Hoàn thiện công tác tổ chức làm việc trong các doanh nghiệp chuyên sản xuất gốm tại làng gốm Bát Tràng - Gia Lâm - Hà Nội trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

Tr ng i h c kinh t Qu c dân

-***-Nguy n th H ng

Hoàn thi n công tác t ch c n i làm vi c trong các doanh nghi p chuyên s n xu t g m t i làng g m Bát Tràng – Gia Lâm – Hà n i

trong u ki n H i nh p kinh t qu c t

Chuyên ngành: Qu n tr nhân l c

Tóm t t Lu n v n th c s

Hà n i, 2007

L I NÓI U

Hi n nay, trong i u ki n h i nh p kinh t qu c t , các doanh nghi p s n xu t

g m thu c làng g m Bát Tràng t m c tiêu xu t kh u hàng n m lên t i kho ng 70% Song hi u qu s n xu t l i ch a cao, ô nhi m môi tr ng s ng và s n xu t l i

tr m tr ng Ch có duy nh t m t doanh nghi p cam k t th c hi n ISO 9001 M t trong nh ng nguyên nhân l n ó là các doanh nghi p ch a th c s quan tâm và làm

t t công tác t ch c n i làm vi c Bài toán t ra là ph i nghiên c u th c tr ng công tác t ch c n i làm vi c ng th i tìm ra gi i pháp v t ch c n i làm vi c v a m

b o hi u qu s n xu t l i v a m b o th c hi n t t các ch tiêu v môi tr ng, trách nhi m xã h i, m b o n ng l c c nh tranh và hình nh s n ph m c a các doanh nghi p Vì v y, tôi quy t nh ch n v n “Hoàn thi n công tác t ch c n i làm vi c trong các doanh nghi p chuyên s n xu t g m t i làng g m Bát Tràng – Gia Lâm – Hà N i trong i u ki n h i nh p kinh t qu c t ” làm tài nghiên c u

1 M c ích nghiên c u:

- H th ng nh ng v n c b n v t ch c n i làm vi c

- Phân tích th c tr ng t ch c n i làm vi c trong các doanh nghi p

- xu t gi i pháp hoàn thi n công tác t ch c n i làm vi c

2 i t ng nghiên c u:nh ng v n c b n v t ch c n i làm vi c

3 Ph m vi Nghiên c u:

- Chuyên sâu nghiên c u khía c nh kinh t c a t ch c n i làm vi c

- Nghiên c u, kh o sát t ch c n i làm vi c c a m t s doanh nghi p chuyên

s n xu t g m t i Làng g m Bát Tràng – Hà N i Bao g m: 20% doanh nghi p

- Các s li u s d ng nghiên c u trong lu n v n t n m 2004 n nay

4 Ph ng pháp nghiên c u: Kh o sát th c t : quay phim, ch p nh; Th ng

kê có phân tích; i u tra xã h i h c; Ph ng pháp chuyên gia

N I DUNG LU N V N

Ch ng 1 Nh ng v n chung v t ch c n i làm vi c trong doanh nghi p

1.1.1 M t s khái ni m c b n:

1.1.1.1 N i làm vi c

i làm vi c là ph n di n tích và không gian s n xu t c trang b thi t b

nh ng ph ng ti n v t ch t k thu t c n thi t hoàn thành nhi m v s n xu t ã xác nh

1.1.1.2 T ch c n i làm vi c:

T ch c n i làm vi c là m t h th ng các bi n pháp nh m thi t k n i làm

vi c, trang b cho n i làm vi c nh ng thi t b d ng c c n thi t và s p s p b trí chúng theo m t tr t t nh t nh Do các n i dung thi t k , trang b , b trí n i làm

vi c có liên quan m t thi t n ph c v n i làm vi c nên trong ph m vi tài có

c p thêm n i dung này

1.1.2 Vai trò c a vi c hoàn thi n công tác t ch c n i làm vi c:

1.1.2.1 T ch c h p lý n i làm vi c là m t y u t nâng cao n ng su t, h giá thành s n ph m;

1.1.2.2 T ch c t t n i làm vi c s b o v s c kho và góp ph n phát tri n toàn di n cho ng i lao ng;

1.1.2.3 Th c hi n t t công tác t ch c n i làm vi c là i u ki n th c hi n các

b tiêu chu n, quy t c ng x c a doanh nghi p (CoC);

