SKKN một số KINH NGHIỆM CHỈ đạo đổi mới PHƯƠNG PHÁP

Với tầm quan trọng đó, bản thân qua nhiều năm nghiên cứu tài liệu và ápdụng vào thực tiễn về phương pháp dạy học được tiếp thu từ những thành tựumới của lí luận dạy học hiện đại, theo tư

Lời nói đầu

Tên đề tài :

MỘT SỐ KINH NGHIỆM CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP

DẠY HỌC THEO HƯỚNG LẬP BẢN ĐỒ TƯ DUY

1/ TÊN ĐỀ TÀI :

MỘT SỐ KINH NGHIỆM CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP

DẠY HỌC THEO HƯỚNG LẬP BẢN ĐỒ TƯ DUY

2/ ĐẶT VẤN ĐỀ :

Theo chiến lược phát triển kinh tế -xã hội từ năm 2011 - 2020 của Đảngtại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã nêu rõ : " Phát triển giáo dục phảithực sự là quốc sách hàng đầu Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo,coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khảnăng lập nghiệp Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướngchuẩn hoá, hiên đại hoá, xã hội hoá, hội nhập quốc tế " Đồng thời Đảng tacũng khẳng định phải đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương phápdạy và học ở tất cả các cấp, bậc học nhằm đến sau năm 2015 thực hiện chươngtrình giáo dục phổ thông mới đây là những nhiệm vụ quan trọng và năng nề vớingành Giáo dục

Với tầm quan trọng đó, bản thân qua nhiều năm nghiên cứu tài liệu và ápdụng vào thực tiễn về phương pháp dạy học được tiếp thu từ những thành tựumới của lí luận dạy học hiện đại, theo tư tưởng tích cực hóa hoạt động học tập

của học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên " thầy nói ít hơn, trò làm việc

nhiều hơn ” ; cải tiến cách ghi bảng theo hướng để thầy có thời gian phân tích,

nhận định ; cải tiến phương pháp kiểm tra đánh giá học sinh ; cải tiến phươngpháp sử dụng đồ dùng dạy học, sử dụng các thiết bị, kiên quyết chống lối dạychay ; cải tiến soạn giảng theo hướng chuẩn kiến thức kỹ năng

Năm học 2009 – 2010 ; 2010 – 2011 Sở GD&ĐT, PGD& ĐT Thăng bình

đã tiến hành tập huấn cho CBQL và Giáo viên THCS về Chuẩn kiến thức kỹnăng, phương pháp dạy học tích cực ở các bộ môn ; đánh giá giờ dạy theo hướng

mở nhằm giúp cho học sinh có cơ hội tham gia quá trình dạy học của Thầy côgiúp nâng cao hiệu quả giáo dục, đem lại niềm tin trong công tác giáo dục hiệnnay, các chuyên đề về kỹ năng sống, kỹ năng mềm điều đó đã làm thay đổicách chỉ đạo dạy học tại trường THCS và thôi thúc bản thân cần phải mạnh dạnđầu tư trong chuyên môn, công nghệ thông tin, để hướng dẫn Giáo viên củatrường thật sự đôi mới tư duy trực quan, tư duy đánh giá dạy học và áp dụngnhững đề tài khoa học có giá trị vào bài giảng của mình để chất lượng thật sựđảm bảo và bền vững Phương pháp dạy học tích cực dần dà thay thế dạy họctruyền thống “ Thầy đọc, trò chép ” đã làm chậm sự tư duy, khái quát của họcsinh, trong đo phương pháp “ Lập bản đồ tư duy ” là một trong những phươngpháp rèn phát triển tư duy tối ưu nhất hiện nay, chình vì vậy bản thân đã học hỏi

và mạnh dạn áp dụng dạy học tại trường từ năm học 2010 - 2011

và các điều kiện khác.

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy học tích cực bằng phươngpháp lập Bản đồ tư duy (BĐTD) là hình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hìnhảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng BĐTD một công cụ tổ chức tư duy nềntảng, có thể miêu tả nó là một kĩ thuật hình họa với sự kết hợp giữa từ ngữ,hình ảnh, đường nét, màu sắc phù hợp với cấu trúc, hoạt động và chức năng của

bộ não, giúp con người khai thác tiềm năng vô tận của bộ não

b/ Tính cấp thiết của đề tài:

Bản đồ tư duy giúp HS học được phương pháp học: Việc rèn luyện

phương pháp học tập cho HS không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạyhọc mà còn là mục tiêu dạy học Thực tế cho thấy một số HS học rất chăm chỉnhưng vẫn học kém, nhất là môn toán, các môn học bài thuộc lòng như : Sử -Địa – Sinh các em này thường học bài nào biết bài đó, học trước quên sau vàkhông biết liên kết các kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến thức đãhọc trước đó vào những phần sau Phần lớn số HS này khi đọc sách hoặc nghegiảng trên lớp không biết cách tự ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng

tâm vào trí nhớ của mình Sử dụng thành thạo BĐTD trong dạy học HS sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.

Bản đồ tư duy giúp HS học tập một cách tích cực Một số kết quả

nghiên cứu cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái

mà do chính mình tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình vì vậyviệc sử dụng BĐTD giúp HS học tập một cách tích cực, huy động tối đa tiềmnăng của bộ não

Việc HS tự vẽ BĐTD có ưu điểm là phát huy tối đa tính sáng tạo của HS,phát triển năng khiếu hội họa, sở thích của HS, các em tự do chọn màu sắc(xanh, đỏ, vàng, tím,…), đường nét (đậm, nhạt, thẳng, cong…), các em tự

“sáng tác” nên trên mỗi BĐTD thể hiện rõ cách hiểu, cách trình bày kiến thức

của từng HS và BĐTD do các em tự thiết kế nên các em yêu quí, trân trọng “tácphẩm” của mình.

