Hạn chế rủi ro trong hoạt động mua bán ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt nam

TR NH QU NH THÀNH

N CH R I RO TRONG HO T NG MUA BÁN NGO I T T I NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM

Chuyên ngành: Tài chính, L u thông ti n t và tín d ng

TÓM T T LU N V N TH C S

- Hà N i, N m 2007 –

Mua bán ngo i t là m t ho t ng truy n th ng, mang l i ngu n thu

nh p quan tr ng cho ngân hàng th ng m i Tuy nhiên, ho t ng này n

ch a bên trong nhi u r i ro, không ch r i ro t bi n ng c a t giá h i oái

mà còn nh ng r i ro phát sinh trong quá trình v n hành giao d ch Các k thu t phòng tránh r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t ang c các ngân hàng th ng m i nghiên c u và tri n khai áp d ng

i v i các ngân hàng th ng m i Vi t nam nói chung và ngân hàng u

và phát tri n Vi t nam nói riêng, công tác phòng ng a và h n ch r i ro trong

ho t ng mua bán ngo i t còn ch a c quan tâm úng m c, t ó ti m n nguy c x y ra t n th t cho ngân hàng và hi u qu ho t ng mua bán ngo i t

ch a cao Vi c nghiên c u, tìm ki m gi i pháp h n ch r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t là nhu c u b c xúc c a th c ti n hi n nay tài “H n ch r i

ro trong ho t ng mua bán ngo i t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t nam” c nghiên c u nh m áp ng òi h i ó

Ngoài ph n m u, k t lu n, lu n v n c c u trúc thành ba ch ng:

Ch ng 1 Các v n lý lu n v r i ro và h n ch r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t c a ngân hàng th ng m i

Ch ng 2 Th c tr ng r i ro và h n ch r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

Ch ng 3 Gi i pháp h n ch r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t nam

NH NG V N LÝ LU N V R I RO VÀ H N CH R I RO TRONG HO T NG MUA BÁN NGO I T C A NGÂN HÀNG

1.1.1 Khái ni m, c m c a ngân hàng th ng m i

Ngân hàng th ng m i là ngân hàng c th c hi n toàn b ho t ng ngân hàng và các ho t ng kinh doanh khác có liên quan vì m c tiêu l i nhu n, góp ph n th c hi n các m c tiêu kinh t c a Nhà n c

c m: (1) Là trung gian v v n, trung gian v r i ro và k h n, c ng

nh là trung gian v các thông tin tài chính trên th tr ng; (2) Luôn g n ch t

i vi c kinh doanh ng ti n, có nh h ng sâu r ng n t t c l nh v c c a

n kinh t qu c gia; (3) Ch u s qu n lý và ki m soát r t ch t ch c a nhà

c c ng nh tuân th theo nhi u thông l mang tính chu n m c qu c t ; (4)Ho t ng c a d ng hóa m t cách nhanh chóng.; (5) Tính t p trung hóa và chuyên môn hóa cao

1.1.2 Ho t ng c b n c a ngân hàng th ng m i

(1) Mua bán ngo i t ; (2) Nh n ti n g i; (3) Cho vay; (4) Cung c p các tài kho n giao d ch và th c hi n thanh toán; (5) Qu n lý ngân qu ; (6) B o lãnh; (7) Cung c p d ch v u thác và t v n; (8) Các d ch v khác

1.1.3 Vai trò c a ho t ng mua bán ngo i t trong ho t ng c a ngân hàng th ng m i

1.1.3.1 c m c a ho t ng mua bán ngo i t

- T giá không ng ng bi n ng theo s thay i c a cung và c u ngo i trên th tr ng

- Các t giá u bi n ng theo chu k , ngh a là có lúc lên lúc xu ng

- Ho t ng mua bán ngo i t t p trung vào 02 m c ích chính:

