Biện pháp 1: Lựa chọn các trò chơi phù hợp có thể vận dụng trongBiện pháp 2: Xây dựng nền nếp kỉ luật cho học sinh khi tham gia trò Biện pháp 3: Luôn có sự đổi mới trong cách khen thưởng
Trang 1Biện pháp 1: Lựa chọn các trò chơi phù hợp có thể vận dụng trong
Biện pháp 2: Xây dựng nền nếp kỉ luật cho học sinh khi tham gia trò
Biện pháp 3: Luôn có sự đổi mới trong cách khen thưởng và động
Biện pháp 4: Xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập có tính chất phân
Trang 2và tự chiếm lĩnh các kiến thức mới, chăm chỉ, hứng thú trong học tập và thựchành Toán Muốn thực hiện tốt mục tiêu đó người giáo viên không chỉ tổ chứchướng dẫn học sinh học theo các tài liệu có sẵn mà phải không ngừng đổi mớiphương pháp dạy học cho phù hợp với thực để gây hướng thú học toán, kíchthích các em tìm tòi, sáng tạo.
Hiện nay, vấn đề đổi mới phương pháp giáo dục đã không còn là vấn đề
gì xa lại nữa Mục tiêu của việc đổi mới mới pháp giáo dục là nhằm nâng caochất lượng dạy học đáp ứng nhu cầu xã hội; đồng thời phát huy đối đa tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của học sinh Phương pháp dạy học truyền thống “Thầyđọc – trò chép” trước đây bay giờ đã trở nên lạc hậu, không còn phù hợp vớinhiều ngành học, môn học khác nhau Trước những thách thức đó, phương pháptrò chơi tỏ ra là một phương pháp rất hữu hiệu Đây là phương pháp học tập rấthiệu quả, nó như chiếc cầu nối tự nhiên mà lại hữu hiệu giữa thầy và trò Nógiúp cho nội dung bài học được truyền tải đến học sinh một cách nhẹ nhàng, tựnhiên, lôi cuốn, dễ hiểu nên học sinh ghi nhớ lâu Đặc biệt, phương pháp nàycòn gây cho học sinh hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng cách lôicuốn các em vào những trò chơi toán học hấp dẫn, phù hợp với trình độ nhậnthức, đặc điểm lứa tuổi của các em Nhận thức được điều đó nên tôi đã mạnh
Trang 3dạn chọn và nghiên cứu đề tài “Vận dụng phương pháp trò chơi nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán lớp 2 ở trường Tiểu học Lê Quý Đôn”
II Mục đích nghiên cứu
- Sưu tầm và thiết kế một số trò chơi học tập có thể vận dụng để dạy học mônToán lớp 2 nhằm nâng cao chất lượng dạy học và phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo của học sinh
- Đưa ra một số biện pháp sử dụng các trò chơi có hiệu quả nhằm nâng cao chấtlượng dạy và học môn Toán lớp 2
- Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của giáo viên và học sinh khi thiết kế,
sử dụng trò chơi trong các giờ học Toán
III Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu có sở lí luận và thực tiễn của phương pháp trò chơi học tập
- Nghiên cứu quy trình tổ chức trò chơi học tập, những điều cần lưu ý khi tổchức trò chơi học tập
- Sưu tầm và thiết kế một số trò chơi học tập có thể vận dụng trong môn Toánlớp 2
- Tổ chức thực nghiệm, áp dụng các phương pháp trò chơi trong các giờ học
IV Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh lớp 2A4 (năm học 2013 - 2014), 2A1(năm học 2014 - 2015) - trườngTiểu học Lê Quý Đôn
- Chương trình Toán lớp 2
- Phương pháp trò chơi