Bản đồ tư duy giúp HS ghi chép có hiệu quả Do đặc điểm của BĐTD

nên người thiết kế BĐTD phải chọn lọc thông tin, từ ngữ, sắp xếp, bố cục để

“ghi” thông tin cần thiết nhất và lôgic, vì vậy, sử dụng BĐTD sẽ giúp HS dầndần hình thành cách ghi chép có hiệu quả

Từ những yêu cầu nêu trên, bản thân nhận thấy tự nghiên cứu và đề ranhững biện pháp để giúp cho đội ngũ thực hiện theo đúng tinh thần chỉ đạo vềđổi mới phương pháp dạy học một cách hiệu quả nhất

c/ Giới hạn đề tài:

Trong phạm vi chỉ đạo chuyên môn ở trường THCS, đề tài được nghiêncứu từ năm học 2009 - 2010 và áp dụng từ năm 2010 - 2011 cho đến nay tạitrường THCS Chu Văn An

Phương pháp trình bày trên cơ sở nghiên cứu từ các tài liệu như:ConceptDraw MINDMAP 5 Professional, được chia sẻ đánh giá rút kinhnghiệm qua quá trình thực hiện tại cơ sở xin được trình để góp phần nào đó vào

sự nghiệp đổi mới của giáo dục

3/ CƠ SỞ LÝ LUẬN :

a/ Cơ sở lý luận :

Trong các hoạt động của nhà trường thì hoạt động giảng dạy và học tập làhoạt động trung tâm, nó quyết định chất lượng đào tạo và là lý do tồn tại của nhàtrường

Trong chỉ đạo điều hành hoạt động giảng dạy của giáo viên thì việc thựchiện đổi mới phương pháp dạy học là điều cơ bản đầu tiên để thực hiện mục tiêugiáo dục Theo dự thảo báo cáo chính trị của Đảng tại ĐH XI vừa qua : " Đổimới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại ; nângcao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, đạo đức,lói sống "

Mục tiêu của đổi mới phương pháp dạy học là tập trung vào việc phát huytính tích cực, năng động và sáng tạo của học sinh, giúp cho học sinh từ người thụđộng thu nhận kiến thức trở thành người chủ động khám phá kiến thức mới, cókhả năng tư duy tìm tòi, giải quyết những vấn đề được đặt ra một cách hiệu quảnhất dưới sự hướng dẫn của người Thầy, từ đó hình thành và phát triển đượcphương pháp tự học Điều này đòi hỏi giáo viên phải thay đổi thói quen sử dụngnhững phương pháp dạy học thụ động ; trong đó người thầy chi phối mọi hoạtđộng của quá trình dạy - học, học sinh thường bị động, ỷ lại trong học tập, không

phát huy được những khả năng sáng tạo, tự tư duy và chiếm lĩnh kiến thức mộtcách vững chắc.

Từ thực trạng đổi mới đồng bộ về giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học

là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, bàn bạc trao đổi, trên cơ sở tiếpthu những thành tựu mới của lý luận dạy học hiện đại, đồng thời sát với tình hìnhthực tiễn của trường hiện nay Bản thân xin được chọn đề tài này để nhằm gópphần nhỏ trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng ta trong thời kỳ côngnghiệp hóa - hiện đại hóa nước nhà

c/ Cơ sở pháp lý :

Phương pháp giáo dục hiện nay là tập trung vào việc phát huy tính tíchcực của học sinh, tính năng động, tính sáng tạo như : Nghị quyết Trung ương 2khóa VIII, Nghị quyết Đại hội IX, X, XI của Đảng

Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 được Quốc hội khóa XI , tại kỳ họp thứ 7(từ ngày 05 tháng 5 đến ngày 14 tháng 6 năm 2005 ) như sau :

 Điều 2 - Chương I: (Luật GD 2005/ Tr 1) đã ghi :

" Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,

có đạo đức, trí thức, sức khỏe, thẩm mỹ nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân đáp ứng yêu cầu xã hội xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc "

 Điều 28 khoản 2 - Chương II ( Luật GD 2005/Tr 8) đã ghi:

" Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh ; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn ; tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh "

Theo Tiến sĩ Trần Ðình Châu, Vụ trưởng, Giám đốc Dự án phát triển giáo dục THCS 2, Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đồng tác giả, chủ trì nhóm nghiên cứu và tham mưu để

Bộ GD&ĐT phổ biến phương pháp này Nếu so sánh với phương pháp dạy học truyền thống chỉ chú trọng đọc - chép thì dạy học bằng BĐTD góp phần đổi mới căn bản và toàn diện tổ chức hoạt động dạy học, nhất là vận dụng vào dạy học kiến thức mới hoặc

hệ thống hóa kiến thức phù hợp với từng đối tượng khác nhau.