+ Ph c v nhu c u c a khách hàng: là vi c ngân hàng th c hi n giao d ch

mua bán ngo i t trên c s nhu c u c a khách hàng

+ T doanh u c : là vi c ngân hàng th c hi n giao d ch mua bán

ngo i t trên c s nh n nh v bi n ng c a t giá th tr ng mà không c n

có nhu c u c a khách hàng

1.1.3.2 Các s n ph m mua bán ngo i t c b n

Các s n ph m c b n trong ho t ng mua bán ngo i t c a ngân hàng bao g m: (1) Giao d ch giao ngay; (2) Giao d ch k h n; (3) Giao d ch hoán i; (4) Giao d ch quy n ch n; (5) Các s n ph m phái sinh khác

1.1.3.3 Vai trò c a ho t ng mua bán ngo i t trong ho t ng c a ngân hàng th ng m i: (1) em l i ngu n l i nhu n l n cho các ngân hàng; (2)

Có quan h ch t ch v i các ho t ng khác trong kinh doanh ngân hàng, có vai trò h u c trong t ng th ho t ng c a m t ngân hàng

NGÂN HÀNG VÀ BI N PHÁP H N CH R I RO

i ro trong ho t ng ngân hàng có th c hi u là kh n ng x y ra các bi n c không l ng tr c có th t o ra nh ng t n th t ngoài ý mu n trong quá trình ho t ng c a ngân hàng

1.2.1 Phân lo i r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t c a ngân hàng

1.2.1.2 i ro th tr ng, g m:

a R i ro lãi su t: r i ro do s bi n ng c a lãi su t

b R i ro t giá: r i ro do s bi n ng c a t giá

1.2.1.3 i ro v n hành ,g m

a R i ro ho t ng: các r i ro phát sinh t n i t i c a ngân hàng

b R i ro pháp lý: r i ro do môi tr ng pháp lý em l i

c R i ro k toán: r i ro do s khác nhau gi a các h th ng k toán

1.2.2 Các bi n pháp h n ch r i ro

1.2.2.1 ánh giá khách hàng, th tr ng: g m (1) ánh giá khách hàng; (2)

ánh giá x p h ng qu c gia

1.2.2.2 Xác l p h th ng h n m c: m (1) Xác l p h n m c giao d ch cho khách hàng; (2) Xác l p h n m c qu c gia; (3) Xác l p h n m c cho giao d ch viên

1.2.2.3 C p nh t thông tin liên t c và k p th i: trang b h th ng thông tin

hi n i, c p nh t liên t c nh ng bi n ng trong n c và qu c t

1.2.2.4 S d ng các s n ph m phái sinh phòng ng a r i ro: d ng các

n ph m phái sinh c nh giá và chi phí giao d ch

1.2.2.5 Xây d ng mô hình ho t ng phù h p: xây d ng mô hình ho t ng phù h p v i u ki n c a t ng ngân hàng, theo các thông l qu c t

1.2.2.6 Các bi n pháp khác: (1) Hi n i hoá trang thi t b , máy móc c a ngân hàng; (2) Nâng cao trình cán b , ào t o và rèn luy n o c ngh nghi p c a giao d ch viên, t o d ng m t v n hoá v qu n lý r i ro trong ngân hàng; (3) Th ng xuyên t ch c ki m tra nh k và t xu t h th ng máy

ki m tra “kh n ng ch u s c” i v i các b ph n c a ngân hàng.

1.2.3 Các ch tiêu ánh giá m c r i ro và kh n ng h n ch r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t c a ngân hàng

1.2.3.1 Các ch tiêu nh tính: (1) S hoàn thi n v mô hình, công ngh và

chính sách c a ngân hàng trong ho t ng mua bán ngo i t ; (2) Kinh nghi m

a ngân hàng trên th tr ng; (3) Kh n ng ch u s c c a ngân hàng

1.2.3.2 Các ch tiêu nh l ng: (1) Tr ng thái ngo i t /V n ch s h u; (2)

n m c c t l /V n ch s h u; (3) Chi phí trong mua bán ngo i t /Chênh

ch thu chi t mua bán ngo i t ; (4) Lãi/l d tính c a danh m c ngo i t ; (5) M t s ch tiêu khác

