BÁO CÁO KHỞI ĐỘNG GIÁM SÁT ĐỘC LẬP CHƯƠNG TRÌNH TÁI ĐỊNH CƯ, SINH KẾ VÀ PHÁT TRIỂN DÂN TỘC THIỂU SỐ THỦY ĐIỆN TRUNG SƠN (RLDP)

RLDP gồm 3 kế hoạch và 1 hoạt động hỗ trợ:  Kế hoạch Tái định cư RP của dự án chính đập và các công trình phụ trợ được thiết kế để bồi thường đầy đủ cho các cá nhân bị mất nhà, đất đai

BÁO CÁO KHỞI ĐỘNG GIÁM SÁT ĐỘC LẬP

CHƯƠNG TRÌNH TÁI ĐỊNH CƯ, SINH KẾ VÀ PHÁT TRIỂN DÂN TỘC THIỂU SỐ THỦY ĐIỆN TRUNG SƠN (RLDP)

Trình nộp

CÔNG TY TNHH MTV THUỶ ĐIỆN TRUNG SƠN

Đơn vị lập báo cáo

Công Ty TNHH Tư vấn Quốc tế VICA

Hà Nội, Tháng 05-2013

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 3

I TỔNG QUAN 5

1.1 Quy mô của Dự án Thủy điện Trung Sơn 5

1.2 Phạm vi ảnh hưởng 6

1.3 Chương trình Tái định cư, sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số 7

1.4 Cơ quan giám sát độc lập 7

II MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA CƠ QUAN GIÁM SÁT 8

2.1 Mục tiêu giám sát 8

2.2 Phạm vi công việc 8

2.2.1 Công tác nội nghiệp 9

2.2.2 Công tác thực địa tại hiện trường 9

III PHƯƠNG PHÁP GIÁM SÁT 18

3.1 Nghiên cứu tại văn phòng 18

3.2 Giám sát tại thực địa 18

3.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu/hồ sơ lưu trữ: 18

3.2.2 Phương pháp phân tích số liệu: 18

3.2.3 Phương pháp định tính: 18

3.2.4 Phương pháp định lượng 19

3.2.5 Phương pháp quan sát 19

3.3 Xử lý thông tin và viết báo cáo 20

3.4 Tổ chức thực hiện giám sát và đánh giá 20

3.5 Trách nhiệm cụ thể trong mỗi giai đoạn 23

3.6 Hậu cần và hỗ trợ 23

CÁC PHỤ LỤC 25

Phụ lục 1 - Điều khoản tham chiếu cho tư vấn 25

Phụ lục 2: Công cụ giám sát - Bảng hỏi 35

Phụ lục 3: Đề cương Phỏng vấn sâu và Thảo luận nhóm 47

Phụ lục 4: Đề cương báo cáo giám sát định kỳ 55

Phụ lục 5: Đề cương báo cáo giám sát định kỳ đối với CLIP 56

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ADB Ngân hàng phát triển Châu Á

DP Người dân bị ảnh hưởng

IOL Kiểm kê tổn thất

DMS Khảo sát đo đạc chi tiết

RLDP Chương trình Tái định cư, Sinh kế và Phát triển dân tộc thiểu số

WB Ngân hàng Thế giới

ISMT Nhóm giám sát xã hội độc lập (VICA)

TSHPCo Công ty TNHH MTV Thủy điện Trung Sơn

TSHPP Dự án Thủy điện Trung Sơn

TOR Điều khoản tham chiếu

EMDP Kế hoạch Phát triển dân tộc thiểu số

RP Kế hoạch Tái định cư

CLIP Kế hoạch cải thiện sinh kế cộng đồng

VHLSS Điều tra mức sống hộ gia đình Việt Nam

GAD Giới và Phát triển

CPC Ủy ban Nhân dân xã

SCCC Ủy ban Bồi thường và Giải phóng mặt bằng

PPC Ủy ban Nhân dân tỉnh

DPC Ủy ban Nhân dân huyện

PoE Ban chuyên gia (Môi trường và xã hội)

VWU Hội Phụ nữ Việt Nam

MOLISA Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội

GOV Chính phủ Việt Nam

MDB Ngân hàng Phát triển Đa phương

M&E Giám sát và đánh giá

FGD Thảo luận nhóm tập trung

VND Việt Nam đồng

GSO Tổng cục thống kê chính phủ

SEDP Kế hoạch phát triển Kinh tế - Xã hội

LURC Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

MARD Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

DARD Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

CGA Đánh giá tình hình về Giới ở Việt Nam (WB, ADB, DFID and CIDA, 2006)

CSA Phân tích xã hội Quốc gia (WB, Ethnicity and Development, 2009)

NGO Tổ chức phi chính phủ

NTFP Lâm sản ngoài gỗ

CEM Ủy ban dân tộc thiểu số

HEPR Xóa đói giảm nghèo

MDGs Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ

UNDP Chương trình phát triển Liên hiệp quốc

IFAD Quỹ Phát triển Nông nghiệp Quốc tế

IRN Mạng lưới sông Quốc tế

OP Chính sách hoạt động của Ngân hàng Thế giới

HH Hộ gia đình

FHH Gia đình có phụ nữ làm chủ hộ

DRCC Trung tâm Nghiên cứu phát triển và Tư vấn

EVN Tập đoàn Điện lực Việt Nam

DONRE Sở Tài nguyên và Môi trường

IBRD Ngân hàng Quốc tế về Tái thiết và Phát triển

SLA Phương pháp tiếp cận sinh kế bền vững

RPF Khung chính sách cho Đền bù, Tái định cư và Khôi phục đời sống

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1 Các hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi dự án chính 6

Bảng 2 Diện tích đất bị ảnh hưởng bởi dự án chính 6

Bảng 3 Kế hoạch giám sát của Tư vấn giám sát độc lập 21

Bảng 4 Kế hoạch thực hiện giám sát và đánh giá (theo năm, tháng) 22

I TỔNG QUAN

Dự án Thủy điện Trung Sơn sẽ được xây dựng trên sông Mã, thuộc địa phận xã Trung Sơn, huyện Quan Hoá, tỉnh Thanh Hoá Mục tiêu của dự án này là nhằm cung cấp nguồn điện có chi phí thấp theo cách an toàn và bền vững cho môi trường và xã hội Dự án sẽ hỗ trợ cho EVN phát triển một trong những dự án phát triển thủy điện quy mô vừa của Việt Nam Mục đích là để cung cấp một trường hợp về “thực tiễn tốt” về phát triển thủy điện bền vững mà điều này chính là trọng tâm của ngành điện Việt Nam

Dự án Thủy điện Trung Sơn là một dự án đa mục tiêu cung cấp điện lượng bình quân năm là 1019GWh, và cả lợi ích phát điện, giúp kiểm soát lũ hàng năm trên hạ lưu sông, và cung cấp nước cho nông nghiệp trong suốt mùa khô Con đập dự kiến cách biên giới CHDCND Lào khoảng 40km về hạ lưu với đuôi hồ chứa cách biên giới khoảng 9.5km Một đập bê tông đầm lăn

sẽ được xây dựng với độ cao 84.5m và có chiều dài đỉnh là 513m Mực nước dâng bình thường

là 160m Tổng dung tích hồ chứa khoảng 348.5 triệu m3 bao gồm dung tích phòng lũ khoảng 112 triệu m3 Hồ sẽ chiếm một diện tích khoảng 113.13km2 làm ngập rừng hỗn giao và đất nông nghiệp

Hạng mục xây dựng gồm có đập chính và đập tràn, cửa nhận nước, đường ống áp lực, gian máy

và kênh xả Một trạm phân phối tại tuyến đập và một đường dây 220kV dài khoảng 65km sẽ truyền tải điện từ nhà máy và đấu nối với đường dây 220kV có sẵn tại huyện Tân Lạc của tỉnh Hoà Bình Một đường dây 35kV dài khoảng 35km sẽ cung cấp điện cho công trường trong thời gian thi công dẫn từ Mai châu Một đường vào dài 20.4km nối đường mòn dân sinh tại Co Lương với tuyến đập và 13km đường thi công trong công trường sẽ được xây dựng Bốn tuốc bin và máy phát điện, thiết bị điều khiển và thiết bị khác sẽ được lắp đặt cũng như thiết bị cơ khí kể cả cửa nhận nước

