Chuỗi cửa hàng tiện ích và triển vọng phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích ở việt nam

Trước tình hình đó, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước đã có nhiều biện pháp khác nhau nhằm nâng cao sức cạnh tranh, có doanh nghiệp đổi mới hiện đại hoá kinh doanh bán lẻ theo hình thức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH TẾ & KINH DOANH QUỐC TẾ

CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

-*** -

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:

CHUỖI CỬA HÀNG TIỆN ÍCH VÀ TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN CHUỖI CỬA HÀNG TIỆN ÍCH Ở

VIỆT NAM

Sinh viên thực hiện : Trần Thị Thuý Hằng

Giáo viên hướng dẫn : TS Lê Thị Thu Thuỷ

Hà Nội, 6/2008

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

NACs National Association of

Convenience Stores

Hiệp hội các cửa hàng tiện ích

Mỹ SKUs Stock Keeping Units

each of the distinct products and services that can be ordered from a

supplier

Mã hàng

POS Point of Sale/ Point of Service Hệ thống gồm phần mềm và các

thiết bị quản lý hàng hóa và

quản lý bán hàng RMB Đồng nhân dân tệ Trung Quốc ATM Automated Teller Machine Máy rút tiền tự động WTO World Trade Oganization Tổ chức thương mại thế giới AVR Association of Vietnamese

Retailers

Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt

Nam CNTT Công nghệ thông tin

FMCGs The Fast Moving Consumer Goods Nhóm hàng tiêu dùng nhanh

GRDI Global Retail Development Index Chỉ số tăng trưởng bán lẻ toàn

cầu

LỜI MỞ ĐẦU

I Sự cần thiết nghiên cứu đề tài

Thị trường bán lẻ Việt Nam hiện được tập đoàn tư vấn thị trường AT Keaney của Mỹ đánh giá là hấp dẫn hàng đầu trên thế giới, với mức chi tiêu cho các loại hàng tiêu dùng tăng 20% mỗi năm và tăng 23% năm 2007

Là thị trường hấp dẫn trong con mắt các tập đoàn bán lẻ nước ngoài, sắp tới đây vào 1/1/2009 khi nước ta cho phép các nhà kinh doanh bán lẻ nước ngoài thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam, dự kiến

sẽ có 3 tập đoàn bán lẻ lớn là Wal Mart (Mỹ), Carrefour (Pháp) và Tesco (Anh) gia nhập thị trường Đây sẽ là sức ép cạnh tranh lớn cho các nhà bán

lẻ trong nước Trước tình hình đó, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước đã

có nhiều biện pháp khác nhau nhằm nâng cao sức cạnh tranh, có doanh nghiệp đổi mới hiện đại hoá kinh doanh bán lẻ theo hình thức chuỗi siêu thị, nhưng cũng có không ít các doanh nghiệp chọn mô hình chuỗi cửa hàng tiện ích hoặc kinh doanh hỗn hợp chuỗi siêu thị và cửa hàng tiện ích, đây là những bước đi đáng hoan nghênh nhằm hiện đại hoá trong kinh doanh cũng như giữ vững thị phần của các nhà bán lẻ trong nước

Mô hình cửa hàng tiện ích đã xuất hiện từ lâu trên thế giới nhưng mới chỉ xuất hiện ở nước ta một vài năm gần đây Đặc biệt năm 2006 chứng kiến sự nở rộ của mô hình này ở Việt Nam với sự ra đời hàng loạt chuỗi cửa hàng tiện ích Sự ra đời của một loạt các chuỗi cửa hàng tiện ích tại Việt Nam là sự học hỏi của các nhà quản lý từ kinh nghiệm phát triển các chuỗi cửa hàng tiện ích tại các quốc gia như Thái Lan, Singapore và cũng

là đúc kết từ bài học thất bại của chuỗi cửa hàng đi trước như Masan Mart Vậy cửa hàng tiện ích là gì?Tại sao các doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ này lại chọn mô hình cửa hàng tiện ích thay cho siêu thị và tại sao mở các chuỗi cửa hàng tiện ích vào thời điểm này?

