Hoàn thiện hoạt động của Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam

Trong ó tài chính gián ti p gi vai trò vô cùng quan tr ng.

TR NG I H C KINH T QU C DÂN

***

àm Th L Dung

Chuyên ngành: Tài chính l u thông ti n t và tín d ng

Tóm t t lu n v n th c s

Hà N i - 2007

I M U

Ô nhi m môi tr ng ngày càng gia t ng và tr thành v n toàn c u Vi c b o v môi tr ng ang là m t trong nh ng nhi m v c p thi t c a m i qu c gia Trong nh ng n m qua, c ng và Nhà n c quan tâm, công tác b o v môi tr ng ã t c nhi u k t

qu , b c u ki m ch c t c gia t ng ô nhi m, kh c ph c m t ph n tình tr ng suy thoái và c i thi n m t b c ch t l ng môi tr ng, t o ti n quan tr ng phát tri n b n

ng trong th i gian t i Tuy nhiên, Chi n l c b o v môi tr ng qu c gia n n m 2010 ang ng tr c nh ng thách th c c a vi c tìm ki m, huy ng và s d ng các ngu n tài chính khan hi m có hi u qu Vi t Nam c n t ng c ng a d ng hoá ngu n v n, t o s chuy n bi n c b n trong u t b o v môi tr ng

Trong b i c nh ó, Qu B o v môi tr ng Vi t Nam ra i ã áp ng ph n nào ngu n v n cho công tác b o v môi tr ng Ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam nh m m c ích h tr tài chính cho các ch ng trình, d án, các ho t ng, nhi m

b o v môi tr ng trên ph m vi c n c Sau h n 3 n m ho t ng, Qu B o v môi

tr ng Vi t Nam ã t c nhi u thành t u quan tr ng Bên c nh ó, ho t ng c a

Qu B o v môi tr ng Vi t Nam còn ang ng tr c r t nhi u khó kh n Do v y, nghiên c u các gi i pháp góp ph n hoàn thi n ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam trong giai n t i là r t c n thi t nh m khai thác tri t ngu n v n cho công tác

o v môi tr ng nói riêng và phát tri n kinh t nói chung theo h ng công nghi p hoá

-hi n i hoá t n c

Ngoài các ph n m u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o, lu n v n c k t

u thành 3 ch ng:

Ch ng I: Nh ng v n c b n v ho t ng c a Qu B o v môi tr ng

Ch ng II: Th c tr ng ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam

Ch ng III: Gi i pháp hoàn thi n ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam

1.1 Qu b o v môi tr ng – T ch c tài chính phi ngân hàng trong

n kinh t th tr ng

Khái ni m chung v các t ch c tài chính phi ngân hàng: Các t ch c tài chính phi

ngân hàng là nh ng trung gian tài chính ho t ng, kinh doanh trong l nh v c tài chính

ti n t , v i ch c n ng c b n là cân i và u hòa các ngu n v n tài chính và ti n t

nh m áp ng và th a mãn yêu c u c a ng i c n v n, ng i có v n và c a b n thân m i

ch c

c n thi t hình thành các t ch c tài chính phi ngân hàng

Th tr ng tài chính và nh ng trung gian tài chính có ch c n ng c b n là chuy n

n t nh ng ng i d v n t i nh ng ng i thi u v n Ti n v n có th chuy n t ng i cho vay t i ng i vay b ng 2 con ng: tài chính tr c ti p và tài chính gián ti p Trong

ó tài chính gián ti p gi vai trò vô cùng quan tr ng Trong n n kinh t nhi u n c, t

ch c tài chính phi ngân hàng ã và ang óng m t vai trò quan tr ng trong vi c kh i thông các ngu n v n t ng i có v n t i nh ng ng i c n v n, g n gi ng ch c n ng c a

t ngân hàng H n th quá trình t ng tr ng kinh t và i m i tài chính trên th gi i và

c ta các t ch c tài chính phi ngân hàng ho t ng theo xu h ng a n ng hóa, c nh tranh v i nhau và v i các ngân hàng trên th tr ng tài chính r t sôi ng ó c ng chính

là lý do cho s c n thi t hình thành và phát tri n các t ch c tài chính phi ngân hàng