- Một số trò chơi học tập có thể ứng dụng trong dạy học Toán lớp 2
V Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phỏng vấn (giáo viên và học sinh)
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp điều tra
Trang 4* Ưu điểm
- Trò chơi học tập là một hình thức học tập bằng hoạt động vui chơi hấp dẫn
HS do đó phương pháp này giúp duy trì tốt hơn sự chú ý của các em với bài học
- Toán học là môn học được đặc trưng bởi tính chính xác, tường minh, lô gicchặt chẽ… nên dễ gây căng thẳng tâm lí cho học sinh Trò chơi làm giảm tínhchất căng thẳng của giờ học, nhất là các giờ học kiến thức lý thuyết mới
- Trò chơi là hoạt động mà trong đó học sinh phải hoạt động nhiều Vì thế, vớitrò chơi học tập đặc điệt là các trò chơi có nhiều học sinh tham gia sẽ tạo cơ hộirèn luyện kỹ năng học tập hợp tác cho các em
* Nhược điểm:
- Khi sử dụng phương pháp này, giáo viên khó có cơ hội củng cố kiến thức, kĩnăng một cách có hệ thống
- Do các học sinh dễ mất tập trung và còn ham chơi nên trong khi chơi các em
dễ sa đà vào việc chơi mà ít chú ý đến tính chất học tập của các trò chơi
- Nếu giáo viên tổ chức không tốt trò chơi có thể gây mất thời gian, phân tán sựchú ý của học sinh
Trang 52 Một số vấn đề chung về trò chơi học tập
2.1 Trò chơi
Chơi là một khái niệm rộng lớn và cần được giải thích theo nguyên tắctiến hóa của sinh vật Với động vật thì chơi là hành động theo bản năng còn vớicon người thì nó là hoạt động xã hội đã được tiến hóa Chơi là một trong nhữnghoạt động sống của con người, nó làm cho cuộc sống của chúng ta thêm phongphú
Đối với học sinh tiểu học, mặc dù hoạt động học tập là hoạt động chủ đạocủa các em nhưng hoạt động chơi cũng vẫn giữ vai trò rất đặc biệt Thông quahoạt động vui chơi, trẻ học được vô vàn tri thức và kĩ năng Nó tạo ra có hội đểtrẻ rèn luyện kĩ năng và tích lũy tri thức đời sống
2.2 Trò chơi toán học
Trò chơi học tập là loại trò chơi gắn liền với nội dung học tập và hoạtđộng học tập của học sinh Luật của trò chơi bao gồm các quy tắc gắn với kiếnthức, kỹ năng học sinh có được trong hoạt động học tập, giúp học sinh khai thácvốn kinh nghiệm của bản thân để chơi Trong khi chơi học sinh được vận dụngcác kiến thức kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi Do đó các emđược thực hành, luyện tập củng cố và mở rộng kiến thức kỹ năng đã học
Theo giáo sư Phạm Đình Thực thì “Trò chơi toán học là trò chơi trong đóchứa đựng một số yếu tố toán học nào đó nhằm giải quyết các nhiệm vụ nhậnthức về toán và được tổ chức trong giờ học toán hoặc trong hoạt động ngoạikhóa.”
2.3 Những yêu cầu khi thiết kế các trò chơi toán học
Để hoạt động vui chơi đạt hiệu quả cao, khi sưu tầm hoặc thiết kế trò chơigiáo viền lưu ý những yêu cầu sau:
- Trò chơi phải phù hợp và đảm bảo được nội dung và mục tiêu dạy học
- Trò chơi phải hấp dẫn, kích thích tính tích cực, sáng tạo của học sinh và đảmbảo tính tự do của các em
Trang 6- Trò chơi phải luôn tạo cho học sinh cơ hội thể hiện khả năng và sự hiểu biếtcủa mình để giải quyết nhiệm vụ chơi.