Với mong muốn tìm hiểu những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về

hình thức bán lẻ hiện đại này, tác giả quyết đinh chọn đề tài “ Chuỗi cửa hàng tiện ích và triển vọng phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích ở Việt Nam” làm đề tài cho khoá luận tốt nghiệp của mình Tác giả mong rằng

bài khoá luận tốt nghiệp của mình sẽ góp phần nào đó vào sự phát triển mô hình chuỗi cửa hàng tiện ích nói riêng và hệ thống bán lẻ hiện đại ở Việt Nam nói chung

II Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của khoá luận là dựa trên cơ sở lý luận và nghiên cứu phân tích thực tiễn sự phát triển của mô hình chuỗi cửa hàng tiện ích trên thế giới cũng như các nước trong khu vực bên cạnh việc xem xét thành công của một số chuỗi cửa hàng tiện ích điển hình để từ đó phân tích triển vọng phát triển của các chuỗi cửa hàng tiện ích ở Việt Nam cũng như

đề ra một số giải pháp nhất định cho sự phát triển của mô hình chuỗi cửa hàng tiện ích Trên cơ sở hệ thống hoá những vấn đề lý luận chung về chuỗi cửa hàng tiện ích, nghiên cứu thực tiễn phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích tại một số quốc gia, phân tích các cửa hàng tiện ích thành công trên thế giới, khoá luận sẽ đánh giá triển vọng và đề xuất giải pháp nhằm phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích tại Việt Nam

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của khoá luận là mô hình

chuỗi cửa hàng tiện ích trong hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại cả về lý luận và thực tiễn

Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của khoá luận giới hạn ở các

quốc gia tiêu biểu trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc

và đặc biệt chú trọng đến Việt Nam Các quốc gia như Mỹ và Nhật Bản là những nước có hệ thống phân phối phát triển, Mỹ là quốc gia đầu tiên khai sinh ra mô hình siêu thị và cửa hàng tiện ích Còn Nhật Bản là đất nước có ngành kinh doanh cửa hàng tiện ích phát triển nhất trên thế giới với các tập đoàn kinh doanh cửa hàng tiện ích tiêu biểu được đề cập trong bài khoá luận là 7- Eleven và Family Mart Các quốc gia như Thái Lan và Trung Quốc có những bước phát triển rất gần với Việt Nam, là hai quốc gia mà hiện nay mô hình chuỗi cửa hàng tiện ích kinh doanh khá thành công Đây

là hai quốc gia mà Việt Nam có thể tham khảo các chính sách vĩ mô của nhà nước về phát triển thị trường cũng như bảo hộ hợp lý cho ngành bán lẻ trong nước

IV Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của khoá luận dựa trên việc áp dụng phép duy vật biện chứng cùng các phương pháp so sánh, phân tích, đối chiếu, tổng hợp và vận dụng sơ đồ, bảng biểu, đồ thị…

V Bố cục của khoá luận

Ngoài lời mở đầu và kết luận, khoá luận được chia làm 3 chương:

Chương I: Tổng quan về chuỗi cửa hàng tiện ích

Chương II: Thực trạng chuỗi cửa hàng tiện ích ở Việt Nam

Chương III: Triển vọng phát triển và các giải pháp nhằm phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích ở Việt Nam

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến cô giáo TS Lê Thị Thu Thuỷ_giáo viên hướng dẫn, người đã tận tình chỉ bảo và cho em nhiều lời khuyên quý báu, giúp đỡ em hoàn thành bài khoá luận tốt nghiệp này Em cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc

tế cùng toàn thể các thầy cô trong trường Đại học Ngoại Thương vì đã trang

bị cho em những kiến thức quý báu trong 4 năm học tại trường Cũng xin cảm

ơn gia đình và bạn bè vì những khích lệ động viên trong suốt quá trình em làm bài khoá luận Do hiểu biết, thời gian cũng như kinh nghiệm còn nhiều hạn chế nên bài khoá luận này không thể tránh khỏi những khiếm khuyết Em rất mong nhận được sự chỉ bảo và ý kiến đóng góp từ các thầy cô và bạn bè

để bài khoá luận hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Chuçi cöa hµng tiÖn Ých vµ triÓn väng ph¸t triÓn chuçi cöa hµng tiÖn Ých ë ViÖt Nam

CHƯƠNG I:

TỔNG QUAN VỀ CHUỖI CỬA HÀNG TIỆN ÍCH

I KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CHUỖI CỬA HÀNG TIỆN ÍCH

1 Khái niệm cửa hàng tiện ích và chuỗi cửa hàng tiện ích

1.1 Khái niệm cửa hàng tiện ích

1.1.1 Khái niệm

Tên gọi cửa hàng tiện ích hay còn gọi là cửa hàng tiện lợi là xuất phát từ

từ Convenience store hay c- store trong tiếng Anh Đúng như tên gọi của nó đây

là loại hình cửa hàng nhỏ và mở cửa với ưu tiên chính là tạo sự thuận lợi cho

những người mua hàng dù có nhiều khái niệm khác nhau về cửa hàng tiện ích

Các khái niệm đó được thể hiện như sau:

Theo từ điển tiếng Anh hiện đại bỏ túi Oxford (The Oxford Pocket

Dictionary of Current English) thì cửa hàng tiện ích là “một cửa hàng với giờ

mở cửa được kéo dài và ở một vị trí thuận tiện, cung cấp một số lượng hữu hạn

các loại rau quả và hàng tiêu dùng” Từ điển kinh doanh1 định nghĩa cửa hàng

tiện ích là “loại cửa hàng quy mô nhỏ đặt ở khu trung tâm, có đặc trưng là địa

điểm thuận lợi, mở cửa khuya và sắp đặt các loại hàng hoá hữu hạn cho sự thuận

tiện của người mua Các cửa hàng này có mặt bằng giá cả cao hơn so với các

siêu thị nơi cung cấp nhiều chủng loại hàng hoá khác nhau” Còn theo Random

House Unabridged Dictionary 1997 cửa hàng tiện ích là “cửa hàng bán lẻ cung

cấp sự lựa chọn hữu hạn các loại hàng hoá cơ bản như đồ hộp và thuốc men và

nó mở cửa với thời gian dài để thuận tiện cho người mua”

Wikipedia đưa ra khái niệm cửa hàng tiện ích là những cửa hàng nhỏ,

thường được đặt bên cạnh những con đường đông dân cư hay ở cạnh trạm xăng

Nó có thể ở dưới dạng các trạm xăng cung cấp thêm dịch vụ bán lẻ cho

khách mua xăng hoặc là các cửa hàng tiện ích bán xăng bên cạnh các hàng hoá

1Business Dictionary Dictionary of Business Terms Copyright © 2000 by Barron's

Educational Series, Inc

Chuçi cöa hµng tiÖn Ých vµ triÓn väng ph¸t triÓn chuçi cöa hµng tiÖn Ých ë ViÖt Nam

mà các cửa hàng này cung cấp Chủ yếu, các cửa hàng tiện ích thường ở những

khu vực dân cư đông đúc Ngoài ra nó có thể xuất hiện trong cả ga xe lửa Hàng

hoá mà cửa hàng tiện ích cung cấp thường là những mặt hàng thuận tiện, các

loại hàng hoá thiết yếu có tính năng sử dụng cao Các loại hàng hoá điển hình

cho cửa hàng tiện ích có thể kể đến ở đây là các loại đồ ăn vặt đóng gói như kẹo,

bánh, các loại đồ uống có ga, nước lọc, nước đóng chai như trà, cà phê, ngoài ra

có thể có kem, xổ số, báo và tạp chí.2

NACs_hiệp hội các cửa hàng tiện ích quốc gia Mỹ định nghĩa cửa hàng

tiện ích là mô hình kinh doanh bán lẻ với đặc trưng cơ bản là cung cấp cho

khách hàng một địa điểm thuận tiện nơi có thể mua một cách nhanh chóng các

hàng hóa tiêu dùng ( chủ yếu là thực phẩm hoặc thực phẩm và xăng) cũng như

dịch vụ

Tổng hợp các khái niệm trên, có thể đưa ra định nghĩa: “cửa hàng tiện ích

là loại hình cửa hàng nhỏ được đặt ở các địa điểm thuận lợi, có giở mở cửa dài

hơn so với các loại hình kinh doanh thương mại khác và cung cấp các mặt hàng

thiết yếu với chủng loại và số lượng có giới hạn”