4/ CƠ SỞ THỰC TIỄN :

 - Thực trạng :

Trường THCS Chu Văn An đóng trên địa bàn xã Bình Sa, huyện ThăngBình, tỉnh Quảng Nam, nằm về phía Đông của huyện Đây là một vùng quênghèo, phần lớn là cát trắng, chạy dọc theo con sông Trường Giang với chiều dài

12 km, đời sống nhân dân còn rất khó khăn Phần lớn, học sinh sau khi học ởtrường về nhà ít có thời gian học tập vì bận công việc nông trang, thiếu thốn vềtrang thiết bị, sách báo và phương tiện đi lại khá vất vả về mưa lũ., do đó chấtlượng học tập còn hạn chế

- Phân tích thực trạng :

Trước đây, nhà trường dã có nhiều cố gắng trong việc đầu tư chuyên môndạy học nhưng vì nhiều lý do khác nhau dẫn đến kết quả không cao Trong đó cónhững nguyên nhân sau :

+ Giáo viên nhà trường phần lớn xa nhà, việc đi lại vào mùa mưa bị hạnchế nên dẫn đến việc giảng dạy cũng chưa đạt theo yêu cầu đề ra

+ Việc đổi mới phương pháp giảng dạy thường kéo theo một số yêu cầucần thiết khác như : trang thiết bị, đồ dùng dạy học, bảng phụ làm cho giáoviên ngại khó nên thực hiệnh không triệt để Bên cạnh đó, việc trao đổi bàn bạc

về chuyên môn trong từng phân môn còn mỏng, không có giáo viên nòng cốt nênmột số bộ môn chưa có hướng chuyển đổi mạnh mẽ

+ Trong quá trình dạy học có cải tiến về cách soạn, có sự chuẩn bị vềphương tiện, nhưng thực tế trên lớp, giáo viên chưa chú tâm nhiều đến phát huytính tích cực học tập của học sinh, chưa hướng dẫn sự chuẩn bị của học sinh họctập ở nhà tốt nên khi đến lớp, học sinh còn ngỡ ngàng, lúng túng cách học mới

+ Học sinh chưa chịu khó, cần cù và chuẩn bị tốt bài mới ở nhà

+ Trang thiết bị dạy học độ chính xác chưa cao như : Nhiệt kế , máy A tút

-+ Phần lớn chuyên môn còn khoáng trắng cho các tổ, nhóm chuyên môn,chưa tổ chức trên nền chung để cùng nhau bàn bạc, xây dựng công thức chung

do vậy còn làm tùy tiện chưa đi sâu vào những tính cấp thiết

Đó là những nguyên nhân dẫn đến việc chỉ đạo đổi mới phương pháp cònnhiều bất cập và chưa có hiệu quả cao

Từ năm học 2005 – 2006 nhà trường tạp trung đầu tư chuyên môn, dưới sựdẫn dắt của bản thân về nhận công tác Hiệu trưởng Từ đó đến nay luôn đạtthành tích trong các phong trào thi đua và chất lượng mũi nhọn được nâng lên rõrệt

5/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU :

5.1/ Xây dựng về nhận thức:

- Triển khai cho đội ngũ các văn bản về đổi mới Chương trình giáo dụcphổ thông: Cụ thể Nghị quyết 40/2000/QH 10 ngày 09/12/2000, Chỉ thị số14/2001/CT - TTg ngày 11/6/2004, Thông tư số 14/2002/TT-BGD&ĐT ngày01/4/2002 và các văn bản chỉ đạo của Sở Giáo dục, của phòng Giáo dục và cácvăn bản của địa phương có liên quan đến việc đổi mới giáo dục QĐ số 40/2006

về đánh giá, xếp loại học sinh từ năm học 2006 - 2007, QĐ 16 của Bộ GD&ĐT

về đạo đức nhà giáo , Chỉ thị 40/CT - BGDDT về xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực Quyết định 06/2006/ BGD chuẩn kiến thức kỹ năng

- Cung cấp những tài liệu: Trên cơ sở các tập san nghiên cứu giáo dục, tạpchí " Thế giới trong ta ", báo " Giáo dục thời đại ", sách giáo viên, sách thiết kếbài dạy là những tư liệu cần nghiên cứu, học tập, chỉ có tính chất tham khảo, họchỏi vấn đề cốt lõi chính là sách giáo khoa, khung phân phối chương trình tài liệuchuẩn kiến thức kỹ năng

- Quán triệt đến tận giáo viên về những yêu cầu về đổi mới phương phápdạy học trên quan điểm chung, từng phân môn với những đặc trưng phù hợp vớiđiều kiện thực tiễn của trường Đánh giá chuẩn nghề nghiệp giáo viên, chẩunHiệu trưởng

- Xây dựng kế hoạch chuyên môn xuyên suốt cả năm, chỉ đạo các tổchuyên môn thống nhất đầu tư nghiên cứu mục tiêu chương trình, nội dung sáchgiáo khoa mới, cụ thể bằng kế hoạch chuyên đề, xây dựng những giờ hội giảng,thao giảng, kiểm tra bám sát đổi mới phương pháp dạy học Kiểm tra nhận thứccủa học sinh, kết quả tiếp thu và vận dụng kiến thức vào trong thực tiễn của bài

b/ Xây dựng về kế hoạch tập huấn, bồi dưỡng giáo viên:

 Đối với dạy của giáo viên:

- Tổ chức cải tiến phương pháp dạy học tích cực có kế hoạch, sâu sắc, coiviệc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên là nhiệm vụ trọng tâm xuyênsuốt quá trình chỉ đạo hoạt đông dạy và học Xây dựng kế hoạch đổi mới phươngpháp dạy học cụ thể mang tính bắt buộc đối với giáo viên nhằm bồi dưỡngchuyên môn nghiệp vụ tiếp cận với nội dung SGK

- Để tiếp cận với nội dung chương trình sách giáo khoa mới, nhà trườngđưa giáo viên tập huấn tại Phòng Giáo dục trong hè, sinh hoạt chuyên môn cụm.Sau khi tập huấn xong, mỗi tổ chuyên môn phân công từng nhóm theo phân mônnghiên cứu tài liệu một cách kỹ hơn, thiết kế nhiều phương án tổ chức cho họcsinh biết, hiểu về "Tích cực hóa hoạt động" như thế nào ?