1.1.2.4 Hoàn thi n công tác t ch c n i làm vi c góp ph n nâng cao n ng l c

c nh tranh trên th tr ng

1.2 N i dung c b n c a t ch c n i làm vi c:

1.2.1 Thi t k n i làm vi c: vi c chu n b , xây d ng các tài li u c n thi t

nh m t o u ki n thu n l i nh t cho trang b , b trí và t ch c ph c v n i làm

vi c Công tác thi t k n i làm vi c t a nh vi c l p k ho ch cho toàn b công tác

t ch c n i làm vi c mà k t qu cu i cùng c a nó là m t b h s thi t k t ng th

i làm vi c

1.2.2 Trang b n i làm vi c: vi c cung c p các ph ng ti n v t ch t k thu t cho n i làm vi c ng i lao ng th c hi n quá trình lao ng, công tác v i hi u

1.2.3 B trí n i làm vi c: s s p x p các trang thi t b ã c cung c p m t cách h p lý, khoa h c nh m m b o th c hi n quá trình lao ng công tác v i hi u

su t cao, ti t ki m s c lao ng và an toàn lao ng

1.2.4 Ph c v n i làm vi c: quy nh và th c hi n các ch t ch c – k thu t trong l nh v c công tác ph c v m b o ho t ng c a ng i lao ng

i làm vi c c liên t c, chính xác và thu n l i

1.3 ánh giá hi u qu c a t ch c n i làm vi c

- m b o t ng n ng su t lao ng:

+ Ch tiêu s d ng ánh giá: M c t ng n ng su t lao ng

+ Phân tích các nhân t thu c v t ch c n i làm vi c t o u ki n t ng

ng su t lao ng: (Ktrb); (Wtk), (TLPT); (Tck1–Tck0); (KHT); IPV; ITN; HPV; LVC; S

y u t (thao tác, ng tác, c ng) th a; M c chênh l ch gi a chi u cao c a thi t b chính v i chi u cao trung bình c a ng i lao ng; S trang thi t b th a t i

i làm vi c; M c thay th c a máy móc thi t b cho con ng i trong nh ng công vi c chân tay, n ng nh c, c h i; M c tho i mái, nh nhàng trong th c

hi n các thao tác; C m giác an toàn c a ng i lao ng; M c d th y, d l y c a các y u t ; M c d (khó) trong s d ng, v n hành máy móc, công c lao ng;

M c ch c ch n c a trang b t ch c; M c phù h p v th m m , m u s c, ánh sáng; M c yêu thích n i làm vi c c a ng i lao ng; M c s ch s c a i làm vi c; M c s n sàng c a các y u t ph c v , s d ng cho lao ng; M c thu n ti n cho ng i lao ng trong s d ng n i làm vi c; M c c nh, duy trì

tr t t c a các y u t t i n i làm vi c; M c tho i mái, an toàn cho không gian làm vi c và ng i l i; M c m b o không gian làm vi c cá nhân trong t ng

th n i làm vi c;

- Góp ph n ti t ki m chi phí kh u hao, chi phí NVL trong giá thành s n ph m:

M c ti t ki m chi phí kh u hao tính trên m t n v s n ph m; M c ti t ki m chi phí NVL trên m t n v s n ph m:

h i nói chung: ánh giá thông qua các ch tiêu:T l ng i lao ng b m c b nh ngh nghi p; S v tai n n lao ng x y ra trong n m; Các ch s v môi tr ng

th c t so v i tiêu chu n c a xã h i, qu c gia; M c s ch, xanh, p; M c g n

bó, yêu thích c a m i ng i i v i n i làm vi c; M c b o v s c kho c a

ng i lao ng; Kh n ng t o c h i cho ng i lao ng giao ti p, h c h i,

1.4 Kinh nghi m tiên ti n v t ch c n i làm vi c và m t s b COC có liên quan ang c áp d ng trong và ngoài n c:

1.4.1 M t s kinh nghi m tiên ti n v t ch c n i làm vi c:

N i dung ph n này t p trung phân tích các kinh nghi m s n xu t t “s n xu t tinh g n”, t bí quy t c a Microsoft t ó rút ra các bài h c v t ch c n i làm vi c