Với các khái niệm được đưa ra trên, ta nhận thấy cửa hàng tiện ích chính

là một loại hình phân phối bán lẻ do hàng hoá được cung cấp đến tận tay người

tiêu dùng cuối cùng, hơn thế nữa cửa hàng tiện ích là mô hình kinh doanh bán lẻ

hiện đại bán hàng theo phương thức tự phục vụ : khách hàng tự do lựa chọn

hàng hoá và tự ra thanh toán tiền, toàn bộ quá trình mua hàng hoàn toàn không

cần đến sự xuất hiện của nhân viên bán hàng

1.1.2 Đặc điểm cửa hàng tiện ích

Dù khác biệt về quy mô hay số lượng hàng hóa thì một cửa hàng tiện ích

cũng luôn có những đặc điểm sau:

2

http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Convenience_stores

Chuçi cöa hµng tiÖn Ých vµ triÓn väng ph¸t triÓn chuçi cöa hµng tiÖn Ých ë ViÖt Nam

 Địa điểm đặt cửa hàng tiện ích là ở những vị trí thuận lợi: những khu vực

tập trung đông dân cư, trạm xe, ga tàu hỏa và được thiết kế thuận tiện cho

khách hàng, có chỗ đỗ xe hay lối đi thuận tiện cho người đi bộ vào cửa

hàng

 Cửa hàng tiện ích có quy mô nhỏ Theo NACs dù khác nhau rõ rệt về quy

mô thì một cửa hàng tiện ích điển hình sẽ có diện tích từ 5000 feet vuông

(150 m2) trở xuống

 Cửa hàng tiện ích có thời gian mở cửa dài và mở cửa cả 7 ngày trong tuần,

mở cửa đến đêm khuya, thường thì các cửa hàng này mở cửa phục vụ

khách hàng khoảng 16 tiếng trong ngày, đóng cửa vào lúc 12 giờ và mở

cửa vào 6 giờ sáng hôm sau nhưng tại các nước phát triển như Mỹ và

Nhật Bản và gần đây là nhiều nước khác nhiều chuỗi cửa hàng tiện ích mở

cửa 24/24

 Số hàng hóa trong cửa hàng tiện ích luôn ở mức lớn hơn hoặc bằng 500

SKUs

 Hàng hóa bày bán ở các cửa hàng tiện ích là các hàng hóa thiết yếu, thuận

tiện cho nhu cầu sử dụng của khách mua hàng, thường đó là thực phẩm

đóng hộp, đồ uống, đồ ăn vặt, sách báo tạp chí, hàng tạp hóa, đồ dùng vệ

sinh cá nhân có khi còn có cả đồ văn phòng, đồ mỹ phẩm Các cửa hàng

tiện ích cũng cung cấp cả đồ ăn nhanh như sandwichs, hamburger, bánh

mỳ baguettes Nhưng có những loại hàng hóa sau là đặc trưng của cửa

hàng tiện ích, đó là: hàng tạp hóa, đồ uống, đồ ăn nhẹ và thuốc lá.3

1.1.3 Vị trí của cửa hàng tiện ích

Bên cạnh các loại hình phân phối khác trong quá trình phân phối hàng hóa

dịch vụ, cửa hàng tiện ích đóng vai trò 1 kênh phân phối bán lẻ đưa hàng hóa từ

phía các nhà cung cấp đến trực tiếp tận tay khách hàng

3

http://www.nacsonline.com/NACS/Resource/IndustryResearch/what_is_a_cstore.htm

Chuçi cöa hµng tiÖn Ých vµ triÓn väng ph¸t triÓn chuçi cöa hµng tiÖn Ých ë ViÖt Nam

Qua sơ đồ dưới đây, ta có thể thấy vị trí của loại hình cửa hàng tiện ích

trong hệ thống phân phối hiện đại Là một mắt xích trong hệ thống phân phối,

của hàng tiện ích trực tiếp cung cấp các loại hàng hoá đến tay những người tiêu

dùng cuối cùng, bên cạnh các siêu thị, đại siêu thị, cửa hàng bách hoá, cửa hàng

đại hạ giá, các trung tâm thương mại

Sơ đồ 1 :Hệ thống phân phối hàng tiêu dùng hiện đại

Tổng hợp theo Marketing Essential_giáo trình Marketing căn bản (Philip

Kotler,NXB Thống Kê , 1999)