- Đổi mới phương pháp dạy học tích cực không thể không nói đến phươngtiện dạy học, đây là vấn đề cấp thiết mà mỗi giáo viên phải nghiên cứu kỹ lưỡngtừng nội dung, từng thí nghiệm, các chi tiết Để thực hiện đúng và có kỹ năng đòi

hỏi phải có sự chuẩn bị trước khi đến lớp Do đó chúng tôi chỉ đạo bộ phận thiết

bị phải phối hợp cùng giáo viên bộ môn nắm bắt phân phối chương trình, phân

bố dụng cụ, lắp ráp trước, bên cạnh đó tổ chuyên môn có kế hoạch cử giáo viênnghiên cứu, tiếp thu, học tập ở các lớp tập huấn trình bày lại cho giáo viên trongtoàn tổ Năm học 2005 - 2006 nhà trường đã đầu tư 15 triệu đồng để mua sắmthiết bị và sách giáo khoa, sách tham khảo , năm học 2009 - 2010 đầu tư thêmmáy vi tính (15 máy để dạy ) ; 02 máy Projector ; 03 máy Laptop để ứng dụngcông nghệ thông tin trong dạy học Năm học 2010 – 2011 nhà trường đầu tưthêm 16 máy vi tính để dạy học công nghệ thông tin

Đối với học tập của học sinh:

+ Xác định mục đích xây dựng động cơ, thái độ học tập thông qua giáodục truyền thống của nhà trường, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

+ Bồi dưỡng, rèn luyện một số kỹ năng nhằm phát huy tính tích cực, tự lựccánh sinh, sáng tạo trong học tập của học sinh, định hướng học tập, kiểm tra việcghi chép bì, giải bài tập ở nhà, soạn bài trước nắm vững kiến thức bài mới Giáoviên phải có trách nhiệm hướng dẫn học sinh cách tự học

+ Đối Cha mẹ học sinh ở từng khối lớp : Ban đại diện PHHS cùng BanThường trực hội hằng tháng có hội ý với lãnh đạo trường về tình hình học tậpcủa con em, bàn biện pháp khắc phục hiện tượng chay lười, bỏ học để nhằmnâng cao chất lượng học tập của con em

Đẩy mạnh phong trào thi đua "Hai tốt ":

Phối kết hợp cùng với Liên đội của trường, tổ chức nhiều hoạt động sôinổi thu hút đông đảo lực lượng học sinh cùng tham gia với nội dung phong phú.Tăng cường công tác truy bài 15 phút đầu giờ, kiểm tra việc học bài cũ, giải bàitập sẵn ở nhà và có thể GVCN cùng các em trong Ban chỉ huy chi đội được Đ/cTổng phụ trách khích lệ thành tích học tập của các lớp Nhất, Nhì và qua đó,cũng phê bình các lớp chưa làm tốt bị xếp loại thấp để rút kinh nghiệm chonhững tuần đến

 Phối hợp với Ban HĐNGLL : Tăng cường giáo dục kỹ nằng sống bằngnhững hoạt động như : Cắm trại, Dã ngoại, Tham quan học tập, thi các trò chơidân gian

c/ Xây dựng lực lượng kiểm tra:

Kiểm tra là phương thức thu nhận thông tin về tình hình thực hiện những

kế hoạch đề ra, nắm bắt và xử lý kịp thời sai sót, những biểu hiện lệch lạc hoặcbiện pháp đề ra không sát đúng với thực tế nhằm sửa đổi và vận dụng tốt hơn

Lực lượng kiểm tra là những người có uy tín cao về chuyên môn nghiệp

vụ, năng lực công tác, có tinh thần giúp đỡ, tôn trọng động nghiệp, nắm vững

những văn bản pháp qui, nội dung cấu trúc chương trình bộ môn, phương pháp

sư phạm Cụ thể ở trường là: Tổ trưởng chuyên môn ; giáo viên giỏi thật sự ; Banthanh tra ; Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng

Cụ thể như sau :

1 Phạm Hoàng Liên - Hiệu trưởng - Trưởng ban

2 Lê Vũ Anh Tuấn - P H trưởng - P trưởng ban

3 Trần Hoài Phú - Tổ trưởng - Ủy viên

4 Trần Quang Lương - Tổ trưởng - Ủy viên

5 Nguyễn Thị Lệ Thúy - Tổ trưởng - Ủy viên

6 Huỳnh Cẩm Tú - Tổ trưởng - Ủy viên

7 Hồ Văn Huệ - GV Anh văn - Ủy viên

8 Nguyễn Thị Hồng Kha - TB thanh tra - Ủy viên

9 Võ Trung Ánh - GV Toán - Uy viên

10 Mời Ông Lê Quang Sơn - Bí thư chi bộ cùng tham gia

d/ Xây dựng chuẩn kiểm tra:

Công tác kiểm tra dựa trên chuẩn nhất định, công văn 10227/THPT ngày11/9/2001 - Bộ GD & ĐT (nội dung ; phương pháp ; phương tiện ; tổ chức ; kếtquả) Dựa vào các cơ sở như:

Khung phân phối chương trình đối với các lớp 69 của Bộ từ năm học

2009 - 2010 Các văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Bộ, Sở,PGD Bài soạn của giáo viên, các biên bản họp tổ thống nhất về nội dung,phương pháp cho từng tiết dạy có nội dung khó, bài tập khó, các tiết có nội dungdài nhưng phân phối chương trình chia 1 tiết

Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12/12/2011 ban hành Quy chế đánhgiá xếp loại học sinh THCS và THPT

e/ Xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm:

Ngay từ đầu năm học, dựa theo các văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở, Phòng vànhững định hướng lớn của trường, bộ phận chuyên môn xây dựng kế hoạch chỉđạo xuyên suốt cho cả năm học