- Trò chơi phải có tên gọi phù hợp với nội dung, nhiệm vụ chơi và kích thíchđược tính tò mò, sự khao khát được tham gia chơi của học sinh
- Nội dung chơi phải phù hợp với nội dung dạy học, phải huy động được nguồntri thức, kĩ năng của học sinh
- Luật chơi phải ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ
- Trò chơi phải được sắp xếp theo thứ tự từ đơn giản đến phức tạp
- Trò chơi phải đảm bảo tính đa dạng và phong phú về nội dung, hình thức chơigiúp người học vận dụng kiến thức và kĩ năng tư duy của mình
- Trò chơi phải mang tính giáo dục, không nên thiết kế hoặc lựa chọn những tròchơi mang tính chất bạo lực, không phù hợp với lứa tuổi tiểu học
2.4 Quy trình tổ chức trò chơi
Quy trình tổ chức trò chơi gồm 3 giai đoạn
a) Giai đoạn 1: Thiết kế hoặc lựa chọn trò chơi
- Bước 1: Xác định mục tiêu, yêu cầu của hoạt động chơi
- Bước 2: Thiết kế hoặc lựa chọn trò chơi phù hợp với mục tiêu, yêu cầu củahoạt động chơi
b) Giai đoạn 2: Chuẩn bị tổ chức trò chơi
- Bước 1: Thiết kế giáo án cho hoạt động chơi
- Bước 2: Chuẩn bị phương tiện, đồ dùng thực hiện trò chơi
c) Giai đoạn 3: Tổ chức trò chơi
- Bước 1: Giới thiệu tên, mục đích trò chơi
- Bước 2: Hướng dẫn cách chơi
+ Chọn đội chơi , số người tham gia, quản trò, trọng tài
+ Người chơi nhận các dụng cụ dùng để chơi
- Cách chơi:
Trang 7+ Giáo viên nêu ngắn gọn, cụ thể từng cách chơi, thời gian chơi, những điềungười chơi không được làm.
+ Giáo viên có thể làm mẫu nếu cần thiết hoặc cho học sinh khá của lớp chơimẫu với những trò chơi quen thuộc, dễ dàng
- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi, cách giải của cuộc chơi (nếucó)
- Bước 3: Thực hiện trò chơi: Học sinh tham gia chơi, giáo viên theo dõi đểđộng viên, khuyến khích hoặc nhắc nhở học sinh kịp thời
+ Một số học sinh nêu kiến thức, kỹ năng trong bài học mà trò chơi đã thể hiện
3 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học
3.1 Đặc điểm phát triển nhận thức
+ Về tri giác: Học sinh đã có quá trình nhận thức khá phát triển nhất là về trigiác và thính giác Khi tri giác học sinh nhận ra những đặc tính chung, riêng củacác đối tượng và bắt đầu có những khái quát sơ bộ về đối tượng
+ Về chú ý: Học sinh có hai loại chú ý là chú ý có chủ định và chú ý không chủđịnh Tuy nhiên, ở các em chú ý không chủ định vẫn chiếm ưu thế Vì vậy các
em rất chú ý vào những đối tượng cụ thể, trực quan nhưng cũng rất dễ bị phântán tư tưởng trước những tác động muôn màu và sinh động của cuộc sống.+ Về trí nhớ: Nhìn chung các em có khả năng ghi nhớ tốt, đặc biệt là ghi nhớmáy móc Các em chủ yếu ghi nhớ bằng cách học thuộc chứ chưa biết tổ chứcghi nhớ có ý nghĩa, dựa vào các đặc điểm để ghi nhớ Vì vậy giáo viên phải tạo
ra hứng thú trong học tập và phải thường xuyên được luyện tập
Trang 8+ Về tư duy: Tư duy của các em đã chuyển dần từ tư duy cụ thể sang tư duy trừutượng , khái quát.
+ Về tưởng tượng: Tưởng tượng ở thời kì này thường là tưởng tượng tái tạo Các
em thường hình dung đối tượng qua hình vẽ, lời nói của giáo viên
3.2 Đặc điểm về nhân cách.