1.4.2 M t s b Coc và nh ng n i dung liên quan n t ch c n i làm vi c:

N i dung này t p trung gi i thi u các b Coc ang c áp d ng ph bi n trong và ngoài n c Phân tích các v n liên quan n công tác t ch c n i làm

vi c và d tính vi c tri n khai áp d ng các b Coc ó các doanh nghi p c ng nh

nh h ng hoàn thi n công tác t ch c n i làm vi c theo các yêu c u t các b Coc

1.5 S n xu t g m và s c n thi t ph i hoàn thi n công tác t ch c n i làm

vi c trong các doanh nghi p s n xu t g m Bát Tràng – Gia Lâm – Hà N i

Trong i u ki n h i nh p kinh t qu c t , thách th c t ra i v i s n ph m

c a Bát Tràng là s ph i m b o c tính c nh tranh trên nhi u khía c nh: l ch s ngu n g c xu t s , ch t li u, b n, p, r và h n th ó là s n ph m c t o ra

nh ng nguyên li u “s ch”, t u ki n làm vi c an toàn và môi tr ng làm vi c thân thi n Trong khi ó, th c t t ch c s n xu t Bát tràng cho th y: s n xu t v n còn nh l , manh mún; i u ki n làm vi c còn v t v , ô nhi m và n ng nh c; N ng

su t th p, ch t l ng ch a cao; S n ph m ch a th c s c nh tranh c v i hàng

g m các n i c bi t là g m Trung Qu c (v giá thành và m u mã)

Tr c tình hình trên, vi c hoàn thi n t ch c n i làm vi c cho các doanh nghi p trong làng g m Bát Tràng là m t vi c làm th c s c p thi t

g m t i làng ngh Bát Tràng – Gia Lâm – Hà N i

2.1 Khái quát v làng g m Bát Tràng và các doanh nghi p chuyên s n xu t

g m t i làng g m Bát Tràng

2.1.1 Làng g m Bát Tràng: Ph n này t p trung gi i thi u khái quát v làng

ngh v i các v n c b n nh : tóm t t l ch s , i u ki n a lý, t ai, dân s , c

c u lao ng, khái quát tình hình kinh t , s n ph m g m và nh h ng phát tri n

2.1.2 Các doanh nghi p s n xu t g m t i Bát Tràng: Gi i thi u v các doanh

nghi p thu c ph m vi nghiên c u c a tài Bao g m 60 doanh nghi p không k h gia ình có ng ký kinh doanh

2.2 Nh ng c thù công ngh , doanh nghi p và làng ngh nh h ng t i t

ch c n i làm vi c

2.2.1 c thù công ngh nh h ng n t ch c n i làm vi c

tài ã gi i thi u m t quy trình công ngh ph bi n nh t v i các yêu c u công ngh c a n i làm vi c, các c thù công ngh trong t ng khâu nh h ng n

i u ki n lao ng c ng nh nh ng yêu c u t ra v t ch c n i làm vi c Các khâu trong quy trình c gi i thi u bao g m ch bi n NVL - t o hình - trang trí, tráng men - Nung

2.2.2 c thù c a doanh nghi p nh h ng n t ch c n i làm vi c

M t s c thù c t ng k t i v i các doanh nghi p ây: i lên t s n

xu t nh nên có thói quen d tính ng n, t phát, làm d n; c thù truy n th ng, truy n ngh nên tính sáng t o, công nghi p hoá ít; Lao ng tham gia s n xu t g m nhi u th h (c tr em, ng i già) nên t ch c n i làm vi c t o s phù h p nhân

tr c h c khó kh n; M t s doanh nghi p di n tích s n xu t h p nên khó kh n trong

b trí n i làm vi c

2.2.3 c thù làng ngh nh h ng n t ch c n i làm vi c.

Làng ngh c v i t ng di n tích ch t h p; c Thành ph Hà N i quan tâm

u t nhi u d án l n; M c tiêu phát tri n s n xu t g m i ôi v i b o t n di tích làng ngh và phát tri n du l ch

t i Bát Tràng – Gia Lâm – Hà N i

2.3.1 Th c tr ng c a thi t k n i làm vi c

Các doanh nghi p ã quan tâm thi t k n i làm vi c v i các y u t chính và nguyên t c b trí n i làm vi c c b n; Tuy nhiên: Các n i dung thi t k ch a c quan tâm m t cách y Thi t k không c tri n khai ng b , k p th i => làm

d n, không ng b ; Không thi t k c d ng c chuyên dùng/ dùng d ng c ngành khác không hi u qu , ch t l ng không m b o; Thi t k n i làm vi c không t t, hi u qu s d ng di n tích s n xu t ch a t ng x ng