+ Từ tuần 1 đến tuần 17 của học kỳ I: Tập trung triển khai các văn bản chỉđạo của các cấp, tập huấn chuyên môn, lên kế hoạch chỉ đạo thực hiện trong từnghọc kỳ, kế hoạch kiểm tra, tổ chức hội giảng, thao giảng và sơ kết hoạt độngkiểm tra

+ Từ tuần 22 đến tuần 34 của học kỳ II: hoàn thành thanh tra giáo viên, sơkết và tổng kết tình hình thực hiện đổi mới phương pháp và thực hiện đổi mớichương trình

PHẦN TRÌNH BÀY CỤ THỂ : CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:

1/ Các bước tiến hành chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học

cụ thể như sau:

- Bước thứ nhất: Lập kế hoạch bài học

- Bước thứ hai: Sử dụng phương pháp dạy học

+ Đặc điểm của phương pháp: Nhóm học sinh nghiên cứu về một lĩnh vựcnào đó tùy theo bài học, tùy theo phân môn để rút ra kết luận Thảo luận để tìm

ra câu trả lời hoặc lời giải cho một bài toán, hoặc một nhận, một kết luận nào đóđang được đề cập đến Tất cả thành viên trong nhóm đều có chung một nhiệm vụđược thầy giáo giao

+ Để phát tính tích cực của hợp tác nhóm nhỏ cần phải đảm bảo một sốyêu cầu:

- Phân công nhóm theo từng bàn hoặc hai bàn ghép lại rồi đặt tên cụ thểnhư: Nhóm họa mi, nhóm sơm ca hoặc nhóm 1, 2, 3 bên cạnh đó có thể thayđổi nhóm theo từng công việc cụ thể mà giáo viên thấy thật sự cần thiết để cơđộng và điều hòa thành viên trong từng nhóm

- Phân công trách nhiệm của thành viên trong nhóm để thực hiện mộtnhiệm vụ nhất định Cử trưởng nhóm, thư ký nhóm nhưng không phải nhất nhấtgiữ nguyên vị trí của từng cá nhân mà thay đổi liên tục để các em phát huy vaitrò của cá nhân Trưởng nhóm phân công trách nhiệm và yêu cầu mỗi thành viênthực hiện đúng nhiệm vụ được giao Trong quá trình thảo luận và rút ra kết luậntrưởng nhóm có thể cử đại diện để trao đổi ý kiến của toàn nhóm thông qua sựghi chép của thư ký Bên cạnh đó, giáo viên phải giám sát các nhóm xem họcsinh ở mỗi nhóm có làm việc cùng nhau không ? Học sinh có thắc mắc gìkhông ? Có đảm bảo thời gian cho hoạt động đã đề ra không ? Giáo viên cầnkích tích các ý kiến đề xuất của học sinh và có thể đưa ra các câu hỏi gợi ý hoặcuốn nắn khi cần thiết để cho học sinh tập trung thảo luận vào nội dung chính củahoạt động

- Sau khi hoạt động nhóm giáo viên thu thập ý kiến thảo luận của cácnhóm Giáo viên cần lắng nghe các ý kiến tự đánh giá của học sinh để trên cơ sở

đó đưa ra đánh giá một cách công bằng về kết quả của từng nhóm Phát huy cácđối tượng yếu, trung bình nhằm tạo điều kiện cho các em này phát huy thành tíchhọc tập nhóm của mình

+ Phương pháp dạy học tích cực phải gắn liền với đổi mới đánh giá Do

đó, nội dung kiểm tra phải đảm bảo yêu cầu về mức độ rèn luyện kỹ luyện kỹnăng cũng như yêu cầu về kiến thức của chương trình tại thời điểm kiểm tra.Hiện nay loại hình kiểm tra trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận đang

áp dụng rộng rãi để nhằm vừa đánh giá kỹ năng hiểu sâu, phán đoán đúng, vừakiểm tra kiến thức ngôn ngữ, sự trình bày ý tưởng của học sinh Sự đánh giá kếtquả học tập của học sinh đóng vai trò quan trọng trong dạy học, nó giúp cho giáoviên xác định đúng thành tích, điểm mạnh, điểm yếu và nhu cầu học tập của họcsinh Mặt khác nó còn giúp cho giáo viên thấy được kết quả việc giảng dạy củamình để từ đó có thể điều chỉnh, cải tiến phương pháp cho phù hợp nhằm nângcao hiệu quả dạy học Vì thế giáo viên phải lập kế hoạch đánh giá cụ thể, phảidựa vào mục tiêu, nội dung bài học để xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp vớitừng đối tượng học sinh, câu hỏi phải rõ ý, không đa nghĩa, câu hỏi phải chứađựng nội dung đã biết có tỉ lệ phù hợp với cái chưa biết để học sinh có thể hiểuđược nhiệm vụ học tập đề ra và có phương hướng để giải quyết nhiệm vụ học tập

một cách chủ động, tích cực Kết hợp hài hòa giữa trắc nghiệm khách quan vàtrắc nghiệm tự luận.

