá tình hình thực hiện công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý; đồng thời đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay [31]

Công trình nghiên cứu Những bài học nhỏ từ tư tưởng lớn Hồ Chí Minh, tác

giả Trần Quang Nhiếp đã làm rõ sự cần thiết phải học tập tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh của đội ngũ cán bộ, cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay như: học phải chính tâm; học phải chính đạo; học phải chính hành

hệ của người cán bộ lãnh đạo, quản lý như:

Một là, mình đối với mình, không tự kiêu, tự đại; luôn luôn cầu tiến bộ; luôn

luôn tự kiểm điểm

Hai là, đối với người, phải biết yêu quý, kính trọng, giúp đỡ Làm người cán

bộ lãnh đạo, quản lý không nịnh hót người trên, không xem thường người dưới, phải thật thà, đoàn kết

Ba là, đối với việc, phải để công việc nước lên trên việc tư, việc nhà Đã nhận

nhiệm vụ phải làm cho đến nơi, đến chốn, không sợ khó nhọc, không sợ nguy hiểm

Công trình Sự thống nhất biện chứng giữa năng lực lãnh đạo, quản lý với bản lĩnh chính trị trong hoạt động của người cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay tác giả Trần Thành, đã nghiên cứu, phân tích về phẩm chất và năng

lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý như: i) Bản lĩnh chính trị và năng lực lãnh đạo của cán bộ lãnh đạo, quản lý; ii) Bản lĩnh chính trị của cán bộ lãnh đạo, quản lý; iii) Sự thống nhất giữa năng lực lãnh đạo, quản lý với bản lĩnh chính trị

Tác phẩm Người lãnh đạo và tập thể, đã phân tích những phẩm chất của

người lãnh đạo như: i) Người lãnh đạo phải tự đánh giá bản thân và hiểu được năng lực của cấp dưới; ii) Khả năng của nhà lãnh đạo vừa là nhà giáo dục, nhà sư phạm

và nhà tổ chức

Tiếp cận bài viết Một số vấn đề bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý các

cơ sở đào tạo của tác giả Nguyễn Đức Trí, đã đề cập và đưa ra hệ thống các yếu tố

năng lực của người cán bộ quản lý cơ sở đào tạo theo cách tiếp cận của R.Katz, bao gồm: các năng lực chuyên môn; các năng lực quan hệ với con người; các năng lực khái quát [119]

- Về các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL và CBQL giáo dục

Tác phẩm Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay, của Nguyễn Thế

Thắng, đã đi sâu nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý; vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh xây dựng phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay như: i) thống nhất giữa tính đảng, tính nguyên tắc cao với tính năng động, sáng tạo, sự nhạy cảm với cái mới; ii) thống nhất giữa tính nhiệt tình cách mạng với tính trung thực, khách quan khoa học; iii) kết hợp cách làm việc dân chủ, tập thể với tính quyết đoán và tinh thần trách nhiệm cá nhân; iv) thống nhất giữa nhận thức và hoạt động thực tiễn, nói đi đôi với làm; v) rèn luyện phong cách làm việc có tính chất quần chúng, sâu sát cơ sở, thường xuyên liên hệ mật thiết với nhân dân; vi) xây dựng phong cách làm việc cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư [114]

Công trình Quản lý giáo dục, của Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo,

đã tập trung nghiên cứu và đề xuất bốn giải pháp phát triển đội ngũ CBQL giáo dục: i) mọi cấp quản lý giáo dục đều xây dựng được quy hoạch CBQL giáo dục cho đơn vị và

gắn liền với quy hoạch này là các công việc cần triển khai để ĐT, BD CBQL giáo dục theo quy hoạch; ii) xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đối với CBQL giáo dục các cấp; iii)

có chính sách hỗ trợ tinh thần, vật chất thỏa đáng với CBQL giáo dục; iv) tổ chức lại

hệ thống trường khoa đào tạo CBQL giáo dục [64, tr 283-284]

Bài viết Vấn đề chuẩn và chuẩn hóa trong giáo dục phổ thông, của Đặng Thành

Hưng, Trịnh Thị Hồng Hà, đã xác định chuẩn là công cụ để chủ thể quản lý xác định đối tượng quản lý có đáp ứng được yêu cầu của chủ thể hay không Thực hiện quản lý dựa vào chuẩn đảm bảo sự công khai, minh bạch, không tùy tiện, là cơ sở đảm bảo chất lượng hoạt động giáo dục [71]

Luận án tiến sĩ Khoa học giáo dục Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, của Trần Thế Lưu, đã

tập trung nghiên cứu, đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở đảm bảo về chất lượng, đủ về số lượng và đồng bộ về cơ cấu như: i) xây dựng quy hoạch, tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng, luân chuyển cán bộ quản lý; ii) xây dựng bộ tiêu chuẩn cán bộ quản lý trường trung học cơ sở; iii) ĐT, BD nâng cao năng lực quản lý, lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ quản lý; iv) đổi mới công tác đánh giá đội ngũ cán bộ quản lý; v) tạo động lực làm việc để phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý [89]

- Những nghiên cứu về trường chính trị

Đối với trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là trung tâm

ĐT, BD cán bộ lãnh đạo, quản lý cho hệ thống chính trị địa phương Thời gian qua, bằng sự nỗ lực vươn lên của tập thể cán bộ, giảng viên và học viên; sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền; Học viện CTQGHCM; sự giúp đỡ của các ban, sở, ngành, địa phương, các trường chính trị đã từng bước khẳng định được vị trí, vai trò là trung tâm ĐT, BD cán bộ; NCKH, TKTT chất lượng cao của tỉnh

Nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò quan trọng của công tác ĐT, BD cán bộ, các trường chính trị cấp tỉnh đã chủ động tổ chức nhiều hội thảo khoa học để nghiên cứu, trao đổi và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng ĐT, BD

cán bộ, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp cách mạng hiện nay Hội thảo khoa học Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại Trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc,

năm 2012, đã tập trung nghiên cứu về: i) đổi mới nội dụng chương trình đào tạo Trung cấp LLCT-HC; ii) đổi mới phương pháp dạy - học LLCT-HC; iii) tăng cường đầu tư cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy - học; iv) tăng cường công tác

phối hợp với các địa phương trong ĐT, BD cán bộ; v) đổi mới công tác nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng ĐT, BD cán bộ

Hội thảo cấp khu vực, Đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở các trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ, năm 2014 tại