1.3.1 Các nhân t ch quan: (1) Nh n th c c a nhà qu n tr ngân hàng v

i ro trong ho t ng mua bán ngo i t ; (2) Mô hình t ch c c a ngân hàng; (4) Quy mô v n c a ngân hàng; (5) Chính sách qu n lý; (6) N ng l c c a cán nghi p v ; (7) Các ho t ng khác c a ngân hàng; (8) Kh n ng áp ng

m t công ngh

1.3.2 Các nhân t khách quan: (1) Môi tr ng pháp lý; (2) Tính chuyên nghi p c a th tr ng; (3) Môi tr ng c nh tranh

TH C TR NG R I RO VÀ H N CH R I RO TRONG HO T

NG MUA BÁN NGO I T T I NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT

TRI N VI T NAM

2.1 KHÁI QUÁT V NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM (BIDV)

2.1.1 S l c quá trình phát tri n: gi i thi u s phát tri n c a BIDV t khi

ra i n nay

2.1.2 C c u t ch c và nhân s : gi i thi u v h th ng toàn ngân hàng và

c u t ch c t i H i s chính

2.1.3 Ho t ng c a Ngân hàng u t và phát tri n Vi t Nam: gi i thi u

nh ng nghi p v chính trong ho t ng ngân hàng và các k t qu c b n t c

NGO I T T I NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM 2.2.1 Ho t ng mua bán ngo i t t i ngân hàng u t và phát tri n

Vi t Nam

2.2.1.1 Th tr ng ngo i t Vi t Nam

a Th tr ng ngo i t Vi t Nam

b C ch qu n lý ngo i t c a Vi t Nam hi n nay

c Tình hình ho t ng kinh doanh ngo i t t i các ngân hàng

2.1.1.2 Tình hình ho t ng mua bán ngo i t t i BIDV:

- Doanh s giao d ch ngo i t t ng lên qua các n m, trong ó t p trung

ch y u vào c p ng ti n USD/VND (chi m trên 80% doanh s giao d ch) BIDV hi n nay t p trung vào ph c v nhu c u khách hàng, h n ch ho t ng

u c và t doanh

ng, g m các s n ph m c b n và các s n ph m phái sinh M c dù v y, c ng

gi ng nh h u h t các ngân hàng khác t i Vi t Nam hi n nay, doanh s giao

ch ch y u c a BIDV v n t p trung vào giao d ch giao ngay

- Tr ng thái ngo i t t i a c a BIDV là 200 tri u USD, là m t trong

nh ng m c tr ng thái l n nh t trong h th ng các ngân hàng th ng m i Vi t Nam, t o u ki n cho BIDV tr thành m t trong nh ng nhà t o l p th

tr ng i v i th tr ng ngo i t trong n c

2.2.2 Th c tr ng r i ro và các bi n pháp h n ch r i ro Ngân hàng u

và Phát tri n Vi t nam th c hi n trong ho t ng mua bán ngo i t

2.2.2.1 Th c tr ng r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t t i Ngân hàng

u t và phát tri n Vi t Nam

a R i ro i tác: i ro i tác v n t n t i trong ho t ng mua bán ngo i t t i BIDV, tuy nhiên m c r i ro không cao Trên c s kinh nghi m t nh ng t n th t ã x y ra, BIDV ã xây d ng h th ng quy trình

n ch n m c t i a r i ro này

b R i ro th tr ng: Theo hình th c ho t ng hi n nay, BIDV ch t p trung vào ph c v khách hàng, không t doanh, do v y r i ro th tr ng c ng

n ch h n nhi u so v i các ngân hàng có ho t ng t doanh

c R i ro v n hành: S ch a hoàn thi n v nhi u m t, trong ó có mô

hình t ch c, công ngh , quy trình giao d ch, trình cán b … khi n cho ngân hàng luôn ph i i m t v i nh ng r i ro có th phát sinh trong quá trình

ho t ng Trên th c t , ngân hàng ã t ng ph i ch u nh ng t n th t phát sinh

nh ng r i ro này

2.2.2.2 Nh ng bi n pháp ã áp d ng h n ch r i ro trong ho t ng mua bán ngo i t

a ánh giá trình và u ki n c a ngân hàng áp d ng hình th c kinh doanh phù h p: ph n mua bán ngo i t t i BIDV ã c giao trách nhi m t p trung ph c v khách hàng; Ho t ng u c t doanh ch có th

m b o tính an toàn trong ho t ng.