* Cụ thể: Lập kế hoạch bài học:

- Xác định đúng mục tiêu của bài học bao gồm mục tiêu trí dục, mục tiêuphát triển, mục tiêu giáo dục

- Chuẩn bị phương tiện dạy học

- Xây dựng các hoạt động học tập nhóm theo một trình tự nhất định

- Phiếu học tập

 Bước thứ nhất: Kế hoạch thực hiện

a/ Xây dựng tiết hội giảng toàn trường:

- Nhằm giúp cho giáo viên của trường có điều kiện nắm bắt tinh thần đổimới của các môn học, không phải là môn giảng dạy của mình, bản thân chỉ đạocác tổ chuyên môn xây dựng tiết hội giảng toàn trường dự học tập rút kinhnghiệm Yêu cầu giảng dạy các môn của lớp 6->9 sử dụng các phương tiện sẵn

có của trường như: Đèn chiếu, thiết bị thí nghiệm Thật sự các tiết hội giảng đãtạo ra sự kích thích ham học hỏi, tinh thần đồng nghiệp gắn bó, giúp thầy cô giáonắm bắt quan điểm đổi mới, nội dung thay đổi của sách giáo khoa mới qua đó,

có điều kiện dạy cho con em của mình Đối với học sinh, các em càng hăng saytrong học tập, phát huy tính sáng tạo, tinh thần học nhóm phát huy sự vận độngcủa tất cả các đối tượng học sinh Đồng thời tạo sự vững vàng về chuyên môn,tay nghề của giáo viên khi dạy với tập thể lớn, chính nhờ các tiết hội giảng này,giáo viên đa tự tin khi đăng cai giảng dạy cho sinh hoạt chuyên môn cụm CánhĐông của huyện Thăng Bình (gồm 5 trường : Lê Quí đôn ; Phan Bội Châu ;Nguyễn Tri Phương ; Nguyễn Bỉnh Khiêm ) về dự để học tập và rút kinh nghiệm

- Tiết hội giảng đã huy động các tổ chuyên môn phải có kế hoạch tự bồidưỡng giáo viên trong tổ, khi xây dựng tiết dạy, mỗi thành viên đều có tráchnhiệm về từng công việc cụ thể, phát huy tinh thần đoàn kết, chức năng của Tổtrưởng chuyên môn, nhóm chuyên môn

b/ Xây dựng tiết dạy thực tập thao giảng :

Tiết dạy thực tập thao giảng là hình thức tổ chức trong từng tổ chuyênmôn khi có báo cáo chuyên đề về một bài học, bài tập, thí nghiệm minh chứnghoặc tiết luyện tập ôn tập do Tổ lên kế hoạch chỉ đạo trong tháng, với cáchlàm này giáo viên trong tổ sẽ góp ý, thảo luận đưa ra những gợi ý của từng thànhviên về phương pháp dạy sử dụng ứng với đè tài đó Tiết thực tập là tiền đề xâydựng nền móng xuyên suốt cho cả năm về phân môn, cách đánh giá chuẩn của

tổ, vì thế không thể làm qua loa, lấy lệ, không bỏ sót chi tiết nào dù nhỏ nhất(Chẳng hạn : Phần củng cố, bảng phụ, ra bài tập về nhà ) Sau khi trong tổ đãthống nhất, giáo tiến hành dạy thử ớ lớp khác, ít nhất phải có hai giáo viên dự

đánh giá rút kinh nghiệm Khi đã thống nhất cao trở thành tiêu chí cho nhữngnăm sau về tiết dạy đã góp ý Bộ phận chuyên môn cùng tham dự và triển khaichung khi họp toàn cấp, nếu các trở ngại thì từng phân môn sẽ điều chỉnh ở một

số bước sao cho phù hợp với tiêu chí chung của toàn trường

Tiết dạy dưới sự chỉ đạo của tổ trưởng chuyên môn, giáo viên cùng phânmôn có trách nhiệm giúp đỡ và nghiên cứu những tình huống có thể đưa ra đểchất ván, bàn bạc nếu có gì vướng mắc sẽ đề xuất với lãnh có ý kiến chỉ đạohoặc đề xuất lên cấp trên Đây chính là một trong những biện pháp bồi dưỡnggiáo viên trong tổ, nhóm chuyên môn

Trong quá trình chỉ đạo tại trường, chúng tôi thực hiện qui trình như trên,

do đó nhiều bài khó, bài có nội dung kiến thức dài trong ba năm qua được tổchức rút kinh nghiệm và thống nhất được cách dạy đạt hiệu quả

c/ Xây dựng kế hoạch dự giờ:

Các tổ chuyên môn trong từng học kỳ chỉ tiêu dự giờ của mỗi giáo viên ítnhất 15 tiết (đi sâu vào chuẩn kiến thức, kỹ năng) Ban giám hiệu dự giờ mỗituần một tổ chuyên môn, kiểm tra hồ sơ giảng dạy của giáo viên được dự giờ và

hồ sơ của toàn tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch dự giờ của giáo viên, qua dựgiờ có đánh giá xếp loại tùy theo mức độ đạt được và hiệu quả tiết dạy, đồng thờigóp ý phân tích, rút ra bài học kinh nghiệm

Mỗi giáo viên tự dự giờ đồng nghiệp trong cùng một khối dạy, tham giagóp ý đưa ra thảo luận những tiết dạy khó, những bài có nội dung dài, những tiếtcần sử dụng những thiết bị đòi hỏi có kỹ năng và sự chuẩn bị chu đáo Nhờ vào

đó, giáo viên trong cùng bộ môn đã giảng dạy tốt, không bị lúng túng trong khilên lớp Soạn giảng giáo án điện tử, sử dụng công nghệ thông tin, máy chiếuProjector một cách nhuần nhuyễn

2/ Kiểm tra khâu soạn giảng của giáo viên:

Nhằm thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp thì đòi hỏi giáo viên phải có

sự đổi mới cách soạn như đã trình bày ở trên Việc kiểm tra soạn giảng của giáoviên được đặc biệt chú trọng, mang tính thường xuyên Qua kiểm tra, biết được

sự chuẩn bị của giáo viên trước khi lên lớp, thực hiện chương trình, nội dungSGK có phù hợp với từng đối tượng học sinh hay không ? Đầu năm học, bộphận chuyên môn cùng với các tổ chuyên môn thống nhất về thiết kế cách soạngiáo án trong cùng một tổ, cùng một bộ môn, sau đó đưa những giáo án mẫu khisinh hoạt chuyên môn toàn cấp để cùng nhau trao đổi bàn bạc phù hợp với từngkiểu bài lên lớp