Thanh Hóa, đã tập trung nghiên cứu về: i) tầm quan trọng của công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; ii) những nội dung, phương pháp mới trong quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; iii) chủ thể, quy trình, bước đột phá của việc đổi mới công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng ở các trường chính trị hiện nay; iv) bài học kinh nghiệm, xây dựng và nhân rộng các điển hình tiên tiến trong công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng ở các trường chính trị; v) giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở các trường chính trị khu vực Bắc

Trung Bộ hiện nay

Hội thảo, Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại trường Chính trị Trần Phú đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, năm 2015 đã tập trung

nghiên cứu về: i) vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác ĐT, BD cán bộ trong công tác xây dựng đảng hiện nay; ii) những kinh nghiệm trong công tác ĐT, BD cán bộ của Trường Chính trị Trần Phú; iii) những yêu cầu mới, khó khăn, thách thức đang đặt ra đối với công tác ĐT, BD cán bộ hiện nay

Luận án tiến sĩ Khoa học giáo dục, Phát triển đội ngũ giảng viên trường chính trị các tỉnh miền núi phía bắc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục lý luận chính trị, năm 2015, của tác giả Nguyễn Mạnh Hải, đã tập trung nghiên cứu các

giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ giảng viên các trường Chính trị như: i) xây dựng khung năng lực nghề nghiệp giảng viên; ii) xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giảng viên; iii) đổi mới công tác tuyển dụng, quản lý sử dụng đội ngũ giảng viên; iv) đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển thực tế cơ sở nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên v) thực hiện đánh giá giảng viên theo khung năng lực; vi) hoàn thiện chế độ đãi ngộ, cơ chế quản lý, tạo môi trường làm việc thúc đẩy phát triển đội ngũ giảng viên [60]

Hội thảo cấp Học viện, Đổi mới đánh giá hoạt động dạy và học trung cấp lý luận chính trị - hành chính hiện nay, năm 2016 do Học viện CTQGHCM tổ chức,

đã tập trung nghiên cứu, thảo luận về: i) những nội dung và phương pháp mới trong đánh giá hoạt động dạy và học; ii) vị trí, tầm quan trọng của việc đổi mới đánh giá hoạt động dạy và học ở các trường chính trị trong quá trình đổi mới giáo dục và đổi

mới hoạt động ĐT, BD cán bộ; iii) giải pháp đổi mới đánh giá hoạt động dạy và ở các trường chính trị; iv) bài học kinh nghiệm, xây dựng và nhân rộng các phương pháp, giải pháp điển hình tiên tiến trong đánh giá hoạt động dạy và học ở các trường chính trị; v) giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của sự phối hợp giữa Học viện CTQGHCM với các trường chính trị, giữa Ban Giám hiệu nhà trường với các khoa, phòng, giữa các cơ quan ban ngành của Trung ương và địa phương với nhà trường trong đánh giá hoạt động dạy và học

1.1.3 Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu

Từ việc tiếp cận với các công trình nghiên cứu trên, có thể rút ra một số điểm như sau:

Một là, công tác phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung và

CBQL giáo dục nói riêng là vấn đề được các nhà nghiên cứu, các nhà lãnh đạo đặc biệt coi trọng, đề cao, nhất là trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay Các nhà quản lý, nhà giáo dục, các nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu làm rõ những luận chứng, luận cứ khoa học để làm cơ sở quan trọng đề xuất các giải pháp, biện pháp trọng tâm, có tính khả thi nhằm phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ quản lý giáo dục trên phạm vi cả nước và các cơ sở giáo dục

Hai là, các công trình đã tập trung nghiên cứu, làm sáng rõ vị trí, vai trò;

phẩm chất, năng lực; tiêu chí, tiêu chuẩn của đội ngũ CBQL nói chung và cán bộ quản lý giáo dục nói riêng ở nhiều bình diện khác nhau

Ba là, các công trình mới chỉ tập trung nghiên cứu về công tác phát triển đội

ngũ CBQL và cán bộ quản lý giáo dục ở các cấp học, bậc học hoặc nghiên cứu giới hạn ở một số địa phương cụ thể Đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu toàn diện và sâu sắc về công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị nói chung và các trường chính trị khu vực BTB nói riêng

Nghiên cứu công tác phát triển đội ngũ CBQL ở các trường chính trị khu vực BTB hiện nay, cần tập trung làm sáng rõ các vấn đề sau:

- Cơ sở lý luận phát triển đội ngũ CBQL ở hệ thống các trường chính trị, trong đó tập trung làm rõ nội hàm các khái niệm; vị trí, vai trò; đặc trưng lao động của đội ngũ CBQL; mô hình nhân cách của CBQL; các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hiện nay

- Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB, trong

đó nêu bật lên vai trò, sự nhận thức của các chủ thể phát triển đội ngũ CBQL; chất lượng, số lượng và cơ cấu của đội ngũ CBQL

- Đề xuất những giải pháp có tính khả thi nhằm phát triển đội ngũ CBQL phù hợp với yêu cầu phát triển của các nhà trường trong sự nghiệp ĐT, BD cán bộ; đồng thời đề xuất các tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể về các chức danh CBQL và chương trình bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho CBQL trường chính trị khu vực BTB hiện nay

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Cán bộ quản lý và cán bộ quản lý trường chính trị

1.2.1.1 Cán bộ quản lý

Theo Đại từ điển tiếng Việt, CBQL là: “Người có chức vụ trong một cơ quan, một

tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ” [130; tr.105] CBQL là chủ thể quản lý gồm những người giữ vai trò tác động, ra lệnh kiểm tra, giám sát đối tượng quản lý CBQL

là người chỉ đạo, lãnh đạo, tổ chức thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chức Người quản lý vừa là người lãnh đạo, quản lý cơ quan và chịu sự lãnh đạo, quản lý của cấp trên CBQL có thể là trưởng hoặc phó trưởng của một tổ chức được cơ quan cấp trên bổ nhiệm bằng quyết định hành chính nhà nước Cấp phó giúp việc cho cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và trước pháp luật nhà nước về việc được phân công phụ trách CBQL được phân ra nhiều cấp bậc khác nhau như: CBQL cấp Trung ương, CBQL cấp địa phương, CBQL cấp cơ sở