1.2 Khái niệm chuỗi cửa hàng tiện ích

Chuỗi cửa hàng tiện ích là tập hợp các cửa hàng tiện ích của cùng một nhà

phân phối, được đặt ở các địa điểm khác nhau nhưng cùng thống nhất với nhau

Nhà sản xuất

Đại lý, môi giới

Người bán buôn

Người bán lẻ Người bán buôn

CH

tiện

ích

Siêu

thị

đại siêu thị

CH bách hoá

Cửa hàng đại

hạ giá

CH thông thường

Trung tâm thương mại

CH chuyên doanh

Người tiêu dùng

Chuỗi cửa hàng tiện ích và triển vọng phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích ở Việt Nam

về cỏc yếu tố: biển hiệu, giỏ cả, cỏc loại hàng hoỏ, phương thức quản lý quầy

hàng, cỏch thức trưng bày hàng hoỏ cũng như hỡnh thức cửa hàng

2 So sỏnh cửa hàng tiện ớch với siờu thị

Cửa hàng tiện ớch Siờu thị

húa, đồ ăn nhẹ và đồ uống, bỏo và tạp chớ, xăng là mặt hàng thường thấy

Phong phỳ, nhiều chủng loại, số lượng hàng gấp nhiều lần cửa hàng tiện ớch, khụng bỏn xăng

hàng mua hàng

Ngắn (thường dưới 10 phỳt) Dài (cú thể lớn hơn 20

phỳt đến 1, 2h)

thông th-ờng

Ngang bằng hoặc cao hơn giá hàng ở chợ, thấp hơn

so với cửa hàng tiện ích

quà, chuyển phát nhanh, đặt

vé tàu xe, trả hóa đơn điện, n-ớc, điện thoại

Không có các dịch vụ này

dân c-, có lối đi dễ dàng cho ng-ời đi bộ vào cửa hàng

Khó hơn vì th-ờng nằm trong khu buôn bán hoặc

xa khu trung tâm do diện tích rộng

Chuỗi cửa hàng tiện ích và triển vọng phát triển chuỗi cửa hàng tiện ích ở Việt Nam

đỗ nhiều nhất 8~10 ôtô với cửa hàng tiện ích quy mô lớn

Rộng, có thể chứa hàng trăm ôtô

3 Ưu điểm và nh-ợc điểm của chuỗi cửa hàng tiện ích

3.1 Ưu điểm

Cửa hàng tiện ích khác biệt vì những -u điểm sau đây:

 Ưu điểm nổi bật của loại hỡnh cửa hàng tiện ớch là thời gian mở cửa kộo

dài, từ 16~24h/ ngày, khỏch hàng cú thể mua hàng bất cứ thời điểm nào

tại những cửa hàng tiện ớch gần nơi họ sống vỡ cỏc cửa hàng này thường

được đặt trong cỏc khu dõn cư tiện cho nhu cầu của khỏch hàng

 Thuận tiện cho khỏch hàng cần mua hàng nhanh chúng, khỏch hàng cú thể

dễ dang tỡm thấy thứ mỡnh cần chỉ trong một vài phỳt ở cỏc cửa hàng tiện

ớch trong khi họ sẽ mất nhiều thời gian hơn ở cỏc cửa hàng thụng thường

 Dịch vụ đa dạng so với cỏc loại hỡnh bỏn lẻ hiện đại khỏc, cỏc cửa hàng

tiện ớch cú dịch vụ đưa hàng đến tận nhà, gúi quà tặng, bỏn vộ, thẻ điện

thoại, dịch vụ thư tớn, chuyển phỏt nhanh , những dịch vụ khú thấy ở cỏc

siờu thị, cửa hàng bỏch húa, trung tõm thương mại

 So với cỏc mụ hỡnh cửa hàng truyền thống thỡ hàng húa trong cửa hàng

tiện ớch được niờm yết rừ ràng, khụng gian sạch sẽ, hàng bày bỏn cú

nguồn gốc xuất xứ rừ ràng, khỏch hàng tự do lựa chọn hàng húa

3.2 Nhược điểm

Tuy nhiờn cỏc cửa hàng tiện ớch cũng cú những nhược điểm nhất định, đú là:

 Hàng húa ở cửa hàng tiện ớch cú số lượng và chủng loại hạn chế nếu so với

siờu thị hay cửa hàng bỏch húa, cỏc loại hàng húa như vật dụng gia đỡnh, đồ