Khu vực phụ trợ nằm trong khu vực xây dựng, bao gồm: (1) hai khu mỏ và (2) hai khu lán trại công nhân và xưởng sửa chữa Một mỏ đá nằm cách phía thượng lưu của khu đập 6 km và một

mỏ khác nằm phía hạ lưu cách khu đập khoảng 10 km Các khu lán trại xây dựng, các xưởng sửa chữa và khu chế biến vật liệu xây dựng sẽ được bố trí nằm trên diện tích bằng phẳng ở cả hai bên sông Mã và gần với khu đập;

Đập và đập tràn, cống dẫn dòng, tuyến năng lượng (cửa nhận nước, đường ống áp lực, nhà máy), trạm phân phối Vùng thượng lưu hồ chứa, có thể bị ảnh hưởng bởi mực nước dềnh đuôi

hồ và vùng hạ lưu đập bị ảnh hưởng bởi việc khai thác cát bên trái và giảm nguồn tài nguyên cá1 Tác động hạ lưu đập có thể ảnh hưởng đến hợp lưu với sông Luồng2 khoảng 65km từ tuyến đập Không có tác động thượng lưu tại Lào và không có tác động xa hơn 65km hạ lưu của tuyến đập có thể xảy ra cùng với dự án Nếu những tác động này được xác định ở giai đoạn sau, những tác động đó cũng sẽ được bao gồm trong RLDP

Đường dây cấp điện cần thiết trong giai đoạn thi công sẽ được phát tuyến ban đầu từ Bá Thước qua Co Lương Đường dây từ Co Lương đến Co Me, khoảng 1,5km từ công trường thi công đang được xây dựng và được tài trợ bởi một Dự án riêng của Ngân hàng Thế giới Khi tải trọng

ở công trường tăng lên, việc cấp điện sẽ được chuyển từ Bá Thước đòi hỏi phải xây dựng một đường dây 35kV khoảng 15km từ Mai Châu về Co Lương Một đường truyền sẽ được xây dựng

để tải điện từ nhà máy đến điểm đấu nối gần nhất phù hợp trong hệ thống 220 kV tại huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

1

Các vật liệu xây dựng khác có thể sẽ được vận chuyển từ thị xã Hòa Bình đến công trường

2

Tổng chi phí cho dự án được ước tính là 412 triệu đô la Mỹ, trong đó khoảng 2.9 triệu đô la Mỹ được dành cho quản lý môi trường và 35.1 triệu đô la Mỹ được dành cho tái định cư và khôi phục sinh kế của người dân Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chính thức đề nghị Ngân hàng Thế giới cho vay 330 triệu đô la Mỹ

Đất cho công tác bồi thường đất và phát triển một số điểm tái định cư, khi diễn ra, sẽ ảnh hưởng tới các cộng đồng tiếp nhận

Công tác giám sát độc lập này sẽ áp dụng cho khu vực hồ chứa, công trình đầu mối và các

công trình phụ trợ (sau đây gọi tắt là d án chính)

Theo số liệu điều tra ban đầu, dự án chính sẽ ảnh hưởng đến:

trường

bản (và 1 xóm) của 7 xã và 1 thị trấn, 3 huyện thuộc 2 tỉnh Thanh Hoá và Sơn La, trong đó số hộ phải di chuyển chỗ ở là 584 hộ

Mất đất nông nghiệp (nhưng không bị di dời)

Tư liệu sản xuất bị ảnh hưởng ngoài đất (vd: hàng quán)

23

Nằm trong khu vực xây dựng dự án (mỏ vật liệu tạm,

đường xá, địa điểm xây dựng và lán trại thi công)

Đất trồng lúa 1

vụ

Đất trồng lúa 2 vụ

Đất rừng

Đất

ao

hồ

Nghĩa trang

Đất khác Tổng

Thanh Hoá 41.7 8.8 11.8 1,030.3 1.0 9.6 582.1 41.7 1,685.3 Huyện Quan

Địa bàn Đất ở

Đất trồng cây lâu năm

Đất trồng lúa 1

vụ

Đất trồng lúa 2 vụ

Đất rừng

Đất

ao

hồ

Nghĩa trang

Đất khác Tổng

Mường Lát

Sơn La 15.6 3.4 11.8 135.0 1.7 1.3 10.4 15.6 179.1 Huyện Mộc

(Nguồn: Chương trình Tái định cư, sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số (RLDP))

1.3 Chương trình Tái định cư, sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số

Chương trình Tái định cư, sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số (RLDP) được xây dựng để giải quyết các tác động của dự án chính tại 7 xã và 1 thị trấn nơi có các bản và hộ gia đình ở thượng lưu và xung quanh hồ chứa do đập tạo ra, hoặc bị tác động bởi hoạt động xây dựng hoặc nằm dọc hai bờ sông ở hạ lưu đập cho đến tận chỗ hợp dòng với sông Luồng RLDP gồm 3 kế hoạch

và 1 hoạt động hỗ trợ:

 Kế hoạch Tái định cư (RP) của dự án chính (đập và các công trình phụ trợ) được thiết kế

để bồi thường đầy đủ cho các cá nhân bị mất nhà, đất đai hoặc các tài sản khác do các tác động của hồ chứa, khu vực công trường hoặc khu vực hạ lưu và cung cấp tái định cư hiệu quả cho những hộ gia đình không thể sinh sống ở nơi ở hiện tại;

 Kế hoạch Cải thiện Sinh kế Cộng đồng (CLIP) tăng cường năng lực của các cộng đồng bị ảnh hưởng tái định cư trong việc khôi phục và cải thiện sinh kế;

 Kế hoạch phát triển Dân tộc thiểu số (EMDP) đưa ra khung tham gia và tham vấn để sử dụng trong tất cả các hoạt động của Kế hoạch TĐC và Cải thiện sinh kế và thiết lập các biện pháp giảm thiểu rủi ro đối với các dân tộc thiểu số, đặc biệt là sức khỏe và văn hóa;

1.4 Cơ quan giám sát độc lập

Công ty TNHH MTV Thủy điện Trung Sơn đã tuyển chọn Cơ quan giám sát độc lập xã hội (ISMT)

là Công ty TNHH tư vấn quốc tế VICA (VICA) để thực hiện nhiệm vụ giám sát độc lập xã hội dự

án chính ISMT đã được huy động ngay sau khi ký Hợp đồng để thực hiện các nhiệm vụ như nêu trong Điều khoản tham chiếu (ToR)

Nhóm ISMT đã bố trí 6 chuyên gia có kinh nghiệm như đã nêu trong Đề xuất kỹ thuật của Tư vấn

để tham gia thực hiện Hợp đồng này Ngoài ra, nhóm hỗ trợ văn phòng đã được thiết lập để hỗ trợ các chuyên gia trong quá trình thực hiện Hợp đồng

II MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA CƠ QUAN GIÁM SÁT 2.1 Mục tiêu giám sát

Mục tiêu chính của giám sát độc lập là:

 Giám sát việc thực hiện RLDP xem liệu nó có đang được thực hiện theo các chính sách

và thủ tục được nêu trong RLDP hay không;

 Đánh giá xem liệu các mục tiêu của RLDP (cải thiện hoặc ít nhất là khôi phục lại mức sống của người dân bị ảnh hưởng) có đang đạt được hay không; và

 Đánh giá tác động của dự án sau khi được đầu tư để xem liệu các mục tiêu dự án có đang đạt được hay không

Mục tiêu khác của giám sát độc lập bao gồm:

 Kiểm tra xem liệu ngân sách để thực hiện RLDP đã được cung cấp một cách kịp thời hay chưa và liệu số tiền đó có đủ để phục vụ cho các mục đích chính đáng hay không; liệu tiến độ thực hiện RLDP có được bám sát hay không và quá trình khiếu nại có hiệu quả hay không; và

 Cung cấp hỗ trợ và tư vấn kỹ thuật cho các Hội đồng Bồi thường - Tái định cư (RCB) và HPTRUNGSON CO.,Ltd về các vấn đề đã lường trước và những vấn đề chưa lường trước

2.2 Phạm vi công việc

Các hoạt động chung bao gồm:

 Giám sát quá trình tái định cư và phục hồi cuộc sống trong quá trình thực hiện RLDP (Giám sát R&R) bao gồm tất cả mọi khía cạnh từ vật chất tới quản lý; và

 Khảo sát các tiêu chuẩn kinh tế - xã hội/mức sống của người bị ảnh hưởng sau khi hoàn thành RLDP để đánh giá xem liệu các PAH đã phục hồi hoặc cải thiện mức sống của họ

so với tình trạng trước dự án hay chưa

Cụ thể, các tư vấn giám sát RLDP sẽ:

 Xem xét các dữ liệu cơ sở đã có từ cuộc điều tra trước và/hoặc thu thập dữ liệu nền về kinh tế - xã hội bổ sung (nếu cần thiết) trên các gia đình mẫu khảo sát để có được dữ liệu nền về kinh tế - xã hội và dữ liệu này được so sánh với những dữ liệu đã được thu thập khi thực hiện RLDP và duy trì cơ sở dữ liệu này;

 Giám sát việc thực hiện chính sách bồi thường và phục hồi cuộc sống và chiến dịch thông tin truyền thông như được thiết kế trong RLDP;

 Xác định bất kỳ sự khác nhau nào giữa RLDP và tình hình thực tế và các vấn đề trong thực hiện RLDP cũng như bất kì khiếu nại nào ở cấp địa phương (nếu có);

 Cung cấp các khuyến nghị để cải thiện việc thực hiện RLDP và giải quyết các vấn đề tồn đọng cho TSHPCo và Ngân hàng Thế giới;

 Rút ra bài học từ kinh nghiệm về quá trình thực hiện RLDP;

 Giám sát và đánh giá mức sống của các PAH trong và sau khi thực hiện dự án, bao gồm

cả việc tạo việc làm và tác động giới;

 Đánh giá tác động dự án sau khi hoàn thành RLDP

2.2.1 Công tác nội nghiệp

 Thu thập dữ liệu và tài liệu từ các nguồn và các nghiên cứu đã có Việc thành lập cơ sở

dữ liệu giám sát độc lập sẽ được thực hiện theo các dữ liệu giám sát nội bộ của TSHPCo

 Lấy mẫu và xử lý dữ liệu: Các mẫu được phân chia thành 5 loại:

o Các PAH di dời - những người di chuyển vào các khu tái định cư;

o Các PAH di dời - những người “di vén” (cộng động tiếp nhận);

o Các PAH di dời - những người tự bố trí di chuyển;

o Các hộ gia đình chỉ bị ảnh hưởng về đất đai (mà không cần phải di chuyển chỗ ở);

o Các PAH - những người bị ảnh hưởng kinh doanh/ thu nhập

 Đánh giá chung: Việc đánh giá thực hiện RLDP về các khía cạnh chính của nó dựa trên các chỉ báo giám sát chính sẽ được thực hiện đối với các nội dung sau đây:

o Thực hiện tái định cư, phục hồi/cải thiện sinh kế và các hoạt động phát triển dân tộc thiểu số: Đánh giá tổng quát việc thực hiện tái định cư, phục hồi/cải thiện sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số, về sự thành công và thất bại của nó, các vấn đề tồn tại và giải pháp tối

ưu

o Khiếu nại: Khiếu nại, nếu có, sẽ được lập hồ sơ và đánh giá xem liệu chúng có được giải quyết bởi các Hội đồng Bồi thường - Tái định cư huyện và được những người khiếu nại chấp nhận hay không

o Tóm lược và khuyến nghị:Tóm tắt cụ thể các vấn đề và khuyến nghị trong việc giải quyết các vấn đề tồn đọng và cải thiện hiệu quả thực hiện tái định cư

2.2.2 Công tác thực địa tại hiện trường

 Các tư vấn giám sát RLDP sẽ tổ chức các cuộc họp và thảo luận với TSHPCo., cán bộ Hội đồng Bồi thường - Tái định cư Huyện và chính quyền địa phương

để thực hiện việc kiểm tra tổng quát quá trình bồi thường và tái định cư, tiến độ thực hiện RLDP

 Đi thực địa đến các khu tái định cư để biết các thông tin có liên quan như tình trạng vật chất và có những nhận xét, góp ý

 Điều tra hiện trường:

o Thực hiện một cuộc kiểm tra tổng quát trên diện rộng quá trình bồi thường ở các giai đoạn liên tiếp của tái định cư, dựa trên các cuộc thảo luận với chính quyền địa phương các cấp (huyện và xã nơi có người bị ảnh hưởng sinh sống), để cập nhật tất cả các thông tin liên quan đến các khoản thanh toán bồi thường

o Phỏng vấn/điều tra các hộ gia đình bị ảnh hưởng phải được tiến hành dựa trên các báo cáo giám sát nội bộ và các tài liệu của TSHPCo

Theo TOR, các chỉ báo chính sẽ được Tư vấn xác minh bằng các phương pháp như: bảng hỏi, phỏng vấn sâu/thảo luận nhóm Chi tiết thể hiện dưới bảng sau đây:

Phương thức xác minh các chỉ báo theo TOR của Dự án 3

hỏi

Thảo luận nhóm và Phỏng vấn sâu

1 Đối với RP

a Chức năng của các bên thực hiện RLDP, tập trung

vào việc thực hiện của Nhóm An toàn xã hội TSHPCo.,

Hội đồng bồi thường huyện và UBND xã, và Nhóm hỗ

trợ kĩ thuật (TA)

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn/Hội đồng đền bù GPMB huyện

- Cán bộ xã, thôn/bản và Nhóm

hỗ trợ kỹ thuật

- Không áp dụng4 - Phỏng vấn sâu

- Phỏng vấn sâu

b Giám sát chi trả bồi thường:

o Mức độ đầy đủ của khoản tiền chi trả để thay thế

các tài sản bị ảnh hưởng (liệu giá bồi thường có

phản ánh giá thay thế/giá thị trường hay không);

việc bồi thường cho vật kiến trúc bị ảnh hưởng là

tương đương với giá thay thế và không khấu trừ

khấu hao hoặc giá trị của những vật liệu có thể tận

dụng lại; Nếu giá bồi thường không phải là giá thay

thế, tư vấn phải đề nghị một kế hoạch để điều

chỉnh khung giá này cho TSHPCo và UBND Tỉnh

o Tính đầy đủ và kịp thời của các khoản thanh toán

tới người bị ảnh hưởng;

o Thanh toán bồi thường đầy đủ và kịp thời cho các

cơ sở công cộng và phục hồi các cơ sở công cộng

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ

- Thu thập tại công ty Thủy điện

Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

c Trình tự tái định cư và chuẩn bị các khu tái định

cư:Việc hoàn thành thu hồi đất và sẵn sàng các khu tái

định cư (khu TĐC và nhà ở nên được hoàn thành ít

nhất 1 tháng trước khi bắt đầu tái định cư thực sự)

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

Không áp dụng - - Phỏng vấn sâu

d Phục hồi cơ sở hạ tầng dân dụng:Tất cả các cơ sở

hạ tầng cần thiết như quy định trong Kế hoạch tái định

cư (cấp nước, hệ thống thoát nước, đường giao thông,

vệ sinh, v.v) nên được phát triển tại các khu tái định cư

hoặc tại địa điểm di dời (trong các cộng đồng tiếp nhận)