Như vậy, CBQL là người có chức vụ trong tổ chức, được cấp trên ra quyết định

bổ nhiệm, giữ vị trí then chốt, có vai trò lãnh đạo, chỉ đạo theo lĩnh vực, phạm vi được phân công, phân cấp, góp phần quan trọng vào thành công hay thất bại của tổ chức

do cấp ủy, chính quyền địa phương giao

Như vậy, CBQL trường chính trị bao gồm: Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng được Ban thường vụ tỉnh ủy ra quyết định bổ nhiệm và chịu sự quản lý của ban thường vụ tỉnh ủy; trưởng, phó các khoa, phòng được hiệu trưởng ra quyết định

bổ nhiệm và chịu sự quản lý của ban giám hiệu CBQL trường chính trị là người giữ

vai trò lãnh đạo, dẫn dắt, tác động, ra lệnh, kiểm tra đối với cán bộ, giảng viên và học viên trường chính trị nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp ĐT, BD đội ngũ cán bộ trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương CBQL trường chính trị vừa chịu sự chỉ đạo, quản lý của ban thường vụ tỉnh ủy, thành ủy vừa chịu sự chỉ đạo của giám đốc Học viện CTQGHCM

1.2.2 Đội ngũ và đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị

1.2.2.1 Đội ngũ

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam; đội ngũ là khối đông người cùng chức năng

hoặc nghề nghiệp được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng [122] Tác giả Nguyễn Phúc Châu cho rằng: Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp tập hợp thành lực lượng hoạt động trong hệ thống (tổ chức) Đội ngũ cũng có thể hiểu là: Một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng, để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng hay không cùng nghề nghiệp, nhưng đề có chung một mục đích nhất định

Các quan niệm tuy có khác nhau, nhưng đều phản ánh chung đó là: Đội ngũ là một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng, để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hay không cùng nghề nghiệp, nhưng cùng chung một mục đích nhất định

Từ đó, theo chúng tôi, đội ngũ là một tập thể gồm nhiều người, là lực lượng có

tổ chức, hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ nhất định, vì sự phát triển của tổ chức

và cá nhân

1.2.2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị

Đội ngũ CBQL ở các trường chính trị trong luận án của chúng tôi được hiểu là những người có chức vụ được cấp trên bổ nhiệm, được phân công lãnh đạo, chỉ đạo theo lĩnh vực, phạm vi nhất định nhằm thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ ĐT, BD cán bộ; NCKH, TKTT theo chức năng của các nhà trường và các nhiệm vụ chính trị khác do cấp

ủy, chính quyền địa phương giao

1.2.3 Phát triển và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị

1.2.3.1 Phát triển

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: Phát triển được hiểu là sự biến đổi hợp quy

luật theo phương hướng không thể đảo ngược, được đặc trưng bởi sự chuyển biến chất lượng, bởi sự chuyển biến sang một trình độ mới Phát triển là đặc điểm cơ bản của vật chất, là nguyên tắc giải thích về sự tồn tại và hoạt động của các hệ thống bất cân bằng,

lưu động, biến đổi [122]

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, phát triển là sự biến đổi từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Xu hướng và con đường phát triển theo hình xoáy trôn ốc, tạo thành xu thế phát triển từ thấp lên cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn phát triển là quá trình nội tại, tạo ra sự hoàn thiện của tự nhiên và xã hội [67] Theo quan điểm đó, phát triển là một trường hợp đặc biệt của sự vận động biểu hiện chiều hướng

đi lên của các đối tượng trong hiện thực khách quan, là quá trình chuyển hoá từ trạng thái này sang trạng thái khác ngày càng hoàn thiện hơn Trong quá trình vận động theo khuynh hướng đó sẽ làm nảy sinh những tính quy định mới cao hơn về chất, nhờ vậy làm tăng cường tính phức tạp của sự vật và của sự liên hệ, làm cho cả cơ cấu tổ chức, phương thức tồn tại và vận động của sự vật cùng chức năng vốn có của nó ngày càng hoàn thiện hơn Nguyên nhân của sự phát triển là kết quả của quá trình tích luỹ đủ về lượng tạo ra sự thay đổi về chất, là biểu hiện của quy luật phủ định của phủ định trong hiện thực khách quan

Hiểu một cách đơn giản phát triển là “mở rộng ra, làm cho mạnh hơn lên, tốt hơn lên” Ở cấp độ “chung nhất”, “Phát triển được hiểu là sự thay đổi hay biến đổi tiến

bộ, là một phương thức của vận động, hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân, dưới

những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hóa, chuyển đổi, mở rộng, cuối cùng tạo ra biến đổi về chất” [67]

Như vậy có thể hiểu, phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao,

từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn

1.2.3.2 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị

Phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị thực chất là tạo ra những tác động khiến đội ngũ CBQL biến đổi theo chiều hướng đi lên, tức là xây dựng đội ngũ CBQL phát triển cả về số lượng, cơ cấu, phẩm chất và năng lực (chất lượng), có khả năng đáp ứng yêu cầu quản lý của các nhà trường, thực hiện có hiệu quả mục đích quản lý của

các nhà trường trong bối cảnh mới

Để phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị cần tiến hành đồng bộ các giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ CBQL đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có phẩm chất chính trị vững vàng; trình độ chuyên môn giỏi; kiến thức, kỹ năng quản lý vững vàng

và thái độ nghề nghiệp tốt Quá trình phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị cũng là quá trình làm cho đội ngũ này thích ứng được với sự thay đổi mạnh mẽ của xã hội, có khả năng sáng tạo để thực hiện tốt nhất mục tiêu phát triển của nhà trường Thực chất

đây là một quá trình liên tục nhằm thay đổi hiện trạng của đội ngũ CBQL, làm cho đội ngũ CBQL ngày càng hoàn thiện về mọi mặt, đáp ứng tốt yêu cầu phát triển của trường chính trị tỉnh trong điều kiện đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế ngày càng toàn diện và sâu sắc Quá trình đó, bao gồm sự tích cực tự vận động phát triển của chính bản thân người CBQL (phẩm chất, năng lực) và sự tác động của môi trường (thể chế công tác ĐT, BD; cơ chế quản lý, điều hành; vị thế, uy tín của nhà trường; chính sách và môi trường giáo dục giàu tính Đảng) đối với CBQL Trong đó, sự tích cực vận động phát triển tự thân của người CBQL giữ vai trò quan trọng, đảm bảo cho

sự trưởng thành về nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức, nhân cách, năng lực của người CBQL trong mối liên hệ biện chứng với sự phát triển của các nhà trường nói riêng với sự phát triển của sự nghiệp ĐT, BD cán bộ nói chung

Theo chúng tôi, phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị là thực hiện đồng bộ các khâu trong công tác cán bộ của Đảng và các giải pháp đổi mới xây dựng đội ngũ CBQL theo hướng đủ về số lượng, phù hợp về cơ cấu (ngành, chuyên môn, tuổi, giới tính, dân tộc), đảm bảo về chất lượng (phẩm chất và năng lực) đáp ứng yêu cầu đổi mới

và nâng cao chất lượng ĐT, BD cán bộ ở các trường chính trị trong giai đoạn hiện nay

