Hiệu quả kinh tế của các cơ sở chế biến nông sản thực phẩm huyện Hoài Đức, Hà Tây

Tr ng i h c kinh t Qu c dân

***

Nguy n Hà H ng

Hi u qu kinh t c a các c s ch bi n nông s n

th c ph m huy n Hoài c, Hà Tây

Lu n v n th c s

Tóm t t lu n v n

Hà N i, 2007

1 Tính c p thi t c a tài nghiên c u : Xu t phát t tính c p thi t trong

CB NSTP n c ta và th c tr ng hi u qu kinh t c a các c s CB NSTP huy n Hoài c còn th p và ch a n nh Cho nên tài: “Hi u

qu kinh t c a các c s ch bi n nông s n th c ph m huy n Hoài

c, Hà Tây” c l a ch n nghiên c u

2 c tiêu nghiên c u : i m c tiêu chung là xu t c nh ng gi i pháp ki n ngh nâng cao hi u qu kinh t c a các c s trên a bàn nghiên c u; M c tiêu c th là h th ng hoá lý lu n, phân tích th c tr ng

và xây d ng gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t

3 i t ng và ph m vi nghiên c u : i t ng nghiên c u là nh ng v n

lý lu n và th c ti n v hi u qu kinh t c a các c s CB NSTP Ph m

vi nghiên c u là n i dung nghiên c u là hi u qu kinh t c a c s s n

xu t kinh doanh (hay hi u qu kinh doanh) CB NSTP huy n Hoài c,

Hà Tây trong giai n t n m 2004 n n m 2006

4 Ph ng pháp nghiên c u và cách ti n hành

4.1 Các ph ng pháp nghiên c u c áp d ng: n d ng quan m duy

t bi n ch ng và duy v t l ch s ; ph ng pháp th ng kê kinh t ;

Ph ng pháp PRA; ph ng pháp chuyên kh o; ph ng pháp chuyên gia

4.2 Cách ti n hành: ch n a bàn nghiên c u; thu th p tài li u; x lý s li u.

5 Nh ng óng góp c a tài : th ng c nh ng v n lý lu n v

hi u qu kinh t c a c c SXKD và dây d ng c các gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t các c s CB NSTP huy n Hoài c, Hà Tây

6 t c u c a tài g m 3 ch ng : Ch ng 1: Nh ng v n lý lu n v

hi u qu kinh t c a c s s n xu t kinh doanh Ch ng 2: Th c tr ng

hi u qu kinh t c a các c s ch bi n nông s n th c ph m huy n Hoài

c, Hà Tây Ch ng 3: Gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t c a các c

ch bi n nông s n th c ph m huy n Hoài c, Hà Tây

Ch ng 1

A C S S N XU T KINH DOANH

1.1 s lý lu n v hi u qu kinh t c a c s s n xu t kinh doanh

1.1.1 Khái ni m v hi u qu kinh t

Nêu lên các khái ni m và quan m v hi u qu kinh t c a các nhà kinh

h c a ra

1.1.2 n ch t c a hi u qu kinh t

Hi u qu kinh t ph n ánh m i t ng quan gi a k t qu chi phí, ph n ánh m t ch t l ng c a ho t ng SXKD

1.1.3 Phân bi t các lo i hi u qu kinh t

làm rõ h n v b n ch t c a hi u qu kinh t , lu n v n ti n hành phân bi t hi u qu kinh t trên các góc nh : phân bi t gi a hi u qu tài chính và hi u qu kinh t qu c dân, phân bi t gi a hi u qu t ng h p và hi u

qu b ph n và phân bi t gi a hi u qu tuy t i v i hi u qu so sánh

1.1.4 Các quan m ánh giá hi u qu kinh t c a các c s s n xu t

kinh doanh

Trong th c t có nhi u quan m v hi u qu kinh t Vì vây, khi

p n hi u qu s n xu t kinh doanh chúng ta ph i xem xét m t cách t ng

th v m t không gian, th i gian và toàn b n n kinh t qu c dân và hi u qu

a quá trình mang l i trong doanh nghi p và toàn xã h i

1.1.5 c n thi t nâng cao hi u qu kinh t c a các c s SXKD

Nâng cao hi u qu kinh t t c là ã nâng cao kh n ng s d ng các ngu n l c có h n trong s n xu t, t c s l a ch n t i u Trong u ki n khan hi m các ngu n l c s n xu t thì nâng cao hi u qu kinh t là u ki n không th không t ra i v i b t k ho t ng s n xu t kinh doanh nào