b T ng b c thay i mô hình ho t ng theo h ng phân tán v i các

n ph m khác: ho t ng mua bán ngo i tê c phân tán n các phân h bán l thay cho vi c tách r i và t p trung t i b ph n Ngu n v n nh tr c ây

c Phân tách trách nhi m gi a các b ph n liên quan trong mua bán ngo i t : Ho t ng mua bán ngo i t ang t ng b c c phân tách trách nhi m theo mô hình và thông l qu c t trên 03 c p : (1) B ph n k toán (Back Office): ch u trách nhi m ki m tra nh ng sai sót v m t ch ng t , h n

ch m t ph n r i ro tác nghi p; (2) B ph n qu n lý r i ro th tr ng: là b

ph n c l p ch u trách nhi m xác nh h n m c giao d ch cho t ng giao d ch viên, t ng s n ph m; (3) B ph n ki m tra n i b : B ph n này có trách nhi m ki m tra vi c tuân th quy trình quy ch c a các b ph n liên quan

nh m gi m thi u n m c t i a kh n ng x y ra r i ro v o c ngh nghi p và các r i ro v n hành khác

2.3 ÁNH GIÁ TH C TR NG R I RO VÀ CÁC BI N PHÁP H N

NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM 2.3.1 K t qu t c t vi c áp d ng nh ng bi n pháp h n ch r i ro

- BIDV c ng b t u t ng b c thay i mô hình ho t ng c a mình trong ho t ng mua bán ngo i t h ng theo thông l

- BIDV là ngân hàng th ng m i qu c doanh duy nh t t i Vi t Nam ch a

có nh ng t n th t l n trong ho t ng mua bán ngo i t

- Vi c ph i x lý các tr ng thái x u, x lý ch u l chi m m t t tr ng r t

nh trong t ng doanh s mua bán ngo i t hàng n m c a ngân hàng (bình quân d i 0,1% doanh s mua bán)

th ng phát sinh do c thù c a nh ng tr ng thái ngo i t ti n m t.

- Ngân hàng ã giám sát m t cách khá ch t ch các giao d ch phát sinh

và qu n lý c tr ng thái duy trì c a mình, u này c ng kh ng nh k t qu

a nh ng bi n pháp h n ch r i ro mà ngân hàng ã áp d ng i v i ho t

ng mua bán ngo i t

2.3.2 H n ch và nguyên nhân

2.3.2.1 H n ch : (1) Mô hình, công ngh và chính sách c a ngân hàng trong

ho t ng mua bán ngo i t ch a hoàn thi n; (2) Kinh nghi m c a BIDV trên

th tr ng ngo i t còn ch a nhi u; i ng cán b c a ngân hàng ch y u là cán b tr , ch a c ào t o m t cách bài b n v ho t d ng ngo i h i, ho t

ng trên c s kinh nghi m; (4) Ngân hàng ch a xây d ng c h th ng

n m c, bao g m c h n m c c t l ; (5) Ngân hàng không theo dõi c m t cách c p nh t và liên t c các ch tiêu nh l ng trong ánh giá r i ro c a ho t

ng mua bán ngo i t ; (6) Ngân hàng ch a có nh ng ph ng án d phòng

u th tr ng có nh ng bi n ng b t ng , ho c nh ng tình hu ng thiên tai

y ra

2.3.2.2 Nguyên nhân

a Nh ng nguyên nhân ch quan: (1) Nh n th c c a Ban lãnh o ngân hàng v ho t ng mua bán ngo i t ch a th ng nh t; (2) Mô hình t ch c

ch a hoàn thi n; (3) Công ngh k thu t ch a áp ng c yêu c u; (4) Quy trình nghi p v mang n ng tính th công; (5) Ch a có s phân c p, u quy n

th ; (6) Trình cán b không ng u, thi u bài b n

b Nh ng nguyên nhân khách quan: (1) C s pháp lý ch a hoàn thi n;

(2) S thi u chuyên nghi p c a th tr ng trong n c; (3) S c ép c nh tranh gay g t c a các ngân hàng n c ngoài;