1.2.4 Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị

1.2.4.1 Giải pháp

Theo Đại từ điển tiếng Việt, giải pháp là: “phương pháp giải quyết một vấn đề

cụ thể nào đó” [130; tr.387] Còn theo Nguyễn Văn Đạm: “giải pháp là toàn bộ những

ý nghĩa có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới sự khắc phục một khó khăn” [35; tr.325]

Để hiểu rõ hơn khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt với một số khái niệm tương tự như: phương pháp, biện pháp

Theo Nguyễn Văn Đạm: “phương pháp được hiểu là trình tự cần theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhất định” [35;

tr.325] Theo Đại từ điển tiếng Việt, biện pháp là “cách làm, cách giải quyết một vấn

đề cụ thể” [130; tr.64]

Điểm giống nhau của các khái niệm này đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề Còn điểm khác nhau ở chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể, trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với nhau để tiến hành một công việc có mục đích

Từ đó, giải pháp được hiểu là hệ thống cách thức giải quyết những tồn tại, hạn chế theo mục tiêu, nội dung, cách thức, điều kiện nhất định Trong một giải pháp có

thể có nhiều biện pháp Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra

1.2.4.2 Giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường chính trị

Từ cách tiếp cận về các khái niệm: giải pháp, phát triển, phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị có thể nhận thấy, để phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, từ việc tổ chức nâng cao nhận thức cho các chủ thể quản lý về sự cần thiết phải phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB; đổi mới quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB; bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB; nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB; xây dựng bộ tiêu chí làm

cơ sở đánh giá đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB, đến việc hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo động lực để phát huy vai trò của đội ngũ CBQL trường chính trị khu vực BTB

Như vậy, giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường chính trị được hiểu là hệ thống cách thức giải quyết theo mục tiêu, nội dung, cách thức, điều kiện nhất định nhằm xây dựng đội ngũ CBQL đủ về số lượng, phù hợp về cơ cấu, đảm bảo về chất lượng đáp ứng

yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng ĐT, BD cán bộ ở trường chính trị hiện nay

1.3 Cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

1.3.1 Vị trí, vai trò của cán bộ quản lý trường chính trị

1.3.1.1 Vị trí của người cán bộ quản lý trường chính trị

Điều 16, Luật Giáo dục (2005) ghi rõ: cán bộ QLGD giữ vai trò quan trọng

trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục Như vậy, với vai trò ấy, CBQL trường chính trị là người có vị trí trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, nhiệm vụ về công tác ĐT, BD cán bộ do cấp trên giao, là người chịu trách nhiệm về chất lượng công tác ĐT, BD cán bộ và hiệu quả các hoạt động của nhà trường trước cấp trên Đồng thời, CBQL trường chính trị là người có vị trí trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo cán bộ, giảng viên và nhân viên thực hiện có hiệu quả các mặt hoạt động của nhà trường nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp ĐT, BD cán bộ; NCKH,TKTT đáp ứng yêu cầu sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH quê hương, đất nước trong giai đoạn mới [105]

1.3.1.2 Vai trò của cán bộ quản lý trường chính trị

- Tham mưu cho tỉnh ủy, ủy ban nhân dân tỉnh, Học viện CTQGHCM hoàn thiện về thể chế về công tác ĐT, BD; NCKH,TKTT; xây dựng, phát triển đội ngũ cán

bộ, giảng viên; xây dựng cơ sở vật chất của nhà trường phù hợp với điều kiện thực tế

của từng địa phương Để thực hiện được vai trò này, CBQL trường chính trị cần phải

có Tâm, có Tầm và có Tài Trước hết, cần phấn đấu để đạt được các phẩm chất và

năng lực như: Sự nhanh trí, nhạy cảm, ngay thẳng, trung thành; óc phán đoán, quan sát, suy xét sâu sắc; sự chủ động, quyết đoán, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; sự năng động, linh hoạt, sự thích ứng; có đầu óc tổ chức, tính kỷ luật; tính kiên trì, bền bỉ; Đồng thời, CBQL phải có kỹ năng xây dựng kế hoạch chiến lược;

kỹ năng phân tích đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ĐT, BD cán bộ… từ đó, tham mưu cho tỉnh ủy, ủy ban nhân dân tỉnh, Học viện CTQGHCM xây dựng, ban hành chính sách, quy chế, quy định về công tác ĐT, BD cán bộ, bảo đảm sự phát triển mang tính đặc thù của địa phương

- Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan trung ương; cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị sử dụng cán bộ; các ban, sở ngành trong tỉnh; các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nhà trường để thực hiện có chất lượng, hiệu quả công tác ĐT, BD cán

bộ, gắn ĐT, BD với sử dụng cán bộ Đồng thời, huy động mọi nguồn lực, tạo sự đồng thuận và sự quan tâm vì sự phát triển của nhà trường Để thực hiện được vai trò này, đòi hỏi CBQL trường chính trị phải có năng lực giao tiếp, kỹ năng xây dựng và phát triển quan hệ phối hợp giữa nhà trường với các tổ chức, cá nhân; kỹ năng tiếp nhận và

xử lý thông tin

- Tổ chức xây dựng và thực hiện quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển nhà trường Tổ chức và chỉ đạo đội ngũ giảng viên đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của công tác ĐT, BD theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học Tổ chức, chỉ đạo đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc, tập trung dạy cách học, cách tư duy, cách làm việc, cách giao tiếp ứng xử, khuyến khích

tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực; chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú

ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Tổ chức, chỉ đạo đổi mới hình thức và phương pháp thi, kiểm tra, đánh giá kết quả ĐT, BD, bảo đảm trung thực, khách quan, phát huy năng lực của học viên Tổ chức và chỉ đạo công tác nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thực tế, tổng kết thực tiễn, hợp tác quốc tế về khoa học và đào tạo, liên kết với các cơ sở nghiên cứu khoa học, cơ sở đào tạo, các địa phương thực hiện ĐT, BD gắn với nhu cầu sử dụng Tổ chức và chỉ đạo các phong

trào thi đua, thực hiện quy chế dân chủ, chấp hành pháp luật, bảo vệ và gìn giữ môi trường vệ sinh, an ninh trật tự trong trường Để đảm đương được vai trò này, CBQL trường chính trị cần có phẩm chất và năng lực về tổ chức và điều hành đội ngũ cán

bộ, giảng viên và học viên; năng lực dẫn dắt, khơi dậy và nuôi dưỡng động lực; kỹ năng quản lý sự thay đổi; năng lực chuyên môn (am hiểu và vận dụng thành thạo các tri thức về tổ chức nhân sự, giáo dục học, tâm lý học, xã hội học và các tri thức chuyên ngành) để tổ chức có hiệu quả các hoạt động của nhà trường