1.2. th ng ch tiêu hi u qu kinh t c a các c s SXKD

1.2.1 Các khái ni m : a ra các khái ni m v các ch tiêu liên quan n

hi u qu kinh t nh : doanh s bán, v n s n xu t, t ng chi phí, lãi g p, l i nhu n tr c thu , l i nhu n sau thu

1.2.2 Các ch tiêu ph n ánh hi u quá kinh t t ng h p

1.2.2.1 Các ch tiêu tính hi u qu kinh t : bao g m các ch tiêu nh hi u

qu kinh t theo chi phí tài chính, hi u qu kinh t theo chi phí kinh doanh

1.2.2.2 Các ch tiêu h s doanh l i : là các ch tiêu ph n ánh s c sinh

i c a s v n kinh doanh nh : doanh l i v n kinh doanh, doanh l i v n t

có và doanh l i trên doanh thu

1.2.3 Các ch tiêu ph n ánh hi u qu kinh t b ph n

1.2.3.1 Hi u qu s d ng v n nh : vòng quay v n, hi u qu s d ng

n c nh và hi u qu s d ng v n l u ng

1.2.3.2 Hi u qu s d ng lao ng: c ph n ánh thông qua các ch tiêu nh : n ng su t lao ng, s c sinh l i bình quân lao ng

1.2.3.3 Hi u qu s d ng nguyên v t li u : ph n ánh thông qua ch tiêu

vòng luân chuy n nguyên v t li u

1.3 c tr ng c b n c a ho t ng s n xu t kinh doanh CB NSTP

1.3.1 n xu t kinh doanh ch bi n nông s n th c ph m

n xu t kinh doanh CB NSTP r t c n thi t i v i s n xu t nông nghi p vì ó là ngu n tiêu th quan tr ng i v i nông s n và góp ph n nâng cao giá tr c a nông s n trên th tr ng

1.3.2 c m ho t ng s n xu t kinh doanh CB NSTP

1.3.2.1 c m s n ph m c a c s CB NSTP

n ph m NSTP ch bi n có nh ng c m c b n c a nông s n nh

ó là nh ng s n ph m h u c và ph c v cho nhu c u tiêu dùng tr c ti p c a con ng i

1.3.2.2 c m s n xu t tiêu th :

n xu t và tiêu th s n ph m NSCB ph thu c vào tính th i v c a nguyên v t li u và c a th tr ng tiêu th

1.3.2.3 c m v t ch c quá trình SXKD

Các c s CB NSTP ch y u là các h gia ình cho nên quá trình t

ch c s n xu t kinh doanh th ng mang tính t phát không có k ho ch s n

xu t kinh doanh mang tính nh h ng dài h n

1.4 Các y u t nh h ng n hi u qu kinh t c a c s CB NSTP

1.4.1 Các y u t bên trong c s CB NSTP

1.4.1.1 n kinh doanh

n kinh doanh là u ki n, kh n ng y m nh ho t ng kinh doanh, nâng cao hi u qu kinh doanh, chính là t i u hoá l i ích d a trên c chi phí b ra hay t i thi u hoá chi phí cho m c tiêu nh t nh nào ó

1.4.1.2 lao ng c a các c s CB NSTP

Lao ng là y u t quy t nh n ho t ng s n xu t kinh doanh c a

ng c s ch bi n di n ra nh th nào N m su t lao ng tr c ti p nh

ng n hi u qu kinh t c a c s

1.4.1.3 Công ngh k thu t

Công ngh k thu t nh h ng l n n n ng su t, ch t l ng s n ph m Cho nên nó là yêu t nh h ng tr c ti p n hi u qu kinh t c a các c s

ch bi n

1.4.1.4 Ph ng h ng SXKD c a c s

Ph ng h ng SXKD cho chúng ta bi t các lo i s n ph m c a các c s SXKD, trong ó s n ph m nào là chính, s n ph m n o là b sung, k t h p Nh

y, ph ng h ng s n xu t kinh doanh khác nhau thì c c u v v n, lao ng, nguyên v t li u, máy móc trang thi t b ph c v s n xu t s khác nhau