Khái ni m Qu B o v môi tr ng: Qu B o v môi tr ng là m t t ch c tài chính

c xây d ng nh m h tr tài chính cho các m c ích b o v môi tr ng, trong ó ngu n tài chính cho ho t ng c a Qu B o v môi tr ng có c t ngu n ngân sách Nhà n c, óng góp t thi n c a các t ch c công c ng, xã h i và t nhân, các cá nhân

Qu B o v môi tr ng là m t t ch c tài chính phi ngân hàng mà ho t ng ch

u là cung c p v n cho u t b o v môi tr ng S d Qu b o v môi tr ng có th coi là m t t ch c tài chính phi ngân hàng b i m t s nét khác bi t c a Qu so v i các ngân hàng Qu b o v môi tr ng có th huy ng v n d i nhi u hình th c khác nhau

nh ng không nh n ti n g i c a dân c và các t ch c kinh t d i hình th c m tài kho n; không làm trung gian thanh toán cho khách hàng; không thu c ph m vi ki m soát

và chi ph i b i lu t chung c a ngân hàng th ng m i V i vai trò là m t t ch c tài chính phi ngân hàng, Qu b o v môi tr ng tr thành m t trung gian tài chính d n chuy n v n

ng i có v n n nh ng ng i c n v n cho u t b o v môi tr ng Ho t ng c a

Qu b o v môi tr ng góp ph n gi m b t chi phí thông tin và giao d ch l n cho các cá nhân, t ch c và cho toàn b n n kinh t , ng th i áp ng nhu c u y , chính xác và

p th i gi a ng i có v n và ng i c n v n

Qu B o v môi tr ng là m t t ch c tài chính ho t ng không vì m c ích l i nhu n Qu ho t ng theo nguyên t c vì l i ích c ng ng, thông qua ph ng th c h

tr không hoàn l i, cho vay có thu h i v n v i lãi su t u ãi ho c h tr lãi su t ti n vay

1.2 Ho t ng c a Qu b o v môi tr ng

Huy ng v n

Ngu n v n c a Qu môi tr ng c huy ng t nhi u ngu n khác nhau Ngoài v n do Nhà n c c p ban u thì ngu n v n Qu môi tr ng còn c huy ng t các ngu n khác nh phí, l phí, thu và các kho n ti n

ph t do gây ô nhi m, t n h i môi tr ng, kinh phí ngân sách Nhà n c hàng

m dành cho ho t ng qu n lý Nhà n c v b o v môi tr ng, v n thu

i n g c các kho n cho vay, v n nh n u thác c a các t ch c trong và ngoài n c… Tu thu c vào chính sách huy ng v n c a Qu môi tr ng

m i qu c gia mà ngu n v n b sung hàng n m cho ho t ng c a Qu khác nhau.

Ho t ng s d ng v n

Cho vay v i lãi su t u ãi là m t trong các hình th c h tr tài chính c a Nhà n c thông qua Qu B o v môi tr ng cho vay v i lãi su t u ãi i v i t ch c, cá nhân có các d án u t vào l nh v c

o v môi tr ng.

tr lãi su t vay là m t trong các hình th c h tr tài chính c a Nhà

c thông qua Qu B o v môi tr ng h tr m t ph n lãi su t cho t

ch c, cá nhân có d án b o v môi tr ng, khi t ch c, cá nhân ó vay v n

a các t ch c tín d ng khác, d án ã hoàn thành, a vào s d ng, v n vay ã c hoàn tr cho các t ch c tín d ng.

Tài tr và ng tài tr là m t trong các hình th c h tr tài chính không hoàn l i thông qua Qu B o v môi tr ng i v i t ch c, cá nhân có các

án u t vào l nh v c b o v môi tr ng.