Hằng tháng, vào ngày thứ 5 của tuần cuối tháng tổ chuyên môn kiểm tratoàn bộ hồ sơ của giáo viên, đánh giá rút kinh nghiệm Ngoài ra, kiểm tra đột

xuất là rất cần thiết do vậy trong quá trình theo dõi, chỉ đạo bản thân và các tổtrưởng chuyên môn tổ chức kiểm tra từ một đến hai lần Kết quả kiểm tra, đa sốgiáo viên đều đã thực hiện tốt việc soạn giảng.

PHẦN BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH TRONG THỜI GIAN QUA:

 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giáo viên:

- Về nhận thức: Quán triệt tinh thần chỉ đạo của các cấp về đổi mớiphương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa Tăng cường bồi dưỡng nhận thứcđổi mới bằng những đợt sinh hoạt chuyên môn chung toàn trường, đổi mới phảithường xuyên, liên tục và động bộ trong tất cả các môn học Lãnh đạo nhàtrường luôn quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước và của ngành

về đổi mới chương trình GDPT Phối hợp cùng Công đoàn, Đoàn TNCS HCMphát huy vai trò của mình thúc đẩy, động viên đội ngũ thực hiện tốt đổi mớiphương pháp dạy học, sử dụng thành thạo các phương tiện dạy học và thi đuaphong trào làm đồ dùng dạy học

+ Năm học : 2005 - 2006 : Nhà trường đã tổ chức và tham gia dự thi làm

đồ dùng dạy học tại Phòng Giáo dục đạt giải A và giải B cấp huyện và tiếp tụcđược trưng bày tại tỉnh trong tháng 12/2006

+ Năm học : 2006 - 2007 : Làm các tranh ảnh bộ môn Sinh học

+ Năm học : 2007 - 2008 : Làm các loại bảng phụ có nam châm gắn vàobảng chống lóa

+ Năm học : 2008 - 2009 : xây dựng phương pháp dạy học tích cực

+ Năm học : 2009 - 2010 : Dạy giáo án điên tử (Máy chiếu Projector)

- Về chuyên môn, nghiệp vụ: Mỗi giáo viên phải tự mình có trách nhiệmnghiên cứu, tìm tòi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo đợt được tậphuấn trong hè, bên cạnh đó trong quá trình sinh hoạt chuyên môn tổ, nhóm cầntrao đổi bàn bạc đưa ra những nội dung khó, dài, các bài thực hành cần dụng cụthí nghiệm để khắc phục khó khăn đồng thời thống nhất trong tổ, nhóm vềphương pháp giảng dạy trong một số bài học cụ thể Hiện nay đã có trên 08 Đ/c

đã tốt nghiệp Đại học và 03 Đ/c đang theo học Đại học, đây là sự thuận lợi chonhà trường, sẽ dựa vào lực lượng này để làm nòng cốt trong việc bồi dưỡngchuyên môn cho các giáo viên Chỉ đạo cách soạn bài thống nhất theo từng bộmôn đã tập huấn tại Phòng trong hè, qua đó tổ chức chuyên đề đúc rút kinhnghiệm vào cuối học kỳ I và cuối năm

- Về quản lý : Thành lập ban kiểm tra nội bộ trường học thường xuyêntheo dõi, giám sát việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học: gồm Hiệu phóchuyên môn, tổ trưởng, giáo viên có uy tín, năng lực Phối hợp chặt chẽ với Chi

bộ trường phát huy vai trò của các đoàn thể trong hoạt động chuyên môn Trong

sinh hoạt tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn nội dung đổi mới phương pháp dạyhọc được đưa len hàng đầu: cụ thể trao đổi từng bài dạy, cách soạn giảng,phương pháp kiểm tra học sinh, qui định dự giờ, việc sử dụng thiết bị dạy họctrên lớp, phân loại giáo viên theo định kỳ Cải tiến cách đánh giá học sinh theohương phát huy tính tích cực, tính sáng tạo, độc lập suy nghĩ thông qua nhữngphương pháp đã trình bày ở phần trên.

 Biện pháp quản lý hoạt động học tập, hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh:

Xây dựng động cơ, thái độ học tập thông qua giáo dục truyền thống, nêugương điển hình tiên tiến của những học sinh đạt thành tích cao tong các kỳ thiqua các năm Phối hợp cùng ban hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực hiệntốt giờ sinh hoạt theo các chủ điểm đã được qui trình trong chương trình vàchương trình rèn luyện đội viên

Chỉ đạo giáo viên thường xuyên hướng dẫn cho học sinh phương pháp tựhọc tại lớp và tại nhà, thông qua các phương pháp giảng dạy giúp học sinh nắmvững kiến thức và vận dụng tốt

Phối hợp cùng gia đình chăm sóc, theo dõi tình hình học tập tại lớp và tạinhà Cùng Liên đội tổ chức " Tiết học chất lượng " tại địa phương

6/ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU :

Trong quá trình thực hiện tại trường, trong năm học 2004 đến 2007 nhiềuthầy cô giáo đã chuyển biến mạnh mẽ về cách nghĩ, cách làm mới trong dạy học.Bước đầu còn nhiều lúng túng, bỡ ngỡ khi sử dụng đèn chiếu, giấy phim, bảngphụ cho học sinh nhưng dần dần trở nên dễ dàng và chấp nhận được