- Về tình cảm: Các em rất hồn nhiên, ngây thơ, dễ vui nhưng cũng dễ buồn Các
em dễ dàng biểu lộ cảm xúc của mình khi tri giác trực tiếp với các sự vật, hiệntượng
- Về ý chí: Học sinh chưa biết theo đuổi một mục đích lâu dài nào đó Các em dễnản chí trước khó khăn Khi gặp thất bại trẻ dễ nản lòng, mất lòng tin vào bảnthân
- Về tính cách: Các em ham hiểu biết, hồn nhiên, dễ hành động ngay lập tức dotác động của kích thích bên trong và kích thích bên ngoài
II Cơ sở thực tiễn
Hiện nay, vận dụng trò chơi học tập không còn là một vấn đề xa lạ Thực
tế ở đơn vị tôi cho thấy các giáo viên đều đã nhận thức được tầm quan trọng vàtác dụng lớn lao của trò chơi học tập trong dạy học Tuy nhiên, việc tổ chức cáctrò chơi trong các tiết học chưa được thường xuyên và chưa đồng đều giữa cácgiáo viên Theo tôi có điều này vì giáo viên gặp phải một số khó khăn nhất địnhtrong việc sưu tầm, thiết kế và sử dụng trò chơi học tập:
- Tài liệu tham khảo về trò chơi nhiều nhưng phần lớn có sự lặp lại, chưa có hệthống cụ thể
- Giáo viên chưa không có nhiều thời gian để sưu tầm và thiết kế các trò chơi.Việc sưu tầm các trò chơi rồi cải biến nó cho phù hợp với nội dung dạy họccũng gặp nhiều khó khăn
- Một số trò chơi cần có sự chuẩn bị phức tạp, với đặc điểm hiếu động của họcsinh giáo viên khó quản lí tốt lớp học
Trang 9- Đôi khi nếu giáo viên sử dụng trò chơi thường xuyên học sinh sẽ dễ sa đà vàochơi mà quên đi mục đích học tập của trò chơi.
- Thời gian cho một tiết học ít mà lượng kiến thức cần truyền tải đến học sinh thìnhiều Nếu giáo viên sử dụng trò chơi không hiệu quả sẽ làm mất thời gian, lớphọc lộn xộn gây ảnh hưởng đến giờ học
- Do học sinh dễ bị phân tán tư tưởng trước những tác động muôn màu và sinhđộng của cuộc sống nên sau khi chơi học sinh khó tập trung ngay vào nội dungbài học
III. Các biện pháp thực hiện
BIỆN PHÁP 1: Lựa chọn các trò chơi phù hợp có thể vận dụng trong dạy học môn Toán lớp 2.
Toán là môn học chiếm thời lượng học lớn trong chương trình học tập củahọc sinh Tiểu học Trong khi đó, ở học sinh Tiểu học chú ý không chủ định cònchiếm ưu thế Các em học tập và tiếp thu kiến thức còn mang tính bộc phát,chưa liên tục Hầu hết các con đều có năng lực đồng đều, các con nhanh nhẹn, tựtin, ham thích hoạt động Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn có một số học sinh cònnhút nhát, chưa chủ động, tích cực, tự tin trong giờ học Việc giáo viên sử dụngcác trò chơi học tập sẽ giúp các em Sau đây, tôi xin trình bày một số trò chơi
mà tôi đã áp dụng theo các mạch kiến thức
1 Trò chơi về số học.
1.1 Nhóm trò chơi củng cố về cách nhận diện số.
a) Trò chơi “Domino số”
* Mục đích: Giúp học sinh củng cố cách đọc, viết các số trong phạm vi 1000
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị các thẻ domino số gồm các số ghi bằng chữ và
ghi bằng số ở hai đầu (mỗi nhóm một bộ)
* Chọn người chơi: chơi theo nhóm, mỗi nhóm 5 học sinh.