- Quản lý công tác chuyên môn về ĐT, BD, tổ chức chỉ đạo xây dựng và phê duyệt chương trình giáo dục, kế hoạch giảng dạy, chương trình và giáo trình môn học

và các hoạt động giảng dạy, học tập trong trường Quản lý cán bộ, viên chức, thực hiện chế độ chính sách của Nhà nước đối với cán bộ, viên chức và người học; sắp xếp tổ chức và cán bộ của trường, thực hiện những công việc thuộc thẩm quyền trong

bổ nhiệm, miễn nhiệm, tuyển dụng và sử dụng cán bộ, viên chức theo quy định của pháp luật Quản lý người học: quyết định các công việc về tuyển sinh, thi, công nhận tốt nghiệp, xếp loại tốt nghiệp, cấp văn bằng, chứng chỉ tốt nghiệp và quản lý văn bằng, chứng chỉ theo quy định của Học viện CTQGHCM Quản lý hành chính, văn thư, lưu trữ Thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo định kỳ theo quy định của cơ quan quản lý cấp trên có thẩm quyền Quản lý tài chính, tài sản, thiết bị của trường; quản

lý sử dụng các nguồn vốn hiệu quả và minh bạch vào công tác ĐT, BD, NCKH, TKTT, xây dựng và phát triển trường Để đảm đương được vai trò này CBQL trường chính trị cần có phẩm chất và năng lực về quản lý: quản lý chuyên môn; quản lý nguồn nhân lực; quản lý tài chính và quản lý cơ sở vật chất, kỹ thuật, công nghệ; quản lý sự thay đổi phục vụ cho các hoạt động ĐT, BD; nghiên cứu thực tế, tổng kết thực tiễn

- Chủ thể kiểm tra, thanh tra các mặt hoạt động của nhà trường, chú trọng thanh tra hoạt động dạy - học, góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng ĐT, BD Là tác nhân thiết lập và phát huy tác dụng của môi trường giáo dục giàu tính Đảng, môi trường giàu động lực cho bộ máy tổ chức và đội ngũ nhân lực trường chính trị thực hiện tốt nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng công tác ĐT, BD; NCKH, TKTT và sự phát triển của nhà trường; thiết lập và vận hành hệ thống thông tin và truyền thông về công tác ĐT, BD và các hoạt động khác của nhà trường Để thực hiện vai trò này, CBQL trường chính trị phải có năng lực kiểm tra, thanh tra; năng lực giao tiếp; năng lực sử dụng, khai thác công nghệ thông tin, năng lực định hướng giá trị

Từ sự phân tích trên có thể khẳng định, CBQL trường chính trị có vai trò của người điều hành, đồng thời thực thi các chính sách đa dạng, mềm dẻo để giải quyết một cách chủ động và sáng tạo các vấn đề nảy sinh trong hoạt động như: phân cấp quản lý, trách nhiệm xã hội, huy động nguồn lực, dân chủ hóa hoạt động ĐT, BD… CBQL trường chính trị đóng vai trò quyết định bảo đảm thực hiện thành công quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác ĐT, BD cán bộ và nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động của nhà trường

1.3.2 Đặc trưng lao động của cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Lao động của cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có những đặc trưng sau đây:

1.3.2.1 Kết hợp chặt chẽ giữa tính khoa học và tính nghệ thuật

Lao động của người CBQL trường chính trị là loại lao động đặc biệt có sự kết hợp chặt chẽ giữa tính khoa học và tính nghệ thuật Hay nói cách khác, lao động của

người CBQL trường chính trị phải vừa đúng vừa khéo Đúng với quy luật khách quan,

mang tính kế hoạch, bài bản, sáng tạo và hiệu quả Điều đó, đòi hỏi người CBQL trường chính trị phải đặt kế hoạch rõ ràng, tỉ mỉ, thiết thực, đồng thời phải có óc tổ chức, chia công, xếp việc cho rõ ràng, tổ chức động viên cán bộ, giảng viên và học viên thực hiện thắng lợi mục tiêu của nhà trường Đối lập với tính khoa học là thói tùy tiện, chủ quan, duy ý chí, gặp chăng hay chớ, thiếu kế hoạch, luộm thuộm, không có hiệu quả Để có những tác động quản lý hợp quy luật, phát huy được hiệu quả và chất lượng của các nguồn lực giáo dục, đòi hỏi CBQL trường chính trị phải có tri thức quản

lý, có quan điểm tiếp cận thực tiễn quản lý đúng đắn, có phương pháp quản lý cụ thể phù hợp với thực tiễn

Đồng thời với tính khoa học, lao động của người CBQL trường chính trị phải

có tính nghệ thuật, phải khéo trong cách thức tổ chức, điều khiển các mối quan hệ

trong tổ chức Phải có nghệ thuật tổ chức giáo dục con người, khéo kết hợp giữa giáo dục, động viên với chính sách, kỷ luật Quản lý không phải chỉ bằng mệnh lệnh hành chính mà phải bằng cả các phương pháp tâm lý, thuyết phục, động viên, chăm lo con người Lao động quản lý đòi hỏi chủ thể phải có năng lực sáng tạo, tư duy linh hoạt, mềm dẻo; xử lý thích hợp, phù hợp với mọi tình huống nảy sinh trong thực tiễn quản lý nhà trường Cán bộ quản lý trường chính trị muốn đạt được chất lượng và hiệu quả quản lý cao luôn luôn phải trau dồi bản lĩnh, nhân cách, tài

năng và trí tuệ, phong cách công tác chuẩn mực cùng với phong cách ứng xử linh hoạt, mềm dẻo với con người

Trong bối cảnh hiện nay, CBQL trường trường chính trị cần nghiên cứu, nắm vững lý luận quản lý hiện đại, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quản lý của các nước tiên tiến, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn quản lý nhà trường nhằm nâng cao chất lượng ĐT, BD; NCKH, TKTT Cán bộ quản lý phải có tầm nhìn chiến lược, phải đổi mới tư duy, đổi mới cơ chế quản lý và phương thức quản lý trong việc xây dựng kế hoạch, chiến lược phát triển nhà trường Tổ chức, chỉ đạo có hiệu quả kế hoạch và kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện kế hoạch và hiệu quả công tác ĐT, BD và các hoạt động khác của nhà trường Để triển khai thực hiện kế hoạch có hiệu quả, CBQL cần tiến hành phân phối và sắp xếp nguồn nhân lực: xác định cấu trúc tổ chức của chủ thể quản lý tương ứng với các đối tượng quản lý; xây dựng và phát triển đội ngũ; xác định cơ chế hoạt động và các mối quan hệ của tổ chức Đồng thời với việc thực hiện quyền chỉ huy và hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ cần phải thường xuyên đôn đốc, động viên và khuyến khích; giám sát, sửa chữa và thúc đẩy các hoạt động phát triển