Kế hoạch tổ chức về dự giờ, thao giảng, hội giảng được triển khai ngay từđầu năm cho các tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn Qua đó từng tổ lên kếhoạch cụ thể đối với từng môn

Kết quả dự giờ : Mỗi giáo viên được dự ít nhất 2 tiêt/ năm không kể thaogiảng, hội giảng Đa số giờ dạy đều đạt chất lượng theo thực tế đánh giá, khôngchạy theo thành tích, hoặc chỉ tiêu thi đua Học sinh năm được cách khai thác bàihọc, vận dụng được kiến thức vào việc làm bài tập tại lớp và ở nhà

Chất lượng học tập trong 03 năm qua đã có nhiều chuyển biến rõ nét

Học sinh giỏi cấp huyện :

+ Năm học 2005 - 2006 : Đạt giải nhất Môn Hóa - Khuyến khích môn Văn lớp 9+ Năm học 2006 - 2007: Đạt giải Nhì Môn Vật Lý - 03 giải khuỷến môn Văn -

01 giải khuyến khích môn Toán lớp 9

+ Năm học 2007 - 2008 : Đạt giải Nhì môn Hóa lớp 9

Có học sinh giỏi cấp Tỉnh : môn Văn (2007 – 2008 và 2009 - 2010)

KẾT QUẢ HẰNG NĂM NHƯ SAU :

 NGUYÊN NHÂN THÀNH CÔNG:

- Tập thể sư phạm của nhà trường thật sự là khối đoàn kết, thống nhấttrong mọi công tác Có tinh thần ham hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn Nămhọc qua, giáo viên đã đăng ký học Đại học tại chức, từ xa

- Có tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau hoàn thành nhiệm vụ.Tinh thần phê và tự phê cao Tham gia tích cực công tác xây dựng trường chuẩnquốc gia và công tác xã hội hõa tại địa phương

- Có Chi bộ lãnh, chỉ đạo các đường lối chủ trương đúng đắn và kịp thời.Các tổ chức đoàn thể hoạt động đều tay, phối hợp nhịp nhàn với chuyên môn đẩymạnh phong trào thi đua hai tốt trong nhà trường

- Lãnh đạo địa phương luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi cho trường vềđường lối, chủ trương, thể hiện bằng văn bản cụ thể, đồng thời tuyên truyền vậnđộng nhân dân cùng chung tay góp sức xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia

- Hội cha mẹ học sinh nhiệt tình hưởng ứng tham gia và giúp đỡ nhàtrường trong mọi mặt Phụ huynh rất quan tâm, lo lắng đến việc học của con em,phát huy được truyền thống hiếu học của địa phương Các ban ngành đoàn thể,các hội của địa phương thường xuyên phối hợp với nhà trường giáo dục tạo vàđiều kiện giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó học tập, động viên học sinh bỏ học ralớp

 NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

- Giáo viên phải có sự chuẩn bị khá chu đáo cho giờ dạy trên lớp, cụ thể làsoạn giáo án rất kỹ, càng xác định mục tiêu cụ thể bao nhiêu thì tạo được nhiềuhoạt động tích cực bấy nhiêu Sự chuẩn bị của trò cũng rất quan trọng, sau tiếtdạy giáo viên luôn dặn dò kỹ sự chuẩn bị cho tiết đến cần những gì cho bài sau,nhất là các bài thực hành, thí nghiệm

- Trước khi lên lớp, giáo viên phải sử dụng thành thạo các thiết bị dạy họcnhư: Máy Projector, Laptop, tranh vẽ, mẫu vật, tháo lắp các bộ phận của từng chi

tiết thí nghiệm Tham khảo nhiều tài liệu giảng dạy để vận dụng vào thực tiễncủa từng lớp.

- Phải biết huy động được mọi đối tượng tham gia và việc tìm tòi, khámphá những kiến thức mới Ap dụng nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học, tạotình huống để các học tư duy, sáng tạo và biết vận dụng tốt vào thực tiễn

- Tăng cường sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, luôn trao đổi, bàn bạc vớiđộng nghiệp về nội dung bài học khó, dài để đi đến thống nhất phương pháp dạyhọc thích hợp Tăng cường dự giờ học hỏi kinh nghiệm, không mặc cảm, tự tykhi gặp vấn đề mà mình chưa được nắm kỹ về kiến thức và cách diễn đạt

- Tự làm ĐDDH để giảng dạy như mô hình, mẫu vật, tranh vẽ có như thếmới dạy tốt chương trình SGK mới

- Thường xuyên tham khảo nhiều tư liệu về đổi mới phương pháp dạy họcnhư: Tạp chí nghiên cứu giáo dục, thế giới trong ta, một số vấn đề đổi mớiphương pháp dạy học (sách mới xuất bản 2010 của BGD & ĐT)

- Phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các ban ngành đoàn thể trong nhàtrường cùng tham gia vào hoạt động thực tiễn về chuyên môn như: Hội giảng,hội thi, thao giảng

8/ ĐỀ NGHỊ , KIẾN NGHỊ :

Không

9/ PHẦN PHỤ LỤC

XÂY DỰNG CÁC CHUYÊN ĐỀ THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

A/ CHUYÊN ĐỀ MÔN HÓA HỌC

I/ĐẶT VẤN ĐỀ:

Như chúng ta đã biết bộ môn hoá học là một bộ môn khoa học thựcnghiệm Nên phương pháp cơ bản của bộ môn này có thể nói là phương phápthực nghiệm, có nghĩa là học sinh phải được quan sát, phải được trực tiếp làm thínghiệm để các em dễ dàng tiếp nhận kiến thức mới, khắc sâu hơn những điều đã