đạt đến một tiêu chuẩn tối thiểu bằng với các tiêu chuẩn

tại địa điểm ban đầu

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Câu F.6 - Phỏng vấn sâu

- Thảo luận nhóm các

hộ BAH

e Việc cung cấp các khu tái định cư:

o Kiểm tra với những người bị ảnh hưởng mà có

quyền được chuyển đến một khu tái định cư và

những người lựa chọn di chuyển đến khu tái định

cư xem liệu họ có đang hoặc đã được tham vấn về

vị trí của khu tái định cư đó và phân bổ lô đất trên

khu đó hay không;

o Kiểm tra vị trí của khu tái định cư đó, thiết kế của

khu tái định cư đó, cơ sở hạ tầng, và phân bổ lô

(có cho phép người bị ảnh hưởng khôi phục hoặc

cải thiện mức sống hay không);

o Kiểm tra xem những người bị ảnh hưởng có đang

nhận hoặc đã nhận được tất cả các quyền lợi một

cách kịp thời hoặc bồi thường đã được thực hiện

phù hợp với tiến độ đã được thoả thuận bởi những

người bị ảnh hưởng đó hay không;

o Kiểm tra xem người bị ảnh hưởng mà phải di

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Thu thập tại Ban QLDA Trung Sơn và các hộ BAH

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

chuyển đến một khu tái định cư đã được tham vấn

trong quá trình xác định địa điểm và trước khi thực

hiện tái định cư hay không

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

g Hỗ trợ kỹ thuật cho việc xây dựng nhà ở cho

người bị ảnh hưởng mà đang tự xây nhà trên mảnh

đất mới được giao

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- F.11 - Thảo luận nhóm

h Các biện pháp phục hồi khác để giúp các PAH

khôi phục lại nguồn thu nhập bị ảnh hưởng, như tạo

việc làm, dạy nghề, tiếp cận tín dụng…

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- F.13 - Phỏng vấn sâu và

Thảo luận nhóm

i Tài chính và ngân sách cho tái định cư:Các

tư vấn giám sát RLDP nên theo dõi khung giá bồi

thường tái định cư, các khoản phụ cấp khác nhau và

chi phí tái định cư thực tế so với ngân sách tái định

cư Giám sát nên bao gồm giám sát tài chính cho tái

định cư, cũng như bao gồm việc bố trí thời gian và sự

đầy đủ của việc cấp nguồn tài chính cho tái định cư

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

Không áp dụng - Phỏng vấn sâu cán

bộ

j Tham vấn cộng đồng và công bố thông tin

o Kiểm tra xem những người bị ảnh hưởng đã được

thông báo và tham vấn đầy đủ về các hoạt động tái

định cư, chẳng hạn như nhà ở tái định cư, các địa

điểm và giao lô; các biện pháp phục hồi thu nhập

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Thảo luận nhóm và Phỏng vấn sâu các

hộ BAH

o Tư vấn giám sát RLDP phải tham dự một số cuộc

họp tham vấn cộng đồng để giám sát những thủ tục

tham vấn cộng đồng, những khó khăn và vấn đề

phát sinh trong các cuộc họp, và các kiến nghị đề

xuất để giải quyết bất kỳ vấn đề nào tồn đọng; và

o Kiểm tra sự hiện diện của RLDP trong các thể chế

liên quan của địa phương và chính sách đền bù

liên quan đến các thông tin công khai như Khung

chính sách tái định cư, RLDP, kế hoạch bồi thường

và Cuốn sách thông tin chung (PIB) cho các PAH

o Kiểm tra mức độ đáp ứng và mức độ tiếp cận

thông tin về việc cung cấp các thông tin bổ sung

cho bất kỳ câu hỏi /yêu cầu nào của RP về RLDP

o Mức độ hài lòng của người bị ảnh hưởng về những

khía cạnh khác nhau của RLDP sẽ được giám sát và

ghi lại; và

o Hoạt động của cơ chế giải quyết khiếu nại và thời

gian giải quyết khiếu nại sẽ được giám sát;

o Mức độ hài lòng của người bị ảnh hưởng về công bố

thông tin và tham vấn

- Thu thập tại Ban QLDA

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Thu thập tại Ban QLDA

- Không áp dụng

- Không áp dụng

- Thảo luận nhóm

l Quản lý tái định cư:Thiết lập thể chế, nhân sự, và

cơ chế giám sát nội bộ Tư vấn cần xem xét làm thế

nào để nam giới và phụ nữ đều tham gia vào các

vấn đề trong suốt quá trình dự án và thực hiện

RLDP

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

m Báo cáo và đánh giá tác động dự án sau khi đầu

tư: Một năm sau khi kết thúc các hoạt động tái định

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù

- Không áp dụng -Không áp dụng

cư, tư vấn giám sát RLDP sẽ tiến hành một cuộc điều

tra kinh tế - xã hội tiếp theo để xác định tác động của

dự án lên mức thu nhập và mức sống của người dân

bị ảnh hưởng để đánh giá liệu mục tiêu chính sách

của dự án có được đáp ứng và rút ra bài học cho các

hoạt động trong tương lai

GPMB huyện

2 Đối với CLIP

a Liệu các gói sinh kế có thích hợp với điều

kiện kinh tế - xã hội của các PAH

o Giám sát xem liệu phương pháp tiếp cận lập kế

hoạch có sự tham gia của người dân có được tuân

thủ khi thiết kế các gói/kế hoạch phát triển sinh kế

hay không và các gói sinh kế đưa ra có phản ảnh

nhu cầu của các PAH không;

o Đánh giá sự thuận tiện về thời gian và địa điểm của

các buổi đào tạo dành cho các PAH;

o Đánh giá xem liệu số lượng và số tiền cho các khoá

đào tạo đã đưa ra có đủ cho người dân học tập và

o Năng suất và sản lượng đạt được của kế hoạch

nông nghiệp, số lượng cây lâm nghiệp được trồng,

sinh trưởng, chăn nuôi…

o Cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật và sự tham gia

của cộng đồng vào các khoá đào tạo;

o Số người tham gia các khóa đào tạo mà đã tìm

thu thập tại Ban QLDA Trung Sơn

và đơn vị hỗ trợ sinh kế BAH

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

- Thảo luận nhóm

- Thảo luận nhóm

- Thảo luận nhóm

- Thảo luận nhóm

được việc làm/cơ hội kiếm thu nhập nhờ các khoá

đào tạo đó, đã tham gia vào các hoạt động của dự

án, và thu nhập của họ (nếu có);

o Số lượng các hộ tham gia mô hình nghề

nghiệp,các hoạt động và kết quả;

và tăng thu nhập;

 Liệu các hộ gia đình ở những vùng có thu nhập thấp có biết rõ làm cách nào để tiếp cận và sử dụng khoản vay của họ một cách có hiệu quả;

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

- Thu thập tại công ty Thủy điện Trung Sơn và Hội đồng đền bù GPMB huyện

Không áp dụng

d Đánh giá chất lượng cuộc sống

o Thu nhập hàng tháng của các hộ gia đình (từ tất cả

các nguồn);

o Số hộ gia đình vẫn ở lại trong các khu tái định cư

(cư trú ổn định trong các khu tái định cư);

o Tỷ lệ hộ nghèo;

o Số tiền nợ và tiền tiết kiệm;

o Cơ sở vật chất trong khu vực sinh sống (trường

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ

- Từ câu B.7 đến câu B.10

- Thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu đối với chỉ tiêu này(tùy theo tình hình thực tế)

học, bệnh viện, nhà văn hóa, );

o Sự tiếp cận các dịch vụ công cộng trong cộng

o Nghề nghiệp của mỗi thành viên hộ gia đình;

o Thời gian đi đến nơi làm việc;

o Số trẻ em đến trường;

o Thời gian đi đến trường của trẻ em;

o Những vấn đề về y tế và lương thực;

o Thời gian đi đến bệnh viện, trung tâm y tế;

o Thời gian đi đến chợ, đường, cơ quan Nhà nước

o Thu thập các chỉ số định tính về đánh giá của

người bị ảnh hưởng về các thay đổi trong mức sống trước và sau dự án ở cấp độ hộ gia đình và cộng đồng Những thông tin kiểu này có thể lấy