2.3.2 Th c tr ng c a trang b n i làm vi c

2.3.2.1 Th c tr ng trang b máy móc thi t b :

V s l ng: lo i máy móc c trang b nhi u r t c ng ch t 96,47%, Lo i

th p nh t: 7,14% Có nh ng lo i b t bu c ph i có nh ng trang b v n thi u V ch t

l ng: Có nhi u máy móc thi t b còn c , l c h u, không ng b , ch a th c s phù

h p v i t m vóc trung bình c a ng i lao ng, còn gây ra nhi u thao tác th a trong quá trình kh i ng

2.3.2.2 Th c tr ng trang b công c d ng c cho n i làm vi c: Các lo i công

c d ng c nh nh : dao ti n các lo i, b t bi n, bút v , cán in :các doanh nghi p

c u tra u không th ng kê c th c t s d ng c th c t m i lo i ang có

C ng nh không d tính c chính xác s l ng m i lo i doanh nghi p c n; Tình

tr ng m t d ng c d n t i ph i t n th i gian cho vi c i tìm, i m n v n th ng xuyên x y ra Các lo i bàn vu t, bàn xoay: s l ng: v n có tình tr ng thi u d ng

c ph c v s n xu t Ktrb = 81,82% (bàn vu t), 91,52% (bàn xoay); ch t

l ng:ch a th c s phù h p v i t m vóc ng i lao ng và còn l c h u

2.3.2.3 Th c tr ng trang b “trang b công ngh ” và “trang b t ch c”:

- 100% các doanh nghi p có s d ng công ngh nung b ng lò ga/ lò ga;

- Công ngh s y còn s d ng lò than và s y t nhiên/ lò than ôi khi thi u;

- Các giá/ bàn hàng - thành ph m và bán thành ph m: s l ng:Ktrb = 87,55% Ch t l ng: các mã K3, K5, k7

- B ch a NVL: s l ng: Ktrb = 91,67 % Ch t l ng: mã K1, K5, K7.

- Trang b v n chuy n: xe y, thang (t m ván g ), thúng (nan, tre), ch u (nh a)

2.3.2.4 Th c tr ng trang b “thi t b an toàn và thông tin liên l c”

Lo i thi t b c trang b nhi u nh t là bình c u ho (96,47%) nh ng không

ph i ai c ng bi t s d ng Các lo i qu t i n, qu t thông gió trang b m c t ng

i trên 50% Máy hút b i, các ph ng ti n b o h lao ng, h th ng chuông còi báo ng ít c doanh nghi p quan tâm trang b , thi u nhi u so v i yêu c u (Ktrb

d i 50%)

2.3.3 Th c tr ng c a b trí n i làm vi c.

2.3.3.1 Th c tr ng b trí không gian n i làm vi c.;

- Có 83% các doanh nghi p không m b o không khí và ánh sáng t nhiên, 41,67% các doanh nghi p không có di n tích tr ng cây xanh t i n i làm vi c

- Ch a m b o nguyên t c “thu n theo quy trình công ngh ”:

- Ch a m b o ng chuy n NVL, ph ph m, c i thi n i u ki n lao ng 2.3.3.2 Th c tr ng b trí b ph n (các n i làm vi c cá bi t):

- Có t i 58,3% các doanh nghi p không quy nh c nh n i làm vi c cá bi t

- R t nhi u l i c phát hi n sau ph ng v n, kh o sát: i NVL và thành

ph m quá xa, nguyên v t li u b b n d b ng ph i, S n ph m c a khâu này

b l n v i s n ph m d c a khâu khác, c c t i gây ch t ch i”

- T th làm vi c c a ng i lao ng: Ng i 30%, ng 14,44%, ng i khom

l ng: 41,11%, cúi và cúi g p l ng: 14,44%

- Cách b trí n i làm vi c ch a m b o chi u cao, s phù h p gi a thi t b và

ng i lao ng => nhanh m t m i, n ng su t th p, nguy c b nh ngh nghi p t ng

- Có t i 53,33% s v trí công vi c c kh o sát ph ng v n ph n ánh v n có các y u t th a

- Vi c b trí NVL, thành ph m ch a h p lý (t i ch - b b n ho c quá xa)

t 0 n 90m

- Doanh nghi p:không có m t nguyên t c c ng nào c a ra cho m i

ng i

- N i lao ng, có 50% ý ki n “không có nguyên t c b trí nh t nh nào trong s p x p d ng c thành ph m”; Có 50% ý ki n có nguyên t c b trí nh t nh (“thu n tay”, “x p ch ng”, “theo trình t thao tác và xung quanh v trí làm vi c”)