1.4.2 Các y u t bên ngoài c s CB NSTP

1.4.2.1 Th i ti t, khí h u

Th i ti t khí h u nh h ng n hi u qu kinh t b i 2 lý do : M t là,

i t ng s n xu t c a các c s CB NSTP là các lo i nông s n, th c ph m Cho nên vi c b o qu n NVL hay s n ph m ph thu c nhi u vào u ki n th i

ti t, khí hâu Hai là, m t s công n trong quá trình ch bi n còn ph thu c vào u ki n t nhiên

1.4.2.2 Th tr ng và quy mô th tr ng

i v i c s CB NSTP, hi u qu kinh t ch u nh h ng t phía 2

lo i th tr ng sau ây ó là th tr ng nguyên li u ch bi n và th tr ng tiêu th s n ph m ch bi n

1.4.2.3 t c u h t ng ph c v s n xu t

t c u h t ng nh h ng n hi u qu kinh t c a các c s CB NSTP th hi n 2 y u t : giao thông và n ph c v s n xu t Hai y u t này nh h ng n chi phí và tính n nh c a s n xu t

1.4.2.4 ch qu n lý và chính sách kinh t i v i CB NSTP

ch và chính sách kinh t i v i CB NSTP là công c nhà n c tác

ng n l nh v c CB NSTP S tác ng này có th theo 2 h ng khác nhau:

Th nh t, tác ng theo h ng t o u ki n thu n l i ho t ng CB NSTP phát tri n Th hai, s tác ng theo h ng kìm ch ho t ng CB NSTP

1.5 Kinh nghi m qu c t và m t s a ph ng v nâng cao hi u qu kinh t c a các c s ch bi n nông s n th c ph m.

1.5.1 Kinh nghi m qu c t v nâng cao hi u qu kinh t trong CB NSTP

1.5.1.1. Phong trào M t làng m t s n ph m t i Oita, Nh t B n.

1.5.1.2 Kinh nghi m nâng cao hi u qu kinh t trong CB NSTP c a Thái Lan.

1.5.2 Kinh nghi m nâng cao hi u qu kinh t trong CB NSTP c a m t s

a ph ng.

1.5.2.1 án Nâng cao hi u qu kinh t trong CB NSTP b ng cách nâng

cao giá tr NSTP ch bi n t i hai xã Mã à, Phú Lý, huy n V nh C u,

ng Nai 1.5.2.2 Hi u qu kinh t c a các c s ch bi n nông s n th c ph m xã Bích

Hoà, huy n Thanh Oai, Hà Tây.

Ch ng 2

TH C TR NG HI U QU KINH T C A CÁC C S CH BI N NÔNG S N TH C PH M HUY N HOÀI C, HÀ TÂY

2.1 Khái quát qúa trình hình thành và phát tri n c a các c s ch

bi n nông s n th c ph m huy n Hoài c, Hà Tây.

2.1.1 Khái quát quá trình hình thành ngành ch bi n nông s n th c

ph m huy n Hoài c, Hà Tây

2.1.2 Tình hình phát tri n c a các làng ngh ch bi n nông s n th c

ph m huy n Hoài c, Hà Tây trong th i gian g n ây

2.2 Nh ng thu n l i và khó kh n trong vi c nâng cao hi u qu kinh t

a các c s ch bi n nông s n th c ph m huy n Hoài c, Hà Tây

2.2.1 Thu n l i

Các c s ch bi n NSTP trên a bàn huy n Hoài c, Hà Tây có

nh ng thu n l i c b n nâng cao hi u qu kinh t nh : v trí a lý, th i

ti t khí h u, v n t có, lao ng th ng xuyên

2.2.2 Khó kh n

Các c s CB NSTP có nh ng khó kh n nh h ng không nh n vi c nâng cao hi u qu kinh t nh : khó kh n v ngu n nguyên li u, th tr ng tiêu th s n ph m, ngu n v n vay, công ngh ch bi n còn ch p vá, lao ng

th i v không n nh, c s h t ng ph c v s n xu t xu ng c p

2.3 Th c tr ng hi u qu kinh t c a các c s ch bi n nông s n th c

ph m huy n Hoài c, Hà Tây

2.3.1 Th c tr ng hi u qu kinh t ph n ánh qua ch tiêu hi u qu tài chính c a các c s CB NSTP huy n Hoài c, Hà Tây

2.3.1.1 Th c tr ng chung v hi u qu tài chính

Nhìn chung hi u qu tài chính c a các c s CB NSTP trên a bàn

th p và có xu h ng gi m d n trong th i gian g n ây T ng h p t s li u

u tra thu c k t qu hi u qu tài chính trung bình c a m t c s nh sau :

ng 2.2 Ch tiêu l i nhu n và hi u qu tài chính trung bình c a các c s CB NSTP t n m 2004 n n m 2006