Tóm lại, quản lý một cách khoa học đòi hỏi ở người CBQL trường chính trị phải có những hiểu biết khoa học về đối tượng quản lý, về môi trường, phải nắm chắc quy luật… nhưng năng lực quản lý lại phụ thuộc vào khả năng vận dụng một cách khéo léo và hiệu quả các quy luật, sử dụng các phương pháp thích hợp vào tình huống

cụ thể, vào đặc điểm, tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa của địa phương Do đó, lao động của CBQLGD nói chung và lao động của CBQL trường chính trị nói riêng vừa là

khoa học vừa là nghệ thuật; vừa đúng vừa khéo

1.3.2.2 Kết hợp giữa hoạt động giao tiếp và liên nhân cách

Cán bộ quản lý trường chính trị có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động của các nhà trường là người điều hành; người quản lý mục tiêu; quản lý nguồn lực; quản lý sự thay đổi; quản lý hoạt động dạy - học, nghiên cứu thực tế, tổng kết thực tiễn; là nhà sư phạm, nhà khoa học giáo dục – chính trị; là lãnh đạo - quản lý; nhà hoạt động xã hội - thực tiễn đồng thời thực thi các chính sách đa dạng và mềm dẻo để giải quyết một cách chủ động và sáng tạo các vấn đề mới nảy sinh Sản phẩm của hoạt động quản lý được đánh giá qua sự phát triển của từng cá nhân, tập thể, qua kết quả, hiệu quả hoạt động của tập thể do cá nhân phụ trách Lao động quản lý là hoạt động tổ chức, điều khiển con người nên thường xuyên giao tiếp, quan hệ với con người Thông

qua hoạt động giao tiếp CBQL động viên, chỉ dẫn, xử lý xung đột và làm việc cùng với mọi người, thúc đẩy cấp dưới tham gia vào quá trình ra quyết định Do vậy, để thực hiện tốt vai trò, chức trách của mình CBQL trường chính trị phải kết hợp một cách nhuần nhuyễn giữa kỹ năng giao tiếp và kỹ năng liên nhân cách Điều đó có nghĩa là, phải biết động viên, khuyến khích, thúc đẩy cán bộ, giảng viên, người lao động trong nhà trường; tạo sự đồng thuận trong việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ĐT, BD cán bộ; tôn trọng, quý mến người khác và đồng nghiệp, thân thiện với mọi người để thu thập những thông tin về quản lý, từ đó, xử lý thông tin để đưa ra các quyết định quản lý hoặc tham mưu với cấp có thẩm quyền đề ra chính sách phù hợp với thực tiễn; là người đại diện của nhà trường cần phải có kỹ năng giao tiếp tốt, có sức thuyết phục để có thể huy động nguồn lực cho sự nghiệp đổi mới, phát triển của nhà trường, của địa phương

1.3.2.3 Ra quyết định đúng, kịp thời và phù hợp với thực tiễn nhà trường

Quá trình quản lý của CBQL có thể khái quát ở ba hành động cơ bản hay còn gọi là ba yếu tố của quá trình quản lý Đó là, thu thập và xử lý thông tin; ra quyết định

và tổ chức thực hiện quyết định Trong đó, ra quyết định là hành động cơ bản nhất, đóng vai trò quyết định và giữ vị trí trung tâm trong hoạt động quản lý Ra quyết định, phản ánh quan điểm, cách tiếp cận của nhà quản lý trong việc lựa chọn phương án tối

ưu để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn quản lý Trong thực tế, có nhiều khả năng khác nhau, nhà quản lý lựa chọn một khả năng trong số chúng tức là ra quyết định Các khả năng hay phương án được chọn có thể bắt nguồn từ những cách thức và con đường khác nhau để đi đến mục tiêu cần thực hiện, các điều kiện và phương tiện khác nhau đảm bảo cho việc đạt đến mục tiêu cuối cùng là các biện pháp

và cách thức tác động cụ thể khác nhau

Một trong những đặc trưng lao động của người CBQL trường chính trị là phải thường xuyên đưa ra các quyết định và tổ chức thực hiện quyết định liên quan đến mục tiêu phát triển của nhà trường, đến việc đổi mới, nâng cao chất lượng ĐT, BD; NCKH, TKTT Để hoạt động quản lý đạt hiệu quả cao, CBQL trường chính trị phải nhận thức đầy đủ tình huống ra quyết định, đòi hỏi phải có tính sáng tạo, năng động, quyết đoán và những kỹ năng cần thiết để quản lý cá nhân và tập thể Có năng lực thu thập và xử lý thông tin; nhất là năng lực tổ chức thực hiện các quyết định một cách có hiệu quả, đó là quá trình biến các ý tưởng chứa đựng trong quyết định thành hiện thực Quá trình này bao gồm những yếu tố cơ bản: xác định, sắp xếp, phối hợp,

điều hòa các nguồn nhân lực, vật lực và các phương tiện tương ứng với việc thực hiện các nhiệm vụ nhất định, cung cấp và duy trì các nguồn năng lượng (vật chất hoặc tinh thần) để bộ máy vận hành một cách hiệu quả, can thiệp, điều chỉnh những lệch lạc có thể có trên con đường đi tới mục tiêu phát triển của các nhà trường CBQL trường chính trị phải thực sự là hạt nhân của nhà trường khi ra các quyết định liên quan đến tất cả các hoạt động vì mục tiêu phát triển, xây dựng thương hiệu và hình ảnh của nhà trường; vì sự nghiệp ĐT, BD cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương

1.3.2.4 Định hướng giá trị, xây dựng văn hóa nhà trường

Xây dựng văn hóa tổ chức là xây dựng lề lối, nề nếp làm việc khoa học, có trật

tự kỷ cương, tuân theo những nội quy, quy định chung nhưng vẫn đảm bảo tính dân chủ trong tổ chức Như vậy, xây dựng văn hóa tổ chức chính là xây dựng môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp, thân thiện và hiệu quả Bởi vậy, trước hết CBQL trường chính trị phải xây dựng văn hóa tổ chức trong nhà trường; phát huy vai trò lãnh đạo trong việc dẫn dắt thay đổi và phát triển văn hóa tổ chức; phải là người đề xướng, hướng dẫn các nỗ lực thay đổi; hoạch định sứ mệnh, tầm nhìn, truyền bá sứ mệnh và tầm nhìn đó để tạo niềm tin và nỗ lực cho việc thực hiện Với chức năng, nhiệm vụ được giao, CBQL trường chính trị còn có trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo nhà trường, cán bộ, giảng viên và học viên xây dựng văn hóa tổ chức CBQL trường chính trị cần có những biện pháp chỉ đạo như: tổ chức nghiên cứu, nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên về văn hóa tổ chức; tham mưu, xây dựng, rà soát các văn bản quản lý hành chính, các quy trình, thủ tục làm việc, hệ thống thông tin quản lý, ; xây dựng, chỉ đạo thực hiện các tiêu chuẩn đạo đức, hành

vi trong giao tiếp; xây dựng các mẫu điển hình về xây dựng văn hóa tổ chức trong nhà trường; xây dựng môi trường làm việc, tạo điều kiện tốt nhất để mọi người hợp tác, phối hợp với nhau cùng tham gia vào việc giải quyết những vấn đề liên quan đến hoạt động của nhà trường; hướng dẫn và chỉ đạo các tổ chức trong nhà trường xây dựng và phát triển các mối quan hệ với cộng đồng xã hội, với cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị, liên kết, chia sẻ trách nhiệm phát triển nhà trường, cộng đồng, xây dựng xã hội học tập; thiết lập quan hệ gắn bó, đồng thuận của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, các cá nhân, doanh nghiệp, các bên có lợi ích liên quan nhằm xây dựng văn hóa tổ chức và hỗ trợ phát triển công tác ĐT, BD cán

bộ của địa phương

1.3.2.5 Thống nhất giữa nhận thức lý luận và hoạt động thực tiễn, lời nói đi đôi với việc làm

Để thực hiện được mục tiêu ĐT, BD cán bộ, nhất là từng bước góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị của địa phương, các trường chính trị phải tiếp tục đổi mới toàn diện và mạnh mẽ trên các mặt hoạt động, trong đó đội ngũ CBQL phải có kiến thức sâu sắc về lý luận, đồng thời phải am hiểu thực tiễn phong phú Bởi vì, các trường chính trị ĐT, BD đội ngũ cán bộ đã, đang và sẽ là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nên họ cần được trang bị về quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; về kỹ năng lãnh đạo, quản lý; về khoa học hành chính nhằm nâng cao năng lực tư duy lý luận, kiên định mục tiêu lý tưởng cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng để vận dụng kiến thức lý luận vào hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo ở địa phương, đơn vị Người cán bộ lãnh đạo, quản lý của các trường chính trị phải có kiến thức sâu sắc về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm học thuyết về triết học, về chính trị, về chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước trong các lĩnh vực Đồng thời, đội ngũ CBQL phải thực sự là những người am hiểu sâu sắc thực tiễn về phát triển kinh tế - xã hội; về công tác xây dựng Đảng; về quốc phòng - an ninh; về văn hóa…, nhất là về các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ sở; những kiến thức học viên cần, thực tiễn cần, nhân dân cần để vận dụng vào từng môn học, phần học nhằm tạo sự hứng thú cho học viên trong học tập, gắn kết chặt chẽ lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành

Để xây dựng tầm nhìn chiến lược, xác định phương hướng cho sự phát triển của nhà trường, đòi hỏi CBQL trường chính trị phải là những người có trí tuệ, có hiểu biết sâu rộng, có năng lực tư duy khoa học, nắm bắt được quy luật vận động khách quan Đồng thời, cũng là người có năng lực vận dụng tri thức khoa học vào

tổ chức thực tiễn, là người am hiểu tình hình, có năng lực phân tích tình hình cụ thể một cách cụ thể và toàn diện, để từ đó đưa ra quyết định đúng đắn trong các hoạt động của nhà trường Thống nhất giữa nhận thức lý luận và hoạt động thực tiễn được thể hiện ở sự thống nhất trong lời nói và việc làm của CBQL trường chính trị

Sự thống nhất giữa lời nói và việc làm của CBQL chính là mệnh lệnh đầy sức thuyết phục để cán bộ, giảng viên và học viên tin và thực hiện theo Nói và làm là cái quyết định làm nên uy tín của người CBQL, đồng thời cũng là “mẫu hình” để người học noi theo

1.3.2.6 Thống nhất giữa giáo dục lý luận chính trị và thực hành chính trị

Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của các trường chính trị là ĐT, BD cán bộ, công chức cho hệ thống chính trị của địa phương về LLCT-HC, nên đòi hỏi đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có năng lực giáo dục, tuyên truyền để trang bị cho học viên những kiến thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam để truyền giảng, phổ biến đến với học viên Hơn nữa, để quản lý được mục tiêu ĐT, BD cán bộ, đội ngũ CBQL không chỉ giáo dục lý luận cho học viên, mà còn phải thực hành, nêu gương về thực hành chính trị trong cách nghĩ, cách làm, cách giao tiếp, ứng xử và trong sinh hoạt hàng ngày Từ

đó, học viên được trang bị kiến thức lý luận về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm nâng cao khả năng tư duy lý luận và kỹ năng tổ chức thực tiễn; vận dụng đúng, kịp thời lý luận vào hoạt động thực tiễn của địa phương, cơ sở Đồng thời, thông qua cách nghĩ, cách làm của đội ngũ CBQL, qua thực tiễn tổ chức các hoạt động của nhà trường, giúp cho học viên học tập, vận dụng trong hoạt động lãnh đạo, quản lý ở địa phương, đơn vị mình

Cán bộ quản lý trường chính trị phải thực sự là mẫu hình của sự thông tuệ về nhận thức lý luận, đồng thời cũng là mẫu hình về thực hành lý luận thông qua hoạt

động lãnh đạo, quản lý của mình Từ đó, giúp người học ngấm, thấm dần một cách chủ

động từ cách nghĩ và cách làm (nói, viết và hành động), cách giao tiếp, ứng xử của người thầy sang người học Thực tiễn cho thấy rằng, việc giáo dục qua hình mẫu là phương thức giáo dục thực sự hiệu quả Bởi vì, bất cứ hoạt động nào của người CBQL trường chính trị đều được người học dõi theo và tạo dấu ấn vô cùng sâu đậm trong người học Cán bộ quản lý trường chính trị phải thực sự gắn kết giữa công tác giáo dục chính trị với thực hành chính trị trong mọi hoạt động của mình, điều đó phải được thể hiện trong tất cả các khâu quản lý, trong quá trình tổ chức thực hiện các hoạt động của nhà trường