Trang 10* Cách chơi: Các nhóm cử nhóm trưởng Nhóm trưởng nhận thẻ và chia cho các
bạn trong nhóm Lần lượt từng bạn trong nhóm đặt một thẻ lên mặt bàn Bạntiếp theo sẽ xem trong số thẻ của mình có thẻ nào ghi số đọc hoặc số viết tươngứng thì đặt tiếp Nếu không có thì đến lượt bạn đi sau Cứ tiến hành như vậy chođến khi bạn nào hết thẻ trước thì là người thắng cuộc
* Lưu ý: Trò chơi này sử dụng cho các bài học về số có ba chữ số và các bài ôn
tập các số trong phạm vi 1000
b) Trò chơi “Đố biết số nào”
* Mục đích: Giúp học sinh củng cố cách đọc, viết các số trong phạm vi 1000,
nhận biết thứ tự các số trong phạm vi 1000
* Chuẩn bị: Học sinh chuẩn bị bút dạ và bảng con để viết.
* Chọn người chơi: Cả lớp cùng chơi.
* Cách chơi: Giáo viên đọc to một yêu cầu viết số nào đó
* Lưu ý: Trò chơi này sử dụng cho các bài học về số có ba chữ số và các bài ôn
tập các số trong phạm vi 1000 Giáo viên cũng có thể biến đổi trò chơi cho phùhợp với các bài học ôn tập về các số trong phạm vi 100 ở đầu năm học
1.2 Nhóm trò chơi củng cố về so sánh số, xếp thứ tự dãy số, quy luật dãy số.
a) Trò chơi “Tìm nhà cho thỏ”
* Mục đích: Giúp học sinh củng cố cách so sánh các số trong phạm vi 1000
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị cho mỗi đội:
- 3 ngôi nhà tương ứng với 3 dấu >, <, =, mỗi ngôi nhà có gắn nam châm ở mặtsau:
Trang 11- Các chú thỏ bằng bìa cứng có ép lasstic, có gắn nam châm ở mặt sau, dướichân mỗi chú có phần ô trống để ghi các phép so sánh:
* Chọn người chơi: 2 đội, mỗi đội 6 học sinh.
* Thời gian chơi: 5 phút.
* Cách chơi: Giáo viên chia bảng làm 2 phần, mỗi phần gắn 3 ngôi nhà Mỗi
đội có 6 chú thỏ để trong 1 chiếc giỏ Hai đội xếp thành 2 hàng dọc, lần lượt mỗibạn của từng đội lên chọn một chú thỏ và đưa chú về ngôi nhà thích hợp Bạnthứ nhất chơi xong sẽ chạy về chạm vào tay bạn thứ hai để bạn thứ hai tiếp tụcchơi Mỗi chú thỏ được đưa về đúng nhà được cộng 1 điểm Sau khi trò chơi kếtthúc đội nào có nhiều điểm hơn là đội thắng
Trang 12* Mục đích: Giúp học sinh củng cố cách so sánh và thứ tự các số trong phạm vi
1000: Từ các số đã cho trước học sinh sẽ phải so sánh để sắp xếp được dãy sốtheo đúng yêu cầu của giáo viên
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 2 lá cờ có hai màu khác nhau cho hai đội chơi;
10 mảnh bìa có ép lasstic để ghi các số (mỗi đội 5 mảnh bìa)
* Chọn người chơi: 2 đội, mỗi đội 5 học sinh.
* Thời gian chơi: 5 - 7 phút
* Cách chơi: Các đội tự cử đội trưởng Đội trưởng lên nhận các mảnh bìa cho
đội mình và phát cho các bạn Giáo viên cho 2 đội quan sát các mảnh bìa của độimình (trong 1 phút) Khi giáo viên giơ hai lá cờ trên hai tay song song về phíatrước và hô to “Tập hợp theo thứ tự từ bé đến lớn” hoặc “Tập hợp theo thứ tự từlớn đến bé” học sinh ngay lập tức phải tập hợp thành hàng dọc trước lá cờ củađội mình theo yêu cầu Sau đó, hai đội đổi thẻ và tiếp tục chơi Mỗi lần xếpđúng được 2 điểm, xếp nhanh hơn được cộng thêm 1 điểm Sau 5 lần đội nàonhiều điểm hơn sẽ thắng cuộc
* Lưu ý: Trò chơi này sử dụng cho các bài học: So sánh các số trong phạm vi
1000; các số từ 111 đến 200; Ôn tập các số trong phạm vi 1000 với các bài tậpxắp xếp các số theo thứ tự cho trước
c) Trò chơi “Ai leo dốc giỏi?”