- Định hướng thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu

- Không áp dụng

- Thảo luận nhóm và Phỏng vấn sâu

được bằng các câu hỏi mở và các cuộc phỏng vấn, nghiên cứu các trường hợp hoặc thảo luận theo nhóm có sử dụng nhiều công cụ và phương pháp Đánh giá Nông thông có sự tham gia của người dân (PRA);

o Mức độ hài lòng của người bị ảnh hưởng với các

hỗ trợ về kĩ thuật, cây trồng, con giống và đào tạo

Định hướng thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu

- Thảo luận nhóm và Phỏng vấn sâu

f Phổ biến thông tin và tham vấn với các cộng

đồng dân tộc thiểu số:

o Số hộ nhận được Sổ tay thông tin cộng đồng;

o Thông tin về giáo dục, sức khỏe, bình đẳng giới;

o Thông tin về việc giảm thiểu rủi ro xã hội đối với

g Mức độ hiệu quả: Người dân tự đánh giá về

mức độ hiểu biết của họ về các hoạt động truyền

thông, tài liệu truyền thông, các kênh truyền thông, sự

sẵn có thông tin bằng ngôn ngữ dân tộc kết hợp với

các biện pháp quan sát để đánh giá sự thừa nhận của

họ

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Thảo luận nhóm

h Mức độ hài lòng: Xác định xem liệu người dân

có hài lòng với các chính sách của EMDP về khôi

phục văn hóa dân tộc thiểu số (như ngành nghề thủ

công truyền thống, hỗ trợ di chuyển mồ mả,v.v )

- Bảng câu hỏi điều tra các hộ BAH

- Thảo luận nhóm

III PHƯƠNG PHÁP GIÁM SÁT

3.1 Nghiên cứu tại văn phòng

TVGSĐL đã tiến hành nghiên cứu trước các tài liệu liên quan tại văn phòng nhằm thu thập các thông tin và nắm bắt tình hình chung thực hiện của Dự án Một số tài liệu đã được TVGSĐL nghiên cứu bao gồm: (i) Chương trình TĐC, sinh kế và Phát triển dân tộc thiểu số RLDP; (ii) Phụ lục Chương trình TĐC, sinh kế và Phát triển dân tộc thiểu số RLDP; (iii) Điều khoản giao việc TOR; (iv) Kế hoạch chi tiết Sinh kế thí điểm CLIP; (v) sổ tay hướng dẫn của Ban QLDA; (vi) Các quyết định đền bù cho các hộ BAH của các huyện Mộc Châu, Quan Hóa, Mường Lát Ngoài ra, việc cập nhật các chính sách mới của WB và Chính phủ Việt Nam cũng được TVGSĐL tiến hành nhằm đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động giám sát

3.2 Giám sát tại thực địa

3.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu/hồ sơ lưu trữ:

TVGSĐL sẽ tiến hành nghiên cứu tất cả các hồ sơ/tài liệu được lưu trữ về Dự án TĐTS tại Ban QLDA và Hội đồng bồi thường GPMB các huyện Dự án như: Phương án tổng thể của Dự án;

hồ sơ thiết kế xây dựng đập chính và vùng lòng hồ; Các Quyết định phê duyệt phương án xây dựng và phương án đền bù cho các hộ BAH; Các tài liệu liên quan đến thực hiện sinh kế; Các tài liệu liên quan đến việc vấn đề Giới, dân tộc thiểu số cũng như về y tế, chăm sóc sức khỏe cho người dân; Hồ sơ về đền bù và GPMB( bao gồm biên bản kiểm kê chi tiết, biên bản chi trả tiền đền bù, biên bản cam kết GPMB…) Ngoài ra, những giấy tờ thắc mắc khiếu nại của các hộ BAH cũng sẽ được Tư vấn ghi chép để ghi nhận ý kiến trực tiếp của hộ BAH đó tại địa bàn Nhìn chung, tài liệu và hồ sơ về Dự án sẽ được Tư vấn nghiên cứu và cập nhật theo tiến độ thực hiện của Dự án

3.2.2 Phương pháp phân tích số liệu:

TVGSĐL sẽ tiến hành nghiên cứu các văn bản pháp lý, các báo cáo nội bộ các tài liệu về chính sách an toàn và các tài liệu phản ánh kết quả của các hoạt động đền bù, hỗ trợ và tái định cư, phát triển sinh kế để có được nguồn thông tin đa dạng, phục vụ cho việc tổng hợp, phân tích và đánh giá các vấn đề liên quan trong quá trình thực hiện RLDP TVGSĐL sẽ tiến hành kiểm tra ngẫu nhiên các hồ sơ, tài liệu liên quan về quá trình thực hiện công tác đền bù, hỗ trợ và tái định

cư của Ban QLDA TĐTS, hội đồng đền bù huyện và nghiên cứu tài liệu phản ánh hoạt động của đội CLIP và nhóm hỗ trợ cấp xã

3.2.3 Phương pháp định tính:

TVGSĐL sẽ tiến hành phỏng vấn sâu đối với những người bị ảnh hưởng, cán bộ thực hiện Dự

án và những người có trách nhiệm trong quá trình thực hiện RLDP theo những nội dung phỏng vấn đã được chuẩn bị trước Những thông tin này sẽ bổ sung cho các thông tin đã thu thập được

từ việc điều tra bằng bảng hỏi và phân tích tài liệu Tùy theo tiến độ Dự án, Tư vấn có thể tiến hành phỏng vấn sâu nhiều(hoặc ít hơn) số lượng dự kiến đối với mỗi đợt giám sát Dự kiến, TVGSĐL sẽ phỏng vấn sâu các đối tượng sau:

 Cán bộ Ban QLDA: 01 cuộc

 Cán bộ Hội đồng bồi thường các huyện: từ 01 đến 03 cuộc(tùy tình hình thực tế)

 Lãnh đạo xã: 03 cuộc

 Lãnh đạo thôn: 05 cuộc

TVGSĐL cũng sẽ tiến hành thảo luận nhóm tập trung với các đối tượng khác nhau để tập trung tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và các giải pháp trong quá trình thực hiện cũng như tìm hiểu thông tin để đánh giá lại khung dự án và khung chính sách cho việc thực hiện dựa án Ngoài ra

thảo luận nhóm cũng tập trung đánh giá các khía cạnh khác liên quan đến quyền lợi của những người bị ảnh hưởng; vấn đề về sự tham gia của công đồng, hiệu quả của đầu tư công trình, năng lực của các cán bộ thực hiện dự án Hầu hết, các cuộc thảo luận nhóm sẽ được thực hiện tại nhà nhà sinh hoạt cộng đồng/nhà trưởng thôn tại các khu vực BAH Mỗi cuộc thảo luận có từ 6 đến 8 người tham gia Tất cả thành phần tham gia đều thuộc diện hộ BAH và tái định cư Cụ thể như sau:

 Nhóm phụ nữ đơn thân làm chủ hộ hoặc nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, hộ gia đình chính sách: 01 cuộc

 Nhóm thanh niên: 01 cuộc

 Nhóm cộng đồng: thanh niên, người già, phụ nữ, nam giới…: 01 cuộc

Tùy thời điểm giám sát, Tư vấn có thể tiến hành tại thôn/bản thuộc Dự án 01 cuộc thảo luận nhóm với các hộ không BAH tại thôn/bản đó để thu thập thêm thông tin về quá trình ảnh hưởng của Dự án Thành phần tham gia tương tư như nhóm cộng đồng các hộ BAH

Tùy theo tiến độ Dự án, Tư vấn có thể tiến hành phỏng vấn sâu nhiều(hoặc ít hơn) số lượng dự kiến đối với mỗi đợt giám sát