1.3.3 Mô hình nhân cách của cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Cán bộ quản lý trường chính trị muốn thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ, quyền hạn của nhà trường và nhiệm vụ quyền hạn của mình thì phải có được hai mặt phẩm chất và năng lực Hai mặt này luôn luôn được thể hiện song song, không tách rời

nhau để cùng thực hiện mục tiêu quản lý Đây là hai mặt cơ bản về yêu cầu nhân cách của một người cán bộ cách mạng đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định là “vừa hồng vừa chuyên” Bởi vậy, mô hình nhân cách của người CBQL trường chính trị tỉnh

theo chúng tôi bao gồm: Nhà sư phạm, nhà khoa học giáo dục- chính trị; nhà lãnh đạo

- quản lý; nhà hoạt động xã hội - thực tiễn

1.3.3.1 Cán bộ quản lý trường chính trị tỉnh là nhà sư phạm, nhà khoa học giáo dục - chính trị

Trước hết, CBQL trường chính trị là những nhà sư phạm Lao động sư phạm là loại hình lao động đặc biệt Đối tượng hoạt động sư phạm của trường chính trị là con người, là đội ngũ cán bộ các cấp ở địa phương, họ là những con người nhạy cảm với những tác động của môi trường bên ngoài theo hướng tích cực và cả tiêu cực Do vậy, đội ngũ giảng viên, CBQL trường chính trị phải lựa chọn và điều chỉnh, định hướng, truyền đạt những tác động xã hội và tri thức loài người bằng lao động sư phạm của mình nhằm hình thành người cán bộ “vừa hồng vừa chuyên” đáp ứng yêu cầu của địa phương, đơn vị Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc tác động đến đối tượng đó không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như nhau, hiệu quả đó cũng không tỷ lệ thuận với

số lần tác động Bởi vậy, đội ngũ giảng viên, CBQL trường chính trị phải có nhiều phương án để tác động đến đối tượng, không thể rập khuôn máy móc như lao động khác Bản thân đối tượng lao động đã quyết định tính đặc thù của lao động sư phạm của người CBQL trường chính trị Hơn nữa, kết quả lao động sư phạm cũng có nhiều

điểm đặc biệt đó chính là “vun trồng” đội ngũ cán bộ có đầy đủ phẩm chất và năng lực

đáp ứng nhu cầu, yêu cầu phát triển quê hương, đất nước trong giai đoạn mới Hiệu quả lao động của người giảng viên, CBQL trường chính trị sống mãi trong nhân cách của người học, nên lao động sư phạm vừa mang tính tập thể rất sâu, vừa mang dấu ấn

cá nhân rất đậm Lao động sư phạm đòi hỏi một tinh thần trách nhiệm cao và sự am hiểu nghề nghiệp nhất định Tính nghề nghiệp là một đòi hỏi, đồng thời cũng tạo ra điều kiện để cho người CBQL trường chính trị tự rèn luyện mình Chính vì thế, việc phát triển, nâng cao năng lực đội ngũ CBQL là một yêu cầu tất yếu khách quan như

C.Mác đã khẳng định: "Bản thân nhà giáo dục cũng phải được giáo dục" Vì vậy, để

làm tròn nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó đòi hỏi giảng viên trường chính trị nói chung và đội ngũ CBQL nói riêng phải không ngừng rèn luyện nâng cao phẩm chất, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề để có đủ năng lực tham gia trực tiếp vào công tác ĐT, BD đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của sự phát triển

trong giai đoạn mới Với tư cách là nhà sư phạm, đội ngũ CBQL trường chính trị phải

đáp ứng các yêu cầu cơ bản, đó là: Có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, lối sống mẫu mực; giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ; am hiểu thực tiễn đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác ĐT, BD cán bộ

Cán bộ quản lý trường chính trị không chỉ truyền giảng kiến thức cho học viên

mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc là “tấm gương”, “hình mẫu” để hình thành phẩm chất, nhân cách, đạo đức cho người học - người cán bộ của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Đội ngũ CBQL trường chính trị phải là tấm gương tiêu biểu về sự kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định với sự nghiệp đổi mới; tiêu biểu về tinh thần đoàn kết, nêu gương, kỷ cương, sáng tạo; tiêu biểu về đạo đức, lối sống; tiêu biểu về trí tuệ, tài năng, về tinh thần không ngừng học hỏi, nâng cao

trình độ chuyên môn, kỹ năng công tác và phương pháp sư phạm

Bên cạnh đó, người CBQL trường chính trị còn là nhà khoa học giáo dục -

chính trị Theo chúng tôi, người CBQL trường chính trị chính là những người “truyền cảm hứng”, một nhà khoa học giáo dục - chính trị thực thụ, người truyền đạt những

quan điểm, đường lối, chính sách tưởng như khô khan ấy thấm vào người học, trở thành kiến thức, niềm tin và kỹ năng công tác phục vụ cho việc cải tạo hiện thực Với

tư cách là nhà khoa học giáo dục - chính trị, người CBQL trường chính trị phải có khát khao chân lý - tìm tòi sự đúng đắn, hợp quy luật của những quan điểm, đường lối, chủ trương, để mới có thể truyền ngọn lửa khát khao đó đến với người học, hình thành đội

ngũ cán bộ ở địa phương, đơn vị “biết làm việc”, “biết phụng sự” và “biết sửa mình, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức” đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH, góp

phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng, phát triển quê hương, đất nước Người CBQL trường chính trị phải có năng lực trong hoạt động nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thực tế, tổng kết thực tiễn Năng lực nghiên cứu khoa học là một trong những năng lực rất quan trọng của đội ngũ CBQL trường chính trị Đội ngũ CBQL trường chính trị phải có khả năng tư duy, phát hiện vấn đề; nghiên cứu làm sáng rõ các chủ trương, nghị quyết, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; năng lực tổng kết những vấn đề đang nảy sinh từ thực tiễn đòi hỏi phải được lý giải để vận dụng vào bài giảng, vận dụng vào hoạt động quản lý nhà trường; phục vụ cho hoạt động lãnh đạo, quản lý của cấp ủy, chính quyền địa phương; đồng thời, tham mưu cho Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, cho Học viện CTQGHCM hoàn thiện, bổ sung thể chế về công tác ĐT, BD cán bộ và các lĩnh vực khác Từ đó, khẳng định vị thế của các trường chính trị không