* Mục đích : Giúp học sinh củng cố về thứ tự các số trong phạm vi 100.
* Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị
- 1 bảng phụ như hình vẽ:
Trang 13- Một bìa ghi dãy số cần hoàn thiện: VD: 0, 2, 4, 6, ……
- Phấn màu: Mỗi đội 1 màu
* Chọn đội chơi: 2 đội, mỗi đội 4 học sinh.
* Thời gian chơi: 5 phút
Ví dụ: Với dãy số 0, 2, 4, 6, …… học sinh cần điền như sau:
222018161412
10
8
- Đội nào điền đúng các ô và điền số vào ô trên đỉnh trước thì đội đó thắng Nếunhư đội điền số lên đỉnh trước sai ở các ô trước đó thì tính điểm theo số ô (mỗi ôđúng được một điểm), đội nào nhiều điểm hơn thì thắng
* Lưu ý: Giáo viên có thể biến đổi trò chơi này thành trò chơi nhằm củng cố kĩ
năng tính toán bằng cách thay vì điền số theo quy luật thì với mỗi bậc thang họcsinh cần thực hiện tính một phép tính
Trang 141.3 Nhóm trò chơi củng cố về các phép tính cộng, trừ, nhân, chia đã học.
a) Trò chơi “Thỏ tìm cà rốt”
* Mục đích: Giúp học sinh củng cố về phép cộng, trừ các số có hai chữ số; phép
nhân, chia trong các bảng đã học
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị cho mỗi đội 1 chú thỏ mang trên mình số (số
của hai đội giống nhau) và một số của cà rốt, trên mỗi củ cà rốt có chứa cácphép tính (các phép tính này có thể có kết quả bằng hoặc không bằng số ở trênmình chú thỏ)
* Chọn người chơi: 2 đội, mỗi đội 5 học sinh.
* Thời gian chơi: 5 phút.
* Cách chơi: Giáo viên chia bảng lớp thành 2 phần bằng nhau, mỗi phần gắn 2
chú thỏ của 2 đội và các củ cà rốt Học sinh của 2 đội đứng theo hàng dọc trướcphần bảng của đội mình Lần lượt từng thành viên của mỗi đội chạy lên tìm các
củ cà rốt có kết quả bằng số trên mình chú thỏ và mang về cho chú thỏ của độimình Bạn thứ nhất chơi xong phải chạy về đập vào tay bạn thứ hai để bạn nàytiếp tục chơi Đội nào mang về được nhiều củ cà rốt đúng cho chú thỏ của mìnhhơn là đội thắng
* Lưu ý: Trò chơi này có thể sử dụng cho các bài học khác về phép cộng, trừ,
nhân, chia (giáo viên thay đổi số liệu cho phù hợp)
b) Trò chơi “Ong tìm nhụy”
* Mục đích: Giúp học sinh củng cố về phép chia trong bảng chia 4.
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị cho mỗi đội”
+ 5 bông hoa, mỗi bông một màu Trên bông hoa ghi kết quả của một phép chiatương ứng trong bảng chia 4, mặt sau bông hoa gắn nam châm
9
4
Trang 15+ 6 chú ong mang trên mình phép tính tương ứng với kết quả trên các cánh hoa(một chú ong mang phép tính sai)
* Chọn người chơi: 2 đội, mỗi đội 5 học sinh.
* Thời gian chơi: 5 phút.
- HS lần lượt lật mở chú ong và đưa chú về gắn cạnh bông hoa tương ứng Độinào gắn các chú ong đúng và nhanh hơn là đội thắng