Ngoài ra, tùy thuộc tình hình thực tế, Tư vấn sẽ chọn lựa các đối tượng phù hợp để thảo luận nhóm tập trung trong quá trình thực địa Những thông tin từ các cuộc phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm thường mang tính chất đa chiều, sẽ bổ sung cho các thông tin định lượng nhằm giúp Tư vấn có cái nhìn tổng thể về Dự án

3.2.4 Phương pháp định lượng

Cuộc khảo sát hộ gia đình bị ảnh hưởng được xem là một trong những phần quan trọng nhất của phương pháp luận Trong thời gian giám sát, các tư vấn sẽ sử dụng hồ sơ bồi thường của Hội đồng Bồi thường - Tái định cư huyện để phỏng vấn hộ gia đình bị ảnh hưởng Những phương pháp này phải được kết hợp với các so sánh thống kê để đánh giá việc thực hiện các kế hoạch tái định cư và phục hồi cuộc sống, cũng như để đánh giá mức độ thỏa mãn của các hộ BAH Ít nhất 12 bản và 120 hộ sẽ được chọn lấy mẫu từ cơ sở dữ liệu hộ gia đình 7 xã chính và 1 thị trấn sẽ được lấy mẫu với tối thiểu là 2 bản mỗi xã

Lấy mẫu hộ gia đình được thiết kế theo chỉ số kết quả Là đại diện của:

 Các hộ phải di dời tái định cư tại khu tái định cư của dự án hoặc ngoài khu tái định cư,

các hộ chỉ bị ảnh hưởng đất (> và < 10%) và các hộ gia đình có tác động hạ lưu;

 Các nhóm dễ bị tổn thương theo các tiểu hạng mục

Tư vấn cũng sẽ xây dựng một Phiếu thu thập thông tin sẽ sử dụng trong suốt quá trình giám sát, bao gồm các nội dung cả về mặt tích cực và tiêu cực, tác động trực tiếp và tiềm ẩn của Dự án: (i) TĐC; (ii) Phát triển sinh kế; (iii) Kế hoạch phát triển Dân tộc thiểu số; (iv) Giới và tham vấn cộng đồng

sự tham gia của cộng đồng (PRA) Phương pháp này sẽ được sử dụng thường xuyên nhằm thu thập thông tin đa chiều cho báo cáo giám sát CLIP(tham gia vào các công việc của cộng đồng,

viết báo cáo nhanh tại thực địa, hội thảo hay góp ý nhanh….) để làm rõ hơn những vấn đề tích cực và hạn chế tại Dự án

3.3 Xử lý thông tin và viết báo cáo

Thông tin thu thập được từ bảng hỏi và các cuộc thảo luận nhóm tập trung; phỏng vấn sâu sẽ được Tư vấn tiến hành nhập và xử lý trên các phần mềm như: SPSS, NVIVO để chiết xuất các

dữ liệu phục vụ cho báo cáo giám sát định kỳ

Tư vấn sẽ soạn thảo Đề cương báo cáo giám sát định kỳ cho RLDP và CLIP gửi tới Công ty TĐTS và WB góp ý và phê duyệt Các thông tin thu thập được từ kết quả của đợt giám sát định

kỳ sẽ được phía tư vấn tổng hợp và phân tích bằng các phương pháp khác nhau Sau khi phân tích và xử lý thông tin, Tư vấn sẽ soạn thảo Dự thảo báo cáo giám sát định kỳ cùng với các dữ liệu có liên quan trình Công ty TĐTS, NHTG Báo cáo cuối cùng sẽ được hoàn thiện theo ý kiến bình luận của WB Báo cáo cuối cùng này sẽ được trình lên HPTRUNGSON CO.,Ltd, cùng với một bản sao chép gửi Ngân hàng Thế giới.Tất cả các báo cáo RLDP sẽ được viết bằng tiếng Việt và tiếng Anh (bản cứng và bản điện tử)

3.4 Tổ chức thực hiện giám sát và đánh giá

Kế hoạch thực hiện

Căn cứ vào tiến độ thực hiện kiểm kê và chi trả bồi thường của dự án chính, ISMC đã xây dựng một kế hoạch thực hiện giám sát như trong Bảng 3 dưới đây

Bảng 3 Kế hoạch giám sát của Tư vấn giám sát độc lập

BẢNG KẾ HOẠCH GIÁM SÁT

Ngày công theo

Họp với

WB

và Trung Sơn

Tổng cho 10 đợt tại hiện trường

Tổng cho 10 đợt tại

VP làm báo cáo

Tổng

số ngày công Hiện

trường phòng Văn

Hiện trường

Văn phòng

Hiện trường

Văn phòng

6 Chuyên gia Phát triển cộng

Bảng 4 Kế hoạch thực hiện giám sát và đánh giá (theo năm, tháng)

Nhóm giám sát đã bố trí 4 chuyên gia có kinh nghiệm giám sát và đánh giá và một nhóm hỗ trợ văn phòng để giúp các chuyên gia trong việc xử lý số liệu và các công việc văn phòng Sơ đồ tổ chức

thực hiện Hợp đồng như sau:

Sơ đồ tổ chức nhân sự và hoạt động giám sát của IMO

3.5 Trách nhiệm cụ thể trong mỗi giai đoạn

Tư vấn trưởng chịu trách nhiệm chung cho mỗi giai đoạn và là người chịu trách nhiệm sau cùng cho việc hoàn thiện các báo cáo giám sát định kỳ và có thời gian làm việc nhiều nhất (11 tháng người trong tổng số 43 tháng/người của nhóm tư vấn) Tổng số 9 tháng/người sẽ dành cho chuyên gia tái định cư và chuyên gia phát triển sinh kế (lịch trình làm việc của mỗi chuyên gia được đề cập trong báo cáo khởi động này sẽ có sự khác biệt đôi chút so với kế hoạch do tư vấn trưởng đề xuất) Chuyên gia tái định cư sẽ có trách nhiệm đối với công tác giám sát kế hoạch tái định cư và chuyên gia phát triển sinh kế sẽ chịu trách nhiệm với kế hoạch phát triến sinh kế

Đối với kế hoạch làm việc, báo cáo khởi động sẽ cung cấp lộ trình trong đó chỉ ra các hoạt động sẽ được thực hiện Tuy nhiên, do công tác giám sát tác động xã hội sẽ kéo dài trong 4,5 năm nên sự linh hoạt trong lịch trình thực hiện là cần thiết (vi dụ như trì hoãn trong lấp hồ chứa nước…) Tuy nhiên, kế hoạch làm việc trong báo cáo khởi động dựa trên các hoạt động giám sát được đưa ra trong RLDP có thể sẽ được điểu chỉnh trong quá trình thực hiện dự án Khả năng điều chỉnh này cần được dự báo trước vì đây là việc không thường xảy ra đối với hầu hết các dự án hạ tầng và do vậy cần được xem như là nằm trong kế hoạch quản lý rủi ro đối với ISMT

3.6 Hậu cần và hỗ trợ

Văn phòng VICA tại Hà Nội sẽ cung cấp tất cả sự hỗ trợ về mặt hậu cần cho nhóm tư vấn Công ty

sẽ bố trí một biên phiên dịch cho tư vấn trưởng đồng thời biên phiên dich này cũng đảm trách vai trò

là điều phối viên hỗ trợ dự án đảm bảo ISMT được hỗ trợ hiệu quả nhất VICA cũng bố trí chỗ làm việc cũng như các phương tiện làm việc cần thiết (wifi, máy in, fax…) khi tư vấn được huy động làm việc VICA cũng sẽ hỗ trợ nhóm tư vấn về mặt hậu cần khi đi hiện trường VICA có kinh nghiệm thực hiện các gói giám sát tác động xã hội do vậy sẽ hiểu rõ các yêu cầu cụ thể của TSHPCo và

WB Đối với phiên dịch khi đi hiện trường (đặc biệt là khi tiếp cận người dân tộc H Mông), công ty sẽ thuê phiên dịch là người địa phương