Ch tiêu VT m 2004 m 2005 m 2006 TB Giá tr s n l ng tr 1628,60 1592,63 1401,59 1540,94

Chi phí tài chính tr 1588,53 1546,12 1369,44 1501,36

i nhu n ròng tr 48,28 56,32 38,27 47,63

Hi u qu tài chính % 102,52 103,01 102,35 102,63

Ngu n : Phòng K toán các DN và k t qu u tra, tính toán c a tác gi 2.3.1.2 Hi u qu tài chính c a DN và H KDCT

DN t hi u qu tài chính cao h n so v i H KDCT u ó c th

hi n qua 3 n m t n m 2004 n n m 2006 bình quân m t DN t c hi u

qu tài chính l n l t là : 114,37% ; 116,07% và 115,24% Trong khi bình quân m t H KDCT ch t hi u qu tài chính t ng ng qua các n m là 101,88%; 102,24% và 101,98% u ó có ngh a là m t cùng v i m t chi

phí tài chính thì DN s t o ra c l ng doanh thu cao h n so v i h KDCT.

2.3.1.3 Hi u q a tài chính c a các c s theo nhóm ngành s n ph m.

T k t qu u tra 100 c s CB NSTP trên a bàn huy n Hoài c, Hà Tây theo 5 nhóm ngành s n ph m, ta thu c ch tiêu hi u qu tài chính bình quân c a m t c s theo 5 nhóm ngành nh sau :

ng 2.4 Hi u qu tài chính bình quân c a m t c s CB NSTP

theo ngành s n ph m (DVT : %)

Bánh

o xanh

ch nha

Mi n dong

Tinh b t n

1 m 2004 114,37 101,12 102,23 102,71 104,82

2 N m 2005 116,07 101,28 102,44 103,10 103,90

3 N m 2006 115,24 101,82 102,28 102,11 103,95

4 Trung bình 115,23 101,40 102,32 102,64 104,23

Ngu n : Phòng K toán các DN và k t qu u tra c a tác gi 2.3.1.4 Hi u qu tài chính theo quy mô v n kinh doanh

Trong 3 nhóm c s CB NSTP theo quy mô v n khác nhau thì hi u qu tài chính bình quân c a m t c s theo quy mô v n t n m 2004 n n m

2006 nh sau :

ng 2.5 Hi u qu tài chính bình quân c a m t c s CB NSTP

theo quy mô v n

VT : %

i 200 tri u T 200 n 1 t Trên 1 t

Trung bình 103,57 102,92 111,19

Ngu n : K t qu u tra, tính toán c a tác gi

2.3.2 Hi u qu s d ng v n c a các c s CB NSTP huy n Hoài c

2.3.2.1 Hi u qu s d ng t ng v n kinh doanh

Hi u qu s d ng v n kinh doanh c a các c s CB NSTP nhìn chung

th p và có s khác bi t gi a các lo i hình, gi a các ngành s n ph m và gi a các nhóm có quy mô v n khác nhau Hi u qu s d ng v n kinh doanh bình quân c a m t c s c th hi n qua ch tiêu h s doanh l i v n kinh doanh

nh sau: N m 2004 là 28,06%, n m 2005 là 30,16% và n m 2006 là 17,39% Trung bình m t c s trong 3 n m t ch tiêu h s doanh l i v n kinh doanh

là 25,21%

Hi u qu s d ng v n kinh doanh c a DN và H KDCT

Qua k t qu thu th p s li u và u tra, phân tích c a tác gi i v i 20 doanh nghi p, 80 h s n xu t kinh doanh cá th qua 3 n m 2004, 2005 và

2006 thu c các ch tiêu trung bình ph n ánh tình hình s n xu t kinh doanh

a các c s nh sau:

B ng 2.7 K t qu SXKD và h s doanh l i VKD c a DN và H KDCT

m 2004

m 2005

m 2006

m 2004

m 2005

m 2006

Lãi tr v n vay Tr 123,51 140,07 129,38 10,04 10,55 11,28

V n kinh doanh Tr 2510,00 2740,00 2665,00 181,67 194,10 211,18

Doanh thu Tr 5221,79 4540,55 3555,78 2367,73 2185,78 1864,17

H s doanh l i

Ngu n : Phòng K toán các DN và k t qu u tra c a tác gi

Hi u qu s d ng v n kinh doanh c a các c s CB NSTP theo ngành s n ph m.

i v i các ngành s n xu t khác nhau, hi u qu s d ng v n kinh doanh c ng khác nhau Trong 5 ngành ch bi n nghiên c u : ngành ch bi n xanh t ch tiêu doanh l i v n kinh doanh cao nh t, ngành ch bi n tinh

t s n t ch tiêu doanh l i v n kinh doanh th p nh t

ng 2.9 H s doanh l i v n kinh doanh theo ngành s n ph m

Ch tiêu VT Bánh

o xanh

ch nha

Mi n dong

Tinh

t s n

Ngu n : Phòng K toán các DN và k t qu u tra, tính toán c a tác gi

Hi u qu s d ng v n kinh doanh c a các c s CB NSTP theo quy mô v n.

Các c s có quy mô v n l n (trên 1 t ng) có hi u qu s d ng v n

th p Hi u qu s d ng v n cao nh t thu c v nhóm có quy mô v n trung bình (t 200 tri u n 1 t ng) u ó c th hi n qua ch tiêu doanh

i v n kinh doanh bình quân m t c s theo 3 nhóm khác nhau nh sau :

ng 2.10 Ch tiêu h s doanh l i trung bình theo quy mô v n

n m 2004 n n m 2006

VT : %

200 tri u

200 tri u

n 1 t

Trên

1 t

s doanh l i v n kinh doanh 31,26 37,89 18,57

Ngu n : Phòng k toán các DN và k t qu u ra, tính toán c a tác gi 2.3.2.2 Hi u qu s d ng tài s n c nh và v n l u ng

Th c tr ng chung v hi u qu s d ng tài s n c nh và v n l u ng

Sau khi tính toán t k t qu u tra 100 c s CB NSTP trên a bàn huy n Hoài c, Hà Tây, bình quân m t c s CB NSTP t c các ch tiêu hi u qu s d ng v n nh sau :

ng 2.12 Hi u qu s d ng TSC và VL c a các

s CB NSTP t n m 2004 n n m 2006

2004

m 2005

m 2006

Trung bình

L i nhu n ròng Tr 48,28 56,32 38,27 47,63

Ngu n : Phòng k toán các DN và k t qu u tra, tính toán c a tác gi

Hi u qu s d ng TSC và VL c a doanh nghi p và h KDCT

Nhìn chung, hi u qu s d ng TSC và VL c a DN và H KDCT

u gi m trong giai n t n m 2004 n n m 2006 N m 2004, bình quân

t DN t giá tr hi u qu s d ng VL là 0,7 ng nh ng n m 2006 ch

t 0,44 ng, gi m 0,26 ng Bình quân m t H KDCT n m 2004 ch tiêu

HVL t 0,38 ng nh ng n m 2006 ch t 0,24 ng, gi m 0,12 ng Nh

y gi a DN và H KDCT, H KDCT t hi u qu s d ng tài s n c nh cao

n nh ng hi u qu s d ng v n l u ng l i thâp h n doanh nghi p

Hi u qu s d ng TSC và VL theo ngành s n ph m

Trong 5 ngành s n ph m, 2 ngành t hi u qu s d ng TSC cao nh t

là ngành ch bi n xanh và m ch nha v i giá tr HTSC trung bình 3 n m

ng ng là 0,89 và 0,54 Ba ngành còn l i : mi n dong, bánh k o và tinh b t

n l n l t t các giá tr HTSC t ng ng là : 0,36 ; 0,34 và 0,27

hi u qu s d ng v n l u ng, ngành ch bi n bánh k o t ch tiêu HVL bình quân cao nh t là 0,56 ng, ngành ch bi n m ch nha t ch tiêu HVL bình quân th p nh t là 0,25 ng

Hi u qu s d ng v n c a các c s CB NSTP có quy mô v n khác nhau

Các c s CB NSTP có quy mô v n trung bình t 200 tri u ng n 1

ng t các ch tiêu hi u qu s d ng v n cao nh t Trung bình m t n m,