Thu h i n

Tu tính ch t c a t ng d án mà ngu n tr n c a d án khác nhau Ngu n tr n c a d án có th t ngân sách Nhà n c, ngu n thu t ho t

ng s n xu t kinh doanh c a n v , ngu n kh u hao c a d án, l i nhu n thu c t d án K ho ch thu h i n c l p ra trên c s ngu n tr n

a d án C n c vào h p ng tín d ng, k h n tr n g c, lãi c a kho n vay, cán b Qu môi tr ng ph i th ng xuyên theo dõi ti n tr n c a khách hàng vay thông qua ch ng t , s sách k toán, thông báo thu g c và lãi cho khách hàng khi n h n tr Trong tr ng h p phát sinh n x u, n quá h n thì tu t ng tr ng h p c th mà có bi n pháp x lý thích h p.

1.3 Các nhân t nh h ng t i hoàn thi n ho t ng c a Qu b o môi tr ng

Các nhân t ch quan

- Trình c a cán b th m nh

- Thu th p và x lý thông tin

- Trình t ch c, qu n lý

- Trang thi t b , công ngh

Các nhân t khách quan

- H th ng pháp lu t, c ch , chính sách c a Nhà n c

- Nh n th c c a c ng ng

- Hi u qu c a d án

- Mô hình t ch c

CH NG II

2.1 T ng quan v Qu B o v môi tr ng Vi t Nam

Qu B o v môi tr ng Vi t Nam (sau ây c vi t t t là Qu BVMTVN) c thành l p theo Quy t nh s 82/2002/Q -TTg ngày 26 tháng 6 n m 2002 c a Th t ng Chính Ph v vi c thành l p t ch c và ho t ng c a Qu BVMTVN Qu BVMTVN

là t ch c tài chính Nhà n c th c hi n ch c n ng tài tr chính trong l nh v c b o v môi

tr ng Qu BVMTVN là m t t ch c tài chính Nhà n c ho t ng không vì m c ích

i nhu n nh ng ph i b o hoàn v n u l và bù p chi phí qu n lý Qu BVMTVN

ho t ng theo u l t ch c và ho t ng c a Qu BVMTVN c ban hành kèm theo Quy t nh s 782/2003/Q -BTNMT ngày 23 tháng 6 n m 2003 c a B tr ng B tài nguyên và Môi tr ng

2.1: S t ch c c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam

2.2 Th c tr ng ho t ng c a Qu b o v môi tr ng Vi t Nam

Tình hình huy ng v n

Qua 3 t giao v n c a B Tài, Qu ã nh n v n u l 200 t ng Các kho n v n b sung khác nh trích 50% ti n thu phí b o v môi tr ng, trích 10% kinh phí ngân sách dành cho ho t ng b o v môi tr ng theo quy nh c a Th t ng Chính

ph , do không phù h p v i Pháp l nh phí và L phí, Lu t Ngân sách nên n th i m

hi n t i Qu ch nh n c 475 tri u ng phí n c th i thu theo Ngh nh 67 vào cu i tháng 12/2005

Trên c s quan h v i các i tác nh m tìm ki m ngu n l c tài chính cho Qu , ngày 01 tháng 01 n m 2006, T p oàn tài nguyên và môi tr ng Hàn Qu c (ENVICO) ã

ký h p ng y thác cho Qu BVMTVN nh m ti n hành u tra, nghiên c u các ho t

ng tái ch ch t th i r n t i Thành ph Hà N i v i t ng s ti n y thác là 20 000 ô la D án này th c hi n trong n m 2006 ây là k t qu u tiên trong vi c a d ng ngu n v n huy ng t các t ch c n c ngoài c a Qu BVMTVN

Tình hình s d ng v n

Tình hình cho vay v i lãi su t u ãi

Trong giai n t n m 2004 n nay, qua th c t xét duy t d a trên quy ch cho vay, tiêu chí l a ch n c a Qu ã có 16 d án c quy t nh cho vay v n v i lãi su t

u ãi T ng s v n ã quy t nh cho vay n h t n m 2006 là 42.846.420.000 ng, trong ó s v n ã gi i ngân là h n 25 t ng

I NG QU N LÝ

GIÁM C

BAN KI M SOÁT

PHÓ GIÁM C

PHÒNG TOÁN - TÀI CHÍNH

PHÒNG HÀNH CHÍNH – T NG H P PHÒNG

TH M NH

Ph n l n các kho n cho vay trên u có th i h n cho vay là 5 n m (không ân h n)

i lãi su t u ãi là 5.4%/n m i t ng cho vay t p trung vào các l nh v c:

- Xã h i hóa công tác b o v môi tr ng

- Xây d ng các tr m x lý n c th i các khu công nghi p và nhà máy

- Xây d ng h th ng l c b i c a các nhà máy xi m ng, nhà máy d t

Trong 16 d án cho vay có 9 d án thu c di n x lý tri t theo Quy t nh s 64/2003/Q -TTg ngày 22 tháng 4 n m 2003 c a Th t ng Chính Ph

Tình hình h tr lãi su t vay

Do ch a có ngu n v n b sung nên công tác h tr lãi su t sau u t cho các d

án b o v môi tr ng ch a th c hi n c Nhi m v này ang c Qu BVMTVN xây

ng quy trình chu n b khi có ngu n v n b sung và nhu c u c a doanh nghi p s chính th c tri n khai ho t ng này Công tác tài tr

ng do ch a có ngu n v n b sung nên công tác tài tr - ng tài tr ch a chính

th c tri n khai Tuy nhiên, tr c nh ng nhi m v t xu t, c p Qu BVMTVN c ng ã

ch ng th c hi n nhi m v này kh c ph c ô nhi m môi tr ng do thiên tai, bão l

i các t nh thu c mi n Nam Trung b ng th i, Qu BVMTVN c ng ã tài tr m t

ph n kinh phí cho gi i th ng cu c thi báo chí toàn qu c v môi tr ng do B Tài nguyên và Môi tr ng ph i h p v i H i Nhà báo Vi t Nam t ch c

Thu h i n

Công tác thu h i n g c và lãi vay c ti n hành ch ng, úng cam k t trong các kh c nh n n T ng d n n h t n m 2006 là h n 23 t ng, trong ó không phát sinh n quá h n Thu n g c t 100% k ho ch v i t ng s v n thu h i là 2,3 t

ng, chi m 9% t ng v n vay ã gi i ngân, thu lãi vay t h n 700 tri u ng

2.3 ánh giá th c tr ng ho t ng c a Qu b o v môi tr ng Vi t Nam

K t qu t c

t qu i v i n n kinh t

- Góp ph n a ngu n v n c a Nhà n c th c hi n các d án môi tr ng

hi u qu , th c hi n các chi n l c, m c tiêu b o v và gìn gi môi tr ng

- B c u huy ng c m t ph n ngu n l c t trong và ngoài n c cho các

ho t ng b o v môi tr ng

- óng góp m t ph n vào vi c gi i quy t các v n xã h i, nâng cao nh n th c con ng i v v n môi tr ng

t qu i v i Qu B o v môi tr ng Vi t Nam

- ã hình thành c m t nh ch tài chính mang t m qu c gia u tiên th c

hi n vi c h tr tài chính cho các d án môi tr ng trên toàn qu c

- ã nh n c m i quan tâm c a các c quan qu n lý Nhà n c, doanh nghi p

và s ng tình c a nhân dân thông qua vi c tr c ti p cho vay ho c h tr x lý các d án

ô nhi m môi tr ng, s c môi tr ng có ph m vi nh h ng l n

- ã ph i h p t t v i các n v liên quan trong và ngoài B Tài nguyên Môi

tr ng

- c u hoàn thi n c ch t ch c, ho t ng c a Qu BVMTVN

- Cán b c a Qu BVMTVN c t o c h i c xát, h c h i, nâng cao trình chuyên môn

H n ch và nguyên nhân

n ch

- Ch a khai thông c ngu n v n b sung hàng n m

- Vi c cho vay ch a áp ng c nhu c u, các ch c n ng khác nh h tr lãi su t

và tài tr v n th c s ch a tri n khai hi u qu

- Vi c cho vay th c hi n các d án môi tr ng g p nhi u khó kh n

Nguyên nhân

- V nguyên nhân ch quan:

Th nh t, t ch c b máy ch a hoàn ch nh, ch a m b o th c hi n các ho t ng

a Qu hi u qu

Th hai, ngu n nhân l c còn thi u và ch a m b o hoàn thành t t t t c các nhi m

Qu BVMTVN c giao

Th ba, vi c tuyên truy n, ph bi n các ho t ng c a Qu BVMTVN t Trung

ng n các a ph ng, các doanh nghi p thu c i t ng và có nhu c u h tr v n còn nhi u t n t i và b t c p