Tuy nhiên, IMST sẽ yêu cầu TSHPCo hỗ trợ trong việc bố trí các cuộc họp với các đơn vị thực hiện

dự án liên quan khi đi thực địa (như các cơ quan tái định cư tại địa phương, DPs) Nhóm tư vấn

Hỗ trợ văn phòng

Các chuyên gia

Xã BAH:

lãnh đạo xã,

các hộ BAH

án Nếu không được phép tiếp cận khu vực dự án, tư vấn trưởng sẽ khó thực hiện công việc một cách hiệu quả nhất

CÁC PHỤ LỤC

Phụ lục 1 - Điều khoản tham chiếu cho tư vấn

TƯ VẤN GIÁM SÁT ĐỘC LẬP VỀ XÃ HỘI - CHO TẤT CẢ CÁC HOẶT ĐỘNG RLDP (TRỪ ĐƯỜNG TRONG VÀ NGOÀI CÔNG TRƯỜNG DỰ ÁN THUỶ ĐIỆN TRUNG SƠN

PHẦN 1 - BỐI CẢNH

I Dự án

1 Dự án Thuỷ điện Trung Sơn sẽ được xây dựng trên Sông Mã có tuyến đập thuộc địa phận của

xã Trung Sơn, huyện Quan Hoá, tỉnh Thanh Hoá Đây là dự án đa mục đích, cung cấp các lợi ích phát điện, kiểm soát lũ, và các lợi ích về tưới tiêu Khi hoàn thành, dự án sẽ cung cấp 1018.6 GWh điện mỗi năm, giúp kiểm soát lũ hàng năm cho vùng hạ du sông, và cung cấp nước bổ sung cho nông nghiệp trong suốt mùa khô Đập cách biên giới với nước CHDCND Lào khoảng 40km Nhà máy có công suất lắp máy là 260 MW và một đập cao 84,5 m với chiều dài đỉnh đập 513m sẽ tạo ra một hồ chứa 39,5 km với diện tích 13,13 km2 Mực nước dâng bình thường là 160m Tổng dung tích hồ chứa là 348,50 triệu m3

, dung tích phòng lũ 112 triệu m3

2 Công trình xây dựng gồm đập chính, đập tràn, đập cầu chì, cửa nhận nước, đường ống áp lực, nhà máy và kênh xả Trạm phân phối của đập và đường dây truyền tải 220kV dài 65km sẽ tải điện từ nhà máy và đấu nối với đường dây 220kV có sẵn ở huyện Tân Lạc, tỉnh Hoà Bình Sẽ xây dựng đường vào công trình dài 20,4 km từ Co Lương thuộc tỉnh Hòa Bình tới vị trí đập tại xã Trung Sơn và 13km đường trong khu vực công trường Sẽ lắp đặt 4 tổ máy, thiết bị điều khiển và các thiết bị khác sẽ được lắp đặt cũng như các thiết bị cơ khí, các cửa đập tràn

3 Tổng chi phí dự tính là 412 triệu USD, trong đó khoảng 2,9 triệu USD cho công tác quản lý môi trường (ngoài các yêu cầu khắc phục đã yêu cầu nhà thầu xây dựng phải tuân thủ) và 35,1 triệu USD cho công tác đền bù, tái định cư và khôi phục sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã nhận được một khoản vay trị giá 330 triệu USD từ IBRD

4 Theo ước tính hiện tại, tổng số có 2.327 hộ gia đình với 10.591 người sẽ bị ảnh hưởng bởi dự

án Trong số đó có 1.945 người (486 hộ gia đình) sẽ bị ảnh hưởng bởi xây dựng tuyến đường thi công - vận hành nhà máy thủy điện, 7.012 người (1.516 hộ gia đình) sẽ bị ảnh hưởng bởi việc xây dựng đập chính và các công trình phụ trợ, hồ chứa, và các tác động thượng và hạ lưu của hồ chứa Đến tháng 10/2010, một ước tính sơ bộ cho thấy có 1.625 người thuộc 325 hộ gia đình sẽ bị ảnh hưởng bởi đường dây điện Trong số các hộ bị ảnh hưởng bởi toàn dự án, ước tính có khoảng 99% hộ dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Mường, Thái và H’Mông

5 Mặc dù các biện pháp giảm thiểu tác động đã được áp dụng nhưng không thể tránh khỏi việc gây ra những tác động bất lợi về môi trường và xã hội cho người dân và cộng đồng trong khu vực dự án

Dự án đã xây dựng một Chương trình tái định cư, Sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số (RLDP) nhằm giảm nhẹ các tác động bất lợi đến cuộc sống và sinh kế của các hộ bị ảnh hưởng nói riêng và cộng đồng dân cư khu vực dự án nói chung RLDP không trực tiếp bao gồm các bản bị ảnh hưởng bởi việc xây dựng đường thi công-vận hành và đường dây truyền tải điện vì những bản này được đưa vào các chương trình hành động tái định cư riêng

6 Mục tiêu của RLDP là cải thiện hoặc ít nhất là khôi phục mức sống của các hộ dân và bản bị ảnh hưởng trong khi vẫn duy trì được bản sắc văn hóa của họ

7 RLDP gồm 3 kế hoạch và 1 hoạt động bổ sung:

 Kế hoạch Tái định cư (RP) của dự án chính (đập và các công trình phụ trợ) được thiết kế để bồi

thường đầy đủ cho các cá nhân bị mất nhà, đất đai hoặc các tài sản khác do xây dựng, ngập hồ chứa hoặc các tác động hạ lưu và chuẩn bị cho việc di dời hiệu quả cho những hộ gia đình không thể ở lại nơi cư trú hiện tại của họ;

 Kế hoạch Cải thiện Sinh kế Cộng đồng (CLIP) nhằm tăng cường năng lực của các cộng đồng

bị ảnh hưởng bởi tái định cư để khôi phục và cải thiện sinh kế của họ;

trong tất cả các hoạt động của RLDP và thiết lập các biện pháp giảm thiểu rủi ro đối với các dân tộc thiểu số, đặc biệt là về sức khỏe và văn hóa; và

 Hoạt động quản lý và truyền thông cung cấp năng lực quản lý, truyền thông, cơ chế khiếu nại

chính thức và phi chính thức và một hệ thống giám sát và đánh giá

8 Sau khi phê duyệt RLDP, EVN cùng với WB sẽ vạch ra những chi tiết của công tác giám sát RLDP Về nguyên tắc, hoạt động giám sát này sẽ bao gồm hai phương pháp tiếp cận: giám sát nội bộ do chính Công ty TNHH MTV thủy điện Trung Sơn (HPTRUNGSON CO.,Ltd) thực hiện và giám sát độc lập

do một đơn vị không có mối quan hệ trực tiếp với Chủ đầu tư hoặc nhà tài trợ thực hiện

II Tác động của Dự án

9 Theo số liệu kiểm đếm ban đầu vào tháng 12/2008, Công trình thủy điện Trung Sơn (dự án chính) sẽ ảnh hưởng đến:

 1.864 ha đất các loại ở khu vực lòng hồ và 254,94 ha ở khu vực mặt bằng công trường

 Tổng số hộ bị ảnh hưởng bởi dự án chính là 1.516 hộ với 7.012 người, thuộc 39 bản (và 1 xóm) của 7 xã và 1 thị trấn, 3 huyện thuộc 2 tỉnh Thanh Hoá và Sơn La, trong đó số hộ phải di chuyển chỗ ở là 584 hộ (số liệu dự báo đến năm 2011)

III Tổ chức thực hiện RLDP

PHẦN 2 - MỤC TIÊU CỦA NHIỆM VỤ NÀY

10 Mục tiêu chính của giám sát (bên ngoài) độc lập là:

a) Giám sát việc thực hiện RLDP xem liệu nó có đang được thực hiện theo các chính sách và thủ tục được nêu trong RLDP hay không;