GI I PHÁP H N CH R I RO TRONG HO T NG MUA BÁN NGO I T C A NGÂN HÀNG U T & PHÁT TRI N VI T NAM

3.1 NH H NG TRONG HO T NG MUA BÁN NGO I T T I NGÂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM

3.1.1 nh h ng chung cho ho t ng c a ngân hàng:

3.1.2 nh h ng cho ho t ng mua bán ngo i t : 3.2 GI I PHÁP

3.2.1 Thay i nh n th c c a lãnh o ngân hàng v ho t ng mua bán ngo i t

- Ho t ng mua bán ngo i t v a mang tính h tr , v a là c h i ngân hàng t ng thu d ch v khi cung c p các d ch v t i khách hàng; C n t mua bán ngo i t trong t ng th các ho t ng và l i ích mà khách hàng em

i cho ngân hàng

- Ngân hàng c n xác nh ây là m t trong nh ng d ch v có tính tr ng

m và quy t nh kh n ng c nh tranh c a ngân hàng trong t ng lai có

ng u t phù h p, chu n b nh ng u ki n c n thi t y m nh ho t

ng, chuy n t ph c v nhu c u khách hàng sang u c t doanh

3.2.2 Xây d ng chi n l c phát tri n c th cho ho t ng mua bán ngo i t

- Xây d ng chi n l c phát tri n ho t ng mua bán ngo i t c a BIDV

n c b t u t vi c phân tích nh ng m t m nh và m t y u c a ngân hàng

- Ngân hàng c ng c n xác nh c nh ng l nh v c c n chú tr ng trong

ho t ng ngo i t t p trung phát tri n

3.2.3 Xây d ng v n hoá phòng ng a r i ro trong ho t ng

o c p cao nh t c a ngân hàng cho n nh ng ng i nhân viên bình th ng

nh t Nh n th c c r i ro, có nh ng bi n pháp h n ch và có nh ng gi i pháp x lý phù h p khi r i ro x y ra… c n c th c hi n m t cách t giác

và nghiêm túc i v i m i cán b ngân hàng

3.2.4 Hoàn thi n mô hình t ch c t p trung theo t v n c a TA

- BIDV c n nhanh chóng hoàn thi n mô hình t ch c ho t ng theo tiêu chu n qu c t c TA t v n Theo ó, mô hình trong ho t ng mua bán ngo i t s g m 04 b ph n: (1) ph n giao d ch (Front Office): trong ó

tách bi t rõ ràng gi a b ph n t doanh (trading book) và b ph n giao d ch trên c s tr ng thái c t o ra t b ng cân i c a ngân hàng (banking book); (2) ph n h tr sau giao d ch (Back Office): bao g m các b ph n

thanh toán, xác nh n giao d ch, ki m soát và qu n lý thanh kho n; (3)

ph n qu n lý r i ro (Middle Office): bao g m b ph n qu n lý r i ro th

tr ng và vi c tu n th h th ng h n m c, l p các báo cáo liên quan và b

ph n tín d ng chuyên xác l p các h th ng h n m c cho khách hàng và giao

ch viên; (4) B ph n ki m toán n i b : xem xét, ki m tra vi c tuân th quy

trình, quy nh c a t t c các b ph n liên quan;

3.2.5 T o d ng c ch phân c p u quy n

- Vi c phân c p, u quy n t i Ngân hàng u t trong ho t ng mua bán ngo i t c n c xây d ng trên c s nh ng v n c b n sau: (1) Phân

p gi a các b ph n: phân nh rõ trách nhi m và quy n h n c a t ng b

ph n, m i quan h và kênh thông tin báo cáo; (2) quy n cho t ng b ph n:

i b ph n c u quy n ch ng th c hi n và x lý công vi c trong quy n h n c a mà không c n “xin ý ki n, ch tr ng” c a Lãnh o ngân hàng; (3) quy n cho t ng giao d ch viên: thi t l p h th ng h n m c n

ng giao d ch viên, quy nh rõ quy n h n và trách nhi m c a t ng giao d ch viên

3.2.6 ào t o i ng giao d ch viên có h th ng, bài b n