- V nguyên nhân khách quan:

ch , chính sách còn ch ng chéo, ch a n nh và ng b n n b ng trong tri n khai th c hi n nhi m v Chính ph giao, h n ch kh n ng óng góp l n h n

a Qu vào quá trình h tr , nâng cao hi u qu các d án, ho t ng môi tr ng

n n a, v i mô hình là Qu tài chính Nhà n c, ho t ng không vì m c tiêu l i nhu n, b o toàn v n nên khi tri n khai th c hi n có nh ng v ng m c liên quan n huy

ng v n, cho vay, thu h i n , qu n lý tài s n m b o ti n vay…

CH NG III

3.1 nh h ng và nh ng nguyên t c hoàn thi n ho t ng c a Qu

o v môi tr ng Vi t Nam trong th i gian t i

nh h ng ho t ng

Qu BVMTVN là m t t ch c tài chính Nhà n c, là Qu u tiên mang c p

qu c gia h tr tài chính các d án, các ho t ng gi gìn và b o v môi tr ng Ho t

ng c a Qu BVMTVN ph i phù h p v i ch tr ng, chính sách, pháp lu t hi n hành

và các cam k t qu c t , t p trung huy ng, thu hút t i a các ngu n l c trong và ngoài

c, t ng quy mô v ngu n v n., tri n khai toàn di n các ho t ng h tr , xây d ng c

v t ch t, công ngh hi n i, b máy tinh g n, hi u qu , ào t o ngu n nhân l c ch t

ng cao ph c v các m c tiêu ra

Nguyên t c hoàn thi n

Ho t ng c a Qu BVMTVN ph i phù h p v i ch tr ng, chính sách

và pháp lu t c a Nhà n c.

Hoàn thi n ho t ng c a Qu BVMTVN nh m t p trung ngu n l c tài chính h tr cho các ch ng trình, d án, các ho t ng phòng, ch ng

kh c ph c ô nhi m, suy thoái và s c môi tr ng mang tính qu c gia, liên ngành, liên vùng ho c gi i quy t các v n môi tr ng c c b nh ng ph m

vi nh h ng l n.

Hoàn thi n ho t ng c a Qu BVMTVN nh m gi i quy t tri t

nh ng t n t i hi n nay c a Qu

3.2 Gi i pháp hoàn thi n ho t ng c a Qu b o v môi tr ng Vi t Nam trong th i gian t i

- Ki n toàn B máy c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam

- T ng c ng công tác ào t o, b i d ng cán b nh m nâng cao trình chuyên môn nghi p v

- a d ng hóa hình th c huy ng v n

- Nâng cao ch t l ng công tác th m nh d án

- ng d ng công ngh thông tin ph c v công tác chuyên môn

- y m nh các hình th c h tr v n vay

- y m nh công tác thu h i n , x lý n vay

- Các gi i pháp khác

3.3 Ki n ngh

- Ki n ngh v i Chính ph

- Ki n ngh v i B , ngành liên quan

T LU N

nâng cao n ng l c ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam thì bên

nh gi i pháp ch o là kh i thông và thu hút thêm các ngu n v n huy ng b sung cho Qu thì c n ph i th c hi n ng b các gi i pháp khác v t ch c b máy c a Qu ,

vi c t ng c ng tuyên truy n, ph bi n ho t ng c a Qu t i nh ng khách hàng ti m

ng, các c quan, t ch c có liên quan; t ng c ng và m r ng h p tác v i các t ch c thác và tài tr v n n c ngoài Quá ó phát huy nh ng k t qu ã t c, h n ch

và kh c ph c nh ng t n t i, tri n khai hi u qu ng b các ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam Nh ng gi i pháp c trình bày trong lu n v n n u c th c hi n góp ph n hoàn thi n ho t ng c a Qu B o v môi tr ng Vi t Nam nh m hoàn thành các m c tiêu c a Qu mà Chính ph ã giao, m b o s phát tri n b n v ng c a môi tr ng