Nhóm làm việc tại bản

Tư vấn tại bản

Đội CLIP

TA

Nhóm hỗ trợ tại xã

IMC

Cán bộ quản lý và nhân viên

…… Quy định Nhà thầu

Giám sát độc lập

b) Đánh giá xem liệu các mục tiêu của RLDP (cải thiện hoặc ít nhất là khôi phục lại mức sống của người dân bị ảnh hưởng) có đang đạt được hay không; và

c) Đánh giá tác động của dự án sau khi được đầu tư để xem liệu các mục tiêu dự án có đang đạt được hay không

11 Mục tiêu khác của giám sát (bên ngoài) độc lập bao gồm:

a) Kiểm tra xem liệu ngân sách để thực hiện RLDP đã được cung cấp một cách kịp thời hay chưa

và liệu số tiền đó có đủ để phục vụ cho các mục đích chính đáng hay không; liệu tiến độ thực hiện RLDP có được bám sát hay không và quá trình khiếu nại có hiệu quả hay không; và

b) Cung cấp hỗ trợ và tư vấn kỹ thuật cho các Hội đồng Bồi thường - Tái định cư (RCB) và HPTRUNGSON CO.,Ltd về các vấn đề đã lường trước và những vấn đề chưa lường trước

PHẦN 3 - PHẠM VI CÔNG VIỆC

3.1 Các hoạt động chung

12 Các hoạt động chung bao gồm:

a) Giám sát quá trình tái định cư và phục hồi cuộc sống trong quá trình thực hiện RLDP (Giám sát R&R) bao gồm tất cả mọi khía cạnh từ vật chất tới quản lý; và

b) Khảo sát các tiêu chuẩn kinh tế - xã hội/mức sống của người bị ảnh hưởng sau khi hoàn thành RLDP để đánh giá xem liệu các PAH đã phục hồi hoặc cải thiện mức sống của họ so với tình trạng trước dự án hay chưa

3.2 Chức năng của hoạt động giám sát RLDP

13 Nhiệm vụ chính bao gồm:

a) Công tác nội nghiệp được thực hiện tại văn phòng của HPTRUNGSON CO.,Ltd và các Huyện/xã (bố trí thể chế, quản lý dữ liệu, lưu trữ tài liệu, nhận biết quyền lợi, xác nhận bồi thường);

b) Thanh tra hiện trường bằng các cuộc họp cộng đồng và phỏng vấn những người bị ảnh hưởng

Để biết số hộ gia đình cần được khảo sát, đề nghị tham chiếu quy mô mẫu trong mục 4.2 dưới đây Tất cả các báo cáo sẽ được tập hợp (thông qua các bảng câu hỏi đơn giản), phỏng vấn trực tiếp, thảo luận nhóm tập trung và tham vấn cộng đồng

14 Cụ thể, các tư vấn giám sát RLDP sẽ:

a) Xem xét các dữ liệu nền đã có từ cuộc điều tra trước và/hoặc thu thập dữ liệu nền về kinh tế - xã hội bổ sung (nếu cần thiết) trên các gia đình mẫu khảo sát để có được dữ liệu nền về kinh tế - xã hội và dữ liệu này được so sánh với những dữ liệu đã được thu thập khi thực hiện RLDP và duy trì cơ sở dữ liệu này;

b) Giám sát việc thực hiện chính sách bồi thường và phục hồi cuộc sống và chiến dịch thông tin truyền thông như được thiết kế trong RLDP;

c) Xác định bất kỳ sự khác nhau nào giữa RLDP và tình hình thực tế và các vấn đề trong thực hiện RLDP cũng như bất kì khiếu nại nào ở cấp địa phương (nếu có);

d) Cung cấp các khuyến nghị để cải thiện việc thực hiện RLDP và giải quyết các vấn đề tồn đọng cho HPTRUNGSON CO.,Ltd và Ngân hàng Thế giới;

e) Rút ra bài học từ kinh nghiệm về quá trình thực hiện RLDP;

f) Giám sát và đánh giá mức sống của các PAH trong và sau khi thực hiện dự án, bao gồm cả việc tạo việc làm và tác động giới;

g) Đánh giá tác động dự án sau khi hoàn thành RLDP

3.2.1 Công tác nội nghiệp

15 Thu thập dữ liệu và tài liệu từ các nguồn và các nghiên cứu đã có:

Việc thành lập cơ sở dữ liệu giám sát bên ngoài sẽ được thực hiện theo các dữ liệu giám sát nội bộ của HPTRUNGSON CO.,Ltd

16 Lấy mẫu và xử lý dữ liệu:

Các mẫu được phân chia thành 5 loại:

(ii) Các PAH di dời - những người “di vén” (cộng động tiếp nhận);

(iii) Các PAH di dời - những người tự bố trí di chuyển;

(iv) Các hộ gia đình chỉ bị ảnh hưởng về đất đai (mà không cần phải di chuyển chỗ ở);

(v) Các PAH - những người bị ảnh hưởng kinh doanh/ thu nhập

Tóm tắt cụ thể các vấn đề và khuyến nghị trong việc giải quyết các vấn đề tồn đọng và cải thiện hiệu quả thực hiện tái định cư

3.2.2 Công tác ngoại nghiệp

18 Các tư vấn giám sát RLDP sẽ tổ chức các cuộc họp và thảo luận với HPTRUNGSON CO.,Ltd, cán bộ Hội đồng Bồi thường - Tái định cư Huyện và chính quyền địa phương để thực hiện việc kiểm tra tổng quát quá trình bồi thường và tái định cư, tiến độ thực hiện RLDP

19 Đi thực địa đến các khu tái định cư để biết các thông tin có liên quan như tình trạng vật chất và

có những nhận xét, góp ý

20 Điều tra hiện trường

a) Thực hiện một cuộc kiểm tra tổng quát trên diện rộng quá trình bồi thường ở các giai đoạn liên tiếp của tái định cư, dựa trên các cuộc thảo luận với chính quyền địa phương các cấp (huyện và

xã nơi có người bị ảnh hưởng sinh sống), để cập nhật tất cả các thông tin liên quan đến các khoản thanh toán bồi thường

b) Phỏng vấn/điều tra các hộ gia đình bị ảnh hưởng phải được tiến hành dựa trên các báo cáo giám sát nội bộ và các tài liệu của HPTRUNGSON CO.,Ltd

PHẦN 4 - PHƯƠNG PHÁP GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ

4.1 Các cuộc họp và thảo luận

21 Hội đồng Bồi thường - Tái định cư (RCB) cho mỗi huyện đã được thành lập Tư vấn giám sát phải làm việc chặt chẽ với những Hội đồng này và chính quyền liên quan khác để giám sát việc thực hiện RLDP

4.2 Điều tra khảo sát các hộ gia đình

22 Cuộc khảo sát hộ gia đình bị ảnh hưởng được xem là một trong những phần quan trọng nhất của phương pháp luận Trong thời gian giám sát, các tư vấn sẽ sử dụng hồ sơ bồi thường của Hội đồng Bồi thường - Tái định cư huyện để phỏng vấn hộ gia đình bị ảnh hưởng Những phương pháp này phải được kết hợp với các so sánh thống kê để đánh giá việc thực hiện các kế hoạch tái định cư và phục hồi cuộc sống, cũng như để đánh giá mức độ thỏa mãn của các PAH Ít nhất 12 bản và 120 hộ sẽ được chọn lấy mẫu từ cơ sở dữ liệu hộ gia đình 7 xã chính sẽ được lấy mẫu với tối thiểu là 2 bản mỗi xã và ít nhất là 2

xã ở khu vực hạ lưu

23 Lấy mẫu hộ gia đình được thiết kế theo chỉ số kết quả Là đại diện của:

 Các hộ phải di dời tái định cư tại khu tái định cư của dự án hoặc ngoài khu tái định cư, các hộ chỉ

bị ảnh hưởng đất (> và < 10%) và các hộ gia đình có tác động hạ lưu;