- K t qu : khi c n dùng n m t lo i công c d ng c nào ó: 13,79% s

ng i ph i “ i tìm”, 1,15% s ng i ph i i m n và 85,06% s ng i s l y c ngay

2.3.4 Th c tr ng c a ph c v i làm vi c.

- Hình th c ph c v phân tán (91,77%), s còn l i: ph c v h n h p Nhi m

v ph n l n c tri n khai b ng v n nói – không qua gi y t b ng bi u M i ng i lao ng u có trách nhi m v n chuy n thành ph m, NVL khi c n nh ng không có

b n mô t công vi c, không quy nh chi ti t, c th v trách nhi m v n chuy n v n

t i gi a các khâu công ngh , gi a nh ng ng i lao ng

- Có 50% v trí s n xu t không bao gi x y ra tình tr ng ch i NVL ho c thành ph m khâu tr c Có 50% ph n ánh th nh tho ng ph i ch ho c luôn ph i

ch ;

- Ng i lao ng t qu n lý và có trách nhi m b o d ng, v sinh nh k MMTB - CCDC Khi h ng nh ng i lao ng t s a, khi h ng l n doanh nghi p

ph i g i th t bên ngoài vào s a Trên th c t , có t i 37,78% tr ng h p hi m khi

v sinh công c , b o d ng máy móc thi t b Máy, d ng c b h ng có t i 91,67%

tr ng h p ph i ch s a; ch có 8,33% tr ng h p t s a c

- Có 10,46% ng i lao ng c h i cho r ng có khó kh n trong th c hi n nhu c u v n c u ng, v sinh t i n i làm vi c

- Có 16,67% doanh nghi p có b ph n ph trách m nhi m t ch c c m ca

2.3.5 Th c tr ng u ki n lao ng

2.3.5.1 Th c tr ng nhóm y u t tâm sinh lý lao ng:

Công vi c ang c th c hi n v i hao t n n ng l ng nhi u h n so v i nhu

thu n l i 2.3.5.2 Th c tr ng nhóm y u t v sinh c a môi tr ng lao ng :

* B i và khí c: 100% ng i lao ng làm vi c t i các doanh nghi p có ti p xúc v í b i b i và khí c t i các m s n xu t Bát Tràng cao g p g n 2 n

4 l n so v i tiêu chu n cho phép Theo s li u kh o sát ánh giá c m quan c a

ng i lao ng ch có 41,37% cho r ng b i t i n i làm vi c là cao và r t cao; 14,44% cho r ng m c c h i n i làm vi c cao ho c r t cao Ph n l n s còn

l i tr l i b i, c h i là th p, bình th ng ho c là h quen r i nên th y r t bình th ng

* Ti ng n: n ch a v t tiêu chu n cho phép

* Không khí, ánh sáng: do không m b o c không khí và ánh sáng t nhiên, nên nhi u v trí làm vi c m cao, ánh sáng kém

* Nhi t : Nh ng ng i lao ng làm vi c t i lò ho c g n lò s y còn ph i

ch u nh h ng c a nhi t cao

2.3.6 ánh giá hi u qu t ch c n i làm vi c

+ (Ktrb): Trong 34 lo i trang thi t b i u tra, ch có m t lo i thi t b t h s trang b cao nh t (Ktrb = 100%, trang b ), ch có 9 lo i trang b t trên 90%, còn

l i t l trang b r t th p t 0 n d i 90%

+ dài quãng ng v n chuy n:dao ng t 0 n 90m

+ TLPT1 = 1,67 phút/ca, TLPT2 = 2,67 phút/ca;

+ IPV1= 27,5%; ITN1 = 59,93%; IPV2= 12,78% ; ITN2 = 68,54%; IPV = 0,48 + S trang thi t b th a t i n i làm vi c dao ng t 0 n 4

+ 14,44% tr ng h p cho r ng thao tác lao ng là tho i mái, nh nhàng; 23,33% tr ng h p cho r ng m c n ng nh c cao và r t cao; 62,22% tr ng h p cho r ng m c n ng nh c là bình th ng

+ M c d th y, d l y c a các y u t c ánh giá t l 85,06%

+ M c d s d ng công c d ng c : 11,24% s ng i cho r ng khó s

d ng; v n còn nh ng máy móc, công c c ánh giá mã K4 (khó s d ng, s a